Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Дэлхийн ихэнх улс орнууд ус хэрэглээнийхээ 80 орчим хувийг гадаргын усны эх үүсвэрээс хангаж байна. Харин манай орны хувьд ус хангамжийн 10 орчим хувийг нь гадаргын ус эзэлдэг бөгөөд гадаргын усны хэрэглээний бүтцийг ерөнхийлөн авч үзвэл газар..." />
<meta name="keywords"
content="ус, уул уурхай, гадаргын усны нөөц, уул уурхайн ус ашиглалт" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Дэлхийн ихэнх улс орнууд ус хэрэглээнийхээ 80 орчим хувийг гадаргын усны эх үүсвэрээс хангаж байна. Харин манай орны хувьд ус хангамжийн 10 орчим хувийг нь гадаргын ус эзэлдэг бөгөөд гадаргын усны хэрэглээний бүтцийг ерөнхийлөн авч үзвэл газар..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/af3718a7528790509511a60b4b743247.png" />
<meta property="og:title"
content="Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/af3718a7528790509511a60b4b743247.png" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Дэлхийн ихэнх улс орнууд ус хэрэглээнийхээ 80 орчим хувийг гадаргын усны эх үүсвэрээс хангаж байна. Харин манай орны хувьд ус хангамжийн 10 орчим хувийг нь гадаргын ус эзэлдэг бөгөөд гадаргын усны хэрэглээний бүтцийг ерөнхийлөн авч үзвэл газар..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/my17">
Миний 17 </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%91.%D0%91%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/29c3c35fd067326306bd8f0ba5cbb601.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%91.%D0%91%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Б.Баясгалан</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">09 сарын 19, 2018</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt&text=Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/af3718a7528790509511a60b4b743247_progressive.png" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/af3718a7528790509511a60b4b743247.png" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Дэлхийн ихэнх улс орнууд ус хэрэглээнийхээ 80 орчим хувийг гадаргын усны эх үүсвэрээс хангаж байна. </span>Харин манай орны хувьд ус хангамжийн 10 орчим хувийг нь гадаргын ус эзэлдэг бөгөөд гадаргын усны хэрэглээний бүтцийг ерөнхийлөн авч үзвэл газар тариалан, бэлчээрийн мал аж ахуй, усан цахилгаан станц, уул уурхайн салбар голлон эзэлж байна.</p><p style="text-align: justify;">“Газар, газрын ус нэг, нэгийгээ харахаараа баярладаг” гэсэн утга төгөлдөр эртний үг бий. Гол, горхи эхэндээ өчүүхэн жижиг дуслаас бүрэлдэн тогтож, төд удалгүй өөр хоорондоо нэгдэн нийлж, түмэн саад бэрхшээлийг даван туулахын зэрэгцээ шингэж, ууршиж, үй олон бодисыг өөртөө уусган байгалийн хатуу шалгуураар голдрилоо олж, хүчээ аван урссанаар сая ариун тунгалаг гол, мөрөн болж, алс холыг бидэртэн зорьж, бидний нүдийг баясган сэтгэл, биеийг ариусгадаг билээ. <span class="twittersharelink">Ус бол өнөөг хүртэл нууц нь төгс тайлагдаагүй, физик-химийн олон шинж чанартай гайхамшигт шингэн юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Гадаргын ус өөрийн гэсэн онцлог, зүй тогтолтой байдаг.</span> Манай орны нийт усны нөөцийн 98.1 хувийг гадаргын ус (нуур, мөнх цас, мөсөн гол, гол мөрний ус) эзэлдэг бөгөөд нөөц нь 554 сая м3/жил, түүнээс ашиглах боломжит нөөц 4.96 сая м3/жил байна. Хур тундасны 10 орчим хувь нь гадаргын урсцыг үүсгэнэ. Гол, мөрний нөөц 34.6 сая м3/жил ба усны нөөц, жилд унах хур тунадасны хэмжээ, байгалийн бүс бүслүүрээс хамаарч нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд харилцан адилгүй тархалт, хуваарилалттай байна.</p><p style="text-align: justify;">Гадаргын ус харьцангуй богино хугацаанд нөхөн сэргэдэг онцлогтой ч бохирдох, хомсдох, ширгэх эрсдэлтэй. <span class="twittersharelink">2016 оны усны тооллогоор улсын хэмжээнд нийт 2245 нуур, тойром тоологдсоноос 376 нь ширгэсэн харамсалтай мэдээ бий.</span></p><p style="text-align: justify;">Хотжилт, үйлдвэржилтийн ачаалал бага учир манай орны гадаргын ус цэвэр тунгалагаараа хилийн чанад руу урсдаг.<span class="twittersharelink"> Хилээс гадагш урсаж буй гол мөрний урсцын 60 гаруй хувь нь ОХУ руу, 10 орчим хувь нь БНХАУ-ын нутаг дэвсгэр рүү урсаж байна.</span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Уул уурхай усыг ихээхэн хэмжээгээр ашигладаг онцлог бүхий салбар, усгүйгээр уул уурхай ажиллах боломжгүй юм. Тоосжилт дарах, зүлэг, мод услах, тоног төхөөрөмжийн хөргөлт, угаалга цэвэрлэгээ, гал түймэр унтраах зэрэг ажлууд болон баяжуулах, боловсруулах технологи, унд-ахуйд усыг өргөнөөр ашиглаж, хэрэглэдэг. Энэ салбарт гол мөрөн дээр урсцын тохируулга хийж, алс зайд дамжуулан ашиглах, хур бороо, цасны ус хуримтлуулан тогтоох, саарал усыг гүн цэвэршүүлж, эргүүлэн ашиглах шаардлага тулгарч байна. С<span class="twittersharelink">удалгаагаар уул уурхайн ус хэрэглээний 6.9 хувийг гадаргын ус эзэлж байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Гадаргын усыг уул уурхайн салбарт ашиглах эрх зүйн орчин Монголд бүрдсэн гэж үзэх үндэслэл бий. </span><em><strong>Гадаргын усыг ашиглах талаар гарсан тулгуур баримт бичгүүдээс дор дурьдъя. Үүнд:</strong></em></p><p style="text-align: justify;">- УИХ-ын 2008 оны 12 тоот тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан үндэсний хөгжлийн цогц бодлого”-ын 5 дугаар тэргүүлэх чиглэлийн хүрээний стратегийн Зорилт 3-д: Гадаргын усны тодорхой хэсгийг аж ахуйн эргэлтэд оруулан арвижуулах замаар хүн ам, үйлдвэрлэлийн ус хангамжийг шийдвэрлэх; </p><p style="text-align: justify;">- УИХ-ын 2010 оны 24 дүгээр тогтоолоор баталсан “Ус” үндэсний хөтөлбөрийн 3.3.2-д: Орхон, Сэлэнгэ, Хэрлэн, Туул, Ховд, Булган, Халх, Онон, Эг, Хархираа, Түргэн, Шишхэд, Ерөө, Хараа, Тамир, Богдын голууд дээр урсцын тохируулга хийх, усан сан байгуулах, шилжүүлэн ашиглах боломжийн талаар судалгаа хийж, боломжтой газруудад зураг төсөл зохиох, бүтээн байгуулалтын ажлыг эхлүүлэх;</p><p style="text-align: justify;">- УИХ-ын 2010 оны 48 дугаар тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал”-ын 3.5.1.7-д: Гадаргын усны ашиглалтыг сайжруулах үүднээс томоохон гол, мөрөнд урсцын тохируулга хийж, бороо, цас, мөсний усыг хуримтлуулж нөөцлөх усан санг ууршил багатай, эрчим хүчний нөөц ихтэй бүс нутагт байгуулж, говь, тал хээрийн ууршил ихтэй бүсэд усыг нөөцлөх, дамжуулах далд систем барьж байгуулна;</p><p style="text-align: justify;">- УИХ 2012 онд шинэчилж баталсан Усны тухай хуулийн: 4 дүгээр зүйл. Усны нөөцийн нэгдсэн менежмент;</p><p style="text-align: justify;">- УИХ-ын 2014 оны 43 дугаар тогтоолоор баталсан “Ногоон хөгжлийн бодлого”-ын 3.2.11-д: Хур бороо, цас, үерийн усыг хуримтлуулан ашиглах санаачилга, гадаргын усны хуримтлал бий болгон ашиглах төсөл, газрын доорх усыг нөхөн сэргээх, нөөцийг нэмэгдүүлэх туршилт, судалгааг хөхүүлэн дэмжих;</p><p style="text-align: justify;">- УИХ-ын 2016 оны 19 дүгээр тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын тогтвортой хөгжлийн үзэл баримтлал-2030”-ын 2.1.4-т: “Эрдэс баялгийн салбар”: II үе шат (2021-2025 он): Ус хангамжийн найдвартай эх үүсвэрийн төслүүдийг хэрэгжүүлж, уул уурхайн томоохон төслүүдийн үйлдвэрлэлийн бүрэн хүчин чадлыг эзэмших;</p><p style="text-align: justify;">- Засгийн газрын 2010 оны 151 тоот тогтоолоор баталсан “Өмнөд говийн дэд бүтцийг хөгжүүлэх хөтөлбөр”-ийн 3.1.3.3: Усны хэрэгцээг газрын доорх болон гадаргын усаар, хосолмол аргаар хангах бодлого барьж ирээдүйд өсөн нэмэгдэх усны хэрэгцээг “Хэрлэн-Говь” төслийг хэрэгжүүлж хангах хувилбар боловсруулж шийдвэрлэх;</p><p style="text-align: justify;">- Засгийн газрын 2013 оны 389 дүгээр тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын Усны нөөцийн нэгдсэн менежментийн төлөвлөгөө”-ний 4.6-д: Боомт, усан сан байгуулах боломжит газруудад хайгуул, судалгаа хийж, ТЭЗҮ болон зураг төсөл боловсруулна;</p><p style="text-align: justify;">- Засгийн газрын 2017 оны 03 дугаар сарын 15-ны өдрийн “Зэсийн баяжмал боловсруулах үйлдвэр байгуулах ажлыг эрчимжүүлэх тухай” 88 дугаар тогтоол, хуралдааны 12 дугаар тэмдэглэлийн 2 дахь заалт: Өмнийн говьд шинээр баригдах Оюутолгойн баяжуулах үйлдвэр, Таван толгойн нүүрс угаах үйлдвэр, Таван толгойн цахилгаан станц болон Зэсийн баяжмал боловсруулах үйлдвэрийн ус хангамжийн асуудлыг шийдвэрлэх арга замын боломжит хувилбарыг Засгийн газарт оруулах;</p><p style="text-align: justify;">- Засгийн газрын 2017 оны 8 дугаар сарын 17-ны өдрийн 232 дугаар тогтоолын 1-д: Өмнийн говьд байгуулагдах томоохон бүтээн байгуулалт, үйлдвэрлэл, дэд бүтцийн, бусад төслүүдийн ус хангамжийн асуудлыг шийдвэрлэх “Хэрлэн гол дээр урсцын тохируулга хийх төсөл”-ийг хэрэгжүүлэхэд шаардагдах техник-эдийн засгийн үндэслэл, байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээ хийлгэх ажлыг шуурхай зохион байгуулах зэрэг болно.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Уурхайд ус зөөвөрлөн шороон ордын алтыг баяжуулах, цас борооны ус тогтоох гэх мэт шинэлэг ажлууд хийгдэж байгаа ч эхлэл төдий</span> байна. Гадаргын ус ашиглах ажлын хүрээнд <span class="twittersharelink">Хэрлэн гол дээр олон жилийн урсцын тохируулга хийж, Өмнийн говь руу дамжуулан ашиглах төсөл эрчимтэй яригдаж байна.</span> Гадаргын усны нөөцийг уул уурхайд зөв, зохистой ашиглахаас өмнө судалгааны ажил, тухайлбал олон улсын жишигт хүрсэн нарийвчилсан судалгаа хийж, техник-эдийн засгийн үндэслэл боловсруулах шаардлагатай.</p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7664fdba77c42b410d2cbe96d0226f4a.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7664fdba77c42b410d2cbe96d0226f4a.png"></p><p style="text-align: justify;">Манай оронд гадаргын усыг ашигладаг туршлага бий. Тухайлбал, Чоно харайхын гол, Завхан гол дээрх усан цахилгаан станцыг нэрлэж болно. Мөн Эрдэнэт, Бор-Өндөрийн баяжуулах үйлдвэрүүд газрын доорх усыг шугам хоолойгоор алс зайд дамжуулан хэрэглэж, ашиглаж байна. Гэхдээ энэ нь туйлын хангалтгүй дүр зураг юм.</p><p style="text-align: justify;">Гадаргын усны нөөцийг хангалттай ашиглаж буй тод жишээ нь БНХАУ юм. Хөх мөрнөөс Шар мөрнийг дамнуулан 3 магистраль шугам хоолойгоор ус татаж усны чанар муу, хүрэлцээгүй бүс нутагтаа хүргэж байна. Суурилуулсан хүчин чадлаараа дэлхийд тэргүүлэх “Гурван хавцал” усан цахилгаан станцыг барьсан. Шар мөрнөөс ус татаж манай улсын урд хилд ойрхон байрладаг аж үйлдвэрийн парк, баяжуулах үйлдвэртээ ашиглаж байна. Бас нэг баримт: Япон улс 1710 боомт, Өмнөд Солонгос 1283 боомт, Турк 940 боомттой бол <span class="twittersharelink">Монгол улс дөнгөж 25 боомт барьжээ.</span></p><p style="text-align: justify;">Гадаргын ус газрын доорх устай нэгдмэл систем үүсгэсэн харилцан шүтэлцээнд байдаг. Иймээс голын хөвөө, татам дагуу хайгуул хийж газрын доорх усны нөөц бодож, ашиглах явдлыг багасгах чиглэл барих нь зүйтэй санагдана.</p><p style="text-align: justify;">Гадаргын усны нөөцийг ашиглах эрх зүйн орчинд тулгуурлан усны нөөцийн менежментийг оновчтой, зөв чиглэлд хөгжүүлэн, цэнгэг усаар ядмаг, ууршилт ихтэй Говийн бүс хийгээд газар тариалан, уул уурхайд гадаргын усыг нарийвчилсан судалгааны үндсэн дээр тодорхой хувь, хэмжээгээр ашиглах нь зүйтэй байна. “Чийг арвидвал ус болно. Манан арвидвал үүл болно”, “Цангасан хүнд мянган лан алтнаас нэгэн ооч ус тус болно” хэмээн ноён хутагт Д.Данзанравжаагийн хэлсэн мэргэн үгээр нийтлэлээ өндөрлөе.</p><p style="text-align: justify;"> <img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d4a5a94f0103013306b1cb4bc9760411.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d4a5a94f0103013306b1cb4bc9760411.png"></p><p style="text-align: right;"><em>Эх сурвалж: Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам</em></p><p style="text-align: right;"><em>Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны Төслийн нэгжийн мэргэжилтэн, доктор П.ХӨХӨӨ</em></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ус" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ус</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/уул уурхай" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">уул уурхай</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гадаргын усны нөөц" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гадаргын усны нөөц</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/уул уурхайн ус ашиглалт" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">уул уурхайн ус ашиглалт</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt&text=Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(1) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776235553.6797"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="c6adc8c5-437d-4d66-8f56-5f1fa5450f14">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [64.119.24.238] ・ 2021.12.08</span>
<a onclick="addReply('c6adc8c5-437d-4d66-8f56-5f1fa5450f14')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Хүн төрлөхтөн гол мөрөн бараадаж амьдарч ирсэн түүхтэй</p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div>
<script>
var foreign_key = '12948';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd36e30ba88e75ee2b2a3f579f688a5b413d24fa2cb6c7209ff8ea1e1d7782f7a3d5810df0639f6f8cb844403db3c64ed4661ef7cc7e5351c790e4ba85395437d');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd36e30ba88e75ee2b2a3f579f688a5b413d24fa2cb6c7209ff8ea1e1d7782f7a3d5810df0639f6f8cb844403db3c64ed4661ef7cc7e5351c790e4ba85395437d');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd36e30ba88e75ee2b2a3f579f688a5b413d24fa2cb6c7209ff8ea1e1d7782f7a3d5810df0639f6f8cb844403db3c64ed4661ef7cc7e5351c790e4ba85395437d');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/usnii-bokhirdliin-khemjeeg-yamar-baiguullaga-kherkhen-togtookh-ni-todorkhoigui">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/f34f7db90e8178fa00450f5ee9888a68_progressive.JPG" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/f34f7db90e8178fa00450f5ee9888a68.JPG" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/usnii-bokhirdliin-khemjeeg-yamar-baiguullaga-kherkhen-togtookh-ni-todorkhoigui">
Усны бохирдлын хэмжээг ямар байгууллага хэрхэн тогтоох нь тодорхойгүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
10 сарын 25, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ekh-delkhiinkhee-tuluu-khiij-bolokh-9-engiin-alkham">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/b8071cf44a1571022a6bc4d99483e33b.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/b8071cf44a1571022a6bc4d99483e33b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/my17">
Миний 17 </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ekh-delkhiinkhee-tuluu-khiij-bolokh-9-engiin-alkham">
Эх дэлхийнхээ төлөө хийж болох энгийн алхмууд </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
04 сарын 13, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/soal-mongolia-tumur-zam-erchim-khuch-oron-nutgiin-khugjliig-ontsolno">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/a41706041edf54b40baddf01486a4d01.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/a41706041edf54b40baddf01486a4d01.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/soal-mongolia-tumur-zam-erchim-khuch-oron-nutgiin-khugjliig-ontsolno">
“Сoal Mongolia”: Төмөр зам, эрчим хүч, орон нутгийн хөгжлийг онцолно </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
09 сарын 08, 2022 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongol-uls-khugjliin-khurdasguur-tom-tusluudee-torontod-taniltsuullaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c57aba7a0a690104cad7d209e2bf66bc_progressive.JPG" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c57aba7a0a690104cad7d209e2bf66bc.JPG" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongol-uls-khugjliin-khurdasguur-tom-tusluudee-torontod-taniltsuullaa">
Монгол Улс хөгжлийн хурдасгуур том төслүүдээ Торонтод танилцууллаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
03 сарын 05, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mkheg-shalgaltad-tentseegui-29-uurkhain-uil-ajillagaag-zogsooloo">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bb9d823fc8a02af6d8ee37d6a1756c2a_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bb9d823fc8a02af6d8ee37d6a1756c2a.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mkheg-shalgaltad-tentseegui-29-uurkhain-uil-ajillagaag-zogsooloo">
МХЕГ шалгалтад тэнцээгүй 29 уурхайн үйл ажиллагааг зогсоолоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
04 сарын 03, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/n9zo";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Дэлхийн ихэнх улс орнууд ус хэрэглээнийхээ 80 орчим хувийг гадаргын усны эх үүсвэрээс хангаж байна. Харин манай орны хувьд ус хангамжийн 10 орчим хувийг нь гадаргын ус эзэлдэг бөгөөд гадаргын усны хэрэглээний бүтцийг ерөнхийлөн авч үзвэл газар..." />
<meta name="keywords"
content="ус, уул уурхай, гадаргын усны нөөц, уул уурхайн ус ашиглалт" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Дэлхийн ихэнх улс орнууд ус хэрэглээнийхээ 80 орчим хувийг гадаргын усны эх үүсвэрээс хангаж байна. Харин манай орны хувьд ус хангамжийн 10 орчим хувийг нь гадаргын ус эзэлдэг бөгөөд гадаргын усны хэрэглээний бүтцийг ерөнхийлөн авч үзвэл газар..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/af3718a7528790509511a60b4b743247.png" />
<meta property="og:title"
content="Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/af3718a7528790509511a60b4b743247.png" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Дэлхийн ихэнх улс орнууд ус хэрэглээнийхээ 80 орчим хувийг гадаргын усны эх үүсвэрээс хангаж байна. Харин манай орны хувьд ус хангамжийн 10 орчим хувийг нь гадаргын ус эзэлдэг бөгөөд гадаргын усны хэрэглээний бүтцийг ерөнхийлөн авч үзвэл газар..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/my17">
Миний 17 </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%91.%D0%91%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/29c3c35fd067326306bd8f0ba5cbb601.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%91.%D0%91%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Б.Баясгалан</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">09 сарын 19, 2018</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt&text=Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/af3718a7528790509511a60b4b743247_progressive.png" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/af3718a7528790509511a60b4b743247.png" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Дэлхийн ихэнх улс орнууд ус хэрэглээнийхээ 80 орчим хувийг гадаргын усны эх үүсвэрээс хангаж байна. </span>Харин манай орны хувьд ус хангамжийн 10 орчим хувийг нь гадаргын ус эзэлдэг бөгөөд гадаргын усны хэрэглээний бүтцийг ерөнхийлөн авч үзвэл газар тариалан, бэлчээрийн мал аж ахуй, усан цахилгаан станц, уул уурхайн салбар голлон эзэлж байна.</p><p style="text-align: justify;">“Газар, газрын ус нэг, нэгийгээ харахаараа баярладаг” гэсэн утга төгөлдөр эртний үг бий. Гол, горхи эхэндээ өчүүхэн жижиг дуслаас бүрэлдэн тогтож, төд удалгүй өөр хоорондоо нэгдэн нийлж, түмэн саад бэрхшээлийг даван туулахын зэрэгцээ шингэж, ууршиж, үй олон бодисыг өөртөө уусган байгалийн хатуу шалгуураар голдрилоо олж, хүчээ аван урссанаар сая ариун тунгалаг гол, мөрөн болж, алс холыг бидэртэн зорьж, бидний нүдийг баясган сэтгэл, биеийг ариусгадаг билээ. <span class="twittersharelink">Ус бол өнөөг хүртэл нууц нь төгс тайлагдаагүй, физик-химийн олон шинж чанартай гайхамшигт шингэн юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Гадаргын ус өөрийн гэсэн онцлог, зүй тогтолтой байдаг.</span> Манай орны нийт усны нөөцийн 98.1 хувийг гадаргын ус (нуур, мөнх цас, мөсөн гол, гол мөрний ус) эзэлдэг бөгөөд нөөц нь 554 сая м3/жил, түүнээс ашиглах боломжит нөөц 4.96 сая м3/жил байна. Хур тундасны 10 орчим хувь нь гадаргын урсцыг үүсгэнэ. Гол, мөрний нөөц 34.6 сая м3/жил ба усны нөөц, жилд унах хур тунадасны хэмжээ, байгалийн бүс бүслүүрээс хамаарч нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд харилцан адилгүй тархалт, хуваарилалттай байна.</p><p style="text-align: justify;">Гадаргын ус харьцангуй богино хугацаанд нөхөн сэргэдэг онцлогтой ч бохирдох, хомсдох, ширгэх эрсдэлтэй. <span class="twittersharelink">2016 оны усны тооллогоор улсын хэмжээнд нийт 2245 нуур, тойром тоологдсоноос 376 нь ширгэсэн харамсалтай мэдээ бий.</span></p><p style="text-align: justify;">Хотжилт, үйлдвэржилтийн ачаалал бага учир манай орны гадаргын ус цэвэр тунгалагаараа хилийн чанад руу урсдаг.<span class="twittersharelink"> Хилээс гадагш урсаж буй гол мөрний урсцын 60 гаруй хувь нь ОХУ руу, 10 орчим хувь нь БНХАУ-ын нутаг дэвсгэр рүү урсаж байна.</span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Уул уурхай усыг ихээхэн хэмжээгээр ашигладаг онцлог бүхий салбар, усгүйгээр уул уурхай ажиллах боломжгүй юм. Тоосжилт дарах, зүлэг, мод услах, тоног төхөөрөмжийн хөргөлт, угаалга цэвэрлэгээ, гал түймэр унтраах зэрэг ажлууд болон баяжуулах, боловсруулах технологи, унд-ахуйд усыг өргөнөөр ашиглаж, хэрэглэдэг. Энэ салбарт гол мөрөн дээр урсцын тохируулга хийж, алс зайд дамжуулан ашиглах, хур бороо, цасны ус хуримтлуулан тогтоох, саарал усыг гүн цэвэршүүлж, эргүүлэн ашиглах шаардлага тулгарч байна. С<span class="twittersharelink">удалгаагаар уул уурхайн ус хэрэглээний 6.9 хувийг гадаргын ус эзэлж байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Гадаргын усыг уул уурхайн салбарт ашиглах эрх зүйн орчин Монголд бүрдсэн гэж үзэх үндэслэл бий. </span><em><strong>Гадаргын усыг ашиглах талаар гарсан тулгуур баримт бичгүүдээс дор дурьдъя. Үүнд:</strong></em></p><p style="text-align: justify;">- УИХ-ын 2008 оны 12 тоот тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан үндэсний хөгжлийн цогц бодлого”-ын 5 дугаар тэргүүлэх чиглэлийн хүрээний стратегийн Зорилт 3-д: Гадаргын усны тодорхой хэсгийг аж ахуйн эргэлтэд оруулан арвижуулах замаар хүн ам, үйлдвэрлэлийн ус хангамжийг шийдвэрлэх; </p><p style="text-align: justify;">- УИХ-ын 2010 оны 24 дүгээр тогтоолоор баталсан “Ус” үндэсний хөтөлбөрийн 3.3.2-д: Орхон, Сэлэнгэ, Хэрлэн, Туул, Ховд, Булган, Халх, Онон, Эг, Хархираа, Түргэн, Шишхэд, Ерөө, Хараа, Тамир, Богдын голууд дээр урсцын тохируулга хийх, усан сан байгуулах, шилжүүлэн ашиглах боломжийн талаар судалгаа хийж, боломжтой газруудад зураг төсөл зохиох, бүтээн байгуулалтын ажлыг эхлүүлэх;</p><p style="text-align: justify;">- УИХ-ын 2010 оны 48 дугаар тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал”-ын 3.5.1.7-д: Гадаргын усны ашиглалтыг сайжруулах үүднээс томоохон гол, мөрөнд урсцын тохируулга хийж, бороо, цас, мөсний усыг хуримтлуулж нөөцлөх усан санг ууршил багатай, эрчим хүчний нөөц ихтэй бүс нутагт байгуулж, говь, тал хээрийн ууршил ихтэй бүсэд усыг нөөцлөх, дамжуулах далд систем барьж байгуулна;</p><p style="text-align: justify;">- УИХ 2012 онд шинэчилж баталсан Усны тухай хуулийн: 4 дүгээр зүйл. Усны нөөцийн нэгдсэн менежмент;</p><p style="text-align: justify;">- УИХ-ын 2014 оны 43 дугаар тогтоолоор баталсан “Ногоон хөгжлийн бодлого”-ын 3.2.11-д: Хур бороо, цас, үерийн усыг хуримтлуулан ашиглах санаачилга, гадаргын усны хуримтлал бий болгон ашиглах төсөл, газрын доорх усыг нөхөн сэргээх, нөөцийг нэмэгдүүлэх туршилт, судалгааг хөхүүлэн дэмжих;</p><p style="text-align: justify;">- УИХ-ын 2016 оны 19 дүгээр тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын тогтвортой хөгжлийн үзэл баримтлал-2030”-ын 2.1.4-т: “Эрдэс баялгийн салбар”: II үе шат (2021-2025 он): Ус хангамжийн найдвартай эх үүсвэрийн төслүүдийг хэрэгжүүлж, уул уурхайн томоохон төслүүдийн үйлдвэрлэлийн бүрэн хүчин чадлыг эзэмших;</p><p style="text-align: justify;">- Засгийн газрын 2010 оны 151 тоот тогтоолоор баталсан “Өмнөд говийн дэд бүтцийг хөгжүүлэх хөтөлбөр”-ийн 3.1.3.3: Усны хэрэгцээг газрын доорх болон гадаргын усаар, хосолмол аргаар хангах бодлого барьж ирээдүйд өсөн нэмэгдэх усны хэрэгцээг “Хэрлэн-Говь” төслийг хэрэгжүүлж хангах хувилбар боловсруулж шийдвэрлэх;</p><p style="text-align: justify;">- Засгийн газрын 2013 оны 389 дүгээр тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын Усны нөөцийн нэгдсэн менежментийн төлөвлөгөө”-ний 4.6-д: Боомт, усан сан байгуулах боломжит газруудад хайгуул, судалгаа хийж, ТЭЗҮ болон зураг төсөл боловсруулна;</p><p style="text-align: justify;">- Засгийн газрын 2017 оны 03 дугаар сарын 15-ны өдрийн “Зэсийн баяжмал боловсруулах үйлдвэр байгуулах ажлыг эрчимжүүлэх тухай” 88 дугаар тогтоол, хуралдааны 12 дугаар тэмдэглэлийн 2 дахь заалт: Өмнийн говьд шинээр баригдах Оюутолгойн баяжуулах үйлдвэр, Таван толгойн нүүрс угаах үйлдвэр, Таван толгойн цахилгаан станц болон Зэсийн баяжмал боловсруулах үйлдвэрийн ус хангамжийн асуудлыг шийдвэрлэх арга замын боломжит хувилбарыг Засгийн газарт оруулах;</p><p style="text-align: justify;">- Засгийн газрын 2017 оны 8 дугаар сарын 17-ны өдрийн 232 дугаар тогтоолын 1-д: Өмнийн говьд байгуулагдах томоохон бүтээн байгуулалт, үйлдвэрлэл, дэд бүтцийн, бусад төслүүдийн ус хангамжийн асуудлыг шийдвэрлэх “Хэрлэн гол дээр урсцын тохируулга хийх төсөл”-ийг хэрэгжүүлэхэд шаардагдах техник-эдийн засгийн үндэслэл, байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээ хийлгэх ажлыг шуурхай зохион байгуулах зэрэг болно.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Уурхайд ус зөөвөрлөн шороон ордын алтыг баяжуулах, цас борооны ус тогтоох гэх мэт шинэлэг ажлууд хийгдэж байгаа ч эхлэл төдий</span> байна. Гадаргын ус ашиглах ажлын хүрээнд <span class="twittersharelink">Хэрлэн гол дээр олон жилийн урсцын тохируулга хийж, Өмнийн говь руу дамжуулан ашиглах төсөл эрчимтэй яригдаж байна.</span> Гадаргын усны нөөцийг уул уурхайд зөв, зохистой ашиглахаас өмнө судалгааны ажил, тухайлбал олон улсын жишигт хүрсэн нарийвчилсан судалгаа хийж, техник-эдийн засгийн үндэслэл боловсруулах шаардлагатай.</p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7664fdba77c42b410d2cbe96d0226f4a.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7664fdba77c42b410d2cbe96d0226f4a.png"></p><p style="text-align: justify;">Манай оронд гадаргын усыг ашигладаг туршлага бий. Тухайлбал, Чоно харайхын гол, Завхан гол дээрх усан цахилгаан станцыг нэрлэж болно. Мөн Эрдэнэт, Бор-Өндөрийн баяжуулах үйлдвэрүүд газрын доорх усыг шугам хоолойгоор алс зайд дамжуулан хэрэглэж, ашиглаж байна. Гэхдээ энэ нь туйлын хангалтгүй дүр зураг юм.</p><p style="text-align: justify;">Гадаргын усны нөөцийг хангалттай ашиглаж буй тод жишээ нь БНХАУ юм. Хөх мөрнөөс Шар мөрнийг дамнуулан 3 магистраль шугам хоолойгоор ус татаж усны чанар муу, хүрэлцээгүй бүс нутагтаа хүргэж байна. Суурилуулсан хүчин чадлаараа дэлхийд тэргүүлэх “Гурван хавцал” усан цахилгаан станцыг барьсан. Шар мөрнөөс ус татаж манай улсын урд хилд ойрхон байрладаг аж үйлдвэрийн парк, баяжуулах үйлдвэртээ ашиглаж байна. Бас нэг баримт: Япон улс 1710 боомт, Өмнөд Солонгос 1283 боомт, Турк 940 боомттой бол <span class="twittersharelink">Монгол улс дөнгөж 25 боомт барьжээ.</span></p><p style="text-align: justify;">Гадаргын ус газрын доорх устай нэгдмэл систем үүсгэсэн харилцан шүтэлцээнд байдаг. Иймээс голын хөвөө, татам дагуу хайгуул хийж газрын доорх усны нөөц бодож, ашиглах явдлыг багасгах чиглэл барих нь зүйтэй санагдана.</p><p style="text-align: justify;">Гадаргын усны нөөцийг ашиглах эрх зүйн орчинд тулгуурлан усны нөөцийн менежментийг оновчтой, зөв чиглэлд хөгжүүлэн, цэнгэг усаар ядмаг, ууршилт ихтэй Говийн бүс хийгээд газар тариалан, уул уурхайд гадаргын усыг нарийвчилсан судалгааны үндсэн дээр тодорхой хувь, хэмжээгээр ашиглах нь зүйтэй байна. “Чийг арвидвал ус болно. Манан арвидвал үүл болно”, “Цангасан хүнд мянган лан алтнаас нэгэн ооч ус тус болно” хэмээн ноён хутагт Д.Данзанравжаагийн хэлсэн мэргэн үгээр нийтлэлээ өндөрлөе.</p><p style="text-align: justify;"> <img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d4a5a94f0103013306b1cb4bc9760411.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d4a5a94f0103013306b1cb4bc9760411.png"></p><p style="text-align: right;"><em>Эх сурвалж: Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам</em></p><p style="text-align: right;"><em>Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны Төслийн нэгжийн мэргэжилтэн, доктор П.ХӨХӨӨ</em></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ус" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ус</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/уул уурхай" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">уул уурхай</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гадаргын усны нөөц" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гадаргын усны нөөц</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/уул уурхайн ус ашиглалт" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">уул уурхайн ус ашиглалт</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt&text=Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(1) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776235553.6797"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="c6adc8c5-437d-4d66-8f56-5f1fa5450f14">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [64.119.24.238] ・ 2021.12.08</span>
<a onclick="addReply('c6adc8c5-437d-4d66-8f56-5f1fa5450f14')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Хүн төрлөхтөн гол мөрөн бараадаж амьдарч ирсэн түүхтэй</p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div>
<script>
var foreign_key = '12948';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd36e30ba88e75ee2b2a3f579f688a5b413d24fa2cb6c7209ff8ea1e1d7782f7a3d5810df0639f6f8cb844403db3c64ed4661ef7cc7e5351c790e4ba85395437d');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd36e30ba88e75ee2b2a3f579f688a5b413d24fa2cb6c7209ff8ea1e1d7782f7a3d5810df0639f6f8cb844403db3c64ed4661ef7cc7e5351c790e4ba85395437d');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd36e30ba88e75ee2b2a3f579f688a5b413d24fa2cb6c7209ff8ea1e1d7782f7a3d5810df0639f6f8cb844403db3c64ed4661ef7cc7e5351c790e4ba85395437d');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/usnii-bokhirdliin-khemjeeg-yamar-baiguullaga-kherkhen-togtookh-ni-todorkhoigui">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/f34f7db90e8178fa00450f5ee9888a68_progressive.JPG" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/f34f7db90e8178fa00450f5ee9888a68.JPG" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/usnii-bokhirdliin-khemjeeg-yamar-baiguullaga-kherkhen-togtookh-ni-todorkhoigui">
Усны бохирдлын хэмжээг ямар байгууллага хэрхэн тогтоох нь тодорхойгүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
10 сарын 25, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ekh-delkhiinkhee-tuluu-khiij-bolokh-9-engiin-alkham">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/b8071cf44a1571022a6bc4d99483e33b.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/b8071cf44a1571022a6bc4d99483e33b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/my17">
Миний 17 </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ekh-delkhiinkhee-tuluu-khiij-bolokh-9-engiin-alkham">
Эх дэлхийнхээ төлөө хийж болох энгийн алхмууд </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
04 сарын 13, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/soal-mongolia-tumur-zam-erchim-khuch-oron-nutgiin-khugjliig-ontsolno">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/a41706041edf54b40baddf01486a4d01.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/a41706041edf54b40baddf01486a4d01.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/soal-mongolia-tumur-zam-erchim-khuch-oron-nutgiin-khugjliig-ontsolno">
“Сoal Mongolia”: Төмөр зам, эрчим хүч, орон нутгийн хөгжлийг онцолно </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
09 сарын 08, 2022 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongol-uls-khugjliin-khurdasguur-tom-tusluudee-torontod-taniltsuullaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c57aba7a0a690104cad7d209e2bf66bc_progressive.JPG" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c57aba7a0a690104cad7d209e2bf66bc.JPG" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongol-uls-khugjliin-khurdasguur-tom-tusluudee-torontod-taniltsuullaa">
Монгол Улс хөгжлийн хурдасгуур том төслүүдээ Торонтод танилцууллаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
03 сарын 05, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mkheg-shalgaltad-tentseegui-29-uurkhain-uil-ajillagaag-zogsooloo">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bb9d823fc8a02af6d8ee37d6a1756c2a_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bb9d823fc8a02af6d8ee37d6a1756c2a.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mkheg-shalgaltad-tentseegui-29-uurkhain-uil-ajillagaag-zogsooloo">
МХЕГ шалгалтад тэнцээгүй 29 уурхайн үйл ажиллагааг зогсоолоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
04 сарын 03, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/n9zo";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Дэлхийн ихэнх улс орнууд ус хэрэглээнийхээ 80 орчим хувийг гадаргын усны эх үүсвэрээс хангаж байна. Харин манай орны хувьд ус хангамжийн 10 орчим хувийг нь гадаргын ус эзэлдэг бөгөөд гадаргын усны хэрэглээний бүтцийг ерөнхийлөн авч үзвэл газар..." />
<meta name="keywords"
content="ус, уул уурхай, гадаргын усны нөөц, уул уурхайн ус ашиглалт" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Дэлхийн ихэнх улс орнууд ус хэрэглээнийхээ 80 орчим хувийг гадаргын усны эх үүсвэрээс хангаж байна. Харин манай орны хувьд ус хангамжийн 10 орчим хувийг нь гадаргын ус эзэлдэг бөгөөд гадаргын усны хэрэглээний бүтцийг ерөнхийлөн авч үзвэл газар..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/af3718a7528790509511a60b4b743247.png" />
<meta property="og:title"
content="Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/af3718a7528790509511a60b4b743247.png" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Дэлхийн ихэнх улс орнууд ус хэрэглээнийхээ 80 орчим хувийг гадаргын усны эх үүсвэрээс хангаж байна. Харин манай орны хувьд ус хангамжийн 10 орчим хувийг нь гадаргын ус эзэлдэг бөгөөд гадаргын усны хэрэглээний бүтцийг ерөнхийлөн авч үзвэл газар..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/my17">
Миний 17 </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%91.%D0%91%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/29c3c35fd067326306bd8f0ba5cbb601.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%91.%D0%91%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Б.Баясгалан</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">09 сарын 19, 2018</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt&text=Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/af3718a7528790509511a60b4b743247_progressive.png" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/af3718a7528790509511a60b4b743247.png" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Дэлхийн ихэнх улс орнууд ус хэрэглээнийхээ 80 орчим хувийг гадаргын усны эх үүсвэрээс хангаж байна. </span>Харин манай орны хувьд ус хангамжийн 10 орчим хувийг нь гадаргын ус эзэлдэг бөгөөд гадаргын усны хэрэглээний бүтцийг ерөнхийлөн авч үзвэл газар тариалан, бэлчээрийн мал аж ахуй, усан цахилгаан станц, уул уурхайн салбар голлон эзэлж байна.</p><p style="text-align: justify;">“Газар, газрын ус нэг, нэгийгээ харахаараа баярладаг” гэсэн утга төгөлдөр эртний үг бий. Гол, горхи эхэндээ өчүүхэн жижиг дуслаас бүрэлдэн тогтож, төд удалгүй өөр хоорондоо нэгдэн нийлж, түмэн саад бэрхшээлийг даван туулахын зэрэгцээ шингэж, ууршиж, үй олон бодисыг өөртөө уусган байгалийн хатуу шалгуураар голдрилоо олж, хүчээ аван урссанаар сая ариун тунгалаг гол, мөрөн болж, алс холыг бидэртэн зорьж, бидний нүдийг баясган сэтгэл, биеийг ариусгадаг билээ. <span class="twittersharelink">Ус бол өнөөг хүртэл нууц нь төгс тайлагдаагүй, физик-химийн олон шинж чанартай гайхамшигт шингэн юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Гадаргын ус өөрийн гэсэн онцлог, зүй тогтолтой байдаг.</span> Манай орны нийт усны нөөцийн 98.1 хувийг гадаргын ус (нуур, мөнх цас, мөсөн гол, гол мөрний ус) эзэлдэг бөгөөд нөөц нь 554 сая м3/жил, түүнээс ашиглах боломжит нөөц 4.96 сая м3/жил байна. Хур тундасны 10 орчим хувь нь гадаргын урсцыг үүсгэнэ. Гол, мөрний нөөц 34.6 сая м3/жил ба усны нөөц, жилд унах хур тунадасны хэмжээ, байгалийн бүс бүслүүрээс хамаарч нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд харилцан адилгүй тархалт, хуваарилалттай байна.</p><p style="text-align: justify;">Гадаргын ус харьцангуй богино хугацаанд нөхөн сэргэдэг онцлогтой ч бохирдох, хомсдох, ширгэх эрсдэлтэй. <span class="twittersharelink">2016 оны усны тооллогоор улсын хэмжээнд нийт 2245 нуур, тойром тоологдсоноос 376 нь ширгэсэн харамсалтай мэдээ бий.</span></p><p style="text-align: justify;">Хотжилт, үйлдвэржилтийн ачаалал бага учир манай орны гадаргын ус цэвэр тунгалагаараа хилийн чанад руу урсдаг.<span class="twittersharelink"> Хилээс гадагш урсаж буй гол мөрний урсцын 60 гаруй хувь нь ОХУ руу, 10 орчим хувь нь БНХАУ-ын нутаг дэвсгэр рүү урсаж байна.</span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Уул уурхай усыг ихээхэн хэмжээгээр ашигладаг онцлог бүхий салбар, усгүйгээр уул уурхай ажиллах боломжгүй юм. Тоосжилт дарах, зүлэг, мод услах, тоног төхөөрөмжийн хөргөлт, угаалга цэвэрлэгээ, гал түймэр унтраах зэрэг ажлууд болон баяжуулах, боловсруулах технологи, унд-ахуйд усыг өргөнөөр ашиглаж, хэрэглэдэг. Энэ салбарт гол мөрөн дээр урсцын тохируулга хийж, алс зайд дамжуулан ашиглах, хур бороо, цасны ус хуримтлуулан тогтоох, саарал усыг гүн цэвэршүүлж, эргүүлэн ашиглах шаардлага тулгарч байна. С<span class="twittersharelink">удалгаагаар уул уурхайн ус хэрэглээний 6.9 хувийг гадаргын ус эзэлж байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Гадаргын усыг уул уурхайн салбарт ашиглах эрх зүйн орчин Монголд бүрдсэн гэж үзэх үндэслэл бий. </span><em><strong>Гадаргын усыг ашиглах талаар гарсан тулгуур баримт бичгүүдээс дор дурьдъя. Үүнд:</strong></em></p><p style="text-align: justify;">- УИХ-ын 2008 оны 12 тоот тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан үндэсний хөгжлийн цогц бодлого”-ын 5 дугаар тэргүүлэх чиглэлийн хүрээний стратегийн Зорилт 3-д: Гадаргын усны тодорхой хэсгийг аж ахуйн эргэлтэд оруулан арвижуулах замаар хүн ам, үйлдвэрлэлийн ус хангамжийг шийдвэрлэх; </p><p style="text-align: justify;">- УИХ-ын 2010 оны 24 дүгээр тогтоолоор баталсан “Ус” үндэсний хөтөлбөрийн 3.3.2-д: Орхон, Сэлэнгэ, Хэрлэн, Туул, Ховд, Булган, Халх, Онон, Эг, Хархираа, Түргэн, Шишхэд, Ерөө, Хараа, Тамир, Богдын голууд дээр урсцын тохируулга хийх, усан сан байгуулах, шилжүүлэн ашиглах боломжийн талаар судалгаа хийж, боломжтой газруудад зураг төсөл зохиох, бүтээн байгуулалтын ажлыг эхлүүлэх;</p><p style="text-align: justify;">- УИХ-ын 2010 оны 48 дугаар тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал”-ын 3.5.1.7-д: Гадаргын усны ашиглалтыг сайжруулах үүднээс томоохон гол, мөрөнд урсцын тохируулга хийж, бороо, цас, мөсний усыг хуримтлуулж нөөцлөх усан санг ууршил багатай, эрчим хүчний нөөц ихтэй бүс нутагт байгуулж, говь, тал хээрийн ууршил ихтэй бүсэд усыг нөөцлөх, дамжуулах далд систем барьж байгуулна;</p><p style="text-align: justify;">- УИХ 2012 онд шинэчилж баталсан Усны тухай хуулийн: 4 дүгээр зүйл. Усны нөөцийн нэгдсэн менежмент;</p><p style="text-align: justify;">- УИХ-ын 2014 оны 43 дугаар тогтоолоор баталсан “Ногоон хөгжлийн бодлого”-ын 3.2.11-д: Хур бороо, цас, үерийн усыг хуримтлуулан ашиглах санаачилга, гадаргын усны хуримтлал бий болгон ашиглах төсөл, газрын доорх усыг нөхөн сэргээх, нөөцийг нэмэгдүүлэх туршилт, судалгааг хөхүүлэн дэмжих;</p><p style="text-align: justify;">- УИХ-ын 2016 оны 19 дүгээр тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын тогтвортой хөгжлийн үзэл баримтлал-2030”-ын 2.1.4-т: “Эрдэс баялгийн салбар”: II үе шат (2021-2025 он): Ус хангамжийн найдвартай эх үүсвэрийн төслүүдийг хэрэгжүүлж, уул уурхайн томоохон төслүүдийн үйлдвэрлэлийн бүрэн хүчин чадлыг эзэмших;</p><p style="text-align: justify;">- Засгийн газрын 2010 оны 151 тоот тогтоолоор баталсан “Өмнөд говийн дэд бүтцийг хөгжүүлэх хөтөлбөр”-ийн 3.1.3.3: Усны хэрэгцээг газрын доорх болон гадаргын усаар, хосолмол аргаар хангах бодлого барьж ирээдүйд өсөн нэмэгдэх усны хэрэгцээг “Хэрлэн-Говь” төслийг хэрэгжүүлж хангах хувилбар боловсруулж шийдвэрлэх;</p><p style="text-align: justify;">- Засгийн газрын 2013 оны 389 дүгээр тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын Усны нөөцийн нэгдсэн менежментийн төлөвлөгөө”-ний 4.6-д: Боомт, усан сан байгуулах боломжит газруудад хайгуул, судалгаа хийж, ТЭЗҮ болон зураг төсөл боловсруулна;</p><p style="text-align: justify;">- Засгийн газрын 2017 оны 03 дугаар сарын 15-ны өдрийн “Зэсийн баяжмал боловсруулах үйлдвэр байгуулах ажлыг эрчимжүүлэх тухай” 88 дугаар тогтоол, хуралдааны 12 дугаар тэмдэглэлийн 2 дахь заалт: Өмнийн говьд шинээр баригдах Оюутолгойн баяжуулах үйлдвэр, Таван толгойн нүүрс угаах үйлдвэр, Таван толгойн цахилгаан станц болон Зэсийн баяжмал боловсруулах үйлдвэрийн ус хангамжийн асуудлыг шийдвэрлэх арга замын боломжит хувилбарыг Засгийн газарт оруулах;</p><p style="text-align: justify;">- Засгийн газрын 2017 оны 8 дугаар сарын 17-ны өдрийн 232 дугаар тогтоолын 1-д: Өмнийн говьд байгуулагдах томоохон бүтээн байгуулалт, үйлдвэрлэл, дэд бүтцийн, бусад төслүүдийн ус хангамжийн асуудлыг шийдвэрлэх “Хэрлэн гол дээр урсцын тохируулга хийх төсөл”-ийг хэрэгжүүлэхэд шаардагдах техник-эдийн засгийн үндэслэл, байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээ хийлгэх ажлыг шуурхай зохион байгуулах зэрэг болно.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Уурхайд ус зөөвөрлөн шороон ордын алтыг баяжуулах, цас борооны ус тогтоох гэх мэт шинэлэг ажлууд хийгдэж байгаа ч эхлэл төдий</span> байна. Гадаргын ус ашиглах ажлын хүрээнд <span class="twittersharelink">Хэрлэн гол дээр олон жилийн урсцын тохируулга хийж, Өмнийн говь руу дамжуулан ашиглах төсөл эрчимтэй яригдаж байна.</span> Гадаргын усны нөөцийг уул уурхайд зөв, зохистой ашиглахаас өмнө судалгааны ажил, тухайлбал олон улсын жишигт хүрсэн нарийвчилсан судалгаа хийж, техник-эдийн засгийн үндэслэл боловсруулах шаардлагатай.</p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7664fdba77c42b410d2cbe96d0226f4a.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7664fdba77c42b410d2cbe96d0226f4a.png"></p><p style="text-align: justify;">Манай оронд гадаргын усыг ашигладаг туршлага бий. Тухайлбал, Чоно харайхын гол, Завхан гол дээрх усан цахилгаан станцыг нэрлэж болно. Мөн Эрдэнэт, Бор-Өндөрийн баяжуулах үйлдвэрүүд газрын доорх усыг шугам хоолойгоор алс зайд дамжуулан хэрэглэж, ашиглаж байна. Гэхдээ энэ нь туйлын хангалтгүй дүр зураг юм.</p><p style="text-align: justify;">Гадаргын усны нөөцийг хангалттай ашиглаж буй тод жишээ нь БНХАУ юм. Хөх мөрнөөс Шар мөрнийг дамнуулан 3 магистраль шугам хоолойгоор ус татаж усны чанар муу, хүрэлцээгүй бүс нутагтаа хүргэж байна. Суурилуулсан хүчин чадлаараа дэлхийд тэргүүлэх “Гурван хавцал” усан цахилгаан станцыг барьсан. Шар мөрнөөс ус татаж манай улсын урд хилд ойрхон байрладаг аж үйлдвэрийн парк, баяжуулах үйлдвэртээ ашиглаж байна. Бас нэг баримт: Япон улс 1710 боомт, Өмнөд Солонгос 1283 боомт, Турк 940 боомттой бол <span class="twittersharelink">Монгол улс дөнгөж 25 боомт барьжээ.</span></p><p style="text-align: justify;">Гадаргын ус газрын доорх устай нэгдмэл систем үүсгэсэн харилцан шүтэлцээнд байдаг. Иймээс голын хөвөө, татам дагуу хайгуул хийж газрын доорх усны нөөц бодож, ашиглах явдлыг багасгах чиглэл барих нь зүйтэй санагдана.</p><p style="text-align: justify;">Гадаргын усны нөөцийг ашиглах эрх зүйн орчинд тулгуурлан усны нөөцийн менежментийг оновчтой, зөв чиглэлд хөгжүүлэн, цэнгэг усаар ядмаг, ууршилт ихтэй Говийн бүс хийгээд газар тариалан, уул уурхайд гадаргын усыг нарийвчилсан судалгааны үндсэн дээр тодорхой хувь, хэмжээгээр ашиглах нь зүйтэй байна. “Чийг арвидвал ус болно. Манан арвидвал үүл болно”, “Цангасан хүнд мянган лан алтнаас нэгэн ооч ус тус болно” хэмээн ноён хутагт Д.Данзанравжаагийн хэлсэн мэргэн үгээр нийтлэлээ өндөрлөе.</p><p style="text-align: justify;"> <img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d4a5a94f0103013306b1cb4bc9760411.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/d4a5a94f0103013306b1cb4bc9760411.png"></p><p style="text-align: right;"><em>Эх сурвалж: Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам</em></p><p style="text-align: right;"><em>Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны Төслийн нэгжийн мэргэжилтэн, доктор П.ХӨХӨӨ</em></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ус" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ус</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/уул уурхай" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">уул уурхай</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гадаргын усны нөөц" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гадаргын усны нөөц</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/уул уурхайн ус ашиглалт" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">уул уурхайн ус ашиглалт</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt&text=Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/gadargiin-usnii-nuuts-ba-uul-uurkhain-us-ashiglalt"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(1) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776235553.6797"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="c6adc8c5-437d-4d66-8f56-5f1fa5450f14">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [64.119.24.238] ・ 2021.12.08</span>
<a onclick="addReply('c6adc8c5-437d-4d66-8f56-5f1fa5450f14')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Хүн төрлөхтөн гол мөрөн бараадаж амьдарч ирсэн түүхтэй</p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div>
<script>
var foreign_key = '12948';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd36e30ba88e75ee2b2a3f579f688a5b413d24fa2cb6c7209ff8ea1e1d7782f7a3d5810df0639f6f8cb844403db3c64ed4661ef7cc7e5351c790e4ba85395437d');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd36e30ba88e75ee2b2a3f579f688a5b413d24fa2cb6c7209ff8ea1e1d7782f7a3d5810df0639f6f8cb844403db3c64ed4661ef7cc7e5351c790e4ba85395437d');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd36e30ba88e75ee2b2a3f579f688a5b413d24fa2cb6c7209ff8ea1e1d7782f7a3d5810df0639f6f8cb844403db3c64ed4661ef7cc7e5351c790e4ba85395437d');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/usnii-bokhirdliin-khemjeeg-yamar-baiguullaga-kherkhen-togtookh-ni-todorkhoigui">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/f34f7db90e8178fa00450f5ee9888a68_progressive.JPG" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/f34f7db90e8178fa00450f5ee9888a68.JPG" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/usnii-bokhirdliin-khemjeeg-yamar-baiguullaga-kherkhen-togtookh-ni-todorkhoigui">
Усны бохирдлын хэмжээг ямар байгууллага хэрхэн тогтоох нь тодорхойгүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
10 сарын 25, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ekh-delkhiinkhee-tuluu-khiij-bolokh-9-engiin-alkham">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/b8071cf44a1571022a6bc4d99483e33b.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/b8071cf44a1571022a6bc4d99483e33b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/my17">
Миний 17 </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ekh-delkhiinkhee-tuluu-khiij-bolokh-9-engiin-alkham">
Эх дэлхийнхээ төлөө хийж болох энгийн алхмууд </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
04 сарын 13, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/soal-mongolia-tumur-zam-erchim-khuch-oron-nutgiin-khugjliig-ontsolno">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/a41706041edf54b40baddf01486a4d01.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/a41706041edf54b40baddf01486a4d01.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/soal-mongolia-tumur-zam-erchim-khuch-oron-nutgiin-khugjliig-ontsolno">
“Сoal Mongolia”: Төмөр зам, эрчим хүч, орон нутгийн хөгжлийг онцолно </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
09 сарын 08, 2022 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongol-uls-khugjliin-khurdasguur-tom-tusluudee-torontod-taniltsuullaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c57aba7a0a690104cad7d209e2bf66bc_progressive.JPG" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c57aba7a0a690104cad7d209e2bf66bc.JPG" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongol-uls-khugjliin-khurdasguur-tom-tusluudee-torontod-taniltsuullaa">
Монгол Улс хөгжлийн хурдасгуур том төслүүдээ Торонтод танилцууллаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
03 сарын 05, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mkheg-shalgaltad-tentseegui-29-uurkhain-uil-ajillagaag-zogsooloo">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bb9d823fc8a02af6d8ee37d6a1756c2a_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bb9d823fc8a02af6d8ee37d6a1756c2a.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mkheg-shalgaltad-tentseegui-29-uurkhain-uil-ajillagaag-zogsooloo">
МХЕГ шалгалтад тэнцээгүй 29 уурхайн үйл ажиллагааг зогсоолоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
04 сарын 03, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/n9zo";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => 'd36e30ba88e75ee2b2a3f579f688a5b413d24fa2cb6c7209ff8ea1e1d7782f7a3d5810df0639f6f8cb844403db3c64ed4661ef7cc7e5351c790e4ba85395437d',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.MWQ2YTNmOTNmYmM3Yjc1YjJkNDBlY2Y3MWJkNGNkMWViMTZlN2NjOTdhNDAxZTBkMGI0ODRiNDYyZDQ5MTQwNGAhbEeaSa1hxoQEcQ5nMxxLR+JnM5QF6yLgBVrb4j9C',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1778827553',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.M2RhYzlhODU2MDhmMWNiNTRlNDZkZjI0ZWE0YmJiZmRjOTg4OTdiNWNiZTQxZWJkYjRlNDUwNGRlN2ViYmY3YUiEX2JYakh8V6OvRaXFK58qAmAbVyninsUkOwNEz+ahyPGmY7XOHi02N28thxk1ewelwOVcdAF+zi4nRsNeuFw=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1778827553',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = 'd36e30ba88e75ee2b2a3f579f688a5b413d24fa2cb6c7209ff8ea1e1d7782f7a3d5810df0639f6f8cb844403db3c64ed4661ef7cc7e5351c790e4ba85395437d'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.MWQ2YTNmOTNmYmM3Yjc1YjJkNDBlY2Y3MWJkNGNkMWViMTZlN2NjOTdhNDAxZTBkMGI0ODRiNDYyZDQ5MTQwNGAhbEeaSa1hxoQEcQ5nMxxLR+JnM5QF6yLgBVrb4j9C'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1778827553'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.M2RhYzlhODU2MDhmMWNiNTRlNDZkZjI0ZWE0YmJiZmRjOTg4OTdiNWNiZTQxZWJkYjRlNDUwNGRlN2ViYmY3YUiEX2JYakh8V6OvRaXFK58qAmAbVyninsUkOwNEz+ahyPGmY7XOHi02N28thxk1ewelwOVcdAF+zi4nRsNeuFw='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1778827553'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт | Peak News
Гадаргын усны нөөц ба уул уурхайн ус ашиглалт
Харин манай орны хувьд ус хангамжийн 10 орчим хувийг нь гадаргын ус эзэлдэг бөгөөд гадаргын усны хэрэглээний бүтцийг ерөнхийлөн авч үзвэл газар тариалан, бэлчээрийн мал аж ахуй, усан цахилгаан станц, уул уурхайн салбар голлон эзэлж байна.
“Газар, газрын ус нэг, нэгийгээ харахаараа баярладаг” гэсэн утга төгөлдөр эртний үг бий. Гол, горхи эхэндээ өчүүхэн жижиг дуслаас бүрэлдэн тогтож, төд удалгүй өөр хоорондоо нэгдэн нийлж, түмэн саад бэрхшээлийг даван туулахын зэрэгцээ шингэж, ууршиж, үй олон бодисыг өөртөө уусган байгалийн хатуу шалгуураар голдрилоо олж, хүчээ аван урссанаар сая ариун тунгалаг гол, мөрөн болж, алс холыг бидэртэн зорьж, бидний нүдийг баясган сэтгэл, биеийг ариусгадаг билээ.
Манай орны нийт усны нөөцийн 98.1 хувийг гадаргын ус (нуур, мөнх цас, мөсөн гол, гол мөрний ус) эзэлдэг бөгөөд нөөц нь 554 сая м3/жил, түүнээс ашиглах боломжит нөөц 4.96 сая м3/жил байна. Хур тундасны 10 орчим хувь нь гадаргын урсцыг үүсгэнэ. Гол, мөрний нөөц 34.6 сая м3/жил ба усны нөөц, жилд унах хур тунадасны хэмжээ, байгалийн бүс бүслүүрээс хамаарч нутаг дэвсгэрийн хэмжээнд харилцан адилгүй тархалт, хуваарилалттай байна.
Гадаргын ус харьцангуй богино хугацаанд нөхөн сэргэдэг онцлогтой ч бохирдох, хомсдох, ширгэх эрсдэлтэй.
Хотжилт, үйлдвэржилтийн ачаалал бага учир манай орны гадаргын ус цэвэр тунгалагаараа хилийн чанад руу урсдаг.
Уул уурхай усыг ихээхэн хэмжээгээр ашигладаг онцлог бүхий салбар, усгүйгээр уул уурхай ажиллах боломжгүй юм. Тоосжилт дарах, зүлэг, мод услах, тоног төхөөрөмжийн хөргөлт, угаалга цэвэрлэгээ, гал түймэр унтраах зэрэг ажлууд болон баяжуулах, боловсруулах технологи, унд-ахуйд усыг өргөнөөр ашиглаж, хэрэглэдэг. Энэ салбарт гол мөрөн дээр урсцын тохируулга хийж, алс зайд дамжуулан ашиглах, хур бороо, цасны ус хуримтлуулан тогтоох, саарал усыг гүн цэвэршүүлж, эргүүлэн ашиглах шаардлага тулгарч байна. С
Гадаргын усыг ашиглах талаар гарсан тулгуур баримт бичгүүдээс дор дурьдъя. Үүнд:
- УИХ-ын 2008 оны 12 тоот тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан үндэсний хөгжлийн цогц бодлого”-ын 5 дугаар тэргүүлэх чиглэлийн хүрээний стратегийн Зорилт 3-д: Гадаргын усны тодорхой хэсгийг аж ахуйн эргэлтэд оруулан арвижуулах замаар хүн ам, үйлдвэрлэлийн ус хангамжийг шийдвэрлэх;
- УИХ-ын 2010 оны 24 дүгээр тогтоолоор баталсан “Ус” үндэсний хөтөлбөрийн 3.3.2-д: Орхон, Сэлэнгэ, Хэрлэн, Туул, Ховд, Булган, Халх, Онон, Эг, Хархираа, Түргэн, Шишхэд, Ерөө, Хараа, Тамир, Богдын голууд дээр урсцын тохируулга хийх, усан сан байгуулах, шилжүүлэн ашиглах боломжийн талаар судалгаа хийж, боломжтой газруудад зураг төсөл зохиох, бүтээн байгуулалтын ажлыг эхлүүлэх;
- УИХ-ын 2010 оны 48 дугаар тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын үзэл баримтлал”-ын 3.5.1.7-д: Гадаргын усны ашиглалтыг сайжруулах үүднээс томоохон гол, мөрөнд урсцын тохируулга хийж, бороо, цас, мөсний усыг хуримтлуулж нөөцлөх усан санг ууршил багатай, эрчим хүчний нөөц ихтэй бүс нутагт байгуулж, говь, тал хээрийн ууршил ихтэй бүсэд усыг нөөцлөх, дамжуулах далд систем барьж байгуулна;
- УИХ 2012 онд шинэчилж баталсан Усны тухай хуулийн: 4 дүгээр зүйл. Усны нөөцийн нэгдсэн менежмент;
- УИХ-ын 2014 оны 43 дугаар тогтоолоор баталсан “Ногоон хөгжлийн бодлого”-ын 3.2.11-д: Хур бороо, цас, үерийн усыг хуримтлуулан ашиглах санаачилга, гадаргын усны хуримтлал бий болгон ашиглах төсөл, газрын доорх усыг нөхөн сэргээх, нөөцийг нэмэгдүүлэх туршилт, судалгааг хөхүүлэн дэмжих;
- УИХ-ын 2016 оны 19 дүгээр тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын тогтвортой хөгжлийн үзэл баримтлал-2030”-ын 2.1.4-т: “Эрдэс баялгийн салбар”: II үе шат (2021-2025 он): Ус хангамжийн найдвартай эх үүсвэрийн төслүүдийг хэрэгжүүлж, уул уурхайн томоохон төслүүдийн үйлдвэрлэлийн бүрэн хүчин чадлыг эзэмших;
- Засгийн газрын 2010 оны 151 тоот тогтоолоор баталсан “Өмнөд говийн дэд бүтцийг хөгжүүлэх хөтөлбөр”-ийн 3.1.3.3: Усны хэрэгцээг газрын доорх болон гадаргын усаар, хосолмол аргаар хангах бодлого барьж ирээдүйд өсөн нэмэгдэх усны хэрэгцээг “Хэрлэн-Говь” төслийг хэрэгжүүлж хангах хувилбар боловсруулж шийдвэрлэх;
- Засгийн газрын 2013 оны 389 дүгээр тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын Усны нөөцийн нэгдсэн менежментийн төлөвлөгөө”-ний 4.6-д: Боомт, усан сан байгуулах боломжит газруудад хайгуул, судалгаа хийж, ТЭЗҮ болон зураг төсөл боловсруулна;
- Засгийн газрын 2017 оны 03 дугаар сарын 15-ны өдрийн “Зэсийн баяжмал боловсруулах үйлдвэр байгуулах ажлыг эрчимжүүлэх тухай” 88 дугаар тогтоол, хуралдааны 12 дугаар тэмдэглэлийн 2 дахь заалт: Өмнийн говьд шинээр баригдах Оюутолгойн баяжуулах үйлдвэр, Таван толгойн нүүрс угаах үйлдвэр, Таван толгойн цахилгаан станц болон Зэсийн баяжмал боловсруулах үйлдвэрийн ус хангамжийн асуудлыг шийдвэрлэх арга замын боломжит хувилбарыг Засгийн газарт оруулах;
- Засгийн газрын 2017 оны 8 дугаар сарын 17-ны өдрийн 232 дугаар тогтоолын 1-д: Өмнийн говьд байгуулагдах томоохон бүтээн байгуулалт, үйлдвэрлэл, дэд бүтцийн, бусад төслүүдийн ус хангамжийн асуудлыг шийдвэрлэх “Хэрлэн гол дээр урсцын тохируулга хийх төсөл”-ийг хэрэгжүүлэхэд шаардагдах техник-эдийн засгийн үндэслэл, байгаль орчинд нөлөөлөх байдлын үнэлгээ хийлгэх ажлыг шуурхай зохион байгуулах зэрэг болно.
байна. Гадаргын ус ашиглах ажлын хүрээнд Гадаргын усны нөөцийг уул уурхайд зөв, зохистой ашиглахаас өмнө судалгааны ажил, тухайлбал олон улсын жишигт хүрсэн нарийвчилсан судалгаа хийж, техник-эдийн засгийн үндэслэл боловсруулах шаардлагатай.
Манай оронд гадаргын усыг ашигладаг туршлага бий. Тухайлбал, Чоно харайхын гол, Завхан гол дээрх усан цахилгаан станцыг нэрлэж болно. Мөн Эрдэнэт, Бор-Өндөрийн баяжуулах үйлдвэрүүд газрын доорх усыг шугам хоолойгоор алс зайд дамжуулан хэрэглэж, ашиглаж байна. Гэхдээ энэ нь туйлын хангалтгүй дүр зураг юм.
Гадаргын усны нөөцийг хангалттай ашиглаж буй тод жишээ нь БНХАУ юм. Хөх мөрнөөс Шар мөрнийг дамнуулан 3 магистраль шугам хоолойгоор ус татаж усны чанар муу, хүрэлцээгүй бүс нутагтаа хүргэж байна. Суурилуулсан хүчин чадлаараа дэлхийд тэргүүлэх “Гурван хавцал” усан цахилгаан станцыг барьсан. Шар мөрнөөс ус татаж манай улсын урд хилд ойрхон байрладаг аж үйлдвэрийн парк, баяжуулах үйлдвэртээ ашиглаж байна. Бас нэг баримт: Япон улс 1710 боомт, Өмнөд Солонгос 1283 боомт, Турк 940 боомттой бол
Гадаргын ус газрын доорх устай нэгдмэл систем үүсгэсэн харилцан шүтэлцээнд байдаг. Иймээс голын хөвөө, татам дагуу хайгуул хийж газрын доорх усны нөөц бодож, ашиглах явдлыг багасгах чиглэл барих нь зүйтэй санагдана.
Гадаргын усны нөөцийг ашиглах эрх зүйн орчинд тулгуурлан усны нөөцийн менежментийг оновчтой, зөв чиглэлд хөгжүүлэн, цэнгэг усаар ядмаг, ууршилт ихтэй Говийн бүс хийгээд газар тариалан, уул уурхайд гадаргын усыг нарийвчилсан судалгааны үндсэн дээр тодорхой хувь, хэмжээгээр ашиглах нь зүйтэй байна. “Чийг арвидвал ус болно. Манан арвидвал үүл болно”, “Цангасан хүнд мянган лан алтнаас нэгэн ооч ус тус болно” хэмээн ноён хутагт Д.Данзанравжаагийн хэлсэн мэргэн үгээр нийтлэлээ өндөрлөе.
Эх сурвалж: Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яам
Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн яамны Төслийн нэгжийн мэргэжилтэн, доктор П.ХӨХӨӨ
Б.Баясгалан
Сэтгэгдэл бичих (1)
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.
Зочин [64.119.24.238] ・ 2021.12.08 Хариулах
Хүн төрлөхтөн гол мөрөн бараадаж амьдарч ирсэн түүхтэй