Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Ардын хувьсгалын анхны наадмын талаар манай түүхч, судлаачид, мөнхүү тухайн үед ардын журамт цэрэгт алба хааж явсан ахмадууд өөр өөрийг өгүүлж, улмаар бичиглэн үлдээсэн байдаг. Тухайлбал, "Энэ наадамд Сүхбаатар, Чойбалсан нар оролцоогүй..." гэх..." />
<meta name="keywords"
content="ардынхувьсгал100, д.сүхбаатар" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Ардын хувьсгалын анхны наадмын талаар манай түүхч, судлаачид, мөнхүү тухайн үед ардын журамт цэрэгт алба хааж явсан ахмадууд өөр өөрийг өгүүлж, улмаар бичиглэн үлдээсэн байдаг. Тухайлбал, "Энэ наадамд Сүхбаатар, Чойбалсан нар оролцоогүй..." гэх..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/0e8d9ba076417bc35d8aabdac201466f.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/0e8d9ba076417bc35d8aabdac201466f.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Ардын хувьсгалын анхны наадмын талаар манай түүхч, судлаачид, мөнхүү тухайн үед ардын журамт цэрэгт алба хааж явсан ахмадууд өөр өөрийг өгүүлж, улмаар бичиглэн үлдээсэн байдаг. Тухайлбал, "Энэ наадамд Сүхбаатар, Чойбалсан нар оролцоогүй..." гэх..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/ad966c95f409b82e9ada28a8a3d456ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn" class="uk-text-semi uk-link-text">Х.Оргил</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">06 сарын 16, 2025</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei&text=Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/0e8d9ba076417bc35d8aabdac201466f.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/0e8d9ba076417bc35d8aabdac201466f.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Ардын хувьсгалын анхны наадмын талаар манай түүхч, судлаачид, мөнхүү тухайн үед ардын журамт цэрэгт алба хааж явсан ахмадууд өөр өөрийг өгүүлж, улмаар бичиглэн үлдээсэн байдаг. Тухайлбал, "Энэ наадамд Сүхбаатар, Чойбалсан нар оролцоогүй..." гэх буюу “Хувьсгалын анхны наадмыг 1921 онд тэмдэглээгүй, харин Д.Сүхбаатарын 30 тоот тушаал гарсны дагуу 1922 оноос ёслон тэмдэглэж эхэлсэн” гэж үзэх нь олонтаа. </p><p style="text-align: justify;">Гэвч эдгээрээс Ардын хувьсгалын 10 жилийн ойн тухай гар бичмэл сэтгүүлд тухайн үеийн Шүүх яамны сайд асан Магсар хурцын бичиж үлдээсэн нь хамгийн үндэслэлтэй мэт. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Тэрбээр, "Ардын журамт цэрэг Да хүрээг эзлэн аваад 1921 оны долдугаар сарын 10-ны өдрийн үд дундын морин цагт хуучин автономит Монголын таван яамны эрхийг бүрэн хязгаарлан тамга тэмдэг, албан бүх баримтыг хураан аваад мөн сарын 11-ний өдрийн өглөөний морин цагт хүрээний бүх эрэгтэй эмэгтэй, хар шар нийт ардуудыг Дүнжингаравын хүр дор цуглуулан АХ-ын анхны ялалтыг тэмдэглэх наадмыг нэгэн өдөрт багтаан гүйцэтгэх тухай жанжин Д.Сүхбаатарын дөрвөн тоот тушаал гарчээ... гэж бичсэн байдаг. </p><p style="text-align: justify;">Ийнхүү Да хүрээнд Богд Дүнжингаравын хүр дор хийсэн наадам нь юутай ч Ардын хувьсгалын ялалтыг тэмдэглэж богино хугацаатай ч гэсэн наадам байснаараа “Ардын төрийн анхны наадам” гэж үзэх үндэстэй. Энэ наадмын барилдаанд нийт 124 бөх барилдаж, Засагт ханы Сартуул гүний хошууны “солгой” хэмээх Сундуй заан долоо давж түрүүлэн, Түшээт хан Буянтогтох зургаа давж үзүүрлэжээ. Сайн ноён ханы “нохой” хэмээх Гомбо, “хэрээ” хэмээх Дэмбээ нар шөвгийн дөрөвт үлджээ. </p><blockquote><p style="text-align: justify;">Ардын хувьсгалын партизан, ахмад зохииолч Ж.Дамдин гуай “Монгол бөх” номондоо бичсэн нь “Цагаагчин тахиа жилийн зуны дунд сарын эцэс буюу 1921 оны зургадугаар сарын эцсээр Хиагт хотын өмнө байдаг солдат /Салдааз/ толгой буюу цэрэг овоо гэж эртнээс нэршсэн оргил дээрээ овоотой жижиг толгойг тахих ёслол үйлдэн мандсан ардын засгийн маань анхны наадмыг хийж, хуучин заншлаар ёслол үйлдсэн билээ. Д.Сүхбаатар жанжин дурсгал болгон орос зурагчингаар патиар татуулжээ.</p></blockquote><p style="text-align: justify;">Байдал нь бөөрөн дээрээ пүүзэн хээтэй, өнцгүүддээ сэртэн угалз, дундуураа үүлэн хээ зэргийг оёж чимэглэсэн, урьд онуудын олон наадмын тоос үзсэн бололтой хэд хэдэн нөхөөстэй хуучин асар, үүлгүй цэлмэг тэнгэрийн наана дүнхийж харагдана. Асрын зүүн этгээдэд том улаан туг “Улаан армийн хувьсгалт цэрэг цагаан гвардын дээрэмчин Бароныг хамтран ялж явсанд дурсгал болгов” гэсэн орос бичиг тод харагдана. Энэ тугийг орос, монгол хоёр хүн дэлгэн барьжээ. Уг зургийг холоос авсан учир нэлээд бүдэг, тэнд байсан хүмүүсийн царай зүс тэр өдрийн халуун, саяхны дайн тулааны утаа тортог нь арилаагүй зэргээс барайж сүүдэртэн олонх нь танихад бэрх болжээ. Гэвч төв дундах суудалд суусан их жанжин Д.Сүхбаатар бор цэмбэн малгай, цагаан тэрлэг хантааз бүхий сууж буй бололтой. Баруун талд нь улаан цэргийн нэгэн дарга, түүний баруунаа Эрдэнэ вангийн Билэгсайхан зэрэг хүмүүс харагдана. </p><p style="text-align: justify;">Жанжнаас зүүн талд нэгэн орос эмэгтэй, түүний зүүнтээ Бодоо сайд бололтой, өөр хоёр орос эмэгтэй, жанжны гэргийн Янжмаа болон буриад Цэдэн-Иш нар, жич арван тавны цагдаа зэрэг хүмүүс олон давхар бөөгнөрөн зогсож, сууж, зарим нь сүүдэрт үл үзэгдэнэ. Жанжны өвөр эгнээнд цөм улаан цэргийн хүмүүс эгнэн суусан нь үзэгдэх бөгөөд тэдний өмнүүр зодог шуудагтай бөхчүүд, соргог сайхан ногоон дээр тохойлдон хэвтсэн нь зүүн гараас “гонос” хэмээх Эрдэнэ вангийн бөхийн дарга Манхаан, Эрдэнэ вангийн хошууны Батай начин, мөн Бат-Очир, Гонгор зэрэг бөхчүүл байна. </p><p style="text-align: justify;">Энэ нь тэр наадмын тавын давааны эхэнд зодоглож байсан нэр бүхий бөх ажээ. Мөн хүмүүсээс гадна урт ханцуй бүхий нударгатай тэрлэг өмсөж, даахин гэзгээ годойтол сүлжсэн, арваад насны монгол бүсгүй хүүхэд ихэд гайхан сонирхсон байдалтай зогсоно. Бас уранхай өмдтэй, хөл нүцгэн нэгэн орос хөвүүн ногоон дээр суугаад их л баясгалантай байдлаар наашаа харжээ. Энэ хөвүүн Хиагтын ойролцоох тосгоноос ирсэн ямар нэгэн баян худалдаачны зарц бололтой. Бодвол улаан цэрэгт элсэж, маргаашнаас эхлэн аян дайнд цуг явж алдар гавьяа байгуулах болсондоо залуу халуун сэтгэл нь хөдөлж хөөрсөн ч байж мэднэ” гэжээ. </p><p style="text-align: justify;">Тэгвэл С.Янжмаа 1921 оны долдугаар сарын дундуур Сүхбаатарт бичсэн захидалдаа “Дээд шивээний газраа ирсэн цахилгаан мэдээний учрыг сонсож ихэд баярласан ба дараа шинийн тавны өдөр орос ноёд манай яамны түшмэд албаны хүмүүс болон олон цэргийг бидний хамт Дээд шивээний газраа урин аваачиж Хүрээг эзлэн авсан их баяр хэмээн найр барив. Мөн шинийн зургааны өдөр Салдааз овоог тайж баярын наадам хийхийн дашрамд мөнхүү Оросын их, бага ноёд албаны хүмүүсийг урин авчирч будаалуулсан. Тэдний их жанжнаас манай ардын намын үйлс дэлгэрэн бүтсэн их баяр хэмээн нэгэн их улаан туг авчирч өгснийг манай яамны түшмэд хүлээн авчээ” гэжээ. Чингэхлээр уг наадамд Д.Сүхбаатар, Х.Чойбалсан тэргүүтэн оролцоогүй нь нотлогддог.</p><p style="text-align: justify;">Салдааз овооны ёслол наадамд нийт 96 бөх барилдаж Түшээт хан Эрдэнэ ван /Сэлэнгэ, Зүүнбүрэн/-гийн “Данигай” хэмээх Дугаржавын Дамдин долоо давж түрүүлэн, мөн хошууны Бат-Очир начин зургаа давж үзүүрлэж, Орхонтуул орчмын нутгийн В.Гоонос тав давж сүүлийн гуравт үлджээ. Мөнхүү Л.Бат-Очир гуай, "Салдааз овоог тахисан наадамд 1921 оны долдугаар сарын 11-нд болсон нь баримттай. Манай ардын журамт цэрэг Хүрээг долдугаар сарын 6-наас эхлэн чөлөөлөөд гол хүч Намын төв хороо, Ардын түр засгийн газар 8-нд Хүрээнд орж ирсэн. Энэ тухайг Зөвлөлт Оросын засгийн газар, Зөвлөлтийн Алс Дорнодын байгууллагууд мэдсэний хувьд Оросын Хиагтын нөхөд тэнд байсан коминтернийн төлөөлөгчид нь хойно байсан манай нөхдөд баяр хүргэж туг бэлэглэж наадам хийсэн. Тэр наадамд Сүхбаатар болон гол удирдлагууд байгаагүй. Наадам нь овоо тахисан орон нутгийн чанартай, хувьсгалын ялалтыг орон нутаг, уул овоо тахидаг заншлаараа талархан хүлээн авсны нэг баримт болох юм. Харин Да хүрээний ёслолд морь уралдсан, Салдааз овооны ёслол наадамд нум сум харвасан гэх мэдээ байхгүй нь уг үйл ажиллагаанууд монголчуудын эрийн гурван наадам биш байсныг бас харуулна..." гэсэн нь бий. Ардын хувьсгалын анхны наадам. Юутай ч ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд Д.Сүхбаатар жанжин түрүүлсэн байдаг.</p><p style="text-align: justify;"> <strong><em>Анианханы Хүрэн-Алагийн Отгонбаяр</em></strong></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ардынхувьсгал100" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ардынхувьсгал100</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/д.сүхбаатар" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">д.сүхбаатар</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei&text=Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776542202.7923"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '39718';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd242f5fd94379d57ceb0dc33e0232f725ce46ad25f6c44c2266ff660ee46f86e1405b460884496c152fcc2d0ca383ec651e01127ca7ace2511baf0620b3338a0');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd242f5fd94379d57ceb0dc33e0232f725ce46ad25f6c44c2266ff660ee46f86e1405b460884496c152fcc2d0ca383ec651e01127ca7ace2511baf0620b3338a0');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd242f5fd94379d57ceb0dc33e0232f725ce46ad25f6c44c2266ff660ee46f86e1405b460884496c152fcc2d0ca383ec651e01127ca7ace2511baf0620b3338a0');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ardiin-khuwisgal-100-jil-gesen-bichwer-metall-utas-bukhii-dursgaliin-mungun-dewsgert-garlaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d8272fa224a840e86cabafbe0c402b40.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d8272fa224a840e86cabafbe0c402b40.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ardiin-khuwisgal-100-jil-gesen-bichwer-metall-utas-bukhii-dursgaliin-mungun-dewsgert-garlaa">
"Ардын хувьсгал 100 жил” гэсэн бичвэр, металл утас бүхий дурсгалын мөнгөн дэвсгэрт гарлаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 11, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/news-7-10">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ca549fc50fdc3c8df407fcb780259de4.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ca549fc50fdc3c8df407fcb780259de4.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/news-7-10">
“Мандтугай” гэдэг үг зөвхөн эх оронд л тохирно </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 10, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/unuudur-janjin-sukhbaatariin-mendelsnii-127-jiliin-oi-tokhioj-baina">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/5d13e95bbfc8be57498cc57c2c22f9cf.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/5d13e95bbfc8be57498cc57c2c22f9cf.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/unuudur-janjin-sukhbaatariin-mendelsnii-127-jiliin-oi-tokhioj-baina">
Өнөөдөр жанжин Сүхбаатарын мэндэлсний 127 жилийн ой тохиож байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
02 сарын 02, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/foto-dsukhbaatariin-khushuund-tsetseg-urguj-ikh-ezen-chingisiin-khushuund-khundetgel-uzuullee">
<img src="https://peak.mn/files/e06d2e62-31d4-440c-9dc3-42d7ba91ab91/412b33c9f5639b0a11b1e93c1dc80de4_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e06d2e62-31d4-440c-9dc3-42d7ba91ab91/412b33c9f5639b0a11b1e93c1dc80de4.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/photo-news">
Фото мэдээ </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/foto-dsukhbaatariin-khushuund-tsetseg-urguj-ikh-ezen-chingisiin-khushuund-khundetgel-uzuullee">
ФОТО: Д.Сүхбаатарын хөшөөнд цэцэг өргөж, Их Эзэн Чингисийн хөшөөнд хүндэтгэл үзүүллээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
peak.mn </a> ・
03 сарын 01, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nuna";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Ардын хувьсгалын анхны наадмын талаар манай түүхч, судлаачид, мөнхүү тухайн үед ардын журамт цэрэгт алба хааж явсан ахмадууд өөр өөрийг өгүүлж, улмаар бичиглэн үлдээсэн байдаг. Тухайлбал, "Энэ наадамд Сүхбаатар, Чойбалсан нар оролцоогүй..." гэх..." />
<meta name="keywords"
content="ардынхувьсгал100, д.сүхбаатар" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Ардын хувьсгалын анхны наадмын талаар манай түүхч, судлаачид, мөнхүү тухайн үед ардын журамт цэрэгт алба хааж явсан ахмадууд өөр өөрийг өгүүлж, улмаар бичиглэн үлдээсэн байдаг. Тухайлбал, "Энэ наадамд Сүхбаатар, Чойбалсан нар оролцоогүй..." гэх..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/0e8d9ba076417bc35d8aabdac201466f.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/0e8d9ba076417bc35d8aabdac201466f.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Ардын хувьсгалын анхны наадмын талаар манай түүхч, судлаачид, мөнхүү тухайн үед ардын журамт цэрэгт алба хааж явсан ахмадууд өөр өөрийг өгүүлж, улмаар бичиглэн үлдээсэн байдаг. Тухайлбал, "Энэ наадамд Сүхбаатар, Чойбалсан нар оролцоогүй..." гэх..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/ad966c95f409b82e9ada28a8a3d456ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn" class="uk-text-semi uk-link-text">Х.Оргил</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">06 сарын 16, 2025</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei&text=Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/0e8d9ba076417bc35d8aabdac201466f.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/0e8d9ba076417bc35d8aabdac201466f.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Ардын хувьсгалын анхны наадмын талаар манай түүхч, судлаачид, мөнхүү тухайн үед ардын журамт цэрэгт алба хааж явсан ахмадууд өөр өөрийг өгүүлж, улмаар бичиглэн үлдээсэн байдаг. Тухайлбал, "Энэ наадамд Сүхбаатар, Чойбалсан нар оролцоогүй..." гэх буюу “Хувьсгалын анхны наадмыг 1921 онд тэмдэглээгүй, харин Д.Сүхбаатарын 30 тоот тушаал гарсны дагуу 1922 оноос ёслон тэмдэглэж эхэлсэн” гэж үзэх нь олонтаа. </p><p style="text-align: justify;">Гэвч эдгээрээс Ардын хувьсгалын 10 жилийн ойн тухай гар бичмэл сэтгүүлд тухайн үеийн Шүүх яамны сайд асан Магсар хурцын бичиж үлдээсэн нь хамгийн үндэслэлтэй мэт. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Тэрбээр, "Ардын журамт цэрэг Да хүрээг эзлэн аваад 1921 оны долдугаар сарын 10-ны өдрийн үд дундын морин цагт хуучин автономит Монголын таван яамны эрхийг бүрэн хязгаарлан тамга тэмдэг, албан бүх баримтыг хураан аваад мөн сарын 11-ний өдрийн өглөөний морин цагт хүрээний бүх эрэгтэй эмэгтэй, хар шар нийт ардуудыг Дүнжингаравын хүр дор цуглуулан АХ-ын анхны ялалтыг тэмдэглэх наадмыг нэгэн өдөрт багтаан гүйцэтгэх тухай жанжин Д.Сүхбаатарын дөрвөн тоот тушаал гарчээ... гэж бичсэн байдаг. </p><p style="text-align: justify;">Ийнхүү Да хүрээнд Богд Дүнжингаравын хүр дор хийсэн наадам нь юутай ч Ардын хувьсгалын ялалтыг тэмдэглэж богино хугацаатай ч гэсэн наадам байснаараа “Ардын төрийн анхны наадам” гэж үзэх үндэстэй. Энэ наадмын барилдаанд нийт 124 бөх барилдаж, Засагт ханы Сартуул гүний хошууны “солгой” хэмээх Сундуй заан долоо давж түрүүлэн, Түшээт хан Буянтогтох зургаа давж үзүүрлэжээ. Сайн ноён ханы “нохой” хэмээх Гомбо, “хэрээ” хэмээх Дэмбээ нар шөвгийн дөрөвт үлджээ. </p><blockquote><p style="text-align: justify;">Ардын хувьсгалын партизан, ахмад зохииолч Ж.Дамдин гуай “Монгол бөх” номондоо бичсэн нь “Цагаагчин тахиа жилийн зуны дунд сарын эцэс буюу 1921 оны зургадугаар сарын эцсээр Хиагт хотын өмнө байдаг солдат /Салдааз/ толгой буюу цэрэг овоо гэж эртнээс нэршсэн оргил дээрээ овоотой жижиг толгойг тахих ёслол үйлдэн мандсан ардын засгийн маань анхны наадмыг хийж, хуучин заншлаар ёслол үйлдсэн билээ. Д.Сүхбаатар жанжин дурсгал болгон орос зурагчингаар патиар татуулжээ.</p></blockquote><p style="text-align: justify;">Байдал нь бөөрөн дээрээ пүүзэн хээтэй, өнцгүүддээ сэртэн угалз, дундуураа үүлэн хээ зэргийг оёж чимэглэсэн, урьд онуудын олон наадмын тоос үзсэн бололтой хэд хэдэн нөхөөстэй хуучин асар, үүлгүй цэлмэг тэнгэрийн наана дүнхийж харагдана. Асрын зүүн этгээдэд том улаан туг “Улаан армийн хувьсгалт цэрэг цагаан гвардын дээрэмчин Бароныг хамтран ялж явсанд дурсгал болгов” гэсэн орос бичиг тод харагдана. Энэ тугийг орос, монгол хоёр хүн дэлгэн барьжээ. Уг зургийг холоос авсан учир нэлээд бүдэг, тэнд байсан хүмүүсийн царай зүс тэр өдрийн халуун, саяхны дайн тулааны утаа тортог нь арилаагүй зэргээс барайж сүүдэртэн олонх нь танихад бэрх болжээ. Гэвч төв дундах суудалд суусан их жанжин Д.Сүхбаатар бор цэмбэн малгай, цагаан тэрлэг хантааз бүхий сууж буй бололтой. Баруун талд нь улаан цэргийн нэгэн дарга, түүний баруунаа Эрдэнэ вангийн Билэгсайхан зэрэг хүмүүс харагдана. </p><p style="text-align: justify;">Жанжнаас зүүн талд нэгэн орос эмэгтэй, түүний зүүнтээ Бодоо сайд бололтой, өөр хоёр орос эмэгтэй, жанжны гэргийн Янжмаа болон буриад Цэдэн-Иш нар, жич арван тавны цагдаа зэрэг хүмүүс олон давхар бөөгнөрөн зогсож, сууж, зарим нь сүүдэрт үл үзэгдэнэ. Жанжны өвөр эгнээнд цөм улаан цэргийн хүмүүс эгнэн суусан нь үзэгдэх бөгөөд тэдний өмнүүр зодог шуудагтай бөхчүүд, соргог сайхан ногоон дээр тохойлдон хэвтсэн нь зүүн гараас “гонос” хэмээх Эрдэнэ вангийн бөхийн дарга Манхаан, Эрдэнэ вангийн хошууны Батай начин, мөн Бат-Очир, Гонгор зэрэг бөхчүүл байна. </p><p style="text-align: justify;">Энэ нь тэр наадмын тавын давааны эхэнд зодоглож байсан нэр бүхий бөх ажээ. Мөн хүмүүсээс гадна урт ханцуй бүхий нударгатай тэрлэг өмсөж, даахин гэзгээ годойтол сүлжсэн, арваад насны монгол бүсгүй хүүхэд ихэд гайхан сонирхсон байдалтай зогсоно. Бас уранхай өмдтэй, хөл нүцгэн нэгэн орос хөвүүн ногоон дээр суугаад их л баясгалантай байдлаар наашаа харжээ. Энэ хөвүүн Хиагтын ойролцоох тосгоноос ирсэн ямар нэгэн баян худалдаачны зарц бололтой. Бодвол улаан цэрэгт элсэж, маргаашнаас эхлэн аян дайнд цуг явж алдар гавьяа байгуулах болсондоо залуу халуун сэтгэл нь хөдөлж хөөрсөн ч байж мэднэ” гэжээ. </p><p style="text-align: justify;">Тэгвэл С.Янжмаа 1921 оны долдугаар сарын дундуур Сүхбаатарт бичсэн захидалдаа “Дээд шивээний газраа ирсэн цахилгаан мэдээний учрыг сонсож ихэд баярласан ба дараа шинийн тавны өдөр орос ноёд манай яамны түшмэд албаны хүмүүс болон олон цэргийг бидний хамт Дээд шивээний газраа урин аваачиж Хүрээг эзлэн авсан их баяр хэмээн найр барив. Мөн шинийн зургааны өдөр Салдааз овоог тайж баярын наадам хийхийн дашрамд мөнхүү Оросын их, бага ноёд албаны хүмүүсийг урин авчирч будаалуулсан. Тэдний их жанжнаас манай ардын намын үйлс дэлгэрэн бүтсэн их баяр хэмээн нэгэн их улаан туг авчирч өгснийг манай яамны түшмэд хүлээн авчээ” гэжээ. Чингэхлээр уг наадамд Д.Сүхбаатар, Х.Чойбалсан тэргүүтэн оролцоогүй нь нотлогддог.</p><p style="text-align: justify;">Салдааз овооны ёслол наадамд нийт 96 бөх барилдаж Түшээт хан Эрдэнэ ван /Сэлэнгэ, Зүүнбүрэн/-гийн “Данигай” хэмээх Дугаржавын Дамдин долоо давж түрүүлэн, мөн хошууны Бат-Очир начин зургаа давж үзүүрлэж, Орхонтуул орчмын нутгийн В.Гоонос тав давж сүүлийн гуравт үлджээ. Мөнхүү Л.Бат-Очир гуай, "Салдааз овоог тахисан наадамд 1921 оны долдугаар сарын 11-нд болсон нь баримттай. Манай ардын журамт цэрэг Хүрээг долдугаар сарын 6-наас эхлэн чөлөөлөөд гол хүч Намын төв хороо, Ардын түр засгийн газар 8-нд Хүрээнд орж ирсэн. Энэ тухайг Зөвлөлт Оросын засгийн газар, Зөвлөлтийн Алс Дорнодын байгууллагууд мэдсэний хувьд Оросын Хиагтын нөхөд тэнд байсан коминтернийн төлөөлөгчид нь хойно байсан манай нөхдөд баяр хүргэж туг бэлэглэж наадам хийсэн. Тэр наадамд Сүхбаатар болон гол удирдлагууд байгаагүй. Наадам нь овоо тахисан орон нутгийн чанартай, хувьсгалын ялалтыг орон нутаг, уул овоо тахидаг заншлаараа талархан хүлээн авсны нэг баримт болох юм. Харин Да хүрээний ёслолд морь уралдсан, Салдааз овооны ёслол наадамд нум сум харвасан гэх мэдээ байхгүй нь уг үйл ажиллагаанууд монголчуудын эрийн гурван наадам биш байсныг бас харуулна..." гэсэн нь бий. Ардын хувьсгалын анхны наадам. Юутай ч ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд Д.Сүхбаатар жанжин түрүүлсэн байдаг.</p><p style="text-align: justify;"> <strong><em>Анианханы Хүрэн-Алагийн Отгонбаяр</em></strong></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ардынхувьсгал100" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ардынхувьсгал100</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/д.сүхбаатар" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">д.сүхбаатар</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei&text=Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776542202.7923"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '39718';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd242f5fd94379d57ceb0dc33e0232f725ce46ad25f6c44c2266ff660ee46f86e1405b460884496c152fcc2d0ca383ec651e01127ca7ace2511baf0620b3338a0');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd242f5fd94379d57ceb0dc33e0232f725ce46ad25f6c44c2266ff660ee46f86e1405b460884496c152fcc2d0ca383ec651e01127ca7ace2511baf0620b3338a0');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd242f5fd94379d57ceb0dc33e0232f725ce46ad25f6c44c2266ff660ee46f86e1405b460884496c152fcc2d0ca383ec651e01127ca7ace2511baf0620b3338a0');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ardiin-khuwisgal-100-jil-gesen-bichwer-metall-utas-bukhii-dursgaliin-mungun-dewsgert-garlaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d8272fa224a840e86cabafbe0c402b40.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d8272fa224a840e86cabafbe0c402b40.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ardiin-khuwisgal-100-jil-gesen-bichwer-metall-utas-bukhii-dursgaliin-mungun-dewsgert-garlaa">
"Ардын хувьсгал 100 жил” гэсэн бичвэр, металл утас бүхий дурсгалын мөнгөн дэвсгэрт гарлаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 11, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/news-7-10">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ca549fc50fdc3c8df407fcb780259de4.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ca549fc50fdc3c8df407fcb780259de4.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/news-7-10">
“Мандтугай” гэдэг үг зөвхөн эх оронд л тохирно </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 10, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/unuudur-janjin-sukhbaatariin-mendelsnii-127-jiliin-oi-tokhioj-baina">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/5d13e95bbfc8be57498cc57c2c22f9cf.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/5d13e95bbfc8be57498cc57c2c22f9cf.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/unuudur-janjin-sukhbaatariin-mendelsnii-127-jiliin-oi-tokhioj-baina">
Өнөөдөр жанжин Сүхбаатарын мэндэлсний 127 жилийн ой тохиож байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
02 сарын 02, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/foto-dsukhbaatariin-khushuund-tsetseg-urguj-ikh-ezen-chingisiin-khushuund-khundetgel-uzuullee">
<img src="https://peak.mn/files/e06d2e62-31d4-440c-9dc3-42d7ba91ab91/412b33c9f5639b0a11b1e93c1dc80de4_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e06d2e62-31d4-440c-9dc3-42d7ba91ab91/412b33c9f5639b0a11b1e93c1dc80de4.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/photo-news">
Фото мэдээ </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/foto-dsukhbaatariin-khushuund-tsetseg-urguj-ikh-ezen-chingisiin-khushuund-khundetgel-uzuullee">
ФОТО: Д.Сүхбаатарын хөшөөнд цэцэг өргөж, Их Эзэн Чингисийн хөшөөнд хүндэтгэл үзүүллээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
peak.mn </a> ・
03 сарын 01, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nuna";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Ардын хувьсгалын анхны наадмын талаар манай түүхч, судлаачид, мөнхүү тухайн үед ардын журамт цэрэгт алба хааж явсан ахмадууд өөр өөрийг өгүүлж, улмаар бичиглэн үлдээсэн байдаг. Тухайлбал, "Энэ наадамд Сүхбаатар, Чойбалсан нар оролцоогүй..." гэх..." />
<meta name="keywords"
content="ардынхувьсгал100, д.сүхбаатар" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Ардын хувьсгалын анхны наадмын талаар манай түүхч, судлаачид, мөнхүү тухайн үед ардын журамт цэрэгт алба хааж явсан ахмадууд өөр өөрийг өгүүлж, улмаар бичиглэн үлдээсэн байдаг. Тухайлбал, "Энэ наадамд Сүхбаатар, Чойбалсан нар оролцоогүй..." гэх..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/0e8d9ba076417bc35d8aabdac201466f.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/0e8d9ba076417bc35d8aabdac201466f.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Ардын хувьсгалын анхны наадмын талаар манай түүхч, судлаачид, мөнхүү тухайн үед ардын журамт цэрэгт алба хааж явсан ахмадууд өөр өөрийг өгүүлж, улмаар бичиглэн үлдээсэн байдаг. Тухайлбал, "Энэ наадамд Сүхбаатар, Чойбалсан нар оролцоогүй..." гэх..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/ad966c95f409b82e9ada28a8a3d456ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn" class="uk-text-semi uk-link-text">Х.Оргил</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">06 сарын 16, 2025</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei&text=Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/0e8d9ba076417bc35d8aabdac201466f.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/0e8d9ba076417bc35d8aabdac201466f.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Ардын хувьсгалын анхны наадмын талаар манай түүхч, судлаачид, мөнхүү тухайн үед ардын журамт цэрэгт алба хааж явсан ахмадууд өөр өөрийг өгүүлж, улмаар бичиглэн үлдээсэн байдаг. Тухайлбал, "Энэ наадамд Сүхбаатар, Чойбалсан нар оролцоогүй..." гэх буюу “Хувьсгалын анхны наадмыг 1921 онд тэмдэглээгүй, харин Д.Сүхбаатарын 30 тоот тушаал гарсны дагуу 1922 оноос ёслон тэмдэглэж эхэлсэн” гэж үзэх нь олонтаа. </p><p style="text-align: justify;">Гэвч эдгээрээс Ардын хувьсгалын 10 жилийн ойн тухай гар бичмэл сэтгүүлд тухайн үеийн Шүүх яамны сайд асан Магсар хурцын бичиж үлдээсэн нь хамгийн үндэслэлтэй мэт. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Тэрбээр, "Ардын журамт цэрэг Да хүрээг эзлэн аваад 1921 оны долдугаар сарын 10-ны өдрийн үд дундын морин цагт хуучин автономит Монголын таван яамны эрхийг бүрэн хязгаарлан тамга тэмдэг, албан бүх баримтыг хураан аваад мөн сарын 11-ний өдрийн өглөөний морин цагт хүрээний бүх эрэгтэй эмэгтэй, хар шар нийт ардуудыг Дүнжингаравын хүр дор цуглуулан АХ-ын анхны ялалтыг тэмдэглэх наадмыг нэгэн өдөрт багтаан гүйцэтгэх тухай жанжин Д.Сүхбаатарын дөрвөн тоот тушаал гарчээ... гэж бичсэн байдаг. </p><p style="text-align: justify;">Ийнхүү Да хүрээнд Богд Дүнжингаравын хүр дор хийсэн наадам нь юутай ч Ардын хувьсгалын ялалтыг тэмдэглэж богино хугацаатай ч гэсэн наадам байснаараа “Ардын төрийн анхны наадам” гэж үзэх үндэстэй. Энэ наадмын барилдаанд нийт 124 бөх барилдаж, Засагт ханы Сартуул гүний хошууны “солгой” хэмээх Сундуй заан долоо давж түрүүлэн, Түшээт хан Буянтогтох зургаа давж үзүүрлэжээ. Сайн ноён ханы “нохой” хэмээх Гомбо, “хэрээ” хэмээх Дэмбээ нар шөвгийн дөрөвт үлджээ. </p><blockquote><p style="text-align: justify;">Ардын хувьсгалын партизан, ахмад зохииолч Ж.Дамдин гуай “Монгол бөх” номондоо бичсэн нь “Цагаагчин тахиа жилийн зуны дунд сарын эцэс буюу 1921 оны зургадугаар сарын эцсээр Хиагт хотын өмнө байдаг солдат /Салдааз/ толгой буюу цэрэг овоо гэж эртнээс нэршсэн оргил дээрээ овоотой жижиг толгойг тахих ёслол үйлдэн мандсан ардын засгийн маань анхны наадмыг хийж, хуучин заншлаар ёслол үйлдсэн билээ. Д.Сүхбаатар жанжин дурсгал болгон орос зурагчингаар патиар татуулжээ.</p></blockquote><p style="text-align: justify;">Байдал нь бөөрөн дээрээ пүүзэн хээтэй, өнцгүүддээ сэртэн угалз, дундуураа үүлэн хээ зэргийг оёж чимэглэсэн, урьд онуудын олон наадмын тоос үзсэн бололтой хэд хэдэн нөхөөстэй хуучин асар, үүлгүй цэлмэг тэнгэрийн наана дүнхийж харагдана. Асрын зүүн этгээдэд том улаан туг “Улаан армийн хувьсгалт цэрэг цагаан гвардын дээрэмчин Бароныг хамтран ялж явсанд дурсгал болгов” гэсэн орос бичиг тод харагдана. Энэ тугийг орос, монгол хоёр хүн дэлгэн барьжээ. Уг зургийг холоос авсан учир нэлээд бүдэг, тэнд байсан хүмүүсийн царай зүс тэр өдрийн халуун, саяхны дайн тулааны утаа тортог нь арилаагүй зэргээс барайж сүүдэртэн олонх нь танихад бэрх болжээ. Гэвч төв дундах суудалд суусан их жанжин Д.Сүхбаатар бор цэмбэн малгай, цагаан тэрлэг хантааз бүхий сууж буй бололтой. Баруун талд нь улаан цэргийн нэгэн дарга, түүний баруунаа Эрдэнэ вангийн Билэгсайхан зэрэг хүмүүс харагдана. </p><p style="text-align: justify;">Жанжнаас зүүн талд нэгэн орос эмэгтэй, түүний зүүнтээ Бодоо сайд бололтой, өөр хоёр орос эмэгтэй, жанжны гэргийн Янжмаа болон буриад Цэдэн-Иш нар, жич арван тавны цагдаа зэрэг хүмүүс олон давхар бөөгнөрөн зогсож, сууж, зарим нь сүүдэрт үл үзэгдэнэ. Жанжны өвөр эгнээнд цөм улаан цэргийн хүмүүс эгнэн суусан нь үзэгдэх бөгөөд тэдний өмнүүр зодог шуудагтай бөхчүүд, соргог сайхан ногоон дээр тохойлдон хэвтсэн нь зүүн гараас “гонос” хэмээх Эрдэнэ вангийн бөхийн дарга Манхаан, Эрдэнэ вангийн хошууны Батай начин, мөн Бат-Очир, Гонгор зэрэг бөхчүүл байна. </p><p style="text-align: justify;">Энэ нь тэр наадмын тавын давааны эхэнд зодоглож байсан нэр бүхий бөх ажээ. Мөн хүмүүсээс гадна урт ханцуй бүхий нударгатай тэрлэг өмсөж, даахин гэзгээ годойтол сүлжсэн, арваад насны монгол бүсгүй хүүхэд ихэд гайхан сонирхсон байдалтай зогсоно. Бас уранхай өмдтэй, хөл нүцгэн нэгэн орос хөвүүн ногоон дээр суугаад их л баясгалантай байдлаар наашаа харжээ. Энэ хөвүүн Хиагтын ойролцоох тосгоноос ирсэн ямар нэгэн баян худалдаачны зарц бололтой. Бодвол улаан цэрэгт элсэж, маргаашнаас эхлэн аян дайнд цуг явж алдар гавьяа байгуулах болсондоо залуу халуун сэтгэл нь хөдөлж хөөрсөн ч байж мэднэ” гэжээ. </p><p style="text-align: justify;">Тэгвэл С.Янжмаа 1921 оны долдугаар сарын дундуур Сүхбаатарт бичсэн захидалдаа “Дээд шивээний газраа ирсэн цахилгаан мэдээний учрыг сонсож ихэд баярласан ба дараа шинийн тавны өдөр орос ноёд манай яамны түшмэд албаны хүмүүс болон олон цэргийг бидний хамт Дээд шивээний газраа урин аваачиж Хүрээг эзлэн авсан их баяр хэмээн найр барив. Мөн шинийн зургааны өдөр Салдааз овоог тайж баярын наадам хийхийн дашрамд мөнхүү Оросын их, бага ноёд албаны хүмүүсийг урин авчирч будаалуулсан. Тэдний их жанжнаас манай ардын намын үйлс дэлгэрэн бүтсэн их баяр хэмээн нэгэн их улаан туг авчирч өгснийг манай яамны түшмэд хүлээн авчээ” гэжээ. Чингэхлээр уг наадамд Д.Сүхбаатар, Х.Чойбалсан тэргүүтэн оролцоогүй нь нотлогддог.</p><p style="text-align: justify;">Салдааз овооны ёслол наадамд нийт 96 бөх барилдаж Түшээт хан Эрдэнэ ван /Сэлэнгэ, Зүүнбүрэн/-гийн “Данигай” хэмээх Дугаржавын Дамдин долоо давж түрүүлэн, мөн хошууны Бат-Очир начин зургаа давж үзүүрлэж, Орхонтуул орчмын нутгийн В.Гоонос тав давж сүүлийн гуравт үлджээ. Мөнхүү Л.Бат-Очир гуай, "Салдааз овоог тахисан наадамд 1921 оны долдугаар сарын 11-нд болсон нь баримттай. Манай ардын журамт цэрэг Хүрээг долдугаар сарын 6-наас эхлэн чөлөөлөөд гол хүч Намын төв хороо, Ардын түр засгийн газар 8-нд Хүрээнд орж ирсэн. Энэ тухайг Зөвлөлт Оросын засгийн газар, Зөвлөлтийн Алс Дорнодын байгууллагууд мэдсэний хувьд Оросын Хиагтын нөхөд тэнд байсан коминтернийн төлөөлөгчид нь хойно байсан манай нөхдөд баяр хүргэж туг бэлэглэж наадам хийсэн. Тэр наадамд Сүхбаатар болон гол удирдлагууд байгаагүй. Наадам нь овоо тахисан орон нутгийн чанартай, хувьсгалын ялалтыг орон нутаг, уул овоо тахидаг заншлаараа талархан хүлээн авсны нэг баримт болох юм. Харин Да хүрээний ёслолд морь уралдсан, Салдааз овооны ёслол наадамд нум сум харвасан гэх мэдээ байхгүй нь уг үйл ажиллагаанууд монголчуудын эрийн гурван наадам биш байсныг бас харуулна..." гэсэн нь бий. Ардын хувьсгалын анхны наадам. Юутай ч ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд Д.Сүхбаатар жанжин түрүүлсэн байдаг.</p><p style="text-align: justify;"> <strong><em>Анианханы Хүрэн-Алагийн Отгонбаяр</em></strong></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ардынхувьсгал100" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ардынхувьсгал100</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/д.сүхбаатар" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">д.сүхбаатар</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei&text=Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/ardiin-turiin-ankhnii-naadmiin-suriin-kharwaand-janjin-dsukhbaatar-turuulsen-tuukhtei"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776542202.7923"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '39718';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd242f5fd94379d57ceb0dc33e0232f725ce46ad25f6c44c2266ff660ee46f86e1405b460884496c152fcc2d0ca383ec651e01127ca7ace2511baf0620b3338a0');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd242f5fd94379d57ceb0dc33e0232f725ce46ad25f6c44c2266ff660ee46f86e1405b460884496c152fcc2d0ca383ec651e01127ca7ace2511baf0620b3338a0');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd242f5fd94379d57ceb0dc33e0232f725ce46ad25f6c44c2266ff660ee46f86e1405b460884496c152fcc2d0ca383ec651e01127ca7ace2511baf0620b3338a0');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ardiin-khuwisgal-100-jil-gesen-bichwer-metall-utas-bukhii-dursgaliin-mungun-dewsgert-garlaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d8272fa224a840e86cabafbe0c402b40.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d8272fa224a840e86cabafbe0c402b40.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ardiin-khuwisgal-100-jil-gesen-bichwer-metall-utas-bukhii-dursgaliin-mungun-dewsgert-garlaa">
"Ардын хувьсгал 100 жил” гэсэн бичвэр, металл утас бүхий дурсгалын мөнгөн дэвсгэрт гарлаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 11, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/news-7-10">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ca549fc50fdc3c8df407fcb780259de4.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ca549fc50fdc3c8df407fcb780259de4.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/news-7-10">
“Мандтугай” гэдэг үг зөвхөн эх оронд л тохирно </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 10, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/unuudur-janjin-sukhbaatariin-mendelsnii-127-jiliin-oi-tokhioj-baina">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/5d13e95bbfc8be57498cc57c2c22f9cf.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/5d13e95bbfc8be57498cc57c2c22f9cf.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/unuudur-janjin-sukhbaatariin-mendelsnii-127-jiliin-oi-tokhioj-baina">
Өнөөдөр жанжин Сүхбаатарын мэндэлсний 127 жилийн ой тохиож байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
02 сарын 02, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/foto-dsukhbaatariin-khushuund-tsetseg-urguj-ikh-ezen-chingisiin-khushuund-khundetgel-uzuullee">
<img src="https://peak.mn/files/e06d2e62-31d4-440c-9dc3-42d7ba91ab91/412b33c9f5639b0a11b1e93c1dc80de4_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e06d2e62-31d4-440c-9dc3-42d7ba91ab91/412b33c9f5639b0a11b1e93c1dc80de4.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/photo-news">
Фото мэдээ </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/foto-dsukhbaatariin-khushuund-tsetseg-urguj-ikh-ezen-chingisiin-khushuund-khundetgel-uzuullee">
ФОТО: Д.Сүхбаатарын хөшөөнд цэцэг өргөж, Их Эзэн Чингисийн хөшөөнд хүндэтгэл үзүүллээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
peak.mn </a> ・
03 сарын 01, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nuna";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => 'd242f5fd94379d57ceb0dc33e0232f725ce46ad25f6c44c2266ff660ee46f86e1405b460884496c152fcc2d0ca383ec651e01127ca7ace2511baf0620b3338a0',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.ZGE0NDRhYzFkZGU1NjY1ZmZmYTg3MzBiOTFjZTA5YTYyMGI1NmI4MTk2NmJiY2Y1YTg3OWZjZjI3OTlmNjU0N70REvMTlu1ri5TCSWKX8yaZwPpBCKbf6/PqgW/vlPhJ',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1779134202',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.ZmNlYWFiZWIxZjhiZjMxMTk5NzkyYmNkNmQ3ODc5ZjJiMWE3MWEyMGM1YjAwYjM4Yzc3MzU1NGNkMjg5OGFkNjtW12DZ1jj8QWeKpKJgRZQpJiD90p9jsPPb8qBV3B3Of/XjCLjaWowbv6TYuWGfP30APc7/uC7T98FhaW/DW3c=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1779134202',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = 'd242f5fd94379d57ceb0dc33e0232f725ce46ad25f6c44c2266ff660ee46f86e1405b460884496c152fcc2d0ca383ec651e01127ca7ace2511baf0620b3338a0'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.ZGE0NDRhYzFkZGU1NjY1ZmZmYTg3MzBiOTFjZTA5YTYyMGI1NmI4MTk2NmJiY2Y1YTg3OWZjZjI3OTlmNjU0N70REvMTlu1ri5TCSWKX8yaZwPpBCKbf6/PqgW/vlPhJ'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1779134202'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.ZmNlYWFiZWIxZjhiZjMxMTk5NzkyYmNkNmQ3ODc5ZjJiMWE3MWEyMGM1YjAwYjM4Yzc3MzU1NGNkMjg5OGFkNjtW12DZ1jj8QWeKpKJgRZQpJiD90p9jsPPb8qBV3B3Of/XjCLjaWowbv6TYuWGfP30APc7/uC7T98FhaW/DW3c='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1779134202'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй | Peak News
Ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд жанжин Д.Сүхбаатар түрүүлсэн түүхтэй
Ардын хувьсгалын анхны наадмын талаар манай түүхч, судлаачид, мөнхүү тухайн үед ардын журамт цэрэгт алба хааж явсан ахмадууд өөр өөрийг өгүүлж, улмаар бичиглэн үлдээсэн байдаг. Тухайлбал, "Энэ наадамд Сүхбаатар, Чойбалсан нар оролцоогүй..." гэх буюу “Хувьсгалын анхны наадмыг 1921 онд тэмдэглээгүй, харин Д.Сүхбаатарын 30 тоот тушаал гарсны дагуу 1922 оноос ёслон тэмдэглэж эхэлсэн” гэж үзэх нь олонтаа.
Гэвч эдгээрээс Ардын хувьсгалын 10 жилийн ойн тухай гар бичмэл сэтгүүлд тухайн үеийн Шүүх яамны сайд асан Магсар хурцын бичиж үлдээсэн нь хамгийн үндэслэлтэй мэт.
Тэрбээр, "Ардын журамт цэрэг Да хүрээг эзлэн аваад 1921 оны долдугаар сарын 10-ны өдрийн үд дундын морин цагт хуучин автономит Монголын таван яамны эрхийг бүрэн хязгаарлан тамга тэмдэг, албан бүх баримтыг хураан аваад мөн сарын 11-ний өдрийн өглөөний морин цагт хүрээний бүх эрэгтэй эмэгтэй, хар шар нийт ардуудыг Дүнжингаравын хүр дор цуглуулан АХ-ын анхны ялалтыг тэмдэглэх наадмыг нэгэн өдөрт багтаан гүйцэтгэх тухай жанжин Д.Сүхбаатарын дөрвөн тоот тушаал гарчээ... гэж бичсэн байдаг.
Ийнхүү Да хүрээнд Богд Дүнжингаравын хүр дор хийсэн наадам нь юутай ч Ардын хувьсгалын ялалтыг тэмдэглэж богино хугацаатай ч гэсэн наадам байснаараа “Ардын төрийн анхны наадам” гэж үзэх үндэстэй. Энэ наадмын барилдаанд нийт 124 бөх барилдаж, Засагт ханы Сартуул гүний хошууны “солгой” хэмээх Сундуй заан долоо давж түрүүлэн, Түшээт хан Буянтогтох зургаа давж үзүүрлэжээ. Сайн ноён ханы “нохой” хэмээх Гомбо, “хэрээ” хэмээх Дэмбээ нар шөвгийн дөрөвт үлджээ.
Ардын хувьсгалын партизан, ахмад зохииолч Ж.Дамдин гуай “Монгол бөх” номондоо бичсэн нь “Цагаагчин тахиа жилийн зуны дунд сарын эцэс буюу 1921 оны зургадугаар сарын эцсээр Хиагт хотын өмнө байдаг солдат /Салдааз/ толгой буюу цэрэг овоо гэж эртнээс нэршсэн оргил дээрээ овоотой жижиг толгойг тахих ёслол үйлдэн мандсан ардын засгийн маань анхны наадмыг хийж, хуучин заншлаар ёслол үйлдсэн билээ. Д.Сүхбаатар жанжин дурсгал болгон орос зурагчингаар патиар татуулжээ.
Байдал нь бөөрөн дээрээ пүүзэн хээтэй, өнцгүүддээ сэртэн угалз, дундуураа үүлэн хээ зэргийг оёж чимэглэсэн, урьд онуудын олон наадмын тоос үзсэн бололтой хэд хэдэн нөхөөстэй хуучин асар, үүлгүй цэлмэг тэнгэрийн наана дүнхийж харагдана. Асрын зүүн этгээдэд том улаан туг “Улаан армийн хувьсгалт цэрэг цагаан гвардын дээрэмчин Бароныг хамтран ялж явсанд дурсгал болгов” гэсэн орос бичиг тод харагдана. Энэ тугийг орос, монгол хоёр хүн дэлгэн барьжээ. Уг зургийг холоос авсан учир нэлээд бүдэг, тэнд байсан хүмүүсийн царай зүс тэр өдрийн халуун, саяхны дайн тулааны утаа тортог нь арилаагүй зэргээс барайж сүүдэртэн олонх нь танихад бэрх болжээ. Гэвч төв дундах суудалд суусан их жанжин Д.Сүхбаатар бор цэмбэн малгай, цагаан тэрлэг хантааз бүхий сууж буй бололтой. Баруун талд нь улаан цэргийн нэгэн дарга, түүний баруунаа Эрдэнэ вангийн Билэгсайхан зэрэг хүмүүс харагдана.
Жанжнаас зүүн талд нэгэн орос эмэгтэй, түүний зүүнтээ Бодоо сайд бололтой, өөр хоёр орос эмэгтэй, жанжны гэргийн Янжмаа болон буриад Цэдэн-Иш нар, жич арван тавны цагдаа зэрэг хүмүүс олон давхар бөөгнөрөн зогсож, сууж, зарим нь сүүдэрт үл үзэгдэнэ. Жанжны өвөр эгнээнд цөм улаан цэргийн хүмүүс эгнэн суусан нь үзэгдэх бөгөөд тэдний өмнүүр зодог шуудагтай бөхчүүд, соргог сайхан ногоон дээр тохойлдон хэвтсэн нь зүүн гараас “гонос” хэмээх Эрдэнэ вангийн бөхийн дарга Манхаан, Эрдэнэ вангийн хошууны Батай начин, мөн Бат-Очир, Гонгор зэрэг бөхчүүл байна.
Энэ нь тэр наадмын тавын давааны эхэнд зодоглож байсан нэр бүхий бөх ажээ. Мөн хүмүүсээс гадна урт ханцуй бүхий нударгатай тэрлэг өмсөж, даахин гэзгээ годойтол сүлжсэн, арваад насны монгол бүсгүй хүүхэд ихэд гайхан сонирхсон байдалтай зогсоно. Бас уранхай өмдтэй, хөл нүцгэн нэгэн орос хөвүүн ногоон дээр суугаад их л баясгалантай байдлаар наашаа харжээ. Энэ хөвүүн Хиагтын ойролцоох тосгоноос ирсэн ямар нэгэн баян худалдаачны зарц бололтой. Бодвол улаан цэрэгт элсэж, маргаашнаас эхлэн аян дайнд цуг явж алдар гавьяа байгуулах болсондоо залуу халуун сэтгэл нь хөдөлж хөөрсөн ч байж мэднэ” гэжээ.
Тэгвэл С.Янжмаа 1921 оны долдугаар сарын дундуур Сүхбаатарт бичсэн захидалдаа “Дээд шивээний газраа ирсэн цахилгаан мэдээний учрыг сонсож ихэд баярласан ба дараа шинийн тавны өдөр орос ноёд манай яамны түшмэд албаны хүмүүс болон олон цэргийг бидний хамт Дээд шивээний газраа урин аваачиж Хүрээг эзлэн авсан их баяр хэмээн найр барив. Мөн шинийн зургааны өдөр Салдааз овоог тайж баярын наадам хийхийн дашрамд мөнхүү Оросын их, бага ноёд албаны хүмүүсийг урин авчирч будаалуулсан. Тэдний их жанжнаас манай ардын намын үйлс дэлгэрэн бүтсэн их баяр хэмээн нэгэн их улаан туг авчирч өгснийг манай яамны түшмэд хүлээн авчээ” гэжээ. Чингэхлээр уг наадамд Д.Сүхбаатар, Х.Чойбалсан тэргүүтэн оролцоогүй нь нотлогддог.
Салдааз овооны ёслол наадамд нийт 96 бөх барилдаж Түшээт хан Эрдэнэ ван /Сэлэнгэ, Зүүнбүрэн/-гийн “Данигай” хэмээх Дугаржавын Дамдин долоо давж түрүүлэн, мөн хошууны Бат-Очир начин зургаа давж үзүүрлэж, Орхонтуул орчмын нутгийн В.Гоонос тав давж сүүлийн гуравт үлджээ. Мөнхүү Л.Бат-Очир гуай, "Салдааз овоог тахисан наадамд 1921 оны долдугаар сарын 11-нд болсон нь баримттай. Манай ардын журамт цэрэг Хүрээг долдугаар сарын 6-наас эхлэн чөлөөлөөд гол хүч Намын төв хороо, Ардын түр засгийн газар 8-нд Хүрээнд орж ирсэн. Энэ тухайг Зөвлөлт Оросын засгийн газар, Зөвлөлтийн Алс Дорнодын байгууллагууд мэдсэний хувьд Оросын Хиагтын нөхөд тэнд байсан коминтернийн төлөөлөгчид нь хойно байсан манай нөхдөд баяр хүргэж туг бэлэглэж наадам хийсэн. Тэр наадамд Сүхбаатар болон гол удирдлагууд байгаагүй. Наадам нь овоо тахисан орон нутгийн чанартай, хувьсгалын ялалтыг орон нутаг, уул овоо тахидаг заншлаараа талархан хүлээн авсны нэг баримт болох юм. Харин Да хүрээний ёслолд морь уралдсан, Салдааз овооны ёслол наадамд нум сум харвасан гэх мэдээ байхгүй нь уг үйл ажиллагаанууд монголчуудын эрийн гурван наадам биш байсныг бас харуулна..." гэсэн нь бий. Ардын хувьсгалын анхны наадам. Юутай ч ардын төрийн анхны наадмын сурын харваанд Д.Сүхбаатар жанжин түрүүлсэн байдаг.
Анианханы Хүрэн-Алагийн Отгонбаяр
Х.Оргил
Сэтгэгдэл бичих
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.