Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Хорт хавдрын нас баралтаар Монгол Улс дэлхийд тэргүүлж байгаагийн учир шалтгаан нь юу вэ? Эмчилгээ муу байна уу, эмч нарын мэдлэг чадвар муу байна уу? Техник технологи хоцрогдсон уу? Яагаад иргэдийг эрүүл мэндийн даатгалаар хавдрын эрт илрүүлэгт..." />
<meta name="keywords"
content="нийтлэл, хавдарсудлал, эмч, эмч нар, эрүүлмэндийняам" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Хорт хавдрын нас баралтаар Монгол Улс дэлхийд тэргүүлж байгаагийн учир шалтгаан нь юу вэ? Эмчилгээ муу байна уу, эмч нарын мэдлэг чадвар муу байна уу? Техник технологи хоцрогдсон уу? Яагаад иргэдийг эрүүл мэндийн даатгалаар хавдрын эрт илрүүлэгт..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/ef558ea5475e95b25d1045edecb6c380.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/ef558ea5475e95b25d1045edecb6c380.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Хорт хавдрын нас баралтаар Монгол Улс дэлхийд тэргүүлж байгаагийн учир шалтгаан нь юу вэ? Эмчилгээ муу байна уу, эмч нарын мэдлэг чадвар муу байна уу? Техник технологи хоцрогдсон уу? Яагаад иргэдийг эрүүл мэндийн даатгалаар хавдрын эрт илрүүлэгт..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/niitlelchid">
Нийтлэл </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/de69166d7d2dbb319d0ce04db164f6d9.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Peak.mn</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">02 сарын 06, 2023</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud&text=Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/ef558ea5475e95b25d1045edecb6c380.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/ef558ea5475e95b25d1045edecb6c380.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хорт хавдрын нас баралтаар Монгол Улс дэлхийд тэргүүлж байгаагийн учир шалтгаан нь юу вэ? Эмчилгээ муу байна уу, эмч нарын мэдлэг чадвар муу байна уу?</span> Техник технологи хоцрогдсон уу? Яагаад иргэдийг эрүүл мэндийн даатгалаар хавдрын эрт илрүүлэгт хамруулахын тулд улсын төсөвт тэрбумаар төгрөг суулгадаг юм бэ? Сэтгүүлч хүний хувьд эдгээр яагаадад хариу эрснээ өгүүлэхийн тулд нэгэн бүсгүйн амьдралын түүхээс бичвэрээ эхэлье.</p></blockquote><p style="text-align: justify;">Монгол айл бүрд сонин байдаг, монголчууд бараг толгой дараалан сонин сэтгүүл уншдаг байсан тэртээх 1990-ээд оны үе. Хөвсгөл аймгийн хэвлэх үйлдвэрт ажилтай Ванчинбазарын балчирхан охин Энхцэцэг рак гээч аюулт өвчнийг бүрэн эмчлэх аргыг олсон хүнд алтан хөшөө босгоно гэсэн бичвэр сониноос уншчихаад “Би том болоод эмч болж хүмүүсийг аюулт өвчнөөс аварна” гэжээ. Алтан хөшөө босгуулах гэсэн хэрэг биш, эмч гэдэг ийм чухал мэргэжил байдаг юм байна гэж ойлгосондоо тийн хэлсэн хэрэг. </p><p style="text-align: justify;">Энэ үгээр ирээдүйн хувь тавилангаа захиалснаа бяцхан охин тэр үед мэдээж ойлгоогүй. Мөрөнгийн математикийн гүнзгийрүүлсэн сургалттай бүрэн сургууль дүүргээд МУИС-ийн цөмийн физикийн ангид элсэн орохдоо ч багын мөрөөдөл рүүгээ нэг алхам дөхсөнөө анзаараагүй. МУИС-аас хоёр төгсөгч сонгон Хавдар судлалын төв рүү илгээсний нэг нь болохдоо л багын мөрөөдөл хийгээд цөмийн физикч мэргэжил нь амин холбоотой байсныг В.Энхцэцэг сая нэг ойлгосон. </p><p style="text-align: justify;">Хавдар судлалын төв түүнийг ажилд авах эсэх нь мэдэгдэхгүй таг чиг боллоо. Ажлын талбарт гарч, сурч мэдсэнийхээ шидийг үзэхээр яарсан залуу мэргэжилтэн тэвчээр алдан ШУА-ийн Физик, техникийн хүрээлэнд ажилд ороод гуравхан хонож байтал Хавдар судлалын төвөөс түүнийг дуудав. В.Энхцэцэг ацан шалаанд оржээ. Нялх багын мөрөөдлөө дагаад Хавдар судлалын төв рүү одоохон гүйгээд очмоор ч өөрийг нь үнэлээд ажилд авсан шинжлэх ухааны том байгууллагаас нүүр буруулах хэцүү. </p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">Эргэж хургаж, бодолдоо ээдэрсэн түүнийг багын мөрөөдөл эцэст нь дийлж, Хавдар судлалын үндэсний төвийн туяа эмчилгээний тасгийн физикч инженер В.Энхцэцэг гэж олон олон жил дуудуулах үүд хаалга нээгдэв.</p><p style="text-align: justify;">Ийнхүү тэрбээр Улсын цацраг туяа эмнэлэг нэртэйгээр 1961 онд үүдээ нээж байсан их айлын ажилтан болж, Ө.Норовсамбуу, Б.Бямбацэрэн, П.Цогзолмаа нарын анхдагчдын босгосон голомтын эрх тэгш нэгэн гишүүн болсоор өдгөө 17 дахь жилээ үдэж байна. Анагаах ухааны доктор М.Минжмаа эрхлэгчтэй эдний тасаг нарийн мэргэжлийн 8 их эмч, 4 эмнэлгийн физикч, тоног төхөөрөмжийн 2 инженер, 1 дозиметрист, цацраг туяаны 10 техникч, 16 сувилагчтай. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Цөмийн физикч инженер мэргэжилтэй В.Энхцэцэг энд ажиллаж байгаагийн учир шалтгаан нь хавдар хэмээх өвчин өвөрмөц эмчилгээ шаарддаг, цацраг туяа эмчилгээ үр дүн сайтай байдагт оршино.</p><p style="text-align: justify;"><strong><em>Ингэхэд хавдар гэж чухам юу юм бэ?</em></strong> Хүний бие дэх эсийн гаж хөгжил гэж товчхондоо тодорхойлж болно. Тэрхүү эсийн гаж хөгжил эрүүл эсүүддээ нөлөөлсөөр эцэст нь үхэлд хүргэнэ. Зүйрлүүлж хэлбэл, хавдартай хүний бие махбод эрүүл хийгээд гаж хөгжилтэй эсийн тулааны талбар болж хувирдаг. Түүнд хөндлөнгөөс нөлөөлөхгүй бол эрүүл эсүүд ямагт ялагдах тавилантай. <span class="twittersharelink">Эрүүл эсийн авралын бурхад, өвчтэй эсийн Эрлэгийн хаад нь Хавдар судлалын төвийн эмч, инженер техникийн ажилтнууд юм.</span></p><p style="text-align: justify;">Улсын клиникийн төв эмнэлэгт 1959 онд туяа эмчилгээний анхны рентген аппарат суурилуулснаар Монгол Улсын хавдар судлалын салбарын түүх эхэлдэг ч технологийн хувьд 2010-аад оны сүүл үеийг хүртэл гайхуулах юмаар бага, дэлхийн түвшнээс 40 жилээр хоцорчихсон байсан нь гашуун үнэн. Байгаагаараа болгоод явдаг монгол зан, бас дээр нь өртөг ихтэй техник технологи худалдан авах санхүүгийн боломж хязгаарлагдмал, мэдлэг мэдээлэл дутмаг байдал үүнд нөлөөлж байв.</p><p style="text-align: justify;">Цөмийн физикч мэргэжлээ эмнэлгийн физикч болгон нарийсгасан В.Энхцэцэг дэлхий даяар түгээмэл хэрэглэж байгаа 3D хэмжээст дотуур туяа эмчилгээний технологийг Монголд нэвтрүүлэх боломж байгааг олж харжээ. Эмнэлгийн дарга удирдлагууд түүний саналыг ойлгон дэмжиж, шаардлагатай санхүүжилт олох ажил өрнөлөө. Энэхүү дэвшилтэт технологи нь хавдрын хэлбэрийг 3D хэмжээсээр тодорхойлсны үндсэн дээр, эрүүл эсэд нөлөөлөхгүйгээр туяагаар эмчлэх боломж олгодгоороо давуу талтай. Урьд нь хавдартай хэсгийг ерөнхийд нь цацраг туяагаар “бөмбөгддөг” байсан бол энэ технологийг нэвтрүүлснээр өвчтэй хэсгийг мэргэн буучийн дуран хараатаар намнаж эхэллээ гэсэн үг. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Эд эрхтэн, түүний дотор хөдөлгөөнт эд эрхтэнд үүссэн хорт хавдрын эсийг ямар ямар чиглэлд, ямар тунгаар бөмбөгдөхийг тодорхойлдог, эмчилгээний дараа хүндрэл бараг гардаггүй, эрт үеийн хавдрыг 100, дунд үеийнхийг 85 хувь эдгээх магадлалтай гэдгээрээ энэ технологи онцгой ач холбогдолтой. Эсийг гурван хэмжээсээр харж, хавдрын хилийг тодорхойлж, бие даасан хөтөлбөрийн дагуу туяа эмчилгээ хийнэ. Хавдрын төрөл, байршил, их багаас үл хамааран дурын өвчтэй эсийг онож намнана.</p><p style="text-align: justify;">Ийм технологи нутагшуулахын тулд Австрийн Засгийн газрын хөнгөлөлттэй зээлд хамрагдах гээд бүтээгүй ч санхүүгийн асуудлыг шийдэх боломж байна гэсэн итгэл нь баталгаажжээ. Тасгийн эрхлэгч М.Минжмаа, инженер В.Энхцэцэг нарын боловсруулсан Монголд 3D дотуур туяа эмчилгээний технологи нэвтрүүлэх төслийг ОУАЭА-ын техник хамтын ажиллагааны төсөл дэмжин 201.6 мянган еврогийн санхүүжилт олгов. Технологийн энэхүү дэвшлийг нутагшуулах цаг үе нь тус эмнэлгийн цацраг туяа үүсгүүрийн идэвхжил суларсны улмаас нэг өвчтөний эмчилгээнд 40 минут зарцуулж, цаг алдах болсон үетэй давхцав. Үүсгүүрийг шинээр худалдан авах санхүүжилт олсон ч тээврийн зардал нэмж олох шаардлага гарч, олон улсын байгууллагуудад хандан бадар барьсны хүчинд 2019 онд нэг өвчтөний эмчилгээний хугацааг даруй 4 дахин багасгаж чадав.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"> Монголын Хавдар судлалын үндэсний төв ийнхүү анх ярьж эхэлснээс хойш нэлээд хэдэн жилийн дараа дэлхийн түвшинд хүрсэн эмчилгээ, үйлчилгээ үзүүлэх том үсрэлт хийж, хөгжлийн түвшнээ 20 жилээр ахиулснаа тухайн үед мэдэгдэж байв.</p><p style="text-align: justify;">Хавдар судлалын үндэсний төвийнхөн ийм технологи нэвтрүүлж чадсандаа сэтгэл ханасангүй. Тэд шугаман хурдасгуурт суурилсан туяа эмчилгээний дараагийн дэвшилтэт технологийг Монголд нутагшуулахын төлөө зүтгэцгээж эхэлжээ. Тэр нь IMRT (intensity modulated radiotherapy), VMAT (volumetric modulated arc therapy) технологиуд юм. Эхнийх нь хавдрын хэлбэр дүрсийг тодорхойлоод цацраг туяаг 19 хүртэл чиглэлээс өөр өөр эрчим, тунгаар өгснөөр эмчилгээний чанар эрс нэмэгдэж, эдгэрэлтийн хугацаа богиносдог, хүндрэл, гаж нөлөөг эрс багасгадаг технологи юм. Өөрөөр хэлбэл, өвчилсөн эдийн янз бүрийн хэсэгт ялгавартайгаар хүрч, үр дүнтэй эмчлэх эрчимт эмчилгээ гэсэн үг. Хоёр дахийг нь нуман туяа эмчилгээ гэж эмнэлгийн практикт нэрлэдэг. Энэ нь туяаг нум хэлбэрийн эргэлдэх хөдөлгөөнд оруулан 200-600 өнцгөөс хавдартай эсүүдэд тусган эмчилдэг учраас эмчилгээний хугацаа хэд дахин богино, үр дүн нь илүү их. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Эдгээр технологи нь тухайн хавдрын эсийг хажуугийн эрүүл эсийг гэмтээхгүйгээр, мөн ямар ч алдаагүйгээр онож буудах, өвчлөлтийн онцлогт туяаны тунг тохируулах боломж олгодог. Энэ хоёр технологийг нэвтрүүлснээр Монголын хавдар эмчилгээ дахиад 20 жилийн хоцрогдлоо нөхөж, дэлхийн түвшинтэй хөл нийлүүлсэн түүхэн үйл явдал болсныг жирийн хүмүүс үнэндээ анзаарч мэдэхгүй яваа.</p><p style="text-align: justify;">Гадаадад очиж өндөр үнэтэй хийлгэдэг хавдрын эмчилгээ, мэс заслыг ийнхүү Монголдоо хийдэг болж, дөрвөн жилийн дотор 5 дэвшилтэт технологи нутагшуулж, 40 жилийн хоцрогдлыг нөхөж чадахад олон хүчин зүйл нөлөөлсөн ч хамгийн гол нь Туяа эмчилгээний тасгийн хамт олны хичээл зүтгэл онцгой үүрэгтэй. Хорт хавдрын эмчилгээг өнөөдөр Энэтхэгт гэхэд 3.5-12 мянга, мэс заслыг 6-12 мянган ам.доллараар хийдэг (BLK Super Special hospital). Бусад зардалтайгаа нийлээд өртөг нь талийж өгнө. Тэгвэл Хавдар судлалын үндэсний төвийнхөн Монголдоо адил технологиор ижил түвшний эмчилгээ хийснээр мөн ч олон айлын, том утгаараа улс орны эдийн засагт хэмнэлт хийж өгч байгааг ч бас талархан дурдах ёстой.</p><p style="text-align: justify;">Хэдхэн жилийн өмнө дэлхийн хөгжлөөс 40 жилээр хоцорчихоод байсан Монголын цөмийн энерги, туяа эмчилгээ өнөөдөр хөгжиж буй орнууд дундаа дээгүүр байр эзэлж байгаа амжилтын ард ажил мэргэжилдээ хайртай, үүрэг зорилгоо сайтар ухамсарласан хамт олон, хувь хүмүүсийн сэтгэл, зүтгэл бий.</p><p style="text-align: justify;">Өнөөдөр Монгол Улс хорт хавдрын нас баралт, элэгний хорт хавдрын өвчлөлөөр дэлхийд нэгдүгээрт бичигдэж байгаа. Улсын хэмжээнд хяналт тавих, эмчилгээ хийх, тусламж үзүүлэх, мэргэжилтнүүдийг чадавхжуулах, сургалт зохион байгуулах, олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлуудыг эх орондоо зохион байгуулж дэлхийн нэр хүндтэй мэргэжилтнүүдийн туршлага судлах зэрэг олон талт ажлыг Халдвар судлалын үндэсний төвийнхөн нуруундаа үүрдэг. Тэр дундаа хавдрын туяа эмчилгээтэй холбоотой бүх ажлыг тус төвийн Туяа эмчилгээний тасгийн 50 хүрэхгүй хүнтэй хамт олон дааж явна. Тэд тооны хувьд цөөхүүл боловч нарийн мэргэжлийн эмч, цөмийн физикч инженер, эмнэлгийн техникч, дозиметрист, сувилагч зэрэг олон мэргэжлээс бүрддэг, аль нэг мэргэжилтэн дутвал амжилтад хүрэх боломжгүй нэгдмэл хамт олон юм. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Тэд тасгийнхаа эрхэм зорилгыг “Дэлхийн дэвшилтэт технологийг эх нутагтаа анхлан нэвтрүүлж, олон улсын стандартад нийцсэн туяа эмчилгээний тусламж үйлчилгээг чанартай, хүртээмжтэй үзүүлэхэд оршино” хэмээн тодорхойлсон. Энэ зорилгоо нэр төртэй хэрэгжүүлж, анхдагч, манлайлагч болж чадаж байгааг амжилт ололтынх нь түүх харуулж байна.</p><p style="text-align: justify;">Дэлхийн өндөр хөгжилтэй, эдийн засгийн чадавх сайтай орнууд өнөөдөр хавдар судлал, эмчилгээний дараагийн шат буюу эсийн түвшний эмчилгээнд шилжиж эхлээд байна. “Амьд эм” гэгдэгч Car-T эсийн эмчилгээний технологи бий болж, дархлааны зарим эсийг өөрчилж, хорт хавдрын эсрэг хүчтэй довтлогч болгоод дараа нь анхны байдалд нь буцаан оруулдаг генийн инженерчлэлийн энэ аргыг Хятад тэргүүтэй орнууд нэвтрүүлж, үр дүн сайтай байгаа аж. Гэхдээ аливаа шинэ технологи өртөг өндөртэй, сөрөг үр дагавар нь бүрэн судлагдаагүй байдаг сул талтай. Ямартай ч ийм эмчилгээний нэг тун тарилга АНУ-д 373 мянган долларын үнэтэй байгаа сурагтай. Ийм өндөр технологийг нутагшуулах боломж бидэнд одоогоор байхгүй ч түүнээс арай наагуурх, дэлхий нийтэд хүлээн зөвшөөрөгдсөн сүүлийн үеийн технологиудыг Монголын Хавдар судлалын үндэсний төвийнхөн нутагшуулж, олон жилийн хоцрогдлоо богино хугацаанд нөхөж чадсан нь В.Энхцэцэг шиг сайн мэргэжилтнүүд энэ салбарт ажиллаж байгаагийн ач билээ.</p><p style="text-align: justify;">Хувь хүн бүр эрүүл мэнддээ анхаарч, эрт илрүүлэг шинжилгээнд хамрагдаж байвал хорт хавдар гэдэг үхлийн аюулт өвчин биш, монголчууд өөрсдөө дэлхийн жишигт хүрсэн эмчилгээ, үйлчилгээ үзүүлж чадаж байна, тэдний мэдлэг чадварт эргэлзэх хэрэггүй гэдгийг сануулаад энэхүү бичвэрээ жаргаая.</p><p style="text-align: right;"><strong>СГЗ, доктор (Ph.D) Урианхан Б.Галаарид</strong> 2022.11.28.</p><hr><p style="text-align: justify;"><strong><em>Жич:</em></strong> Энэхүү нийтлэлийг өнгөрсөн онд Хавдар судлалын үндэсний төвийнхний амжилт ололтоор бахархан бичсэн ч нийтлэлийн баатар В.Энхцэцэг маань өөрийг нь гоцолсонд санаа нь зовоод олонд хүргэхийг зөвшөөрөөгүй билээ. Би ч ёсорхоод бичсэн нийтлэлээ уншигчдад хүргэе гэсэнгүй. Гэтэл сүүлийн хэд хоногт юу гээч болов? Энэ бүхнийг хараад тэсэлгүй нийтлэлээ олонд толилуулж байгааг минь болгооно уу.</p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/нийтлэл" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">нийтлэл</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/хавдарсудлал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хавдарсудлал</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эмч" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эмч</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эмч нар" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эмч нар</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эрүүлмэндийняам" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эрүүлмэндийняам</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud&text=Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776214034.8611"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '43207';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '47beff749337bbeeebf49c9db7292703eb1e89d0b6f4af97331c5cf6822fd1d1432094a097e38964908b688a310206118288c4f78a7bc85ce1cc0e924a87e3a6');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '47beff749337bbeeebf49c9db7292703eb1e89d0b6f4af97331c5cf6822fd1d1432094a097e38964908b688a310206118288c4f78a7bc85ce1cc0e924a87e3a6');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '47beff749337bbeeebf49c9db7292703eb1e89d0b6f4af97331c5cf6822fd1d1432094a097e38964908b688a310206118288c4f78a7bc85ce1cc0e924a87e3a6');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/uguulleg-nokhoi-gert-khun-urdaggui">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/76affa6cf749d76daafd73611b2f892a_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/76affa6cf749d76daafd73611b2f892a.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/niitlelchid">
Нийтлэл </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/uguulleg-nokhoi-gert-khun-urdaggui">
Өгүүллэг: Нохой гэрт хүн урдаггүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
04 сарын 13, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/eduardo-florensiya-tulai-uwchin-khunderwel-buurnii-dutagdald-oruuldag">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/dd4eafb1468d558966169c1489a6c212.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/dd4eafb1468d558966169c1489a6c212.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/life">
Амьдрал </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/eduardo-florensiya-tulai-uwchin-khunderwel-buurnii-dutagdald-oruuldag">
Эдуардо Флоренсия: Тулай өвчин хүндэрвэл бөөрний дутагдалд оруулдаг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
10 сарын 23, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khkhulan-zurkhnii-shigdeesiig-urichilsan-onoshlogoogoor-medekh-bolomjtoi">
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f258cc4ab4766cc8f7639e43213eb7e9_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f258cc4ab4766cc8f7639e43213eb7e9.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khkhulan-zurkhnii-shigdeesiig-urichilsan-onoshlogoogoor-medekh-bolomjtoi">
Х.Хулан: Зүрхний шигдээс өвчнийг урьдчилан оношлох боломжтой </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
04 сарын 23, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/urkhiin-emnelegt-irgediig-nariin-mergejliin-emchiin-uzleg-onoshilgoond-khamruulj-baina">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9f003349321e5f136a87052ced18781f.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9f003349321e5f136a87052ced18781f.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/healthy">
Эрүүл мэнд </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/urkhiin-emnelegt-irgediig-nariin-mergejliin-emchiin-uzleg-onoshilgoond-khamruulj-baina">
Өрхийн эмнэлэгүүд иргэдийг нарийн мэргэжлийн эмчийн үзлэг, оношилгоонд хамруулж байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
05 сарын 14, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/emchlekh-erkhgui-khuneer-tuunuur-khiilgesen-irgenii-bie-muudjee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a190eb4e924b97e11179f052d2b0fc3d.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a190eb4e924b97e11179f052d2b0fc3d.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/emchlekh-erkhgui-khuneer-tuunuur-khiilgesen-irgenii-bie-muudjee">
Эмчлэх эрхгүй хүнээр төөнүүр хийлгэсэн иргэний бие мууджээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
05 сарын 14, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nxc7";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Хорт хавдрын нас баралтаар Монгол Улс дэлхийд тэргүүлж байгаагийн учир шалтгаан нь юу вэ? Эмчилгээ муу байна уу, эмч нарын мэдлэг чадвар муу байна уу? Техник технологи хоцрогдсон уу? Яагаад иргэдийг эрүүл мэндийн даатгалаар хавдрын эрт илрүүлэгт..." />
<meta name="keywords"
content="нийтлэл, хавдарсудлал, эмч, эмч нар, эрүүлмэндийняам" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Хорт хавдрын нас баралтаар Монгол Улс дэлхийд тэргүүлж байгаагийн учир шалтгаан нь юу вэ? Эмчилгээ муу байна уу, эмч нарын мэдлэг чадвар муу байна уу? Техник технологи хоцрогдсон уу? Яагаад иргэдийг эрүүл мэндийн даатгалаар хавдрын эрт илрүүлэгт..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/ef558ea5475e95b25d1045edecb6c380.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/ef558ea5475e95b25d1045edecb6c380.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Хорт хавдрын нас баралтаар Монгол Улс дэлхийд тэргүүлж байгаагийн учир шалтгаан нь юу вэ? Эмчилгээ муу байна уу, эмч нарын мэдлэг чадвар муу байна уу? Техник технологи хоцрогдсон уу? Яагаад иргэдийг эрүүл мэндийн даатгалаар хавдрын эрт илрүүлэгт..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/niitlelchid">
Нийтлэл </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/de69166d7d2dbb319d0ce04db164f6d9.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Peak.mn</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">02 сарын 06, 2023</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud&text=Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/ef558ea5475e95b25d1045edecb6c380.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/ef558ea5475e95b25d1045edecb6c380.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хорт хавдрын нас баралтаар Монгол Улс дэлхийд тэргүүлж байгаагийн учир шалтгаан нь юу вэ? Эмчилгээ муу байна уу, эмч нарын мэдлэг чадвар муу байна уу?</span> Техник технологи хоцрогдсон уу? Яагаад иргэдийг эрүүл мэндийн даатгалаар хавдрын эрт илрүүлэгт хамруулахын тулд улсын төсөвт тэрбумаар төгрөг суулгадаг юм бэ? Сэтгүүлч хүний хувьд эдгээр яагаадад хариу эрснээ өгүүлэхийн тулд нэгэн бүсгүйн амьдралын түүхээс бичвэрээ эхэлье.</p></blockquote><p style="text-align: justify;">Монгол айл бүрд сонин байдаг, монголчууд бараг толгой дараалан сонин сэтгүүл уншдаг байсан тэртээх 1990-ээд оны үе. Хөвсгөл аймгийн хэвлэх үйлдвэрт ажилтай Ванчинбазарын балчирхан охин Энхцэцэг рак гээч аюулт өвчнийг бүрэн эмчлэх аргыг олсон хүнд алтан хөшөө босгоно гэсэн бичвэр сониноос уншчихаад “Би том болоод эмч болж хүмүүсийг аюулт өвчнөөс аварна” гэжээ. Алтан хөшөө босгуулах гэсэн хэрэг биш, эмч гэдэг ийм чухал мэргэжил байдаг юм байна гэж ойлгосондоо тийн хэлсэн хэрэг. </p><p style="text-align: justify;">Энэ үгээр ирээдүйн хувь тавилангаа захиалснаа бяцхан охин тэр үед мэдээж ойлгоогүй. Мөрөнгийн математикийн гүнзгийрүүлсэн сургалттай бүрэн сургууль дүүргээд МУИС-ийн цөмийн физикийн ангид элсэн орохдоо ч багын мөрөөдөл рүүгээ нэг алхам дөхсөнөө анзаараагүй. МУИС-аас хоёр төгсөгч сонгон Хавдар судлалын төв рүү илгээсний нэг нь болохдоо л багын мөрөөдөл хийгээд цөмийн физикч мэргэжил нь амин холбоотой байсныг В.Энхцэцэг сая нэг ойлгосон. </p><p style="text-align: justify;">Хавдар судлалын төв түүнийг ажилд авах эсэх нь мэдэгдэхгүй таг чиг боллоо. Ажлын талбарт гарч, сурч мэдсэнийхээ шидийг үзэхээр яарсан залуу мэргэжилтэн тэвчээр алдан ШУА-ийн Физик, техникийн хүрээлэнд ажилд ороод гуравхан хонож байтал Хавдар судлалын төвөөс түүнийг дуудав. В.Энхцэцэг ацан шалаанд оржээ. Нялх багын мөрөөдлөө дагаад Хавдар судлалын төв рүү одоохон гүйгээд очмоор ч өөрийг нь үнэлээд ажилд авсан шинжлэх ухааны том байгууллагаас нүүр буруулах хэцүү. </p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">Эргэж хургаж, бодолдоо ээдэрсэн түүнийг багын мөрөөдөл эцэст нь дийлж, Хавдар судлалын үндэсний төвийн туяа эмчилгээний тасгийн физикч инженер В.Энхцэцэг гэж олон олон жил дуудуулах үүд хаалга нээгдэв.</p><p style="text-align: justify;">Ийнхүү тэрбээр Улсын цацраг туяа эмнэлэг нэртэйгээр 1961 онд үүдээ нээж байсан их айлын ажилтан болж, Ө.Норовсамбуу, Б.Бямбацэрэн, П.Цогзолмаа нарын анхдагчдын босгосон голомтын эрх тэгш нэгэн гишүүн болсоор өдгөө 17 дахь жилээ үдэж байна. Анагаах ухааны доктор М.Минжмаа эрхлэгчтэй эдний тасаг нарийн мэргэжлийн 8 их эмч, 4 эмнэлгийн физикч, тоног төхөөрөмжийн 2 инженер, 1 дозиметрист, цацраг туяаны 10 техникч, 16 сувилагчтай. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Цөмийн физикч инженер мэргэжилтэй В.Энхцэцэг энд ажиллаж байгаагийн учир шалтгаан нь хавдар хэмээх өвчин өвөрмөц эмчилгээ шаарддаг, цацраг туяа эмчилгээ үр дүн сайтай байдагт оршино.</p><p style="text-align: justify;"><strong><em>Ингэхэд хавдар гэж чухам юу юм бэ?</em></strong> Хүний бие дэх эсийн гаж хөгжил гэж товчхондоо тодорхойлж болно. Тэрхүү эсийн гаж хөгжил эрүүл эсүүддээ нөлөөлсөөр эцэст нь үхэлд хүргэнэ. Зүйрлүүлж хэлбэл, хавдартай хүний бие махбод эрүүл хийгээд гаж хөгжилтэй эсийн тулааны талбар болж хувирдаг. Түүнд хөндлөнгөөс нөлөөлөхгүй бол эрүүл эсүүд ямагт ялагдах тавилантай. <span class="twittersharelink">Эрүүл эсийн авралын бурхад, өвчтэй эсийн Эрлэгийн хаад нь Хавдар судлалын төвийн эмч, инженер техникийн ажилтнууд юм.</span></p><p style="text-align: justify;">Улсын клиникийн төв эмнэлэгт 1959 онд туяа эмчилгээний анхны рентген аппарат суурилуулснаар Монгол Улсын хавдар судлалын салбарын түүх эхэлдэг ч технологийн хувьд 2010-аад оны сүүл үеийг хүртэл гайхуулах юмаар бага, дэлхийн түвшнээс 40 жилээр хоцорчихсон байсан нь гашуун үнэн. Байгаагаараа болгоод явдаг монгол зан, бас дээр нь өртөг ихтэй техник технологи худалдан авах санхүүгийн боломж хязгаарлагдмал, мэдлэг мэдээлэл дутмаг байдал үүнд нөлөөлж байв.</p><p style="text-align: justify;">Цөмийн физикч мэргэжлээ эмнэлгийн физикч болгон нарийсгасан В.Энхцэцэг дэлхий даяар түгээмэл хэрэглэж байгаа 3D хэмжээст дотуур туяа эмчилгээний технологийг Монголд нэвтрүүлэх боломж байгааг олж харжээ. Эмнэлгийн дарга удирдлагууд түүний саналыг ойлгон дэмжиж, шаардлагатай санхүүжилт олох ажил өрнөлөө. Энэхүү дэвшилтэт технологи нь хавдрын хэлбэрийг 3D хэмжээсээр тодорхойлсны үндсэн дээр, эрүүл эсэд нөлөөлөхгүйгээр туяагаар эмчлэх боломж олгодгоороо давуу талтай. Урьд нь хавдартай хэсгийг ерөнхийд нь цацраг туяагаар “бөмбөгддөг” байсан бол энэ технологийг нэвтрүүлснээр өвчтэй хэсгийг мэргэн буучийн дуран хараатаар намнаж эхэллээ гэсэн үг. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Эд эрхтэн, түүний дотор хөдөлгөөнт эд эрхтэнд үүссэн хорт хавдрын эсийг ямар ямар чиглэлд, ямар тунгаар бөмбөгдөхийг тодорхойлдог, эмчилгээний дараа хүндрэл бараг гардаггүй, эрт үеийн хавдрыг 100, дунд үеийнхийг 85 хувь эдгээх магадлалтай гэдгээрээ энэ технологи онцгой ач холбогдолтой. Эсийг гурван хэмжээсээр харж, хавдрын хилийг тодорхойлж, бие даасан хөтөлбөрийн дагуу туяа эмчилгээ хийнэ. Хавдрын төрөл, байршил, их багаас үл хамааран дурын өвчтэй эсийг онож намнана.</p><p style="text-align: justify;">Ийм технологи нутагшуулахын тулд Австрийн Засгийн газрын хөнгөлөлттэй зээлд хамрагдах гээд бүтээгүй ч санхүүгийн асуудлыг шийдэх боломж байна гэсэн итгэл нь баталгаажжээ. Тасгийн эрхлэгч М.Минжмаа, инженер В.Энхцэцэг нарын боловсруулсан Монголд 3D дотуур туяа эмчилгээний технологи нэвтрүүлэх төслийг ОУАЭА-ын техник хамтын ажиллагааны төсөл дэмжин 201.6 мянган еврогийн санхүүжилт олгов. Технологийн энэхүү дэвшлийг нутагшуулах цаг үе нь тус эмнэлгийн цацраг туяа үүсгүүрийн идэвхжил суларсны улмаас нэг өвчтөний эмчилгээнд 40 минут зарцуулж, цаг алдах болсон үетэй давхцав. Үүсгүүрийг шинээр худалдан авах санхүүжилт олсон ч тээврийн зардал нэмж олох шаардлага гарч, олон улсын байгууллагуудад хандан бадар барьсны хүчинд 2019 онд нэг өвчтөний эмчилгээний хугацааг даруй 4 дахин багасгаж чадав.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"> Монголын Хавдар судлалын үндэсний төв ийнхүү анх ярьж эхэлснээс хойш нэлээд хэдэн жилийн дараа дэлхийн түвшинд хүрсэн эмчилгээ, үйлчилгээ үзүүлэх том үсрэлт хийж, хөгжлийн түвшнээ 20 жилээр ахиулснаа тухайн үед мэдэгдэж байв.</p><p style="text-align: justify;">Хавдар судлалын үндэсний төвийнхөн ийм технологи нэвтрүүлж чадсандаа сэтгэл ханасангүй. Тэд шугаман хурдасгуурт суурилсан туяа эмчилгээний дараагийн дэвшилтэт технологийг Монголд нутагшуулахын төлөө зүтгэцгээж эхэлжээ. Тэр нь IMRT (intensity modulated radiotherapy), VMAT (volumetric modulated arc therapy) технологиуд юм. Эхнийх нь хавдрын хэлбэр дүрсийг тодорхойлоод цацраг туяаг 19 хүртэл чиглэлээс өөр өөр эрчим, тунгаар өгснөөр эмчилгээний чанар эрс нэмэгдэж, эдгэрэлтийн хугацаа богиносдог, хүндрэл, гаж нөлөөг эрс багасгадаг технологи юм. Өөрөөр хэлбэл, өвчилсөн эдийн янз бүрийн хэсэгт ялгавартайгаар хүрч, үр дүнтэй эмчлэх эрчимт эмчилгээ гэсэн үг. Хоёр дахийг нь нуман туяа эмчилгээ гэж эмнэлгийн практикт нэрлэдэг. Энэ нь туяаг нум хэлбэрийн эргэлдэх хөдөлгөөнд оруулан 200-600 өнцгөөс хавдартай эсүүдэд тусган эмчилдэг учраас эмчилгээний хугацаа хэд дахин богино, үр дүн нь илүү их. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Эдгээр технологи нь тухайн хавдрын эсийг хажуугийн эрүүл эсийг гэмтээхгүйгээр, мөн ямар ч алдаагүйгээр онож буудах, өвчлөлтийн онцлогт туяаны тунг тохируулах боломж олгодог. Энэ хоёр технологийг нэвтрүүлснээр Монголын хавдар эмчилгээ дахиад 20 жилийн хоцрогдлоо нөхөж, дэлхийн түвшинтэй хөл нийлүүлсэн түүхэн үйл явдал болсныг жирийн хүмүүс үнэндээ анзаарч мэдэхгүй яваа.</p><p style="text-align: justify;">Гадаадад очиж өндөр үнэтэй хийлгэдэг хавдрын эмчилгээ, мэс заслыг ийнхүү Монголдоо хийдэг болж, дөрвөн жилийн дотор 5 дэвшилтэт технологи нутагшуулж, 40 жилийн хоцрогдлыг нөхөж чадахад олон хүчин зүйл нөлөөлсөн ч хамгийн гол нь Туяа эмчилгээний тасгийн хамт олны хичээл зүтгэл онцгой үүрэгтэй. Хорт хавдрын эмчилгээг өнөөдөр Энэтхэгт гэхэд 3.5-12 мянга, мэс заслыг 6-12 мянган ам.доллараар хийдэг (BLK Super Special hospital). Бусад зардалтайгаа нийлээд өртөг нь талийж өгнө. Тэгвэл Хавдар судлалын үндэсний төвийнхөн Монголдоо адил технологиор ижил түвшний эмчилгээ хийснээр мөн ч олон айлын, том утгаараа улс орны эдийн засагт хэмнэлт хийж өгч байгааг ч бас талархан дурдах ёстой.</p><p style="text-align: justify;">Хэдхэн жилийн өмнө дэлхийн хөгжлөөс 40 жилээр хоцорчихоод байсан Монголын цөмийн энерги, туяа эмчилгээ өнөөдөр хөгжиж буй орнууд дундаа дээгүүр байр эзэлж байгаа амжилтын ард ажил мэргэжилдээ хайртай, үүрэг зорилгоо сайтар ухамсарласан хамт олон, хувь хүмүүсийн сэтгэл, зүтгэл бий.</p><p style="text-align: justify;">Өнөөдөр Монгол Улс хорт хавдрын нас баралт, элэгний хорт хавдрын өвчлөлөөр дэлхийд нэгдүгээрт бичигдэж байгаа. Улсын хэмжээнд хяналт тавих, эмчилгээ хийх, тусламж үзүүлэх, мэргэжилтнүүдийг чадавхжуулах, сургалт зохион байгуулах, олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлуудыг эх орондоо зохион байгуулж дэлхийн нэр хүндтэй мэргэжилтнүүдийн туршлага судлах зэрэг олон талт ажлыг Халдвар судлалын үндэсний төвийнхөн нуруундаа үүрдэг. Тэр дундаа хавдрын туяа эмчилгээтэй холбоотой бүх ажлыг тус төвийн Туяа эмчилгээний тасгийн 50 хүрэхгүй хүнтэй хамт олон дааж явна. Тэд тооны хувьд цөөхүүл боловч нарийн мэргэжлийн эмч, цөмийн физикч инженер, эмнэлгийн техникч, дозиметрист, сувилагч зэрэг олон мэргэжлээс бүрддэг, аль нэг мэргэжилтэн дутвал амжилтад хүрэх боломжгүй нэгдмэл хамт олон юм. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Тэд тасгийнхаа эрхэм зорилгыг “Дэлхийн дэвшилтэт технологийг эх нутагтаа анхлан нэвтрүүлж, олон улсын стандартад нийцсэн туяа эмчилгээний тусламж үйлчилгээг чанартай, хүртээмжтэй үзүүлэхэд оршино” хэмээн тодорхойлсон. Энэ зорилгоо нэр төртэй хэрэгжүүлж, анхдагч, манлайлагч болж чадаж байгааг амжилт ололтынх нь түүх харуулж байна.</p><p style="text-align: justify;">Дэлхийн өндөр хөгжилтэй, эдийн засгийн чадавх сайтай орнууд өнөөдөр хавдар судлал, эмчилгээний дараагийн шат буюу эсийн түвшний эмчилгээнд шилжиж эхлээд байна. “Амьд эм” гэгдэгч Car-T эсийн эмчилгээний технологи бий болж, дархлааны зарим эсийг өөрчилж, хорт хавдрын эсрэг хүчтэй довтлогч болгоод дараа нь анхны байдалд нь буцаан оруулдаг генийн инженерчлэлийн энэ аргыг Хятад тэргүүтэй орнууд нэвтрүүлж, үр дүн сайтай байгаа аж. Гэхдээ аливаа шинэ технологи өртөг өндөртэй, сөрөг үр дагавар нь бүрэн судлагдаагүй байдаг сул талтай. Ямартай ч ийм эмчилгээний нэг тун тарилга АНУ-д 373 мянган долларын үнэтэй байгаа сурагтай. Ийм өндөр технологийг нутагшуулах боломж бидэнд одоогоор байхгүй ч түүнээс арай наагуурх, дэлхий нийтэд хүлээн зөвшөөрөгдсөн сүүлийн үеийн технологиудыг Монголын Хавдар судлалын үндэсний төвийнхөн нутагшуулж, олон жилийн хоцрогдлоо богино хугацаанд нөхөж чадсан нь В.Энхцэцэг шиг сайн мэргэжилтнүүд энэ салбарт ажиллаж байгаагийн ач билээ.</p><p style="text-align: justify;">Хувь хүн бүр эрүүл мэнддээ анхаарч, эрт илрүүлэг шинжилгээнд хамрагдаж байвал хорт хавдар гэдэг үхлийн аюулт өвчин биш, монголчууд өөрсдөө дэлхийн жишигт хүрсэн эмчилгээ, үйлчилгээ үзүүлж чадаж байна, тэдний мэдлэг чадварт эргэлзэх хэрэггүй гэдгийг сануулаад энэхүү бичвэрээ жаргаая.</p><p style="text-align: right;"><strong>СГЗ, доктор (Ph.D) Урианхан Б.Галаарид</strong> 2022.11.28.</p><hr><p style="text-align: justify;"><strong><em>Жич:</em></strong> Энэхүү нийтлэлийг өнгөрсөн онд Хавдар судлалын үндэсний төвийнхний амжилт ололтоор бахархан бичсэн ч нийтлэлийн баатар В.Энхцэцэг маань өөрийг нь гоцолсонд санаа нь зовоод олонд хүргэхийг зөвшөөрөөгүй билээ. Би ч ёсорхоод бичсэн нийтлэлээ уншигчдад хүргэе гэсэнгүй. Гэтэл сүүлийн хэд хоногт юу гээч болов? Энэ бүхнийг хараад тэсэлгүй нийтлэлээ олонд толилуулж байгааг минь болгооно уу.</p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/нийтлэл" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">нийтлэл</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/хавдарсудлал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хавдарсудлал</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эмч" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эмч</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эмч нар" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эмч нар</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эрүүлмэндийняам" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эрүүлмэндийняам</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud&text=Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776214034.8611"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '43207';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '47beff749337bbeeebf49c9db7292703eb1e89d0b6f4af97331c5cf6822fd1d1432094a097e38964908b688a310206118288c4f78a7bc85ce1cc0e924a87e3a6');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '47beff749337bbeeebf49c9db7292703eb1e89d0b6f4af97331c5cf6822fd1d1432094a097e38964908b688a310206118288c4f78a7bc85ce1cc0e924a87e3a6');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '47beff749337bbeeebf49c9db7292703eb1e89d0b6f4af97331c5cf6822fd1d1432094a097e38964908b688a310206118288c4f78a7bc85ce1cc0e924a87e3a6');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/uguulleg-nokhoi-gert-khun-urdaggui">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/76affa6cf749d76daafd73611b2f892a_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/76affa6cf749d76daafd73611b2f892a.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/niitlelchid">
Нийтлэл </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/uguulleg-nokhoi-gert-khun-urdaggui">
Өгүүллэг: Нохой гэрт хүн урдаггүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
04 сарын 13, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/eduardo-florensiya-tulai-uwchin-khunderwel-buurnii-dutagdald-oruuldag">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/dd4eafb1468d558966169c1489a6c212.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/dd4eafb1468d558966169c1489a6c212.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/life">
Амьдрал </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/eduardo-florensiya-tulai-uwchin-khunderwel-buurnii-dutagdald-oruuldag">
Эдуардо Флоренсия: Тулай өвчин хүндэрвэл бөөрний дутагдалд оруулдаг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
10 сарын 23, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khkhulan-zurkhnii-shigdeesiig-urichilsan-onoshlogoogoor-medekh-bolomjtoi">
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f258cc4ab4766cc8f7639e43213eb7e9_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f258cc4ab4766cc8f7639e43213eb7e9.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khkhulan-zurkhnii-shigdeesiig-urichilsan-onoshlogoogoor-medekh-bolomjtoi">
Х.Хулан: Зүрхний шигдээс өвчнийг урьдчилан оношлох боломжтой </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
04 сарын 23, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/urkhiin-emnelegt-irgediig-nariin-mergejliin-emchiin-uzleg-onoshilgoond-khamruulj-baina">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9f003349321e5f136a87052ced18781f.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9f003349321e5f136a87052ced18781f.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/healthy">
Эрүүл мэнд </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/urkhiin-emnelegt-irgediig-nariin-mergejliin-emchiin-uzleg-onoshilgoond-khamruulj-baina">
Өрхийн эмнэлэгүүд иргэдийг нарийн мэргэжлийн эмчийн үзлэг, оношилгоонд хамруулж байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
05 сарын 14, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/emchlekh-erkhgui-khuneer-tuunuur-khiilgesen-irgenii-bie-muudjee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a190eb4e924b97e11179f052d2b0fc3d.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a190eb4e924b97e11179f052d2b0fc3d.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/emchlekh-erkhgui-khuneer-tuunuur-khiilgesen-irgenii-bie-muudjee">
Эмчлэх эрхгүй хүнээр төөнүүр хийлгэсэн иргэний бие мууджээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
05 сарын 14, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nxc7";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Хорт хавдрын нас баралтаар Монгол Улс дэлхийд тэргүүлж байгаагийн учир шалтгаан нь юу вэ? Эмчилгээ муу байна уу, эмч нарын мэдлэг чадвар муу байна уу? Техник технологи хоцрогдсон уу? Яагаад иргэдийг эрүүл мэндийн даатгалаар хавдрын эрт илрүүлэгт..." />
<meta name="keywords"
content="нийтлэл, хавдарсудлал, эмч, эмч нар, эрүүлмэндийняам" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Хорт хавдрын нас баралтаар Монгол Улс дэлхийд тэргүүлж байгаагийн учир шалтгаан нь юу вэ? Эмчилгээ муу байна уу, эмч нарын мэдлэг чадвар муу байна уу? Техник технологи хоцрогдсон уу? Яагаад иргэдийг эрүүл мэндийн даатгалаар хавдрын эрт илрүүлэгт..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/ef558ea5475e95b25d1045edecb6c380.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/ef558ea5475e95b25d1045edecb6c380.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Хорт хавдрын нас баралтаар Монгол Улс дэлхийд тэргүүлж байгаагийн учир шалтгаан нь юу вэ? Эмчилгээ муу байна уу, эмч нарын мэдлэг чадвар муу байна уу? Техник технологи хоцрогдсон уу? Яагаад иргэдийг эрүүл мэндийн даатгалаар хавдрын эрт илрүүлэгт..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/niitlelchid">
Нийтлэл </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/de69166d7d2dbb319d0ce04db164f6d9.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Peak.mn</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">02 сарын 06, 2023</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud&text=Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/ef558ea5475e95b25d1045edecb6c380.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/ef558ea5475e95b25d1045edecb6c380.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хорт хавдрын нас баралтаар Монгол Улс дэлхийд тэргүүлж байгаагийн учир шалтгаан нь юу вэ? Эмчилгээ муу байна уу, эмч нарын мэдлэг чадвар муу байна уу?</span> Техник технологи хоцрогдсон уу? Яагаад иргэдийг эрүүл мэндийн даатгалаар хавдрын эрт илрүүлэгт хамруулахын тулд улсын төсөвт тэрбумаар төгрөг суулгадаг юм бэ? Сэтгүүлч хүний хувьд эдгээр яагаадад хариу эрснээ өгүүлэхийн тулд нэгэн бүсгүйн амьдралын түүхээс бичвэрээ эхэлье.</p></blockquote><p style="text-align: justify;">Монгол айл бүрд сонин байдаг, монголчууд бараг толгой дараалан сонин сэтгүүл уншдаг байсан тэртээх 1990-ээд оны үе. Хөвсгөл аймгийн хэвлэх үйлдвэрт ажилтай Ванчинбазарын балчирхан охин Энхцэцэг рак гээч аюулт өвчнийг бүрэн эмчлэх аргыг олсон хүнд алтан хөшөө босгоно гэсэн бичвэр сониноос уншчихаад “Би том болоод эмч болж хүмүүсийг аюулт өвчнөөс аварна” гэжээ. Алтан хөшөө босгуулах гэсэн хэрэг биш, эмч гэдэг ийм чухал мэргэжил байдаг юм байна гэж ойлгосондоо тийн хэлсэн хэрэг. </p><p style="text-align: justify;">Энэ үгээр ирээдүйн хувь тавилангаа захиалснаа бяцхан охин тэр үед мэдээж ойлгоогүй. Мөрөнгийн математикийн гүнзгийрүүлсэн сургалттай бүрэн сургууль дүүргээд МУИС-ийн цөмийн физикийн ангид элсэн орохдоо ч багын мөрөөдөл рүүгээ нэг алхам дөхсөнөө анзаараагүй. МУИС-аас хоёр төгсөгч сонгон Хавдар судлалын төв рүү илгээсний нэг нь болохдоо л багын мөрөөдөл хийгээд цөмийн физикч мэргэжил нь амин холбоотой байсныг В.Энхцэцэг сая нэг ойлгосон. </p><p style="text-align: justify;">Хавдар судлалын төв түүнийг ажилд авах эсэх нь мэдэгдэхгүй таг чиг боллоо. Ажлын талбарт гарч, сурч мэдсэнийхээ шидийг үзэхээр яарсан залуу мэргэжилтэн тэвчээр алдан ШУА-ийн Физик, техникийн хүрээлэнд ажилд ороод гуравхан хонож байтал Хавдар судлалын төвөөс түүнийг дуудав. В.Энхцэцэг ацан шалаанд оржээ. Нялх багын мөрөөдлөө дагаад Хавдар судлалын төв рүү одоохон гүйгээд очмоор ч өөрийг нь үнэлээд ажилд авсан шинжлэх ухааны том байгууллагаас нүүр буруулах хэцүү. </p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">Эргэж хургаж, бодолдоо ээдэрсэн түүнийг багын мөрөөдөл эцэст нь дийлж, Хавдар судлалын үндэсний төвийн туяа эмчилгээний тасгийн физикч инженер В.Энхцэцэг гэж олон олон жил дуудуулах үүд хаалга нээгдэв.</p><p style="text-align: justify;">Ийнхүү тэрбээр Улсын цацраг туяа эмнэлэг нэртэйгээр 1961 онд үүдээ нээж байсан их айлын ажилтан болж, Ө.Норовсамбуу, Б.Бямбацэрэн, П.Цогзолмаа нарын анхдагчдын босгосон голомтын эрх тэгш нэгэн гишүүн болсоор өдгөө 17 дахь жилээ үдэж байна. Анагаах ухааны доктор М.Минжмаа эрхлэгчтэй эдний тасаг нарийн мэргэжлийн 8 их эмч, 4 эмнэлгийн физикч, тоног төхөөрөмжийн 2 инженер, 1 дозиметрист, цацраг туяаны 10 техникч, 16 сувилагчтай. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Цөмийн физикч инженер мэргэжилтэй В.Энхцэцэг энд ажиллаж байгаагийн учир шалтгаан нь хавдар хэмээх өвчин өвөрмөц эмчилгээ шаарддаг, цацраг туяа эмчилгээ үр дүн сайтай байдагт оршино.</p><p style="text-align: justify;"><strong><em>Ингэхэд хавдар гэж чухам юу юм бэ?</em></strong> Хүний бие дэх эсийн гаж хөгжил гэж товчхондоо тодорхойлж болно. Тэрхүү эсийн гаж хөгжил эрүүл эсүүддээ нөлөөлсөөр эцэст нь үхэлд хүргэнэ. Зүйрлүүлж хэлбэл, хавдартай хүний бие махбод эрүүл хийгээд гаж хөгжилтэй эсийн тулааны талбар болж хувирдаг. Түүнд хөндлөнгөөс нөлөөлөхгүй бол эрүүл эсүүд ямагт ялагдах тавилантай. <span class="twittersharelink">Эрүүл эсийн авралын бурхад, өвчтэй эсийн Эрлэгийн хаад нь Хавдар судлалын төвийн эмч, инженер техникийн ажилтнууд юм.</span></p><p style="text-align: justify;">Улсын клиникийн төв эмнэлэгт 1959 онд туяа эмчилгээний анхны рентген аппарат суурилуулснаар Монгол Улсын хавдар судлалын салбарын түүх эхэлдэг ч технологийн хувьд 2010-аад оны сүүл үеийг хүртэл гайхуулах юмаар бага, дэлхийн түвшнээс 40 жилээр хоцорчихсон байсан нь гашуун үнэн. Байгаагаараа болгоод явдаг монгол зан, бас дээр нь өртөг ихтэй техник технологи худалдан авах санхүүгийн боломж хязгаарлагдмал, мэдлэг мэдээлэл дутмаг байдал үүнд нөлөөлж байв.</p><p style="text-align: justify;">Цөмийн физикч мэргэжлээ эмнэлгийн физикч болгон нарийсгасан В.Энхцэцэг дэлхий даяар түгээмэл хэрэглэж байгаа 3D хэмжээст дотуур туяа эмчилгээний технологийг Монголд нэвтрүүлэх боломж байгааг олж харжээ. Эмнэлгийн дарга удирдлагууд түүний саналыг ойлгон дэмжиж, шаардлагатай санхүүжилт олох ажил өрнөлөө. Энэхүү дэвшилтэт технологи нь хавдрын хэлбэрийг 3D хэмжээсээр тодорхойлсны үндсэн дээр, эрүүл эсэд нөлөөлөхгүйгээр туяагаар эмчлэх боломж олгодгоороо давуу талтай. Урьд нь хавдартай хэсгийг ерөнхийд нь цацраг туяагаар “бөмбөгддөг” байсан бол энэ технологийг нэвтрүүлснээр өвчтэй хэсгийг мэргэн буучийн дуран хараатаар намнаж эхэллээ гэсэн үг. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Эд эрхтэн, түүний дотор хөдөлгөөнт эд эрхтэнд үүссэн хорт хавдрын эсийг ямар ямар чиглэлд, ямар тунгаар бөмбөгдөхийг тодорхойлдог, эмчилгээний дараа хүндрэл бараг гардаггүй, эрт үеийн хавдрыг 100, дунд үеийнхийг 85 хувь эдгээх магадлалтай гэдгээрээ энэ технологи онцгой ач холбогдолтой. Эсийг гурван хэмжээсээр харж, хавдрын хилийг тодорхойлж, бие даасан хөтөлбөрийн дагуу туяа эмчилгээ хийнэ. Хавдрын төрөл, байршил, их багаас үл хамааран дурын өвчтэй эсийг онож намнана.</p><p style="text-align: justify;">Ийм технологи нутагшуулахын тулд Австрийн Засгийн газрын хөнгөлөлттэй зээлд хамрагдах гээд бүтээгүй ч санхүүгийн асуудлыг шийдэх боломж байна гэсэн итгэл нь баталгаажжээ. Тасгийн эрхлэгч М.Минжмаа, инженер В.Энхцэцэг нарын боловсруулсан Монголд 3D дотуур туяа эмчилгээний технологи нэвтрүүлэх төслийг ОУАЭА-ын техник хамтын ажиллагааны төсөл дэмжин 201.6 мянган еврогийн санхүүжилт олгов. Технологийн энэхүү дэвшлийг нутагшуулах цаг үе нь тус эмнэлгийн цацраг туяа үүсгүүрийн идэвхжил суларсны улмаас нэг өвчтөний эмчилгээнд 40 минут зарцуулж, цаг алдах болсон үетэй давхцав. Үүсгүүрийг шинээр худалдан авах санхүүжилт олсон ч тээврийн зардал нэмж олох шаардлага гарч, олон улсын байгууллагуудад хандан бадар барьсны хүчинд 2019 онд нэг өвчтөний эмчилгээний хугацааг даруй 4 дахин багасгаж чадав.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"> Монголын Хавдар судлалын үндэсний төв ийнхүү анх ярьж эхэлснээс хойш нэлээд хэдэн жилийн дараа дэлхийн түвшинд хүрсэн эмчилгээ, үйлчилгээ үзүүлэх том үсрэлт хийж, хөгжлийн түвшнээ 20 жилээр ахиулснаа тухайн үед мэдэгдэж байв.</p><p style="text-align: justify;">Хавдар судлалын үндэсний төвийнхөн ийм технологи нэвтрүүлж чадсандаа сэтгэл ханасангүй. Тэд шугаман хурдасгуурт суурилсан туяа эмчилгээний дараагийн дэвшилтэт технологийг Монголд нутагшуулахын төлөө зүтгэцгээж эхэлжээ. Тэр нь IMRT (intensity modulated radiotherapy), VMAT (volumetric modulated arc therapy) технологиуд юм. Эхнийх нь хавдрын хэлбэр дүрсийг тодорхойлоод цацраг туяаг 19 хүртэл чиглэлээс өөр өөр эрчим, тунгаар өгснөөр эмчилгээний чанар эрс нэмэгдэж, эдгэрэлтийн хугацаа богиносдог, хүндрэл, гаж нөлөөг эрс багасгадаг технологи юм. Өөрөөр хэлбэл, өвчилсөн эдийн янз бүрийн хэсэгт ялгавартайгаар хүрч, үр дүнтэй эмчлэх эрчимт эмчилгээ гэсэн үг. Хоёр дахийг нь нуман туяа эмчилгээ гэж эмнэлгийн практикт нэрлэдэг. Энэ нь туяаг нум хэлбэрийн эргэлдэх хөдөлгөөнд оруулан 200-600 өнцгөөс хавдартай эсүүдэд тусган эмчилдэг учраас эмчилгээний хугацаа хэд дахин богино, үр дүн нь илүү их. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Эдгээр технологи нь тухайн хавдрын эсийг хажуугийн эрүүл эсийг гэмтээхгүйгээр, мөн ямар ч алдаагүйгээр онож буудах, өвчлөлтийн онцлогт туяаны тунг тохируулах боломж олгодог. Энэ хоёр технологийг нэвтрүүлснээр Монголын хавдар эмчилгээ дахиад 20 жилийн хоцрогдлоо нөхөж, дэлхийн түвшинтэй хөл нийлүүлсэн түүхэн үйл явдал болсныг жирийн хүмүүс үнэндээ анзаарч мэдэхгүй яваа.</p><p style="text-align: justify;">Гадаадад очиж өндөр үнэтэй хийлгэдэг хавдрын эмчилгээ, мэс заслыг ийнхүү Монголдоо хийдэг болж, дөрвөн жилийн дотор 5 дэвшилтэт технологи нутагшуулж, 40 жилийн хоцрогдлыг нөхөж чадахад олон хүчин зүйл нөлөөлсөн ч хамгийн гол нь Туяа эмчилгээний тасгийн хамт олны хичээл зүтгэл онцгой үүрэгтэй. Хорт хавдрын эмчилгээг өнөөдөр Энэтхэгт гэхэд 3.5-12 мянга, мэс заслыг 6-12 мянган ам.доллараар хийдэг (BLK Super Special hospital). Бусад зардалтайгаа нийлээд өртөг нь талийж өгнө. Тэгвэл Хавдар судлалын үндэсний төвийнхөн Монголдоо адил технологиор ижил түвшний эмчилгээ хийснээр мөн ч олон айлын, том утгаараа улс орны эдийн засагт хэмнэлт хийж өгч байгааг ч бас талархан дурдах ёстой.</p><p style="text-align: justify;">Хэдхэн жилийн өмнө дэлхийн хөгжлөөс 40 жилээр хоцорчихоод байсан Монголын цөмийн энерги, туяа эмчилгээ өнөөдөр хөгжиж буй орнууд дундаа дээгүүр байр эзэлж байгаа амжилтын ард ажил мэргэжилдээ хайртай, үүрэг зорилгоо сайтар ухамсарласан хамт олон, хувь хүмүүсийн сэтгэл, зүтгэл бий.</p><p style="text-align: justify;">Өнөөдөр Монгол Улс хорт хавдрын нас баралт, элэгний хорт хавдрын өвчлөлөөр дэлхийд нэгдүгээрт бичигдэж байгаа. Улсын хэмжээнд хяналт тавих, эмчилгээ хийх, тусламж үзүүлэх, мэргэжилтнүүдийг чадавхжуулах, сургалт зохион байгуулах, олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлуудыг эх орондоо зохион байгуулж дэлхийн нэр хүндтэй мэргэжилтнүүдийн туршлага судлах зэрэг олон талт ажлыг Халдвар судлалын үндэсний төвийнхөн нуруундаа үүрдэг. Тэр дундаа хавдрын туяа эмчилгээтэй холбоотой бүх ажлыг тус төвийн Туяа эмчилгээний тасгийн 50 хүрэхгүй хүнтэй хамт олон дааж явна. Тэд тооны хувьд цөөхүүл боловч нарийн мэргэжлийн эмч, цөмийн физикч инженер, эмнэлгийн техникч, дозиметрист, сувилагч зэрэг олон мэргэжлээс бүрддэг, аль нэг мэргэжилтэн дутвал амжилтад хүрэх боломжгүй нэгдмэл хамт олон юм. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Тэд тасгийнхаа эрхэм зорилгыг “Дэлхийн дэвшилтэт технологийг эх нутагтаа анхлан нэвтрүүлж, олон улсын стандартад нийцсэн туяа эмчилгээний тусламж үйлчилгээг чанартай, хүртээмжтэй үзүүлэхэд оршино” хэмээн тодорхойлсон. Энэ зорилгоо нэр төртэй хэрэгжүүлж, анхдагч, манлайлагч болж чадаж байгааг амжилт ололтынх нь түүх харуулж байна.</p><p style="text-align: justify;">Дэлхийн өндөр хөгжилтэй, эдийн засгийн чадавх сайтай орнууд өнөөдөр хавдар судлал, эмчилгээний дараагийн шат буюу эсийн түвшний эмчилгээнд шилжиж эхлээд байна. “Амьд эм” гэгдэгч Car-T эсийн эмчилгээний технологи бий болж, дархлааны зарим эсийг өөрчилж, хорт хавдрын эсрэг хүчтэй довтлогч болгоод дараа нь анхны байдалд нь буцаан оруулдаг генийн инженерчлэлийн энэ аргыг Хятад тэргүүтэй орнууд нэвтрүүлж, үр дүн сайтай байгаа аж. Гэхдээ аливаа шинэ технологи өртөг өндөртэй, сөрөг үр дагавар нь бүрэн судлагдаагүй байдаг сул талтай. Ямартай ч ийм эмчилгээний нэг тун тарилга АНУ-д 373 мянган долларын үнэтэй байгаа сурагтай. Ийм өндөр технологийг нутагшуулах боломж бидэнд одоогоор байхгүй ч түүнээс арай наагуурх, дэлхий нийтэд хүлээн зөвшөөрөгдсөн сүүлийн үеийн технологиудыг Монголын Хавдар судлалын үндэсний төвийнхөн нутагшуулж, олон жилийн хоцрогдлоо богино хугацаанд нөхөж чадсан нь В.Энхцэцэг шиг сайн мэргэжилтнүүд энэ салбарт ажиллаж байгаагийн ач билээ.</p><p style="text-align: justify;">Хувь хүн бүр эрүүл мэнддээ анхаарч, эрт илрүүлэг шинжилгээнд хамрагдаж байвал хорт хавдар гэдэг үхлийн аюулт өвчин биш, монголчууд өөрсдөө дэлхийн жишигт хүрсэн эмчилгээ, үйлчилгээ үзүүлж чадаж байна, тэдний мэдлэг чадварт эргэлзэх хэрэггүй гэдгийг сануулаад энэхүү бичвэрээ жаргаая.</p><p style="text-align: right;"><strong>СГЗ, доктор (Ph.D) Урианхан Б.Галаарид</strong> 2022.11.28.</p><hr><p style="text-align: justify;"><strong><em>Жич:</em></strong> Энэхүү нийтлэлийг өнгөрсөн онд Хавдар судлалын үндэсний төвийнхний амжилт ололтоор бахархан бичсэн ч нийтлэлийн баатар В.Энхцэцэг маань өөрийг нь гоцолсонд санаа нь зовоод олонд хүргэхийг зөвшөөрөөгүй билээ. Би ч ёсорхоод бичсэн нийтлэлээ уншигчдад хүргэе гэсэнгүй. Гэтэл сүүлийн хэд хоногт юу гээч болов? Энэ бүхнийг хараад тэсэлгүй нийтлэлээ олонд толилуулж байгааг минь болгооно уу.</p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/нийтлэл" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">нийтлэл</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/хавдарсудлал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хавдарсудлал</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эмч" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эмч</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эмч нар" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эмч нар</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эрүүлмэндийняам" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эрүүлмэндийняам</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud&text=Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/duchin-jiliin-khotsrogdliig-durwun-jild-nukhsun-gawiyaatnuud"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776214034.8611"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '43207';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '47beff749337bbeeebf49c9db7292703eb1e89d0b6f4af97331c5cf6822fd1d1432094a097e38964908b688a310206118288c4f78a7bc85ce1cc0e924a87e3a6');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '47beff749337bbeeebf49c9db7292703eb1e89d0b6f4af97331c5cf6822fd1d1432094a097e38964908b688a310206118288c4f78a7bc85ce1cc0e924a87e3a6');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '47beff749337bbeeebf49c9db7292703eb1e89d0b6f4af97331c5cf6822fd1d1432094a097e38964908b688a310206118288c4f78a7bc85ce1cc0e924a87e3a6');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/uguulleg-nokhoi-gert-khun-urdaggui">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/76affa6cf749d76daafd73611b2f892a_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/76affa6cf749d76daafd73611b2f892a.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/niitlelchid">
Нийтлэл </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/uguulleg-nokhoi-gert-khun-urdaggui">
Өгүүллэг: Нохой гэрт хүн урдаггүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
04 сарын 13, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/eduardo-florensiya-tulai-uwchin-khunderwel-buurnii-dutagdald-oruuldag">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/dd4eafb1468d558966169c1489a6c212.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/dd4eafb1468d558966169c1489a6c212.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/life">
Амьдрал </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/eduardo-florensiya-tulai-uwchin-khunderwel-buurnii-dutagdald-oruuldag">
Эдуардо Флоренсия: Тулай өвчин хүндэрвэл бөөрний дутагдалд оруулдаг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
10 сарын 23, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khkhulan-zurkhnii-shigdeesiig-urichilsan-onoshlogoogoor-medekh-bolomjtoi">
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f258cc4ab4766cc8f7639e43213eb7e9_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f258cc4ab4766cc8f7639e43213eb7e9.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khkhulan-zurkhnii-shigdeesiig-urichilsan-onoshlogoogoor-medekh-bolomjtoi">
Х.Хулан: Зүрхний шигдээс өвчнийг урьдчилан оношлох боломжтой </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
04 сарын 23, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/urkhiin-emnelegt-irgediig-nariin-mergejliin-emchiin-uzleg-onoshilgoond-khamruulj-baina">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9f003349321e5f136a87052ced18781f.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9f003349321e5f136a87052ced18781f.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/healthy">
Эрүүл мэнд </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/urkhiin-emnelegt-irgediig-nariin-mergejliin-emchiin-uzleg-onoshilgoond-khamruulj-baina">
Өрхийн эмнэлэгүүд иргэдийг нарийн мэргэжлийн эмчийн үзлэг, оношилгоонд хамруулж байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
05 сарын 14, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/emchlekh-erkhgui-khuneer-tuunuur-khiilgesen-irgenii-bie-muudjee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a190eb4e924b97e11179f052d2b0fc3d.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a190eb4e924b97e11179f052d2b0fc3d.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/emchlekh-erkhgui-khuneer-tuunuur-khiilgesen-irgenii-bie-muudjee">
Эмчлэх эрхгүй хүнээр төөнүүр хийлгэсэн иргэний бие мууджээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
05 сарын 14, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nxc7";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => '47beff749337bbeeebf49c9db7292703eb1e89d0b6f4af97331c5cf6822fd1d1432094a097e38964908b688a310206118288c4f78a7bc85ce1cc0e924a87e3a6',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.M2M5ZDQ2MDhmNjA5YzA1YTE4M2Q1MTg0NWZiMWEyODBjNmRhMzk5NGM2ODA0NWQzMjc0NmY4NzYwNmNmZmQzNQulWjZ3VUCeQBJ0mtrCYBdCgocofQ15F/wX6u8b1k1l',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1778806034',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.Mjc3NjRkNzNiYWE2ODAwZjY2NDYyM2U3ZWI1YWVmYTgwNTA4ZTc4ZWI5YjQ3M2YxMTZkNTljMjZlM2Q2ZDNkOQON4+Jx452mRitztS9HzUQMyQdm3zELTfnqjqWs3tFUp8x1U9y6J9XkFAQC6wqrH6V6sYuXZIpUNOSs8n7ruf4=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1778806034',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = '47beff749337bbeeebf49c9db7292703eb1e89d0b6f4af97331c5cf6822fd1d1432094a097e38964908b688a310206118288c4f78a7bc85ce1cc0e924a87e3a6'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.M2M5ZDQ2MDhmNjA5YzA1YTE4M2Q1MTg0NWZiMWEyODBjNmRhMzk5NGM2ODA0NWQzMjc0NmY4NzYwNmNmZmQzNQulWjZ3VUCeQBJ0mtrCYBdCgocofQ15F/wX6u8b1k1l'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1778806034'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.Mjc3NjRkNzNiYWE2ODAwZjY2NDYyM2U3ZWI1YWVmYTgwNTA4ZTc4ZWI5YjQ3M2YxMTZkNTljMjZlM2Q2ZDNkOQON4+Jx452mRitztS9HzUQMyQdm3zELTfnqjqWs3tFUp8x1U9y6J9XkFAQC6wqrH6V6sYuXZIpUNOSs8n7ruf4='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1778806034'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд | Peak News
Дөчин жилийн хоцрогдлыг дөрвөн жилд нөхсөн гавьяатнууд
Техник технологи хоцрогдсон уу? Яагаад иргэдийг эрүүл мэндийн даатгалаар хавдрын эрт илрүүлэгт хамруулахын тулд улсын төсөвт тэрбумаар төгрөг суулгадаг юм бэ? Сэтгүүлч хүний хувьд эдгээр яагаадад хариу эрснээ өгүүлэхийн тулд нэгэн бүсгүйн амьдралын түүхээс бичвэрээ эхэлье.
Монгол айл бүрд сонин байдаг, монголчууд бараг толгой дараалан сонин сэтгүүл уншдаг байсан тэртээх 1990-ээд оны үе. Хөвсгөл аймгийн хэвлэх үйлдвэрт ажилтай Ванчинбазарын балчирхан охин Энхцэцэг рак гээч аюулт өвчнийг бүрэн эмчлэх аргыг олсон хүнд алтан хөшөө босгоно гэсэн бичвэр сониноос уншчихаад “Би том болоод эмч болж хүмүүсийг аюулт өвчнөөс аварна” гэжээ. Алтан хөшөө босгуулах гэсэн хэрэг биш, эмч гэдэг ийм чухал мэргэжил байдаг юм байна гэж ойлгосондоо тийн хэлсэн хэрэг.
Энэ үгээр ирээдүйн хувь тавилангаа захиалснаа бяцхан охин тэр үед мэдээж ойлгоогүй. Мөрөнгийн математикийн гүнзгийрүүлсэн сургалттай бүрэн сургууль дүүргээд МУИС-ийн цөмийн физикийн ангид элсэн орохдоо ч багын мөрөөдөл рүүгээ нэг алхам дөхсөнөө анзаараагүй. МУИС-аас хоёр төгсөгч сонгон Хавдар судлалын төв рүү илгээсний нэг нь болохдоо л багын мөрөөдөл хийгээд цөмийн физикч мэргэжил нь амин холбоотой байсныг В.Энхцэцэг сая нэг ойлгосон.
Хавдар судлалын төв түүнийг ажилд авах эсэх нь мэдэгдэхгүй таг чиг боллоо. Ажлын талбарт гарч, сурч мэдсэнийхээ шидийг үзэхээр яарсан залуу мэргэжилтэн тэвчээр алдан ШУА-ийн Физик, техникийн хүрээлэнд ажилд ороод гуравхан хонож байтал Хавдар судлалын төвөөс түүнийг дуудав. В.Энхцэцэг ацан шалаанд оржээ. Нялх багын мөрөөдлөө дагаад Хавдар судлалын төв рүү одоохон гүйгээд очмоор ч өөрийг нь үнэлээд ажилд авсан шинжлэх ухааны том байгууллагаас нүүр буруулах хэцүү.
Эргэж хургаж, бодолдоо ээдэрсэн түүнийг багын мөрөөдөл эцэст нь дийлж, Хавдар судлалын үндэсний төвийн туяа эмчилгээний тасгийн физикч инженер В.Энхцэцэг гэж олон олон жил дуудуулах үүд хаалга нээгдэв.
Ийнхүү тэрбээр Улсын цацраг туяа эмнэлэг нэртэйгээр 1961 онд үүдээ нээж байсан их айлын ажилтан болж, Ө.Норовсамбуу, Б.Бямбацэрэн, П.Цогзолмаа нарын анхдагчдын босгосон голомтын эрх тэгш нэгэн гишүүн болсоор өдгөө 17 дахь жилээ үдэж байна. Анагаах ухааны доктор М.Минжмаа эрхлэгчтэй эдний тасаг нарийн мэргэжлийн 8 их эмч, 4 эмнэлгийн физикч, тоног төхөөрөмжийн 2 инженер, 1 дозиметрист, цацраг туяаны 10 техникч, 16 сувилагчтай.
Цөмийн физикч инженер мэргэжилтэй В.Энхцэцэг энд ажиллаж байгаагийн учир шалтгаан нь хавдар хэмээх өвчин өвөрмөц эмчилгээ шаарддаг, цацраг туяа эмчилгээ үр дүн сайтай байдагт оршино.
Ингэхэд хавдар гэж чухам юу юм бэ?
Улсын клиникийн төв эмнэлэгт 1959 онд туяа эмчилгээний анхны рентген аппарат суурилуулснаар Монгол Улсын хавдар судлалын салбарын түүх эхэлдэг ч технологийн хувьд 2010-аад оны сүүл үеийг хүртэл гайхуулах юмаар бага, дэлхийн түвшнээс 40 жилээр хоцорчихсон байсан нь гашуун үнэн. Байгаагаараа болгоод явдаг монгол зан, бас дээр нь өртөг ихтэй техник технологи худалдан авах санхүүгийн боломж хязгаарлагдмал, мэдлэг мэдээлэл дутмаг байдал үүнд нөлөөлж байв.
Цөмийн физикч мэргэжлээ эмнэлгийн физикч болгон нарийсгасан В.Энхцэцэг дэлхий даяар түгээмэл хэрэглэж байгаа 3D хэмжээст дотуур туяа эмчилгээний технологийг Монголд нэвтрүүлэх боломж байгааг олж харжээ. Эмнэлгийн дарга удирдлагууд түүний саналыг ойлгон дэмжиж, шаардлагатай санхүүжилт олох ажил өрнөлөө. Энэхүү дэвшилтэт технологи нь хавдрын хэлбэрийг 3D хэмжээсээр тодорхойлсны үндсэн дээр, эрүүл эсэд нөлөөлөхгүйгээр туяагаар эмчлэх боломж олгодгоороо давуу талтай. Урьд нь хавдартай хэсгийг ерөнхийд нь цацраг туяагаар “бөмбөгддөг” байсан бол энэ технологийг нэвтрүүлснээр өвчтэй хэсгийг мэргэн буучийн дуран хараатаар намнаж эхэллээ гэсэн үг.
Эд эрхтэн, түүний дотор хөдөлгөөнт эд эрхтэнд үүссэн хорт хавдрын эсийг ямар ямар чиглэлд, ямар тунгаар бөмбөгдөхийг тодорхойлдог, эмчилгээний дараа хүндрэл бараг гардаггүй, эрт үеийн хавдрыг 100, дунд үеийнхийг 85 хувь эдгээх магадлалтай гэдгээрээ энэ технологи онцгой ач холбогдолтой. Эсийг гурван хэмжээсээр харж, хавдрын хилийг тодорхойлж, бие даасан хөтөлбөрийн дагуу туяа эмчилгээ хийнэ. Хавдрын төрөл, байршил, их багаас үл хамааран дурын өвчтэй эсийг онож намнана.
Ийм технологи нутагшуулахын тулд Австрийн Засгийн газрын хөнгөлөлттэй зээлд хамрагдах гээд бүтээгүй ч санхүүгийн асуудлыг шийдэх боломж байна гэсэн итгэл нь баталгаажжээ. Тасгийн эрхлэгч М.Минжмаа, инженер В.Энхцэцэг нарын боловсруулсан Монголд 3D дотуур туяа эмчилгээний технологи нэвтрүүлэх төслийг ОУАЭА-ын техник хамтын ажиллагааны төсөл дэмжин 201.6 мянган еврогийн санхүүжилт олгов. Технологийн энэхүү дэвшлийг нутагшуулах цаг үе нь тус эмнэлгийн цацраг туяа үүсгүүрийн идэвхжил суларсны улмаас нэг өвчтөний эмчилгээнд 40 минут зарцуулж, цаг алдах болсон үетэй давхцав. Үүсгүүрийг шинээр худалдан авах санхүүжилт олсон ч тээврийн зардал нэмж олох шаардлага гарч, олон улсын байгууллагуудад хандан бадар барьсны хүчинд 2019 онд нэг өвчтөний эмчилгээний хугацааг даруй 4 дахин багасгаж чадав.
Монголын Хавдар судлалын үндэсний төв ийнхүү анх ярьж эхэлснээс хойш нэлээд хэдэн жилийн дараа дэлхийн түвшинд хүрсэн эмчилгээ, үйлчилгээ үзүүлэх том үсрэлт хийж, хөгжлийн түвшнээ 20 жилээр ахиулснаа тухайн үед мэдэгдэж байв.
Хавдар судлалын үндэсний төвийнхөн ийм технологи нэвтрүүлж чадсандаа сэтгэл ханасангүй. Тэд шугаман хурдасгуурт суурилсан туяа эмчилгээний дараагийн дэвшилтэт технологийг Монголд нутагшуулахын төлөө зүтгэцгээж эхэлжээ. Тэр нь IMRT (intensity modulated radiotherapy), VMAT (volumetric modulated arc therapy) технологиуд юм. Эхнийх нь хавдрын хэлбэр дүрсийг тодорхойлоод цацраг туяаг 19 хүртэл чиглэлээс өөр өөр эрчим, тунгаар өгснөөр эмчилгээний чанар эрс нэмэгдэж, эдгэрэлтийн хугацаа богиносдог, хүндрэл, гаж нөлөөг эрс багасгадаг технологи юм. Өөрөөр хэлбэл, өвчилсөн эдийн янз бүрийн хэсэгт ялгавартайгаар хүрч, үр дүнтэй эмчлэх эрчимт эмчилгээ гэсэн үг. Хоёр дахийг нь нуман туяа эмчилгээ гэж эмнэлгийн практикт нэрлэдэг. Энэ нь туяаг нум хэлбэрийн эргэлдэх хөдөлгөөнд оруулан 200-600 өнцгөөс хавдартай эсүүдэд тусган эмчилдэг учраас эмчилгээний хугацаа хэд дахин богино, үр дүн нь илүү их.
Эдгээр технологи нь тухайн хавдрын эсийг хажуугийн эрүүл эсийг гэмтээхгүйгээр, мөн ямар ч алдаагүйгээр онож буудах, өвчлөлтийн онцлогт туяаны тунг тохируулах боломж олгодог. Энэ хоёр технологийг нэвтрүүлснээр Монголын хавдар эмчилгээ дахиад 20 жилийн хоцрогдлоо нөхөж, дэлхийн түвшинтэй хөл нийлүүлсэн түүхэн үйл явдал болсныг жирийн хүмүүс үнэндээ анзаарч мэдэхгүй яваа.
Гадаадад очиж өндөр үнэтэй хийлгэдэг хавдрын эмчилгээ, мэс заслыг ийнхүү Монголдоо хийдэг болж, дөрвөн жилийн дотор 5 дэвшилтэт технологи нутагшуулж, 40 жилийн хоцрогдлыг нөхөж чадахад олон хүчин зүйл нөлөөлсөн ч хамгийн гол нь Туяа эмчилгээний тасгийн хамт олны хичээл зүтгэл онцгой үүрэгтэй. Хорт хавдрын эмчилгээг өнөөдөр Энэтхэгт гэхэд 3.5-12 мянга, мэс заслыг 6-12 мянган ам.доллараар хийдэг (BLK Super Special hospital). Бусад зардалтайгаа нийлээд өртөг нь талийж өгнө. Тэгвэл Хавдар судлалын үндэсний төвийнхөн Монголдоо адил технологиор ижил түвшний эмчилгээ хийснээр мөн ч олон айлын, том утгаараа улс орны эдийн засагт хэмнэлт хийж өгч байгааг ч бас талархан дурдах ёстой.
Хэдхэн жилийн өмнө дэлхийн хөгжлөөс 40 жилээр хоцорчихоод байсан Монголын цөмийн энерги, туяа эмчилгээ өнөөдөр хөгжиж буй орнууд дундаа дээгүүр байр эзэлж байгаа амжилтын ард ажил мэргэжилдээ хайртай, үүрэг зорилгоо сайтар ухамсарласан хамт олон, хувь хүмүүсийн сэтгэл, зүтгэл бий.
Өнөөдөр Монгол Улс хорт хавдрын нас баралт, элэгний хорт хавдрын өвчлөлөөр дэлхийд нэгдүгээрт бичигдэж байгаа. Улсын хэмжээнд хяналт тавих, эмчилгээ хийх, тусламж үзүүлэх, мэргэжилтнүүдийг чадавхжуулах, сургалт зохион байгуулах, олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлуудыг эх орондоо зохион байгуулж дэлхийн нэр хүндтэй мэргэжилтнүүдийн туршлага судлах зэрэг олон талт ажлыг Халдвар судлалын үндэсний төвийнхөн нуруундаа үүрдэг. Тэр дундаа хавдрын туяа эмчилгээтэй холбоотой бүх ажлыг тус төвийн Туяа эмчилгээний тасгийн 50 хүрэхгүй хүнтэй хамт олон дааж явна. Тэд тооны хувьд цөөхүүл боловч нарийн мэргэжлийн эмч, цөмийн физикч инженер, эмнэлгийн техникч, дозиметрист, сувилагч зэрэг олон мэргэжлээс бүрддэг, аль нэг мэргэжилтэн дутвал амжилтад хүрэх боломжгүй нэгдмэл хамт олон юм.
Тэд тасгийнхаа эрхэм зорилгыг “Дэлхийн дэвшилтэт технологийг эх нутагтаа анхлан нэвтрүүлж, олон улсын стандартад нийцсэн туяа эмчилгээний тусламж үйлчилгээг чанартай, хүртээмжтэй үзүүлэхэд оршино” хэмээн тодорхойлсон. Энэ зорилгоо нэр төртэй хэрэгжүүлж, анхдагч, манлайлагч болж чадаж байгааг амжилт ололтынх нь түүх харуулж байна.
Дэлхийн өндөр хөгжилтэй, эдийн засгийн чадавх сайтай орнууд өнөөдөр хавдар судлал, эмчилгээний дараагийн шат буюу эсийн түвшний эмчилгээнд шилжиж эхлээд байна. “Амьд эм” гэгдэгч Car-T эсийн эмчилгээний технологи бий болж, дархлааны зарим эсийг өөрчилж, хорт хавдрын эсрэг хүчтэй довтлогч болгоод дараа нь анхны байдалд нь буцаан оруулдаг генийн инженерчлэлийн энэ аргыг Хятад тэргүүтэй орнууд нэвтрүүлж, үр дүн сайтай байгаа аж. Гэхдээ аливаа шинэ технологи өртөг өндөртэй, сөрөг үр дагавар нь бүрэн судлагдаагүй байдаг сул талтай. Ямартай ч ийм эмчилгээний нэг тун тарилга АНУ-д 373 мянган долларын үнэтэй байгаа сурагтай. Ийм өндөр технологийг нутагшуулах боломж бидэнд одоогоор байхгүй ч түүнээс арай наагуурх, дэлхий нийтэд хүлээн зөвшөөрөгдсөн сүүлийн үеийн технологиудыг Монголын Хавдар судлалын үндэсний төвийнхөн нутагшуулж, олон жилийн хоцрогдлоо богино хугацаанд нөхөж чадсан нь В.Энхцэцэг шиг сайн мэргэжилтнүүд энэ салбарт ажиллаж байгаагийн ач билээ.
Хувь хүн бүр эрүүл мэнддээ анхаарч, эрт илрүүлэг шинжилгээнд хамрагдаж байвал хорт хавдар гэдэг үхлийн аюулт өвчин биш, монголчууд өөрсдөө дэлхийн жишигт хүрсэн эмчилгээ, үйлчилгээ үзүүлж чадаж байна, тэдний мэдлэг чадварт эргэлзэх хэрэггүй гэдгийг сануулаад энэхүү бичвэрээ жаргаая.
СГЗ, доктор (Ph.D) Урианхан Б.Галаарид 2022.11.28.
Жич:
Peak.mn
Сэтгэгдэл бичих
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.