Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Эдийн засагч Б.Хаш-Эрдэнэтэй Монголын бизнесийн орчны талаар ярилцлаа.-Та бизнес дэх төрийн оролцоог ямар түвшинд байна гэж дүгнэх вэ?-Төр өөрөө бизнес хийдгээ больж байж л манайд эрүүл бизнесийн орчин бүрдэнэ. Төр өөрөө үйлдвэрлэгч, худалдагч..." />
<meta name="keywords"
content="ждү, эдийн засагч, б.хаш-эрдэнэ" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Эдийн засагч Б.Хаш-Эрдэнэтэй Монголын бизнесийн орчны талаар ярилцлаа.-Та бизнес дэх төрийн оролцоог ямар түвшинд байна гэж дүгнэх вэ?-Төр өөрөө бизнес хийдгээ больж байж л манайд эрүүл бизнесийн орчин бүрдэнэ. Төр өөрөө үйлдвэрлэгч, худалдагч..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/36f8c0cf44fe1172bdbe9844a0ce9740.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/36f8c0cf44fe1172bdbe9844a0ce9740.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Эдийн засагч Б.Хаш-Эрдэнэтэй Монголын бизнесийн орчны талаар ярилцлаа.-Та бизнес дэх төрийн оролцоог ямар түвшинд байна гэж дүгнэх вэ?-Төр өөрөө бизнес хийдгээ больж байж л манайд эрүүл бизнесийн орчин бүрдэнэ. Төр өөрөө үйлдвэрлэгч, худалдагч..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">02 сарын 22, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina&text=Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/36f8c0cf44fe1172bdbe9844a0ce9740_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/36f8c0cf44fe1172bdbe9844a0ce9740.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p data-empty="true" style="text-align: justify;">Эдийн засагч Б.Хаш-Эрдэнэтэй Монголын бизнесийн орчны талаар ярилцлаа.</p></blockquote><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Та бизнес дэх төрийн оролцоог ямар түвшинд байна гэж дүгнэх вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Төр өөрөө бизнес хийдгээ больж байж л манайд эрүүл бизнесийн орчин бүрдэнэ. Төр өөрөө үйлдвэрлэгч, худалдагч байхаа болиод хөрөнгө оруулагч, худалдан авагчаараа үлдэх ёстой. Гэвч төрд ийм хүсэл, зориг алга. Харин хувийн бизнесийг үгүй хийдэг болоод байна.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Өөрөө нүүрсээ ухаад, гарсан нүүрсээрээ шахмал түлш үйлдвэрлээд, түүнийгээ үнэтэй худалдаж аваад иргэдэд хямдхан өгч өөрийн бизнесээ цэцэглүүлж байгаа Засгийн газартай улс хаана ч байхгүй.</span> Төр уг нь бодлогоо л гаргаад, эрх зүйн орчноо бүрдүүлж өгөх ёстой биз дээ. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Хөлбөмбөгөөр тайлбарлая л даа. Төр хөлбөмбөг тоглох талбайг нь засаж өгөөд тэнд ирэх үзэгчдийг нь дуудах ёстой. Тоглогч нар нь хувийн хэвшил, шүүгч нь нь төр. Тоглогчид нь дүрмийн дагуу тоглох ёстой. Гэтэл манайд эсрэгээрээ төр өөрөө шүүгч нь, өөрөө тоглогч нь, өөрийн үзэгчээ дуудчихдаг. Хувийн хэвшлийнхэн бөмбөгөө аваад хаалганд хийх гэнгүүт л төр шүгэлдээд зогсоочихдог. Тэгээд өөрөө бөмбөгөө аваад хаалга руу хийчихдэг. Яг ийм зарчмаар л явж байна.</p><p style="text-align: justify;">Дүрмээ хараад хөндлөнгөөс шүүх ёстой байж өөрөө тоглогч болоод явчихаар <span class="twittersharelink">тэр том хөрөнгө оруулалттай, санхүүжилттэй эрх мэдэлтэй төртэй хувийн хэвшил яаж өрсөлдөх юм бэ.</span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Ийм учраас төрд шургалж ашиг олох санаатай хүмүүс олширсон...Үүнтэй санал нийлэх үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Ямар ч хамаагүй аргаар мөнгө олох сонирхолтой хүмүүс голдуу төрийн алба руу орж ирж байгаа нь нууц биш. Гоё оффист суугаад, амархан аргаар мөнгө олчихдог ажилд дурлачихсан. Бизнес хийж эрсдэл үүрч, үйлээ үзэж байснаас цүнх баригч хийж, албан тушаалын шат өөд өгсдөг, дээр хэлсэн төрийн том бизнесээс жоохон ч гэсэн халбагадахыг хүсч байна. Яагаад гэвэл төр өөрөө маш том эрх мэдэлтэй, мөнгөтэй худалдан авагч, хөрөнгө оруулагч учраас үүнийг нь ашиглаад мөнгөжих сонирхолтой. Үүнийг мэдээж өмнөх үеийн ах нар маань л сургаж өгсөн.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Сүүлийн үед улстөрчид популизм хийх нь эрс нэмэгдлээ. Үүнээс болж эдийн засагт учрах хор нөлөөг дурьдвал?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Саяхан гэхэд танил гадны хөрөнгө оруулагч нар маань сая болж өнгөрсөн УИХ-ын дарга М.Энхболдыг буулгах дуулиан, Г.Занданшатарын ажиллагаанаас болоос хойшоо суучихаж байгаа юм. Иймэрхүү <span class="twittersharelink">улс төрчдийн “улс төрийн тоглоом”-оос болоод бизнесийн харилцаа, хөрөнгө оруулалт, дотоодын эдийн засаг маань нурчихдаг. </span>Иймээс улс төрөө ордон дотроо л хиймээр байна, түүнийг гадагшаа гаргаж ирж популизм хийхээ болих хэрэгтэй.</p><p style="text-align: justify;">Тэр поп улс төрчдөөс болоод ард иргэд бизнес эрхлэгчдийг баялаг бүтээгч биш улаан шулаач гэдэг нүдээр харж, тэдэн рүүгээ дайрч давшилдаг сөрөг хандлага бий болоод байна.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Улс төрийн популизм, хийрхэл алсдаа ямар хор уршигтайг Венесуэлийн жишээ харууллаа. Энэ чигээрээ явбал бид тэдний замаар явах уу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Хэрэв энэ чигээрээ явбал өнөө маргаашгүй л тэдний замаар явна. Яагаад гэвэл энэ<span class="twittersharelink"> популизмын уршигаар баларсан Венесуэл зэрэг улсын улс төрчид ард иргэдийнхээ сэтгэлгээг нь ядууруулчихаад, тэдэнд таалагдах гоё үгс, амлалт өгдөг гол аргатай.</span></p><p style="text-align: justify;">Үүнд нь зарим иргэд итгээд сонгочихдог, өнөө улс төрч ч дахиад сонгогдохын тулд өнөө тэнгэрийн амлалтаа биелүүлэхээс аргагүй байдалд орно. Мэдээж буруу зүйл хийж байгаагаа улстөрчид маш сайн ухамсарлаж байгаа. Үүний цаана эрх мэдэл, албан тушаалын төлөө ганцхан эрх ашиг бий.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e51a7b6b28a588f41802841963ad14cf.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e51a7b6b28a588f41802841963ad14cf.jpg"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Тэгвэл тэднийг барих гол хяналт нь юу вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Эрх мэдэл, албан тушаал олж авахын тулд төр гэдэг тогтолцоонд орсон хүмүүсийг иргэдийн хяналт л барьж чадна. Гэтэл сонгогчид өнөөдөр манайд хариуцлагагүй гишүүнээ татах хууль эрх зүйн орчин алга. Магадгүй эргүүлэн татдаг хууль эрх зүйн зохицуулалттай бол арай өөр хандах байх л даа.<span class="twittersharelink"> Өнөөдөр УИХ гишүүд албан тушаал ярих болохоор цугладаг, ажил ярихаараа алга болчихдог болж. Иргэд ч харж байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Үүнийг бид сэтгэлгээгээ үндсээр нь цэгцлэхээс эхлэнэ гэж боддог.</span> Жишээ нь ардчилал, зах зээлийн эдийн засаг, төрийн оролцоо гэж юу вэ гэсэн суурь ойлголтуудаа нэг бүрчлэн зөв ойлгож, ойлголтоо нэгтгэхээс эхлэх ёстой. Би эдийн засгийн талаас нь тайлбарлая л дээ.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Өрсөлдөөнөөс эхлэх үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Болж байна. Зах зээлийн эдийн засгийн амин чухал зүйл бол өрсөлдөөн. Гэтэл <span class="twittersharelink">өнөөдрийн бизнесийн орчны өрсөлдөөн эртний зэрлэг капитлизмын үе шиг бие биенээ барьж иддэг, нэгнийхээ зах зээлийг булааж авдаг бүдүүлэг арга хэлбэрээр явж байна. </span></p><p style="text-align: justify;">Уг нь орчин үеийн зах зээлийн эдийн засагт хоорондоо бүтээгдэхүүнийхээ чанараараа, онцлогоороо, бүтээмжээрээ ялгарч хэрэглэгчээ татаж өрсөлддөг. Манайхан нэг нь гайгүй сайн зүйл хийчихээр түүнийг дуурайж хийлээ гээд шүүмжилцгээдэг. Энэ чинь өнөө л ширэнгийн хууль шүү дээ. Харин яг адилхан биш арай өөрөөр ялгарахаар бүтээгдэхүүн хийж яагаад болохгүй гэж. Энэ дунд технологийн болон бүтээмжийн өрсөлдөөн бий болно, шинэ, илүү олон төрлийн сайн чанартай бүтээгдэхүүн гарч ирнэ. Ингэснээр хэрэглэгчид хожиж үйлдвэрлэгчид хөгжинө.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Тэгвэл үүнийг яаж зөв гольдролд оруулах ёстой вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Юуны түрүүнд хүмүүсийн сэтгэлгээг өөрчилж зөв ойлголтуудыг ард иргэд, бизнес эрхлэгчдэд ойлгуулах ёстой. Нэгнийхээ зах зээлийг булаадаг, дуурайж өрсөлддөг хүмүүсийг шүүмжлэх арга ч алга. Яагаад гэвэл суурь ойлголтоо зөв ойлгохгүй учраас үүнийг анзаарахгүй. </p><p style="text-align: justify;">Хэрэв орчин үеийн зах зээлийн эдийн засгийн ойлголттой бол шал өөрөөр өрсөлдөх байсан. Жишээ нь орчин үеийн эдийн засгийн ухаанд ядуурал гэж “сэтгэлгээний ядуурал”-ыг хэлдэг болсон. Өөрөөр хэлбэл талхаа худалдаж авч чадахгүй байгааг ядуурал гэхээ больсон хэрэг. Харин тэр талхыг худалдаж авах орлого олохоор тархиа ажиллуулахгүй байгааг ядуурал гэж нэрлэж байна.</p><p style="text-align: justify;">Гэхдээ ямар ч зүйлд шалтгаан бий. <span class="twittersharelink">Өнөөгийн нөхцөл байдлыг харвал сэтгэлгээний ядуурлын шалтгаан нь энэ хэдэн улс төрчид гэж би хардаг</span>. Энэ муухай буглааг төрийнхөн шахаж гаргахгүй нь ойлгомжтой. Харин иргэний нийгмийн байгууллагууд, ТББ-ууд, нийгмийн түүчээ болсон хүмүүс хэлж ярих ёстой. Тэд өрсөлдөөний зөв орчныг бий болгох ёстой, хамтран ажиллаж, нэгдэн урагшлах тухай ойлголцох хэрэгтэй, бизнес эрхлэгчдээд гадаад зах зээлд гарахад учирч байгаа эрсдлийг нь бууруулахад нь туслах учиртай гэх мэт.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong>-Монголын томоохон компаниуд ч ширэнгийн хуулиар бизнесээ эрхэлж байна гэвэл буруудахгүй болов уу. Гадагшаа гарах бус жижгүүдээ залгиад л… Энэ тал дээр таны бодол?</strong></span></p><p style="text-align: justify;">-Шилжилтийн эдийн засгийн үед зарим талаар ийм тохиолдол гарч байсан гэдэгтэй санал нийлнэ. Гэхдээ одоо <span class="twittersharelink">манай том компаниуд нэг үеэ бодвол эрсдэл даах чадвартай, эрсдэлээс үүдэн гарах хохирлыг даах хөрөнгөтэй болчихлоо. Энэ том компаниуд гадны зах зээл дээр гарах цаг нь ирсэн.</span> Угаасаа Монголын зах зээл дээр энэ чигээрээ байвал цаашаа хөгжих, өсөх орон зайгүй бага байна. </p><p style="text-align: justify;">Мэдээж гадны зах зээл рүү гарна гэдэг маш их хэмжээний эрсдэл юм. Гэхдээ л манай томоохон компаниуд эрсдэл үүрэх туршлагатай болчихсон учраас анхдагч болоод явах ёстой. Мөс зүсдэг хурц ган хошуутай усан онгоц байдаг даа. Яг түүн шиг мөс зүсч байгаа ган хошуу нь МҮХАҮТ болон тэдгээр компаниуд байж, араас нь тэр гаргасан жимээр нь жижиг дунд компаниуд явахад тэдгээр жижиг, дунд компаниудын хувьд эрсдэл нь хамаагүй бага гарна. Бид иймэрхүү байдлаар хамтарч ажиллах чухал. Харин <span class="twittersharelink">манайханд эсрэгээрээ хамтрах гэхээрээ надаас ямар ашиг унагах гээд байна гэж бие биенээ харддаг муухай зан байдаг. Иймэрхүү сэтгэлгээг өөрчлөх чадвартай газар нь иргэний нийгмийн байгууллагууд юм.</span> Жишээ нь МҮХАҮТ байна. МҮХАҮТүүнийг бүр бодлоготойгоор зохион байгуулалттайгаар хийх ёстой. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Үүн дээр боломжтой, бодит жишээ дурьдвал?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Өмнө нь би Америкийн төсөл дээр ажиллаж байхдаа үүнийг анзаарсан. Тэр үед манай төсөл дээр хамтарч ажилласан ТББ-ын залуучууд томоохон уул уурхайн компаниудын захиалгыг аваад өөрсөдтэй нь хамтарч ажилладаг өнөөгийн хэллэгээр ЖДҮ-чидтэй хамтарч ажилладаг байлаа. Мэдээж бизнесийн сургалтад нь хамрагдаж чадавхтай болсон тухайн жижиг, бичил үйлдвэрлэгчдэд захиалгаа хуваарилж, бүтээгдэхүүнээ үйлдвэрлүүлээд захиалагчид гэрээний дагуу хүлээлгэн өгдөг, бүтээгдэхүүний төлбөрийг гүйцэтгэсэн ажлынх нь дагуу үйлдвэрлэгчдэд төлдөг. Мэдээж захиалгыг үйлдвэрлэгчдээр хийлгэхдээ стандарт шаардлагуудаа өгчихөж байгаа юм. Энэ чинь хамтын ажиллагааны маш энгийн хэлбэр байхгүй юу. Үүнтэй адилхан манай <span class="twittersharelink">ЖДҮ эрхлэгчид томоохон компаниудтай хамтарч ажиллаж болно. Тэгэхийн тулд хоорондын хамтын ажиллагааны итгэлцлийг бий болгож өгөх тэр платформыг МҮХАҮТ бий болгож өгөх ёстой.</span> Компаниудыг муулж байгаа юм биш. Гэхдээ жижиг, том компаниуд бие биедээ итгэж чаддаггүй. Энэ нь Монголд гэрээний хэрэгжилтийг хангадаг эрх зүйн орчин нь маш муу байгаагаас болдог учраас хаширлахаас ч аргагүй. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/31d5ca6bf0761db13b55103a1253afeb.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/31d5ca6bf0761db13b55103a1253afeb.jpg"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Эдийн засагчийн хувьд МҮХАҮТ цаашид яаж ажиллах ёстой гэж хардаг вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-МҮХАҮТ бол социализмын дараах ардчилал зах зээлийн эдийн засгийн шилжилтийн хүнд үеийг маш амжилттай даван туулахад өөрийн хувь нэмрээ оруулсан, тодорхой хөгжлийн түвшиндээ хүрсэн. Тэр үеийг бодвол манай компаниуд ч чамгүй хүчирхэгжсэн, нийгмийн хөгжил ч өөр тийшээ явж байна. </p><p style="text-align: justify;">Одоо бид дараагийн шинэ түвшинд гарах цаг нь болчихлоо. Тэр дараагийн шат нь бизнес хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааг бий болгох ёстой, хувийн хэвшлүүд нь ч танхимынхаа доор нэгдэх ёстой. Хамтдаа төр засгийн буруу бодлогыг эсэргүүцэхээс гадна зах зээлээ гадагшаагаа тэлмээр байна. Тэгэж байж хөгжинө. </p><p style="text-align: justify;">Гэтэл харамсалтай нь МҮХАҮТ сүүлийн 4 жил зогсонги байдалд байлаа. Би өөрөө МҮХАҮТ-д 10 жил ажилласан, бизнес эрхлэгчдийн эрх ашгийг хамгаалдаг бодлогын өмгөөллийн чиглэлээр ажиллаж байсан хүн. Өмнө хэлсэнчлэн Монголын компаниуд гадагшаа гарахад нь гол дэмжлэг болох ёстой энэ газар сүүлийн 4 жил бараг ажил хийгдээгүй. Сангийн яам л гэхэд татварын хууль дээр зөндөө санал авлаа. УИХ-д өргөн баригдаад байгаа ААНОАТ-ын хуулийг гэхэд сөхөөд үзээрэй. 20 гаруй хуудас тэр чигээрээ татварын байцаагч нарын эрхийг нь баталгаажуулаад өгчихсөн. Шууд эрх гэж бичээгүй ч төрийн төмөр нударгыг баталгаажуулчихсан. Аливаа зүйлд баланс гэж бий. Татварын байцаагч эрхтэй бол татвар төлөгч ч бас эрхтэй байх ёстой. Гэтэл тэр татвар төлөгчийн эрх хаана байна, хэн ч үүн дээр дуугараагүй. Зөрчлийн хууль дээр мөн л танхим бас дуугарсан уу? Хөндлөнгөөс харахад би лав юу ч олж хараагүй. Үүнээс болоод олон асуудал гарч байна. Хамгийн наад зах нь Зөрчлийн тухай хуулиар татварын тайлангаа цагтаа өгөөгүй компанийг 1,5 сая төгрөгөөр торгодог, төлөхгүй бол шүүхэд хандана. Өөрсдөө болохоор эсрэгээрээ татвараа төлөхөө больцгооё гэж уриалдаг. Хэрвээ Б.Лхагважав ерөнхийлөгчийн үгэнд ороод татвараа төлөхгүй байж байтал акт тавьбал яах вэ, өмнөөс нь хариуцлага хүлээхгүй нь лавтай.</p><hr style="text-align: justify;"><p data-empty="true" style="text-align: justify; margin-left: 60px;">Эдийн засагч Б.Хаш-Эрдэнэ 1997 оноос Зах зээл судлалын хүрээлэнд судлаачаар ажиллаж эхэлснээр ажлын гараагаа эхэлжээ. 2000 оноос 10 жил Монголын Үндэсний Худалдаа Аж Үйлдвэрийн Танхимд мэргэжилтнээс Бодлого, зохицуулалтын газрын даргаар ажиллаж байсан. Энэ хугацаанд танхимын хамгийн том үүрэг функц болох “Бодлогын өмгөөлөл”-ийн үйл ажиллагааг удирдан зохион байгуулжээ.Тухайн үед батлагдсан “Татварын багц хууль”-д өөрчлөлт оруулахад хувийн хэвшлийнхний саналыг тусгуулан татварын хувь хэмжээг бууруулж чадсан, бизнес дэх төрийн оролцоог бууруулах санал санаачилгууд гарган ажиллажээ. Мөн GIZ, USAID-ийн хэрэгжүүлсэн төслүүдэд экспертээр, Дэлхийн банк, Сангийн яамны хамтран хэрэгжүүлж буй “Экспортыг дэмжих төсөл”-д бизнесийн шинжээчээр ажиллан экспортлогчдын чадавхыг бэхжүүлэхэд олгох санхүүгийн буцалтгүй дэмжлэгийг монголын нөхцөлд хэрхэн хүнд сурталгүй, шуурхай олгох талаарх төслийн үндсэн бичиг баримтуудыг нь сайжруулан Дэлхийн банкаар батлуулж, 30 орчим аж ахуйн нэгжид 300,0 гаруй ам.долларын санхүүгийн дэмжлэг олгох гэрээ байгуулж өгчээ.</p><hr style="text-align: justify;"><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-МҮХАҮТ бизнес хувийн хэвшлийн томоохон байгууллага шүү дээ. Тэд бизнес эрхлэгчдийнхээ эрх ашгийг хамгаалах тал дээр ажиллаж чадаж байна уу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Монголд маш олон салбарын холбоод байна. Эдгээр холбоо, ТББ-ууд салбарынхаа болон эдийн засгийн бодлогыг тодорхойлж, хаашаа явахаа хоорондоо яриад түүн рүүгээ нэгдсэн хүчээр урагшлахгүй бол хүч нь тарамдаад байна. Уг нь МҮХАҮТ бол бизнес хувийн хэвшлийн маш том байгууллага. Энэ байгууллага бүх хувийн хэвшлээ төлөөлөөд хамтдаа суугаад хувийн эрх ашгаа хойш тавиад нэгдэх ёстой. Хэрэв энэ чигээрээ яваад байвал бид хувийн эрх ашгаа бодож гарч ирсэн хүмүүсийн гарт улам л орно. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Эргээд базаад хэлбэл Монголын бизнесийн орчинд хамгийн сөргөөр нөлөөлж байгаа хүчин зүйл юу вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Сүүлийн 4-5 жилд бизнесийн орчин сайжирч чадаагүй. Үүнийг судалгаанууд ч батална. Үүнд улс төр, хууль эрх зүйн орчин, төрийн байгууллагуудын хүнд суртал, санхүүжилт тааруу, олдож байгаа нь хэт өндөр хүүтэй зэрэг зүйлс нөлөөлж байна. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Тэгвэл бид асуудал хаана байгааг мэдчихлээ. Шийдэл гаргалгаа нь юу байх вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Бид хамтрахаас л өөр арга байхгүй. Нэгдэхгүй, хувийн эрх ашгаа дээгүүр тавиад байгаа хүмүүсийг буруутгах ч арга алга. Яагаад гэвэл зах зээлийн эдийн засгаа буруу ойлгоод мөнгөтэй л байх юм бол сайхан амьдарна гээд ойлгочихсонд асуудал бий. Тийм учраас худал хэлж хулгай хийгээд ч болов мөнгөтэй болохоор улайрцгаасан. Нөгөө талд нь хөдөлмөрөөрөө сайхан амьдарч болно гэдгийг мэдэж байгаа нь олон биш. Ингэж ярихаар бизнесийнхэн бидний хөдөлмөрийг зөв үнэлэхгүй байна гэнэ. Үнэндээ үнэлэх гэхээр мөнгө нь алга. Ялангуяа жижиг компаниуд энэ тал дээр дургүйдээ цааргалаад байгаа юм биш, санхүүжилт нь олддоггүй. Олдсон зээл нь жилийн 20 хувийн хүүтэй учраас өнөө маргаашийн эргэлтийн хөрөнгөө л санхүүжүүлж байна. </p><p style="text-align: justify;">Тийм учраас Монголд хөрөнгө оруулалтын маш олон төрлийн урсгалыг бий болгох ёстой. Хөрөнгийн биржээ хүчирхэгжүүлмээр байна. Ингэж санхүүгийн зах зээлийн олон эх үүсвэртэй болж байж банкны хүү буурах боломжтой болно.</p><p style="text-align: justify;">Ганц хөрөнгө оруулалтаас гадна өөрсдөө орлого олох ёстой. Жишээ нь манай оронд ургадаг жимс жимсгэнэ гэхэд амин дэм сайтай, өндөр чанартай. Хятадын зах зээл дээрх үйлдвэрлэгч шиг их хэмжээгээр үйлдвэрлэх боломж бидэнд байхгүй. Тэгвэл яагаад бага хэмжээгээр зөвхөн зорилтот хэрэглэгчдэд зориулан эко, тансаг зэрэглэлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэн үүнийг тэдэнд маш өндөр үнээр зарж болохгүй гэж.</p><p style="text-align: justify;">Ганц нүүрснээс хамааралтай баймааргүй байна.</p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ждү" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ждү</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эдийн засагч" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эдийн засагч</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/б.хаш-эрдэнэ" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">б.хаш-эрдэнэ</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina&text=Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776524762.747"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '18012';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '6130ea436a9946a6d63259ba968f01fa1a43d2f380a13159bc14b020a23abff068dedd3ba81f88194e5c533be148850eb9e12a4892c81223614626cf9106f91f');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '6130ea436a9946a6d63259ba968f01fa1a43d2f380a13159bc14b020a23abff068dedd3ba81f88194e5c533be148850eb9e12a4892c81223614626cf9106f91f');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '6130ea436a9946a6d63259ba968f01fa1a43d2f380a13159bc14b020a23abff068dedd3ba81f88194e5c533be148850eb9e12a4892c81223614626cf9106f91f');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/140-garui-online">
<img src="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/ffd95316b55bdb2d2689b0f490e35eea_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/ffd95316b55bdb2d2689b0f490e35eea.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/140-garui-online">
Үсчин, гуталчин зэрэг 140 гаруй бизнесийн зөвшөөрлийг онлайнаар авдаг болно </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Дэлгэрмаа </a> ・
04 сарын 15, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/jdukhsan-amraltiin-udruuded-urtasgasan-tsagaar-ajillaj-tusul-khuleen-awch-baina">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ccf908124d1a08287b9ff1782e764a03.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ccf908124d1a08287b9ff1782e764a03.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/jdukhsan-amraltiin-udruuded-urtasgasan-tsagaar-ajillaj-tusul-khuleen-awch-baina">
ЖДҮХСан амралтын өдрүүдэд уртасгасан цагаар ажиллаж төсөл хүлээн авч байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
06 сарын 08, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-goo-saikhnii-buteegdekhuun-uildwerlegchdiig-ewropiin-zakh-zeeld-ursulduulne">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/13928eca6e385f9d1875cff497e64050.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/13928eca6e385f9d1875cff497e64050.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-goo-saikhnii-buteegdekhuun-uildwerlegchdiig-ewropiin-zakh-zeeld-ursulduulne">
Монголын гоо сайхны бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгчдийг европын зах зээлд өрсөлдүүлнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
10 сарын 31, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/uikh-aas-jil-buriin-10-dugaar-sard-jijig-dund-uildwer-uilchilgee-erkhlegchidtei-uulzaj-baikhaar-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a817320426520fb8f2d6b4eff24a102c.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a817320426520fb8f2d6b4eff24a102c.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/uikh-aas-jil-buriin-10-dugaar-sard-jijig-dund-uildwer-uilchilgee-erkhlegchidtei-uulzaj-baikhaar-bolloo">
УИХ-аас жил бүрийн 10 дугаар сард Жижиг, дунд үйлдвэр, үйлчилгээ эрхлэгчидтэй уулзаж байхаар боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
10 сарын 22, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/bayalag-buteegchdiin-sanal-zuwlumjiig-uikh-iin-dargad-ulamjillaa">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/6c4f082a14896e4f0fcb90ad3093fc03.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/6c4f082a14896e4f0fcb90ad3093fc03.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/bayalag-buteegchdiin-sanal-zuwlumjiig-uikh-iin-dargad-ulamjillaa">
Баялаг бүтээгчдийн санал, зөвлөмжийг УИХ-ын даргад уламжиллаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
10 сарын 11, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/ndwc";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Эдийн засагч Б.Хаш-Эрдэнэтэй Монголын бизнесийн орчны талаар ярилцлаа.-Та бизнес дэх төрийн оролцоог ямар түвшинд байна гэж дүгнэх вэ?-Төр өөрөө бизнес хийдгээ больж байж л манайд эрүүл бизнесийн орчин бүрдэнэ. Төр өөрөө үйлдвэрлэгч, худалдагч..." />
<meta name="keywords"
content="ждү, эдийн засагч, б.хаш-эрдэнэ" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Эдийн засагч Б.Хаш-Эрдэнэтэй Монголын бизнесийн орчны талаар ярилцлаа.-Та бизнес дэх төрийн оролцоог ямар түвшинд байна гэж дүгнэх вэ?-Төр өөрөө бизнес хийдгээ больж байж л манайд эрүүл бизнесийн орчин бүрдэнэ. Төр өөрөө үйлдвэрлэгч, худалдагч..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/36f8c0cf44fe1172bdbe9844a0ce9740.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/36f8c0cf44fe1172bdbe9844a0ce9740.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Эдийн засагч Б.Хаш-Эрдэнэтэй Монголын бизнесийн орчны талаар ярилцлаа.-Та бизнес дэх төрийн оролцоог ямар түвшинд байна гэж дүгнэх вэ?-Төр өөрөө бизнес хийдгээ больж байж л манайд эрүүл бизнесийн орчин бүрдэнэ. Төр өөрөө үйлдвэрлэгч, худалдагч..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">02 сарын 22, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina&text=Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/36f8c0cf44fe1172bdbe9844a0ce9740_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/36f8c0cf44fe1172bdbe9844a0ce9740.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p data-empty="true" style="text-align: justify;">Эдийн засагч Б.Хаш-Эрдэнэтэй Монголын бизнесийн орчны талаар ярилцлаа.</p></blockquote><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Та бизнес дэх төрийн оролцоог ямар түвшинд байна гэж дүгнэх вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Төр өөрөө бизнес хийдгээ больж байж л манайд эрүүл бизнесийн орчин бүрдэнэ. Төр өөрөө үйлдвэрлэгч, худалдагч байхаа болиод хөрөнгө оруулагч, худалдан авагчаараа үлдэх ёстой. Гэвч төрд ийм хүсэл, зориг алга. Харин хувийн бизнесийг үгүй хийдэг болоод байна.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Өөрөө нүүрсээ ухаад, гарсан нүүрсээрээ шахмал түлш үйлдвэрлээд, түүнийгээ үнэтэй худалдаж аваад иргэдэд хямдхан өгч өөрийн бизнесээ цэцэглүүлж байгаа Засгийн газартай улс хаана ч байхгүй.</span> Төр уг нь бодлогоо л гаргаад, эрх зүйн орчноо бүрдүүлж өгөх ёстой биз дээ. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Хөлбөмбөгөөр тайлбарлая л даа. Төр хөлбөмбөг тоглох талбайг нь засаж өгөөд тэнд ирэх үзэгчдийг нь дуудах ёстой. Тоглогч нар нь хувийн хэвшил, шүүгч нь нь төр. Тоглогчид нь дүрмийн дагуу тоглох ёстой. Гэтэл манайд эсрэгээрээ төр өөрөө шүүгч нь, өөрөө тоглогч нь, өөрийн үзэгчээ дуудчихдаг. Хувийн хэвшлийнхэн бөмбөгөө аваад хаалганд хийх гэнгүүт л төр шүгэлдээд зогсоочихдог. Тэгээд өөрөө бөмбөгөө аваад хаалга руу хийчихдэг. Яг ийм зарчмаар л явж байна.</p><p style="text-align: justify;">Дүрмээ хараад хөндлөнгөөс шүүх ёстой байж өөрөө тоглогч болоод явчихаар <span class="twittersharelink">тэр том хөрөнгө оруулалттай, санхүүжилттэй эрх мэдэлтэй төртэй хувийн хэвшил яаж өрсөлдөх юм бэ.</span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Ийм учраас төрд шургалж ашиг олох санаатай хүмүүс олширсон...Үүнтэй санал нийлэх үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Ямар ч хамаагүй аргаар мөнгө олох сонирхолтой хүмүүс голдуу төрийн алба руу орж ирж байгаа нь нууц биш. Гоё оффист суугаад, амархан аргаар мөнгө олчихдог ажилд дурлачихсан. Бизнес хийж эрсдэл үүрч, үйлээ үзэж байснаас цүнх баригч хийж, албан тушаалын шат өөд өгсдөг, дээр хэлсэн төрийн том бизнесээс жоохон ч гэсэн халбагадахыг хүсч байна. Яагаад гэвэл төр өөрөө маш том эрх мэдэлтэй, мөнгөтэй худалдан авагч, хөрөнгө оруулагч учраас үүнийг нь ашиглаад мөнгөжих сонирхолтой. Үүнийг мэдээж өмнөх үеийн ах нар маань л сургаж өгсөн.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Сүүлийн үед улстөрчид популизм хийх нь эрс нэмэгдлээ. Үүнээс болж эдийн засагт учрах хор нөлөөг дурьдвал?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Саяхан гэхэд танил гадны хөрөнгө оруулагч нар маань сая болж өнгөрсөн УИХ-ын дарга М.Энхболдыг буулгах дуулиан, Г.Занданшатарын ажиллагаанаас болоос хойшоо суучихаж байгаа юм. Иймэрхүү <span class="twittersharelink">улс төрчдийн “улс төрийн тоглоом”-оос болоод бизнесийн харилцаа, хөрөнгө оруулалт, дотоодын эдийн засаг маань нурчихдаг. </span>Иймээс улс төрөө ордон дотроо л хиймээр байна, түүнийг гадагшаа гаргаж ирж популизм хийхээ болих хэрэгтэй.</p><p style="text-align: justify;">Тэр поп улс төрчдөөс болоод ард иргэд бизнес эрхлэгчдийг баялаг бүтээгч биш улаан шулаач гэдэг нүдээр харж, тэдэн рүүгээ дайрч давшилдаг сөрөг хандлага бий болоод байна.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Улс төрийн популизм, хийрхэл алсдаа ямар хор уршигтайг Венесуэлийн жишээ харууллаа. Энэ чигээрээ явбал бид тэдний замаар явах уу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Хэрэв энэ чигээрээ явбал өнөө маргаашгүй л тэдний замаар явна. Яагаад гэвэл энэ<span class="twittersharelink"> популизмын уршигаар баларсан Венесуэл зэрэг улсын улс төрчид ард иргэдийнхээ сэтгэлгээг нь ядууруулчихаад, тэдэнд таалагдах гоё үгс, амлалт өгдөг гол аргатай.</span></p><p style="text-align: justify;">Үүнд нь зарим иргэд итгээд сонгочихдог, өнөө улс төрч ч дахиад сонгогдохын тулд өнөө тэнгэрийн амлалтаа биелүүлэхээс аргагүй байдалд орно. Мэдээж буруу зүйл хийж байгаагаа улстөрчид маш сайн ухамсарлаж байгаа. Үүний цаана эрх мэдэл, албан тушаалын төлөө ганцхан эрх ашиг бий.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e51a7b6b28a588f41802841963ad14cf.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e51a7b6b28a588f41802841963ad14cf.jpg"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Тэгвэл тэднийг барих гол хяналт нь юу вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Эрх мэдэл, албан тушаал олж авахын тулд төр гэдэг тогтолцоонд орсон хүмүүсийг иргэдийн хяналт л барьж чадна. Гэтэл сонгогчид өнөөдөр манайд хариуцлагагүй гишүүнээ татах хууль эрх зүйн орчин алга. Магадгүй эргүүлэн татдаг хууль эрх зүйн зохицуулалттай бол арай өөр хандах байх л даа.<span class="twittersharelink"> Өнөөдөр УИХ гишүүд албан тушаал ярих болохоор цугладаг, ажил ярихаараа алга болчихдог болж. Иргэд ч харж байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Үүнийг бид сэтгэлгээгээ үндсээр нь цэгцлэхээс эхлэнэ гэж боддог.</span> Жишээ нь ардчилал, зах зээлийн эдийн засаг, төрийн оролцоо гэж юу вэ гэсэн суурь ойлголтуудаа нэг бүрчлэн зөв ойлгож, ойлголтоо нэгтгэхээс эхлэх ёстой. Би эдийн засгийн талаас нь тайлбарлая л дээ.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Өрсөлдөөнөөс эхлэх үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Болж байна. Зах зээлийн эдийн засгийн амин чухал зүйл бол өрсөлдөөн. Гэтэл <span class="twittersharelink">өнөөдрийн бизнесийн орчны өрсөлдөөн эртний зэрлэг капитлизмын үе шиг бие биенээ барьж иддэг, нэгнийхээ зах зээлийг булааж авдаг бүдүүлэг арга хэлбэрээр явж байна. </span></p><p style="text-align: justify;">Уг нь орчин үеийн зах зээлийн эдийн засагт хоорондоо бүтээгдэхүүнийхээ чанараараа, онцлогоороо, бүтээмжээрээ ялгарч хэрэглэгчээ татаж өрсөлддөг. Манайхан нэг нь гайгүй сайн зүйл хийчихээр түүнийг дуурайж хийлээ гээд шүүмжилцгээдэг. Энэ чинь өнөө л ширэнгийн хууль шүү дээ. Харин яг адилхан биш арай өөрөөр ялгарахаар бүтээгдэхүүн хийж яагаад болохгүй гэж. Энэ дунд технологийн болон бүтээмжийн өрсөлдөөн бий болно, шинэ, илүү олон төрлийн сайн чанартай бүтээгдэхүүн гарч ирнэ. Ингэснээр хэрэглэгчид хожиж үйлдвэрлэгчид хөгжинө.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Тэгвэл үүнийг яаж зөв гольдролд оруулах ёстой вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Юуны түрүүнд хүмүүсийн сэтгэлгээг өөрчилж зөв ойлголтуудыг ард иргэд, бизнес эрхлэгчдэд ойлгуулах ёстой. Нэгнийхээ зах зээлийг булаадаг, дуурайж өрсөлддөг хүмүүсийг шүүмжлэх арга ч алга. Яагаад гэвэл суурь ойлголтоо зөв ойлгохгүй учраас үүнийг анзаарахгүй. </p><p style="text-align: justify;">Хэрэв орчин үеийн зах зээлийн эдийн засгийн ойлголттой бол шал өөрөөр өрсөлдөх байсан. Жишээ нь орчин үеийн эдийн засгийн ухаанд ядуурал гэж “сэтгэлгээний ядуурал”-ыг хэлдэг болсон. Өөрөөр хэлбэл талхаа худалдаж авч чадахгүй байгааг ядуурал гэхээ больсон хэрэг. Харин тэр талхыг худалдаж авах орлого олохоор тархиа ажиллуулахгүй байгааг ядуурал гэж нэрлэж байна.</p><p style="text-align: justify;">Гэхдээ ямар ч зүйлд шалтгаан бий. <span class="twittersharelink">Өнөөгийн нөхцөл байдлыг харвал сэтгэлгээний ядуурлын шалтгаан нь энэ хэдэн улс төрчид гэж би хардаг</span>. Энэ муухай буглааг төрийнхөн шахаж гаргахгүй нь ойлгомжтой. Харин иргэний нийгмийн байгууллагууд, ТББ-ууд, нийгмийн түүчээ болсон хүмүүс хэлж ярих ёстой. Тэд өрсөлдөөний зөв орчныг бий болгох ёстой, хамтран ажиллаж, нэгдэн урагшлах тухай ойлголцох хэрэгтэй, бизнес эрхлэгчдээд гадаад зах зээлд гарахад учирч байгаа эрсдлийг нь бууруулахад нь туслах учиртай гэх мэт.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong>-Монголын томоохон компаниуд ч ширэнгийн хуулиар бизнесээ эрхэлж байна гэвэл буруудахгүй болов уу. Гадагшаа гарах бус жижгүүдээ залгиад л… Энэ тал дээр таны бодол?</strong></span></p><p style="text-align: justify;">-Шилжилтийн эдийн засгийн үед зарим талаар ийм тохиолдол гарч байсан гэдэгтэй санал нийлнэ. Гэхдээ одоо <span class="twittersharelink">манай том компаниуд нэг үеэ бодвол эрсдэл даах чадвартай, эрсдэлээс үүдэн гарах хохирлыг даах хөрөнгөтэй болчихлоо. Энэ том компаниуд гадны зах зээл дээр гарах цаг нь ирсэн.</span> Угаасаа Монголын зах зээл дээр энэ чигээрээ байвал цаашаа хөгжих, өсөх орон зайгүй бага байна. </p><p style="text-align: justify;">Мэдээж гадны зах зээл рүү гарна гэдэг маш их хэмжээний эрсдэл юм. Гэхдээ л манай томоохон компаниуд эрсдэл үүрэх туршлагатай болчихсон учраас анхдагч болоод явах ёстой. Мөс зүсдэг хурц ган хошуутай усан онгоц байдаг даа. Яг түүн шиг мөс зүсч байгаа ган хошуу нь МҮХАҮТ болон тэдгээр компаниуд байж, араас нь тэр гаргасан жимээр нь жижиг дунд компаниуд явахад тэдгээр жижиг, дунд компаниудын хувьд эрсдэл нь хамаагүй бага гарна. Бид иймэрхүү байдлаар хамтарч ажиллах чухал. Харин <span class="twittersharelink">манайханд эсрэгээрээ хамтрах гэхээрээ надаас ямар ашиг унагах гээд байна гэж бие биенээ харддаг муухай зан байдаг. Иймэрхүү сэтгэлгээг өөрчлөх чадвартай газар нь иргэний нийгмийн байгууллагууд юм.</span> Жишээ нь МҮХАҮТ байна. МҮХАҮТүүнийг бүр бодлоготойгоор зохион байгуулалттайгаар хийх ёстой. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Үүн дээр боломжтой, бодит жишээ дурьдвал?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Өмнө нь би Америкийн төсөл дээр ажиллаж байхдаа үүнийг анзаарсан. Тэр үед манай төсөл дээр хамтарч ажилласан ТББ-ын залуучууд томоохон уул уурхайн компаниудын захиалгыг аваад өөрсөдтэй нь хамтарч ажилладаг өнөөгийн хэллэгээр ЖДҮ-чидтэй хамтарч ажилладаг байлаа. Мэдээж бизнесийн сургалтад нь хамрагдаж чадавхтай болсон тухайн жижиг, бичил үйлдвэрлэгчдэд захиалгаа хуваарилж, бүтээгдэхүүнээ үйлдвэрлүүлээд захиалагчид гэрээний дагуу хүлээлгэн өгдөг, бүтээгдэхүүний төлбөрийг гүйцэтгэсэн ажлынх нь дагуу үйлдвэрлэгчдэд төлдөг. Мэдээж захиалгыг үйлдвэрлэгчдээр хийлгэхдээ стандарт шаардлагуудаа өгчихөж байгаа юм. Энэ чинь хамтын ажиллагааны маш энгийн хэлбэр байхгүй юу. Үүнтэй адилхан манай <span class="twittersharelink">ЖДҮ эрхлэгчид томоохон компаниудтай хамтарч ажиллаж болно. Тэгэхийн тулд хоорондын хамтын ажиллагааны итгэлцлийг бий болгож өгөх тэр платформыг МҮХАҮТ бий болгож өгөх ёстой.</span> Компаниудыг муулж байгаа юм биш. Гэхдээ жижиг, том компаниуд бие биедээ итгэж чаддаггүй. Энэ нь Монголд гэрээний хэрэгжилтийг хангадаг эрх зүйн орчин нь маш муу байгаагаас болдог учраас хаширлахаас ч аргагүй. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/31d5ca6bf0761db13b55103a1253afeb.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/31d5ca6bf0761db13b55103a1253afeb.jpg"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Эдийн засагчийн хувьд МҮХАҮТ цаашид яаж ажиллах ёстой гэж хардаг вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-МҮХАҮТ бол социализмын дараах ардчилал зах зээлийн эдийн засгийн шилжилтийн хүнд үеийг маш амжилттай даван туулахад өөрийн хувь нэмрээ оруулсан, тодорхой хөгжлийн түвшиндээ хүрсэн. Тэр үеийг бодвол манай компаниуд ч чамгүй хүчирхэгжсэн, нийгмийн хөгжил ч өөр тийшээ явж байна. </p><p style="text-align: justify;">Одоо бид дараагийн шинэ түвшинд гарах цаг нь болчихлоо. Тэр дараагийн шат нь бизнес хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааг бий болгох ёстой, хувийн хэвшлүүд нь ч танхимынхаа доор нэгдэх ёстой. Хамтдаа төр засгийн буруу бодлогыг эсэргүүцэхээс гадна зах зээлээ гадагшаагаа тэлмээр байна. Тэгэж байж хөгжинө. </p><p style="text-align: justify;">Гэтэл харамсалтай нь МҮХАҮТ сүүлийн 4 жил зогсонги байдалд байлаа. Би өөрөө МҮХАҮТ-д 10 жил ажилласан, бизнес эрхлэгчдийн эрх ашгийг хамгаалдаг бодлогын өмгөөллийн чиглэлээр ажиллаж байсан хүн. Өмнө хэлсэнчлэн Монголын компаниуд гадагшаа гарахад нь гол дэмжлэг болох ёстой энэ газар сүүлийн 4 жил бараг ажил хийгдээгүй. Сангийн яам л гэхэд татварын хууль дээр зөндөө санал авлаа. УИХ-д өргөн баригдаад байгаа ААНОАТ-ын хуулийг гэхэд сөхөөд үзээрэй. 20 гаруй хуудас тэр чигээрээ татварын байцаагч нарын эрхийг нь баталгаажуулаад өгчихсөн. Шууд эрх гэж бичээгүй ч төрийн төмөр нударгыг баталгаажуулчихсан. Аливаа зүйлд баланс гэж бий. Татварын байцаагч эрхтэй бол татвар төлөгч ч бас эрхтэй байх ёстой. Гэтэл тэр татвар төлөгчийн эрх хаана байна, хэн ч үүн дээр дуугараагүй. Зөрчлийн хууль дээр мөн л танхим бас дуугарсан уу? Хөндлөнгөөс харахад би лав юу ч олж хараагүй. Үүнээс болоод олон асуудал гарч байна. Хамгийн наад зах нь Зөрчлийн тухай хуулиар татварын тайлангаа цагтаа өгөөгүй компанийг 1,5 сая төгрөгөөр торгодог, төлөхгүй бол шүүхэд хандана. Өөрсдөө болохоор эсрэгээрээ татвараа төлөхөө больцгооё гэж уриалдаг. Хэрвээ Б.Лхагважав ерөнхийлөгчийн үгэнд ороод татвараа төлөхгүй байж байтал акт тавьбал яах вэ, өмнөөс нь хариуцлага хүлээхгүй нь лавтай.</p><hr style="text-align: justify;"><p data-empty="true" style="text-align: justify; margin-left: 60px;">Эдийн засагч Б.Хаш-Эрдэнэ 1997 оноос Зах зээл судлалын хүрээлэнд судлаачаар ажиллаж эхэлснээр ажлын гараагаа эхэлжээ. 2000 оноос 10 жил Монголын Үндэсний Худалдаа Аж Үйлдвэрийн Танхимд мэргэжилтнээс Бодлого, зохицуулалтын газрын даргаар ажиллаж байсан. Энэ хугацаанд танхимын хамгийн том үүрэг функц болох “Бодлогын өмгөөлөл”-ийн үйл ажиллагааг удирдан зохион байгуулжээ.Тухайн үед батлагдсан “Татварын багц хууль”-д өөрчлөлт оруулахад хувийн хэвшлийнхний саналыг тусгуулан татварын хувь хэмжээг бууруулж чадсан, бизнес дэх төрийн оролцоог бууруулах санал санаачилгууд гарган ажиллажээ. Мөн GIZ, USAID-ийн хэрэгжүүлсэн төслүүдэд экспертээр, Дэлхийн банк, Сангийн яамны хамтран хэрэгжүүлж буй “Экспортыг дэмжих төсөл”-д бизнесийн шинжээчээр ажиллан экспортлогчдын чадавхыг бэхжүүлэхэд олгох санхүүгийн буцалтгүй дэмжлэгийг монголын нөхцөлд хэрхэн хүнд сурталгүй, шуурхай олгох талаарх төслийн үндсэн бичиг баримтуудыг нь сайжруулан Дэлхийн банкаар батлуулж, 30 орчим аж ахуйн нэгжид 300,0 гаруй ам.долларын санхүүгийн дэмжлэг олгох гэрээ байгуулж өгчээ.</p><hr style="text-align: justify;"><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-МҮХАҮТ бизнес хувийн хэвшлийн томоохон байгууллага шүү дээ. Тэд бизнес эрхлэгчдийнхээ эрх ашгийг хамгаалах тал дээр ажиллаж чадаж байна уу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Монголд маш олон салбарын холбоод байна. Эдгээр холбоо, ТББ-ууд салбарынхаа болон эдийн засгийн бодлогыг тодорхойлж, хаашаа явахаа хоорондоо яриад түүн рүүгээ нэгдсэн хүчээр урагшлахгүй бол хүч нь тарамдаад байна. Уг нь МҮХАҮТ бол бизнес хувийн хэвшлийн маш том байгууллага. Энэ байгууллага бүх хувийн хэвшлээ төлөөлөөд хамтдаа суугаад хувийн эрх ашгаа хойш тавиад нэгдэх ёстой. Хэрэв энэ чигээрээ яваад байвал бид хувийн эрх ашгаа бодож гарч ирсэн хүмүүсийн гарт улам л орно. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Эргээд базаад хэлбэл Монголын бизнесийн орчинд хамгийн сөргөөр нөлөөлж байгаа хүчин зүйл юу вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Сүүлийн 4-5 жилд бизнесийн орчин сайжирч чадаагүй. Үүнийг судалгаанууд ч батална. Үүнд улс төр, хууль эрх зүйн орчин, төрийн байгууллагуудын хүнд суртал, санхүүжилт тааруу, олдож байгаа нь хэт өндөр хүүтэй зэрэг зүйлс нөлөөлж байна. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Тэгвэл бид асуудал хаана байгааг мэдчихлээ. Шийдэл гаргалгаа нь юу байх вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Бид хамтрахаас л өөр арга байхгүй. Нэгдэхгүй, хувийн эрх ашгаа дээгүүр тавиад байгаа хүмүүсийг буруутгах ч арга алга. Яагаад гэвэл зах зээлийн эдийн засгаа буруу ойлгоод мөнгөтэй л байх юм бол сайхан амьдарна гээд ойлгочихсонд асуудал бий. Тийм учраас худал хэлж хулгай хийгээд ч болов мөнгөтэй болохоор улайрцгаасан. Нөгөө талд нь хөдөлмөрөөрөө сайхан амьдарч болно гэдгийг мэдэж байгаа нь олон биш. Ингэж ярихаар бизнесийнхэн бидний хөдөлмөрийг зөв үнэлэхгүй байна гэнэ. Үнэндээ үнэлэх гэхээр мөнгө нь алга. Ялангуяа жижиг компаниуд энэ тал дээр дургүйдээ цааргалаад байгаа юм биш, санхүүжилт нь олддоггүй. Олдсон зээл нь жилийн 20 хувийн хүүтэй учраас өнөө маргаашийн эргэлтийн хөрөнгөө л санхүүжүүлж байна. </p><p style="text-align: justify;">Тийм учраас Монголд хөрөнгө оруулалтын маш олон төрлийн урсгалыг бий болгох ёстой. Хөрөнгийн биржээ хүчирхэгжүүлмээр байна. Ингэж санхүүгийн зах зээлийн олон эх үүсвэртэй болж байж банкны хүү буурах боломжтой болно.</p><p style="text-align: justify;">Ганц хөрөнгө оруулалтаас гадна өөрсдөө орлого олох ёстой. Жишээ нь манай оронд ургадаг жимс жимсгэнэ гэхэд амин дэм сайтай, өндөр чанартай. Хятадын зах зээл дээрх үйлдвэрлэгч шиг их хэмжээгээр үйлдвэрлэх боломж бидэнд байхгүй. Тэгвэл яагаад бага хэмжээгээр зөвхөн зорилтот хэрэглэгчдэд зориулан эко, тансаг зэрэглэлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэн үүнийг тэдэнд маш өндөр үнээр зарж болохгүй гэж.</p><p style="text-align: justify;">Ганц нүүрснээс хамааралтай баймааргүй байна.</p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ждү" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ждү</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эдийн засагч" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эдийн засагч</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/б.хаш-эрдэнэ" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">б.хаш-эрдэнэ</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina&text=Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776524762.747"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '18012';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '6130ea436a9946a6d63259ba968f01fa1a43d2f380a13159bc14b020a23abff068dedd3ba81f88194e5c533be148850eb9e12a4892c81223614626cf9106f91f');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '6130ea436a9946a6d63259ba968f01fa1a43d2f380a13159bc14b020a23abff068dedd3ba81f88194e5c533be148850eb9e12a4892c81223614626cf9106f91f');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '6130ea436a9946a6d63259ba968f01fa1a43d2f380a13159bc14b020a23abff068dedd3ba81f88194e5c533be148850eb9e12a4892c81223614626cf9106f91f');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/140-garui-online">
<img src="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/ffd95316b55bdb2d2689b0f490e35eea_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/ffd95316b55bdb2d2689b0f490e35eea.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/140-garui-online">
Үсчин, гуталчин зэрэг 140 гаруй бизнесийн зөвшөөрлийг онлайнаар авдаг болно </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Дэлгэрмаа </a> ・
04 сарын 15, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/jdukhsan-amraltiin-udruuded-urtasgasan-tsagaar-ajillaj-tusul-khuleen-awch-baina">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ccf908124d1a08287b9ff1782e764a03.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ccf908124d1a08287b9ff1782e764a03.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/jdukhsan-amraltiin-udruuded-urtasgasan-tsagaar-ajillaj-tusul-khuleen-awch-baina">
ЖДҮХСан амралтын өдрүүдэд уртасгасан цагаар ажиллаж төсөл хүлээн авч байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
06 сарын 08, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-goo-saikhnii-buteegdekhuun-uildwerlegchdiig-ewropiin-zakh-zeeld-ursulduulne">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/13928eca6e385f9d1875cff497e64050.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/13928eca6e385f9d1875cff497e64050.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-goo-saikhnii-buteegdekhuun-uildwerlegchdiig-ewropiin-zakh-zeeld-ursulduulne">
Монголын гоо сайхны бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгчдийг европын зах зээлд өрсөлдүүлнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
10 сарын 31, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/uikh-aas-jil-buriin-10-dugaar-sard-jijig-dund-uildwer-uilchilgee-erkhlegchidtei-uulzaj-baikhaar-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a817320426520fb8f2d6b4eff24a102c.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a817320426520fb8f2d6b4eff24a102c.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/uikh-aas-jil-buriin-10-dugaar-sard-jijig-dund-uildwer-uilchilgee-erkhlegchidtei-uulzaj-baikhaar-bolloo">
УИХ-аас жил бүрийн 10 дугаар сард Жижиг, дунд үйлдвэр, үйлчилгээ эрхлэгчидтэй уулзаж байхаар боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
10 сарын 22, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/bayalag-buteegchdiin-sanal-zuwlumjiig-uikh-iin-dargad-ulamjillaa">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/6c4f082a14896e4f0fcb90ad3093fc03.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/6c4f082a14896e4f0fcb90ad3093fc03.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/bayalag-buteegchdiin-sanal-zuwlumjiig-uikh-iin-dargad-ulamjillaa">
Баялаг бүтээгчдийн санал, зөвлөмжийг УИХ-ын даргад уламжиллаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
10 сарын 11, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/ndwc";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Эдийн засагч Б.Хаш-Эрдэнэтэй Монголын бизнесийн орчны талаар ярилцлаа.-Та бизнес дэх төрийн оролцоог ямар түвшинд байна гэж дүгнэх вэ?-Төр өөрөө бизнес хийдгээ больж байж л манайд эрүүл бизнесийн орчин бүрдэнэ. Төр өөрөө үйлдвэрлэгч, худалдагч..." />
<meta name="keywords"
content="ждү, эдийн засагч, б.хаш-эрдэнэ" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Эдийн засагч Б.Хаш-Эрдэнэтэй Монголын бизнесийн орчны талаар ярилцлаа.-Та бизнес дэх төрийн оролцоог ямар түвшинд байна гэж дүгнэх вэ?-Төр өөрөө бизнес хийдгээ больж байж л манайд эрүүл бизнесийн орчин бүрдэнэ. Төр өөрөө үйлдвэрлэгч, худалдагч..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/36f8c0cf44fe1172bdbe9844a0ce9740.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/36f8c0cf44fe1172bdbe9844a0ce9740.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Эдийн засагч Б.Хаш-Эрдэнэтэй Монголын бизнесийн орчны талаар ярилцлаа.-Та бизнес дэх төрийн оролцоог ямар түвшинд байна гэж дүгнэх вэ?-Төр өөрөө бизнес хийдгээ больж байж л манайд эрүүл бизнесийн орчин бүрдэнэ. Төр өөрөө үйлдвэрлэгч, худалдагч..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">02 сарын 22, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina&text=Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/36f8c0cf44fe1172bdbe9844a0ce9740_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/36f8c0cf44fe1172bdbe9844a0ce9740.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p data-empty="true" style="text-align: justify;">Эдийн засагч Б.Хаш-Эрдэнэтэй Монголын бизнесийн орчны талаар ярилцлаа.</p></blockquote><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Та бизнес дэх төрийн оролцоог ямар түвшинд байна гэж дүгнэх вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Төр өөрөө бизнес хийдгээ больж байж л манайд эрүүл бизнесийн орчин бүрдэнэ. Төр өөрөө үйлдвэрлэгч, худалдагч байхаа болиод хөрөнгө оруулагч, худалдан авагчаараа үлдэх ёстой. Гэвч төрд ийм хүсэл, зориг алга. Харин хувийн бизнесийг үгүй хийдэг болоод байна.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Өөрөө нүүрсээ ухаад, гарсан нүүрсээрээ шахмал түлш үйлдвэрлээд, түүнийгээ үнэтэй худалдаж аваад иргэдэд хямдхан өгч өөрийн бизнесээ цэцэглүүлж байгаа Засгийн газартай улс хаана ч байхгүй.</span> Төр уг нь бодлогоо л гаргаад, эрх зүйн орчноо бүрдүүлж өгөх ёстой биз дээ. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Хөлбөмбөгөөр тайлбарлая л даа. Төр хөлбөмбөг тоглох талбайг нь засаж өгөөд тэнд ирэх үзэгчдийг нь дуудах ёстой. Тоглогч нар нь хувийн хэвшил, шүүгч нь нь төр. Тоглогчид нь дүрмийн дагуу тоглох ёстой. Гэтэл манайд эсрэгээрээ төр өөрөө шүүгч нь, өөрөө тоглогч нь, өөрийн үзэгчээ дуудчихдаг. Хувийн хэвшлийнхэн бөмбөгөө аваад хаалганд хийх гэнгүүт л төр шүгэлдээд зогсоочихдог. Тэгээд өөрөө бөмбөгөө аваад хаалга руу хийчихдэг. Яг ийм зарчмаар л явж байна.</p><p style="text-align: justify;">Дүрмээ хараад хөндлөнгөөс шүүх ёстой байж өөрөө тоглогч болоод явчихаар <span class="twittersharelink">тэр том хөрөнгө оруулалттай, санхүүжилттэй эрх мэдэлтэй төртэй хувийн хэвшил яаж өрсөлдөх юм бэ.</span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Ийм учраас төрд шургалж ашиг олох санаатай хүмүүс олширсон...Үүнтэй санал нийлэх үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Ямар ч хамаагүй аргаар мөнгө олох сонирхолтой хүмүүс голдуу төрийн алба руу орж ирж байгаа нь нууц биш. Гоё оффист суугаад, амархан аргаар мөнгө олчихдог ажилд дурлачихсан. Бизнес хийж эрсдэл үүрч, үйлээ үзэж байснаас цүнх баригч хийж, албан тушаалын шат өөд өгсдөг, дээр хэлсэн төрийн том бизнесээс жоохон ч гэсэн халбагадахыг хүсч байна. Яагаад гэвэл төр өөрөө маш том эрх мэдэлтэй, мөнгөтэй худалдан авагч, хөрөнгө оруулагч учраас үүнийг нь ашиглаад мөнгөжих сонирхолтой. Үүнийг мэдээж өмнөх үеийн ах нар маань л сургаж өгсөн.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Сүүлийн үед улстөрчид популизм хийх нь эрс нэмэгдлээ. Үүнээс болж эдийн засагт учрах хор нөлөөг дурьдвал?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Саяхан гэхэд танил гадны хөрөнгө оруулагч нар маань сая болж өнгөрсөн УИХ-ын дарга М.Энхболдыг буулгах дуулиан, Г.Занданшатарын ажиллагаанаас болоос хойшоо суучихаж байгаа юм. Иймэрхүү <span class="twittersharelink">улс төрчдийн “улс төрийн тоглоом”-оос болоод бизнесийн харилцаа, хөрөнгө оруулалт, дотоодын эдийн засаг маань нурчихдаг. </span>Иймээс улс төрөө ордон дотроо л хиймээр байна, түүнийг гадагшаа гаргаж ирж популизм хийхээ болих хэрэгтэй.</p><p style="text-align: justify;">Тэр поп улс төрчдөөс болоод ард иргэд бизнес эрхлэгчдийг баялаг бүтээгч биш улаан шулаач гэдэг нүдээр харж, тэдэн рүүгээ дайрч давшилдаг сөрөг хандлага бий болоод байна.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Улс төрийн популизм, хийрхэл алсдаа ямар хор уршигтайг Венесуэлийн жишээ харууллаа. Энэ чигээрээ явбал бид тэдний замаар явах уу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Хэрэв энэ чигээрээ явбал өнөө маргаашгүй л тэдний замаар явна. Яагаад гэвэл энэ<span class="twittersharelink"> популизмын уршигаар баларсан Венесуэл зэрэг улсын улс төрчид ард иргэдийнхээ сэтгэлгээг нь ядууруулчихаад, тэдэнд таалагдах гоё үгс, амлалт өгдөг гол аргатай.</span></p><p style="text-align: justify;">Үүнд нь зарим иргэд итгээд сонгочихдог, өнөө улс төрч ч дахиад сонгогдохын тулд өнөө тэнгэрийн амлалтаа биелүүлэхээс аргагүй байдалд орно. Мэдээж буруу зүйл хийж байгаагаа улстөрчид маш сайн ухамсарлаж байгаа. Үүний цаана эрх мэдэл, албан тушаалын төлөө ганцхан эрх ашиг бий.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e51a7b6b28a588f41802841963ad14cf.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e51a7b6b28a588f41802841963ad14cf.jpg"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Тэгвэл тэднийг барих гол хяналт нь юу вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Эрх мэдэл, албан тушаал олж авахын тулд төр гэдэг тогтолцоонд орсон хүмүүсийг иргэдийн хяналт л барьж чадна. Гэтэл сонгогчид өнөөдөр манайд хариуцлагагүй гишүүнээ татах хууль эрх зүйн орчин алга. Магадгүй эргүүлэн татдаг хууль эрх зүйн зохицуулалттай бол арай өөр хандах байх л даа.<span class="twittersharelink"> Өнөөдөр УИХ гишүүд албан тушаал ярих болохоор цугладаг, ажил ярихаараа алга болчихдог болж. Иргэд ч харж байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Үүнийг бид сэтгэлгээгээ үндсээр нь цэгцлэхээс эхлэнэ гэж боддог.</span> Жишээ нь ардчилал, зах зээлийн эдийн засаг, төрийн оролцоо гэж юу вэ гэсэн суурь ойлголтуудаа нэг бүрчлэн зөв ойлгож, ойлголтоо нэгтгэхээс эхлэх ёстой. Би эдийн засгийн талаас нь тайлбарлая л дээ.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Өрсөлдөөнөөс эхлэх үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Болж байна. Зах зээлийн эдийн засгийн амин чухал зүйл бол өрсөлдөөн. Гэтэл <span class="twittersharelink">өнөөдрийн бизнесийн орчны өрсөлдөөн эртний зэрлэг капитлизмын үе шиг бие биенээ барьж иддэг, нэгнийхээ зах зээлийг булааж авдаг бүдүүлэг арга хэлбэрээр явж байна. </span></p><p style="text-align: justify;">Уг нь орчин үеийн зах зээлийн эдийн засагт хоорондоо бүтээгдэхүүнийхээ чанараараа, онцлогоороо, бүтээмжээрээ ялгарч хэрэглэгчээ татаж өрсөлддөг. Манайхан нэг нь гайгүй сайн зүйл хийчихээр түүнийг дуурайж хийлээ гээд шүүмжилцгээдэг. Энэ чинь өнөө л ширэнгийн хууль шүү дээ. Харин яг адилхан биш арай өөрөөр ялгарахаар бүтээгдэхүүн хийж яагаад болохгүй гэж. Энэ дунд технологийн болон бүтээмжийн өрсөлдөөн бий болно, шинэ, илүү олон төрлийн сайн чанартай бүтээгдэхүүн гарч ирнэ. Ингэснээр хэрэглэгчид хожиж үйлдвэрлэгчид хөгжинө.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Тэгвэл үүнийг яаж зөв гольдролд оруулах ёстой вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Юуны түрүүнд хүмүүсийн сэтгэлгээг өөрчилж зөв ойлголтуудыг ард иргэд, бизнес эрхлэгчдэд ойлгуулах ёстой. Нэгнийхээ зах зээлийг булаадаг, дуурайж өрсөлддөг хүмүүсийг шүүмжлэх арга ч алга. Яагаад гэвэл суурь ойлголтоо зөв ойлгохгүй учраас үүнийг анзаарахгүй. </p><p style="text-align: justify;">Хэрэв орчин үеийн зах зээлийн эдийн засгийн ойлголттой бол шал өөрөөр өрсөлдөх байсан. Жишээ нь орчин үеийн эдийн засгийн ухаанд ядуурал гэж “сэтгэлгээний ядуурал”-ыг хэлдэг болсон. Өөрөөр хэлбэл талхаа худалдаж авч чадахгүй байгааг ядуурал гэхээ больсон хэрэг. Харин тэр талхыг худалдаж авах орлого олохоор тархиа ажиллуулахгүй байгааг ядуурал гэж нэрлэж байна.</p><p style="text-align: justify;">Гэхдээ ямар ч зүйлд шалтгаан бий. <span class="twittersharelink">Өнөөгийн нөхцөл байдлыг харвал сэтгэлгээний ядуурлын шалтгаан нь энэ хэдэн улс төрчид гэж би хардаг</span>. Энэ муухай буглааг төрийнхөн шахаж гаргахгүй нь ойлгомжтой. Харин иргэний нийгмийн байгууллагууд, ТББ-ууд, нийгмийн түүчээ болсон хүмүүс хэлж ярих ёстой. Тэд өрсөлдөөний зөв орчныг бий болгох ёстой, хамтран ажиллаж, нэгдэн урагшлах тухай ойлголцох хэрэгтэй, бизнес эрхлэгчдээд гадаад зах зээлд гарахад учирч байгаа эрсдлийг нь бууруулахад нь туслах учиртай гэх мэт.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong>-Монголын томоохон компаниуд ч ширэнгийн хуулиар бизнесээ эрхэлж байна гэвэл буруудахгүй болов уу. Гадагшаа гарах бус жижгүүдээ залгиад л… Энэ тал дээр таны бодол?</strong></span></p><p style="text-align: justify;">-Шилжилтийн эдийн засгийн үед зарим талаар ийм тохиолдол гарч байсан гэдэгтэй санал нийлнэ. Гэхдээ одоо <span class="twittersharelink">манай том компаниуд нэг үеэ бодвол эрсдэл даах чадвартай, эрсдэлээс үүдэн гарах хохирлыг даах хөрөнгөтэй болчихлоо. Энэ том компаниуд гадны зах зээл дээр гарах цаг нь ирсэн.</span> Угаасаа Монголын зах зээл дээр энэ чигээрээ байвал цаашаа хөгжих, өсөх орон зайгүй бага байна. </p><p style="text-align: justify;">Мэдээж гадны зах зээл рүү гарна гэдэг маш их хэмжээний эрсдэл юм. Гэхдээ л манай томоохон компаниуд эрсдэл үүрэх туршлагатай болчихсон учраас анхдагч болоод явах ёстой. Мөс зүсдэг хурц ган хошуутай усан онгоц байдаг даа. Яг түүн шиг мөс зүсч байгаа ган хошуу нь МҮХАҮТ болон тэдгээр компаниуд байж, араас нь тэр гаргасан жимээр нь жижиг дунд компаниуд явахад тэдгээр жижиг, дунд компаниудын хувьд эрсдэл нь хамаагүй бага гарна. Бид иймэрхүү байдлаар хамтарч ажиллах чухал. Харин <span class="twittersharelink">манайханд эсрэгээрээ хамтрах гэхээрээ надаас ямар ашиг унагах гээд байна гэж бие биенээ харддаг муухай зан байдаг. Иймэрхүү сэтгэлгээг өөрчлөх чадвартай газар нь иргэний нийгмийн байгууллагууд юм.</span> Жишээ нь МҮХАҮТ байна. МҮХАҮТүүнийг бүр бодлоготойгоор зохион байгуулалттайгаар хийх ёстой. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Үүн дээр боломжтой, бодит жишээ дурьдвал?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Өмнө нь би Америкийн төсөл дээр ажиллаж байхдаа үүнийг анзаарсан. Тэр үед манай төсөл дээр хамтарч ажилласан ТББ-ын залуучууд томоохон уул уурхайн компаниудын захиалгыг аваад өөрсөдтэй нь хамтарч ажилладаг өнөөгийн хэллэгээр ЖДҮ-чидтэй хамтарч ажилладаг байлаа. Мэдээж бизнесийн сургалтад нь хамрагдаж чадавхтай болсон тухайн жижиг, бичил үйлдвэрлэгчдэд захиалгаа хуваарилж, бүтээгдэхүүнээ үйлдвэрлүүлээд захиалагчид гэрээний дагуу хүлээлгэн өгдөг, бүтээгдэхүүний төлбөрийг гүйцэтгэсэн ажлынх нь дагуу үйлдвэрлэгчдэд төлдөг. Мэдээж захиалгыг үйлдвэрлэгчдээр хийлгэхдээ стандарт шаардлагуудаа өгчихөж байгаа юм. Энэ чинь хамтын ажиллагааны маш энгийн хэлбэр байхгүй юу. Үүнтэй адилхан манай <span class="twittersharelink">ЖДҮ эрхлэгчид томоохон компаниудтай хамтарч ажиллаж болно. Тэгэхийн тулд хоорондын хамтын ажиллагааны итгэлцлийг бий болгож өгөх тэр платформыг МҮХАҮТ бий болгож өгөх ёстой.</span> Компаниудыг муулж байгаа юм биш. Гэхдээ жижиг, том компаниуд бие биедээ итгэж чаддаггүй. Энэ нь Монголд гэрээний хэрэгжилтийг хангадаг эрх зүйн орчин нь маш муу байгаагаас болдог учраас хаширлахаас ч аргагүй. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/31d5ca6bf0761db13b55103a1253afeb.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/31d5ca6bf0761db13b55103a1253afeb.jpg"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Эдийн засагчийн хувьд МҮХАҮТ цаашид яаж ажиллах ёстой гэж хардаг вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-МҮХАҮТ бол социализмын дараах ардчилал зах зээлийн эдийн засгийн шилжилтийн хүнд үеийг маш амжилттай даван туулахад өөрийн хувь нэмрээ оруулсан, тодорхой хөгжлийн түвшиндээ хүрсэн. Тэр үеийг бодвол манай компаниуд ч чамгүй хүчирхэгжсэн, нийгмийн хөгжил ч өөр тийшээ явж байна. </p><p style="text-align: justify;">Одоо бид дараагийн шинэ түвшинд гарах цаг нь болчихлоо. Тэр дараагийн шат нь бизнес хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааг бий болгох ёстой, хувийн хэвшлүүд нь ч танхимынхаа доор нэгдэх ёстой. Хамтдаа төр засгийн буруу бодлогыг эсэргүүцэхээс гадна зах зээлээ гадагшаагаа тэлмээр байна. Тэгэж байж хөгжинө. </p><p style="text-align: justify;">Гэтэл харамсалтай нь МҮХАҮТ сүүлийн 4 жил зогсонги байдалд байлаа. Би өөрөө МҮХАҮТ-д 10 жил ажилласан, бизнес эрхлэгчдийн эрх ашгийг хамгаалдаг бодлогын өмгөөллийн чиглэлээр ажиллаж байсан хүн. Өмнө хэлсэнчлэн Монголын компаниуд гадагшаа гарахад нь гол дэмжлэг болох ёстой энэ газар сүүлийн 4 жил бараг ажил хийгдээгүй. Сангийн яам л гэхэд татварын хууль дээр зөндөө санал авлаа. УИХ-д өргөн баригдаад байгаа ААНОАТ-ын хуулийг гэхэд сөхөөд үзээрэй. 20 гаруй хуудас тэр чигээрээ татварын байцаагч нарын эрхийг нь баталгаажуулаад өгчихсөн. Шууд эрх гэж бичээгүй ч төрийн төмөр нударгыг баталгаажуулчихсан. Аливаа зүйлд баланс гэж бий. Татварын байцаагч эрхтэй бол татвар төлөгч ч бас эрхтэй байх ёстой. Гэтэл тэр татвар төлөгчийн эрх хаана байна, хэн ч үүн дээр дуугараагүй. Зөрчлийн хууль дээр мөн л танхим бас дуугарсан уу? Хөндлөнгөөс харахад би лав юу ч олж хараагүй. Үүнээс болоод олон асуудал гарч байна. Хамгийн наад зах нь Зөрчлийн тухай хуулиар татварын тайлангаа цагтаа өгөөгүй компанийг 1,5 сая төгрөгөөр торгодог, төлөхгүй бол шүүхэд хандана. Өөрсдөө болохоор эсрэгээрээ татвараа төлөхөө больцгооё гэж уриалдаг. Хэрвээ Б.Лхагважав ерөнхийлөгчийн үгэнд ороод татвараа төлөхгүй байж байтал акт тавьбал яах вэ, өмнөөс нь хариуцлага хүлээхгүй нь лавтай.</p><hr style="text-align: justify;"><p data-empty="true" style="text-align: justify; margin-left: 60px;">Эдийн засагч Б.Хаш-Эрдэнэ 1997 оноос Зах зээл судлалын хүрээлэнд судлаачаар ажиллаж эхэлснээр ажлын гараагаа эхэлжээ. 2000 оноос 10 жил Монголын Үндэсний Худалдаа Аж Үйлдвэрийн Танхимд мэргэжилтнээс Бодлого, зохицуулалтын газрын даргаар ажиллаж байсан. Энэ хугацаанд танхимын хамгийн том үүрэг функц болох “Бодлогын өмгөөлөл”-ийн үйл ажиллагааг удирдан зохион байгуулжээ.Тухайн үед батлагдсан “Татварын багц хууль”-д өөрчлөлт оруулахад хувийн хэвшлийнхний саналыг тусгуулан татварын хувь хэмжээг бууруулж чадсан, бизнес дэх төрийн оролцоог бууруулах санал санаачилгууд гарган ажиллажээ. Мөн GIZ, USAID-ийн хэрэгжүүлсэн төслүүдэд экспертээр, Дэлхийн банк, Сангийн яамны хамтран хэрэгжүүлж буй “Экспортыг дэмжих төсөл”-д бизнесийн шинжээчээр ажиллан экспортлогчдын чадавхыг бэхжүүлэхэд олгох санхүүгийн буцалтгүй дэмжлэгийг монголын нөхцөлд хэрхэн хүнд сурталгүй, шуурхай олгох талаарх төслийн үндсэн бичиг баримтуудыг нь сайжруулан Дэлхийн банкаар батлуулж, 30 орчим аж ахуйн нэгжид 300,0 гаруй ам.долларын санхүүгийн дэмжлэг олгох гэрээ байгуулж өгчээ.</p><hr style="text-align: justify;"><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-МҮХАҮТ бизнес хувийн хэвшлийн томоохон байгууллага шүү дээ. Тэд бизнес эрхлэгчдийнхээ эрх ашгийг хамгаалах тал дээр ажиллаж чадаж байна уу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Монголд маш олон салбарын холбоод байна. Эдгээр холбоо, ТББ-ууд салбарынхаа болон эдийн засгийн бодлогыг тодорхойлж, хаашаа явахаа хоорондоо яриад түүн рүүгээ нэгдсэн хүчээр урагшлахгүй бол хүч нь тарамдаад байна. Уг нь МҮХАҮТ бол бизнес хувийн хэвшлийн маш том байгууллага. Энэ байгууллага бүх хувийн хэвшлээ төлөөлөөд хамтдаа суугаад хувийн эрх ашгаа хойш тавиад нэгдэх ёстой. Хэрэв энэ чигээрээ яваад байвал бид хувийн эрх ашгаа бодож гарч ирсэн хүмүүсийн гарт улам л орно. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Эргээд базаад хэлбэл Монголын бизнесийн орчинд хамгийн сөргөөр нөлөөлж байгаа хүчин зүйл юу вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Сүүлийн 4-5 жилд бизнесийн орчин сайжирч чадаагүй. Үүнийг судалгаанууд ч батална. Үүнд улс төр, хууль эрх зүйн орчин, төрийн байгууллагуудын хүнд суртал, санхүүжилт тааруу, олдож байгаа нь хэт өндөр хүүтэй зэрэг зүйлс нөлөөлж байна. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Тэгвэл бид асуудал хаана байгааг мэдчихлээ. Шийдэл гаргалгаа нь юу байх вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Бид хамтрахаас л өөр арга байхгүй. Нэгдэхгүй, хувийн эрх ашгаа дээгүүр тавиад байгаа хүмүүсийг буруутгах ч арга алга. Яагаад гэвэл зах зээлийн эдийн засгаа буруу ойлгоод мөнгөтэй л байх юм бол сайхан амьдарна гээд ойлгочихсонд асуудал бий. Тийм учраас худал хэлж хулгай хийгээд ч болов мөнгөтэй болохоор улайрцгаасан. Нөгөө талд нь хөдөлмөрөөрөө сайхан амьдарч болно гэдгийг мэдэж байгаа нь олон биш. Ингэж ярихаар бизнесийнхэн бидний хөдөлмөрийг зөв үнэлэхгүй байна гэнэ. Үнэндээ үнэлэх гэхээр мөнгө нь алга. Ялангуяа жижиг компаниуд энэ тал дээр дургүйдээ цааргалаад байгаа юм биш, санхүүжилт нь олддоггүй. Олдсон зээл нь жилийн 20 хувийн хүүтэй учраас өнөө маргаашийн эргэлтийн хөрөнгөө л санхүүжүүлж байна. </p><p style="text-align: justify;">Тийм учраас Монголд хөрөнгө оруулалтын маш олон төрлийн урсгалыг бий болгох ёстой. Хөрөнгийн биржээ хүчирхэгжүүлмээр байна. Ингэж санхүүгийн зах зээлийн олон эх үүсвэртэй болж байж банкны хүү буурах боломжтой болно.</p><p style="text-align: justify;">Ганц хөрөнгө оруулалтаас гадна өөрсдөө орлого олох ёстой. Жишээ нь манай оронд ургадаг жимс жимсгэнэ гэхэд амин дэм сайтай, өндөр чанартай. Хятадын зах зээл дээрх үйлдвэрлэгч шиг их хэмжээгээр үйлдвэрлэх боломж бидэнд байхгүй. Тэгвэл яагаад бага хэмжээгээр зөвхөн зорилтот хэрэглэгчдэд зориулан эко, тансаг зэрэглэлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэн үүнийг тэдэнд маш өндөр үнээр зарж болохгүй гэж.</p><p style="text-align: justify;">Ганц нүүрснээс хамааралтай баймааргүй байна.</p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ждү" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ждү</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эдийн засагч" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эдийн засагч</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/б.хаш-эрдэнэ" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">б.хаш-эрдэнэ</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina&text=Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/bkhash-erdene-mongoliin-biznesiin-orchnii-ursulduun-shirengiin-khuuliar-yawj-baina"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776524762.747"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '18012';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '6130ea436a9946a6d63259ba968f01fa1a43d2f380a13159bc14b020a23abff068dedd3ba81f88194e5c533be148850eb9e12a4892c81223614626cf9106f91f');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '6130ea436a9946a6d63259ba968f01fa1a43d2f380a13159bc14b020a23abff068dedd3ba81f88194e5c533be148850eb9e12a4892c81223614626cf9106f91f');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '6130ea436a9946a6d63259ba968f01fa1a43d2f380a13159bc14b020a23abff068dedd3ba81f88194e5c533be148850eb9e12a4892c81223614626cf9106f91f');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/140-garui-online">
<img src="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/ffd95316b55bdb2d2689b0f490e35eea_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/ffd95316b55bdb2d2689b0f490e35eea.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/140-garui-online">
Үсчин, гуталчин зэрэг 140 гаруй бизнесийн зөвшөөрлийг онлайнаар авдаг болно </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Дэлгэрмаа </a> ・
04 сарын 15, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/jdukhsan-amraltiin-udruuded-urtasgasan-tsagaar-ajillaj-tusul-khuleen-awch-baina">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ccf908124d1a08287b9ff1782e764a03.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ccf908124d1a08287b9ff1782e764a03.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/jdukhsan-amraltiin-udruuded-urtasgasan-tsagaar-ajillaj-tusul-khuleen-awch-baina">
ЖДҮХСан амралтын өдрүүдэд уртасгасан цагаар ажиллаж төсөл хүлээн авч байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
06 сарын 08, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-goo-saikhnii-buteegdekhuun-uildwerlegchdiig-ewropiin-zakh-zeeld-ursulduulne">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/13928eca6e385f9d1875cff497e64050.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/13928eca6e385f9d1875cff497e64050.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-goo-saikhnii-buteegdekhuun-uildwerlegchdiig-ewropiin-zakh-zeeld-ursulduulne">
Монголын гоо сайхны бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгчдийг европын зах зээлд өрсөлдүүлнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
10 сарын 31, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/uikh-aas-jil-buriin-10-dugaar-sard-jijig-dund-uildwer-uilchilgee-erkhlegchidtei-uulzaj-baikhaar-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a817320426520fb8f2d6b4eff24a102c.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a817320426520fb8f2d6b4eff24a102c.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/uikh-aas-jil-buriin-10-dugaar-sard-jijig-dund-uildwer-uilchilgee-erkhlegchidtei-uulzaj-baikhaar-bolloo">
УИХ-аас жил бүрийн 10 дугаар сард Жижиг, дунд үйлдвэр, үйлчилгээ эрхлэгчидтэй уулзаж байхаар боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
10 сарын 22, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/bayalag-buteegchdiin-sanal-zuwlumjiig-uikh-iin-dargad-ulamjillaa">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/6c4f082a14896e4f0fcb90ad3093fc03.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/6c4f082a14896e4f0fcb90ad3093fc03.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/bayalag-buteegchdiin-sanal-zuwlumjiig-uikh-iin-dargad-ulamjillaa">
Баялаг бүтээгчдийн санал, зөвлөмжийг УИХ-ын даргад уламжиллаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
10 сарын 11, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/ndwc";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => '6130ea436a9946a6d63259ba968f01fa1a43d2f380a13159bc14b020a23abff068dedd3ba81f88194e5c533be148850eb9e12a4892c81223614626cf9106f91f',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.YzRlNjdkYjUyMzYwMGQ3ZDI3OWRiYzBlMTZiYTUwMGJjNmI4OThlNWE5MDBhYjQzOTA1MTRmMGEwOGRhZGQ2ZaOa5d7nLXWQ+oHm46dO1uDRd+nXaN5UEKDrcUiT3NZg',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1779116762',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.ODg5MDE4YzIzYmIwYjRkZWI1MDQwMzFjNWM4ZDAzMzA1ZmNjMTE5YjI5ODYwMDc4MmQ3NmE4ODQ0ODcwYjg2Zf3xGQsGjigT308EqqKw3C2HW345k8vGS7mguJABHrUXwgsMN6U14xIQGX76tPNYyTrFA3pp+AtD73iZL5eVG1g=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1779116762',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = '6130ea436a9946a6d63259ba968f01fa1a43d2f380a13159bc14b020a23abff068dedd3ba81f88194e5c533be148850eb9e12a4892c81223614626cf9106f91f'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.YzRlNjdkYjUyMzYwMGQ3ZDI3OWRiYzBlMTZiYTUwMGJjNmI4OThlNWE5MDBhYjQzOTA1MTRmMGEwOGRhZGQ2ZaOa5d7nLXWQ+oHm46dO1uDRd+nXaN5UEKDrcUiT3NZg'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1779116762'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.ODg5MDE4YzIzYmIwYjRkZWI1MDQwMzFjNWM4ZDAzMzA1ZmNjMTE5YjI5ODYwMDc4MmQ3NmE4ODQ0ODcwYjg2Zf3xGQsGjigT308EqqKw3C2HW345k8vGS7mguJABHrUXwgsMN6U14xIQGX76tPNYyTrFA3pp+AtD73iZL5eVG1g='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1779116762'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна | Peak News
Б.Хаш-Эрдэнэ: Монголын бизнесийн орчны өрсөлдөөн ширэнгийн хуулиар явж байна
Эдийн засагч Б.Хаш-Эрдэнэтэй Монголын бизнесийн орчны талаар ярилцлаа.
-Та бизнес дэх төрийн оролцоог ямар түвшинд байна гэж дүгнэх вэ?
-Төр өөрөө бизнес хийдгээ больж байж л манайд эрүүл бизнесийн орчин бүрдэнэ. Төр өөрөө үйлдвэрлэгч, худалдагч байхаа болиод хөрөнгө оруулагч, худалдан авагчаараа үлдэх ёстой. Гэвч төрд ийм хүсэл, зориг алга. Харин хувийн бизнесийг үгүй хийдэг болоод байна.
Төр уг нь бодлогоо л гаргаад, эрх зүйн орчноо бүрдүүлж өгөх ёстой биз дээ.
Хөлбөмбөгөөр тайлбарлая л даа. Төр хөлбөмбөг тоглох талбайг нь засаж өгөөд тэнд ирэх үзэгчдийг нь дуудах ёстой. Тоглогч нар нь хувийн хэвшил, шүүгч нь нь төр. Тоглогчид нь дүрмийн дагуу тоглох ёстой. Гэтэл манайд эсрэгээрээ төр өөрөө шүүгч нь, өөрөө тоглогч нь, өөрийн үзэгчээ дуудчихдаг. Хувийн хэвшлийнхэн бөмбөгөө аваад хаалганд хийх гэнгүүт л төр шүгэлдээд зогсоочихдог. Тэгээд өөрөө бөмбөгөө аваад хаалга руу хийчихдэг. Яг ийм зарчмаар л явж байна.
Дүрмээ хараад хөндлөнгөөс шүүх ёстой байж өөрөө тоглогч болоод явчихаар
-Ийм учраас төрд шургалж ашиг олох санаатай хүмүүс олширсон...Үүнтэй санал нийлэх үү?
-Ямар ч хамаагүй аргаар мөнгө олох сонирхолтой хүмүүс голдуу төрийн алба руу орж ирж байгаа нь нууц биш. Гоё оффист суугаад, амархан аргаар мөнгө олчихдог ажилд дурлачихсан. Бизнес хийж эрсдэл үүрч, үйлээ үзэж байснаас цүнх баригч хийж, албан тушаалын шат өөд өгсдөг, дээр хэлсэн төрийн том бизнесээс жоохон ч гэсэн халбагадахыг хүсч байна. Яагаад гэвэл төр өөрөө маш том эрх мэдэлтэй, мөнгөтэй худалдан авагч, хөрөнгө оруулагч учраас үүнийг нь ашиглаад мөнгөжих сонирхолтой. Үүнийг мэдээж өмнөх үеийн ах нар маань л сургаж өгсөн.
-Сүүлийн үед улстөрчид популизм хийх нь эрс нэмэгдлээ. Үүнээс болж эдийн засагт учрах хор нөлөөг дурьдвал?
-Саяхан гэхэд танил гадны хөрөнгө оруулагч нар маань сая болж өнгөрсөн УИХ-ын дарга М.Энхболдыг буулгах дуулиан, Г.Занданшатарын ажиллагаанаас болоос хойшоо суучихаж байгаа юм. Иймэрхүү Иймээс улс төрөө ордон дотроо л хиймээр байна, түүнийг гадагшаа гаргаж ирж популизм хийхээ болих хэрэгтэй.
Тэр поп улс төрчдөөс болоод ард иргэд бизнес эрхлэгчдийг баялаг бүтээгч биш улаан шулаач гэдэг нүдээр харж, тэдэн рүүгээ дайрч давшилдаг сөрөг хандлага бий болоод байна.
-Улс төрийн популизм, хийрхэл алсдаа ямар хор уршигтайг Венесуэлийн жишээ харууллаа. Энэ чигээрээ явбал бид тэдний замаар явах уу?
-Хэрэв энэ чигээрээ явбал өнөө маргаашгүй л тэдний замаар явна. Яагаад гэвэл энэ
Үүнд нь зарим иргэд итгээд сонгочихдог, өнөө улс төрч ч дахиад сонгогдохын тулд өнөө тэнгэрийн амлалтаа биелүүлэхээс аргагүй байдалд орно. Мэдээж буруу зүйл хийж байгаагаа улстөрчид маш сайн ухамсарлаж байгаа. Үүний цаана эрх мэдэл, албан тушаалын төлөө ганцхан эрх ашиг бий.
-Тэгвэл тэднийг барих гол хяналт нь юу вэ?
-Эрх мэдэл, албан тушаал олж авахын тулд төр гэдэг тогтолцоонд орсон хүмүүсийг иргэдийн хяналт л барьж чадна. Гэтэл сонгогчид өнөөдөр манайд хариуцлагагүй гишүүнээ татах хууль эрх зүйн орчин алга. Магадгүй эргүүлэн татдаг хууль эрх зүйн зохицуулалттай бол арай өөр хандах байх л даа.
Жишээ нь ардчилал, зах зээлийн эдийн засаг, төрийн оролцоо гэж юу вэ гэсэн суурь ойлголтуудаа нэг бүрчлэн зөв ойлгож, ойлголтоо нэгтгэхээс эхлэх ёстой. Би эдийн засгийн талаас нь тайлбарлая л дээ.
-Өрсөлдөөнөөс эхлэх үү?
-Болж байна. Зах зээлийн эдийн засгийн амин чухал зүйл бол өрсөлдөөн. Гэтэл
Уг нь орчин үеийн зах зээлийн эдийн засагт хоорондоо бүтээгдэхүүнийхээ чанараараа, онцлогоороо, бүтээмжээрээ ялгарч хэрэглэгчээ татаж өрсөлддөг. Манайхан нэг нь гайгүй сайн зүйл хийчихээр түүнийг дуурайж хийлээ гээд шүүмжилцгээдэг. Энэ чинь өнөө л ширэнгийн хууль шүү дээ. Харин яг адилхан биш арай өөрөөр ялгарахаар бүтээгдэхүүн хийж яагаад болохгүй гэж. Энэ дунд технологийн болон бүтээмжийн өрсөлдөөн бий болно, шинэ, илүү олон төрлийн сайн чанартай бүтээгдэхүүн гарч ирнэ. Ингэснээр хэрэглэгчид хожиж үйлдвэрлэгчид хөгжинө.
-Тэгвэл үүнийг яаж зөв гольдролд оруулах ёстой вэ?
-Юуны түрүүнд хүмүүсийн сэтгэлгээг өөрчилж зөв ойлголтуудыг ард иргэд, бизнес эрхлэгчдэд ойлгуулах ёстой. Нэгнийхээ зах зээлийг булаадаг, дуурайж өрсөлддөг хүмүүсийг шүүмжлэх арга ч алга. Яагаад гэвэл суурь ойлголтоо зөв ойлгохгүй учраас үүнийг анзаарахгүй.
Хэрэв орчин үеийн зах зээлийн эдийн засгийн ойлголттой бол шал өөрөөр өрсөлдөх байсан. Жишээ нь орчин үеийн эдийн засгийн ухаанд ядуурал гэж “сэтгэлгээний ядуурал”-ыг хэлдэг болсон. Өөрөөр хэлбэл талхаа худалдаж авч чадахгүй байгааг ядуурал гэхээ больсон хэрэг. Харин тэр талхыг худалдаж авах орлого олохоор тархиа ажиллуулахгүй байгааг ядуурал гэж нэрлэж байна.
Гэхдээ ямар ч зүйлд шалтгаан бий. . Энэ муухай буглааг төрийнхөн шахаж гаргахгүй нь ойлгомжтой. Харин иргэний нийгмийн байгууллагууд, ТББ-ууд, нийгмийн түүчээ болсон хүмүүс хэлж ярих ёстой. Тэд өрсөлдөөний зөв орчныг бий болгох ёстой, хамтран ажиллаж, нэгдэн урагшлах тухай ойлголцох хэрэгтэй, бизнес эрхлэгчдээд гадаад зах зээлд гарахад учирч байгаа эрсдлийг нь бууруулахад нь туслах учиртай гэх мэт.
-Монголын томоохон компаниуд ч ширэнгийн хуулиар бизнесээ эрхэлж байна гэвэл буруудахгүй болов уу. Гадагшаа гарах бус жижгүүдээ залгиад л… Энэ тал дээр таны бодол?
-Шилжилтийн эдийн засгийн үед зарим талаар ийм тохиолдол гарч байсан гэдэгтэй санал нийлнэ. Гэхдээ одоо Угаасаа Монголын зах зээл дээр энэ чигээрээ байвал цаашаа хөгжих, өсөх орон зайгүй бага байна.
Мэдээж гадны зах зээл рүү гарна гэдэг маш их хэмжээний эрсдэл юм. Гэхдээ л манай томоохон компаниуд эрсдэл үүрэх туршлагатай болчихсон учраас анхдагч болоод явах ёстой. Мөс зүсдэг хурц ган хошуутай усан онгоц байдаг даа. Яг түүн шиг мөс зүсч байгаа ган хошуу нь МҮХАҮТ болон тэдгээр компаниуд байж, араас нь тэр гаргасан жимээр нь жижиг дунд компаниуд явахад тэдгээр жижиг, дунд компаниудын хувьд эрсдэл нь хамаагүй бага гарна. Бид иймэрхүү байдлаар хамтарч ажиллах чухал. Харин Жишээ нь МҮХАҮТ байна. МҮХАҮТүүнийг бүр бодлоготойгоор зохион байгуулалттайгаар хийх ёстой.
-Үүн дээр боломжтой, бодит жишээ дурьдвал?
-Өмнө нь би Америкийн төсөл дээр ажиллаж байхдаа үүнийг анзаарсан. Тэр үед манай төсөл дээр хамтарч ажилласан ТББ-ын залуучууд томоохон уул уурхайн компаниудын захиалгыг аваад өөрсөдтэй нь хамтарч ажилладаг өнөөгийн хэллэгээр ЖДҮ-чидтэй хамтарч ажилладаг байлаа. Мэдээж бизнесийн сургалтад нь хамрагдаж чадавхтай болсон тухайн жижиг, бичил үйлдвэрлэгчдэд захиалгаа хуваарилж, бүтээгдэхүүнээ үйлдвэрлүүлээд захиалагчид гэрээний дагуу хүлээлгэн өгдөг, бүтээгдэхүүний төлбөрийг гүйцэтгэсэн ажлынх нь дагуу үйлдвэрлэгчдэд төлдөг. Мэдээж захиалгыг үйлдвэрлэгчдээр хийлгэхдээ стандарт шаардлагуудаа өгчихөж байгаа юм. Энэ чинь хамтын ажиллагааны маш энгийн хэлбэр байхгүй юу. Үүнтэй адилхан манай Компаниудыг муулж байгаа юм биш. Гэхдээ жижиг, том компаниуд бие биедээ итгэж чаддаггүй. Энэ нь Монголд гэрээний хэрэгжилтийг хангадаг эрх зүйн орчин нь маш муу байгаагаас болдог учраас хаширлахаас ч аргагүй.
-Эдийн засагчийн хувьд МҮХАҮТ цаашид яаж ажиллах ёстой гэж хардаг вэ?
-МҮХАҮТ бол социализмын дараах ардчилал зах зээлийн эдийн засгийн шилжилтийн хүнд үеийг маш амжилттай даван туулахад өөрийн хувь нэмрээ оруулсан, тодорхой хөгжлийн түвшиндээ хүрсэн. Тэр үеийг бодвол манай компаниуд ч чамгүй хүчирхэгжсэн, нийгмийн хөгжил ч өөр тийшээ явж байна.
Одоо бид дараагийн шинэ түвшинд гарах цаг нь болчихлоо. Тэр дараагийн шат нь бизнес хувийн хэвшлийн хамтын ажиллагааг бий болгох ёстой, хувийн хэвшлүүд нь ч танхимынхаа доор нэгдэх ёстой. Хамтдаа төр засгийн буруу бодлогыг эсэргүүцэхээс гадна зах зээлээ гадагшаагаа тэлмээр байна. Тэгэж байж хөгжинө.
Гэтэл харамсалтай нь МҮХАҮТ сүүлийн 4 жил зогсонги байдалд байлаа. Би өөрөө МҮХАҮТ-д 10 жил ажилласан, бизнес эрхлэгчдийн эрх ашгийг хамгаалдаг бодлогын өмгөөллийн чиглэлээр ажиллаж байсан хүн. Өмнө хэлсэнчлэн Монголын компаниуд гадагшаа гарахад нь гол дэмжлэг болох ёстой энэ газар сүүлийн 4 жил бараг ажил хийгдээгүй. Сангийн яам л гэхэд татварын хууль дээр зөндөө санал авлаа. УИХ-д өргөн баригдаад байгаа ААНОАТ-ын хуулийг гэхэд сөхөөд үзээрэй. 20 гаруй хуудас тэр чигээрээ татварын байцаагч нарын эрхийг нь баталгаажуулаад өгчихсөн. Шууд эрх гэж бичээгүй ч төрийн төмөр нударгыг баталгаажуулчихсан. Аливаа зүйлд баланс гэж бий. Татварын байцаагч эрхтэй бол татвар төлөгч ч бас эрхтэй байх ёстой. Гэтэл тэр татвар төлөгчийн эрх хаана байна, хэн ч үүн дээр дуугараагүй. Зөрчлийн хууль дээр мөн л танхим бас дуугарсан уу? Хөндлөнгөөс харахад би лав юу ч олж хараагүй. Үүнээс болоод олон асуудал гарч байна. Хамгийн наад зах нь Зөрчлийн тухай хуулиар татварын тайлангаа цагтаа өгөөгүй компанийг 1,5 сая төгрөгөөр торгодог, төлөхгүй бол шүүхэд хандана. Өөрсдөө болохоор эсрэгээрээ татвараа төлөхөө больцгооё гэж уриалдаг. Хэрвээ Б.Лхагважав ерөнхийлөгчийн үгэнд ороод татвараа төлөхгүй байж байтал акт тавьбал яах вэ, өмнөөс нь хариуцлага хүлээхгүй нь лавтай.
Эдийн засагч Б.Хаш-Эрдэнэ 1997 оноос Зах зээл судлалын хүрээлэнд судлаачаар ажиллаж эхэлснээр ажлын гараагаа эхэлжээ. 2000 оноос 10 жил Монголын Үндэсний Худалдаа Аж Үйлдвэрийн Танхимд мэргэжилтнээс Бодлого, зохицуулалтын газрын даргаар ажиллаж байсан. Энэ хугацаанд танхимын хамгийн том үүрэг функц болох “Бодлогын өмгөөлөл”-ийн үйл ажиллагааг удирдан зохион байгуулжээ.Тухайн үед батлагдсан “Татварын багц хууль”-д өөрчлөлт оруулахад хувийн хэвшлийнхний саналыг тусгуулан татварын хувь хэмжээг бууруулж чадсан, бизнес дэх төрийн оролцоог бууруулах санал санаачилгууд гарган ажиллажээ. Мөн GIZ, USAID-ийн хэрэгжүүлсэн төслүүдэд экспертээр, Дэлхийн банк, Сангийн яамны хамтран хэрэгжүүлж буй “Экспортыг дэмжих төсөл”-д бизнесийн шинжээчээр ажиллан экспортлогчдын чадавхыг бэхжүүлэхэд олгох санхүүгийн буцалтгүй дэмжлэгийг монголын нөхцөлд хэрхэн хүнд сурталгүй, шуурхай олгох талаарх төслийн үндсэн бичиг баримтуудыг нь сайжруулан Дэлхийн банкаар батлуулж, 30 орчим аж ахуйн нэгжид 300,0 гаруй ам.долларын санхүүгийн дэмжлэг олгох гэрээ байгуулж өгчээ.
-МҮХАҮТ бизнес хувийн хэвшлийн томоохон байгууллага шүү дээ. Тэд бизнес эрхлэгчдийнхээ эрх ашгийг хамгаалах тал дээр ажиллаж чадаж байна уу?
-Монголд маш олон салбарын холбоод байна. Эдгээр холбоо, ТББ-ууд салбарынхаа болон эдийн засгийн бодлогыг тодорхойлж, хаашаа явахаа хоорондоо яриад түүн рүүгээ нэгдсэн хүчээр урагшлахгүй бол хүч нь тарамдаад байна. Уг нь МҮХАҮТ бол бизнес хувийн хэвшлийн маш том байгууллага. Энэ байгууллага бүх хувийн хэвшлээ төлөөлөөд хамтдаа суугаад хувийн эрх ашгаа хойш тавиад нэгдэх ёстой. Хэрэв энэ чигээрээ яваад байвал бид хувийн эрх ашгаа бодож гарч ирсэн хүмүүсийн гарт улам л орно.
-Эргээд базаад хэлбэл Монголын бизнесийн орчинд хамгийн сөргөөр нөлөөлж байгаа хүчин зүйл юу вэ?
-Сүүлийн 4-5 жилд бизнесийн орчин сайжирч чадаагүй. Үүнийг судалгаанууд ч батална. Үүнд улс төр, хууль эрх зүйн орчин, төрийн байгууллагуудын хүнд суртал, санхүүжилт тааруу, олдож байгаа нь хэт өндөр хүүтэй зэрэг зүйлс нөлөөлж байна.
-Тэгвэл бид асуудал хаана байгааг мэдчихлээ. Шийдэл гаргалгаа нь юу байх вэ?
-Бид хамтрахаас л өөр арга байхгүй. Нэгдэхгүй, хувийн эрх ашгаа дээгүүр тавиад байгаа хүмүүсийг буруутгах ч арга алга. Яагаад гэвэл зах зээлийн эдийн засгаа буруу ойлгоод мөнгөтэй л байх юм бол сайхан амьдарна гээд ойлгочихсонд асуудал бий. Тийм учраас худал хэлж хулгай хийгээд ч болов мөнгөтэй болохоор улайрцгаасан. Нөгөө талд нь хөдөлмөрөөрөө сайхан амьдарч болно гэдгийг мэдэж байгаа нь олон биш. Ингэж ярихаар бизнесийнхэн бидний хөдөлмөрийг зөв үнэлэхгүй байна гэнэ. Үнэндээ үнэлэх гэхээр мөнгө нь алга. Ялангуяа жижиг компаниуд энэ тал дээр дургүйдээ цааргалаад байгаа юм биш, санхүүжилт нь олддоггүй. Олдсон зээл нь жилийн 20 хувийн хүүтэй учраас өнөө маргаашийн эргэлтийн хөрөнгөө л санхүүжүүлж байна.
Тийм учраас Монголд хөрөнгө оруулалтын маш олон төрлийн урсгалыг бий болгох ёстой. Хөрөнгийн биржээ хүчирхэгжүүлмээр байна. Ингэж санхүүгийн зах зээлийн олон эх үүсвэртэй болж байж банкны хүү буурах боломжтой болно.
Ганц хөрөнгө оруулалтаас гадна өөрсдөө орлого олох ёстой. Жишээ нь манай оронд ургадаг жимс жимсгэнэ гэхэд амин дэм сайтай, өндөр чанартай. Хятадын зах зээл дээрх үйлдвэрлэгч шиг их хэмжээгээр үйлдвэрлэх боломж бидэнд байхгүй. Тэгвэл яагаад бага хэмжээгээр зөвхөн зорилтот хэрэглэгчдэд зориулан эко, тансаг зэрэглэлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэн үүнийг тэдэнд маш өндөр үнээр зарж болохгүй гэж.
Ганц нүүрснээс хамааралтай баймааргүй байна.
Цэдэнбалын Цэрэндолгор
Сэтгэгдэл бичих
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.