Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Монголын Эзэнт гүрэн хийгээд Mонголчуудын байлдан дагуулалт, соёл иргэншил, түүх зан заншил, угсаатны зүй зэргийг Ази Европын өргөн уудам нутагт судалж, тал талаас нь үнэлэлт дүгнэлт өгсөн ном бүтээл гаргасан нь тоймгүй. Нэг хэсэг нь ад үзэж түүх..." />
<meta name="keywords"
content="ген, чингис, монгол" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Монголын Эзэнт гүрэн хийгээд Mонголчуудын байлдан дагуулалт, соёл иргэншил, түүх зан заншил, угсаатны зүй зэргийг Ази Европын өргөн уудам нутагт судалж, тал талаас нь үнэлэлт дүгнэлт өгсөн ном бүтээл гаргасан нь тоймгүй. Нэг хэсэг нь ад үзэж түүх..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7bf74c379dbe368b1497c63965567327.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7bf74c379dbe368b1497c63965567327.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Монголын Эзэнт гүрэн хийгээд Mонголчуудын байлдан дагуулалт, соёл иргэншил, түүх зан заншил, угсаатны зүй зэргийг Ази Европын өргөн уудам нутагт судалж, тал талаас нь үнэлэлт дүгнэлт өгсөн ном бүтээл гаргасан нь тоймгүй. Нэг хэсэг нь ад үзэж түүх..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://www.peak.mn/files/profile/53d6ddb6e674f760a115e1eeab7d87ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author" class="uk-text-semi uk-link-text"></a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">11 сарын 27, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101&text=Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7bf74c379dbe368b1497c63965567327.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7bf74c379dbe368b1497c63965567327.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;">Монголын Эзэнт гүрэн хийгээд Mонголчуудын байлдан дагуулалт, соёл иргэншил, түүх зан заншил, угсаатны зүй зэргийг Ази Европын өргөн уудам нутагт судалж, тал талаас нь үнэлэлт дүгнэлт өгсөн ном бүтээл гаргасан нь тоймгүй. <span class="twittersharelink">Нэг хэсэг нь ад үзэж түүх гуйвуулан бичнэ. Нөгөө хэсэг нь адил төстэй бүхнээ өргөн товойлгож Монгол угсаатны "тасарсан элэг, үсэрсэн цус" хэмээн өөрсдийгөө өргөмжилж их үндэстний дургүйг хүргэнэ.</span> Тэр бүхнийг буруу гэх арга байхгүй. Том гүрний түүх өөрийн хэмжээгээрээ үлдэж, дарагдсаныг хорсгож, дагалдсаныг баярлуулж, хамтарсныг бахархуулсаар байдаг нь жам ёсны хэрэг мэт.</p></blockquote><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Түүх гэдэг мууллаа гэж устаж үгүй болдоггүй, магтлаа гээд үнэн төрхөө алддаггүй хөдөлшгүй голч чанар юм. </span>Дэлхийн түүхийг үзье гэвэл Монголын түүхийг судлах ёстой гэдэг нь зүгээр нэг амны дэмээр гараад ирсэн үг биш.</p><p style="text-align: justify;">Ялангуяа Ази Европын түүхийн хариу нэхсэн асуудалд Монголын түүхээс уг сурвалжийг нь нээж олохгүйгээр хариулт өгөх боломжгүй байгаа нь нууц биш.</p><p style="text-align: justify;">Иймд Эзэнт гүрний амин нутаг болсон Монголын газар нутагт археологи, антропологи, удам зүйн нарийвчилсан судалгаа хийж, шинэ мэдээ мэдээлэл олох шаардлага нэмэгдэж байна. Тэр дундаа удам зүйн талаас нухацтай олон асуудал хариу нэхэж байгаа аж. Тухайлбал, хөх толботой бүхэн Монгол угсаатан мөн үү, Солонгос, Япон, Монгол угсаатнууд гарвал нэгтэй юу, Монголчуудын генийн тархац хэр байна вэ, Чингис хааны У-ДНК-г тээж яваа хүн хэр олон байна вэ, Төмөр хаан барлас овгийн Монгол хүн байсан уу, Туркууд яагаад Төмөр хааныг Монгол хүн биш гэдэг вэ, Монголчуудтай генийн хувьд хамгийн ойр “төрөл” ямар үндэстэн байна вэ зэрэг олон асуултууд бийг эрдэмтэд хүлээн зөвшөөрдөг.</p><p style="text-align: justify;">Зарим орны эрдэмтэд Монголчууд генээ хүчирхийллийн аргаар тараасан гэх буюу Монголчуудтай холбоотой нэг супер ген олдсоныг үгүйсгэж байна. Энэ бүхэнд генетикийн нарийвчилсан судалгаа л хариу өгч чадах аж.</p><p style="text-align: center;"><strong> </strong></p><p style="text-align: center;"><strong><span style="font-size: 18px;">Монголчуудын ген</span></strong></p><p style="text-align: justify;">Орчин үед генетикчид улс үндэстний генийг У-ДНК тестийн аргаар хэсэглэн тогтоож байгаа аж. Энэ аргаар авч үзэхэд дэлхийн хүн амын 90 хувь нь гаплоггрупп Р-ээс салбарласан байна. Үлдсэн нь С-гээс гарсан гэсэн үг. Эрдэмтэд “Нийт хүн төрөлхтөн Африк тивээс гараагүй, Гаплогрупп А-аас салбарласан А ген нь В, СТ гэж хуваагдаад Ст нь С, F, Д, Е хэмээн салдаг /Б.Хэрлэн/ хэмээнэ.</p><p style="text-align: justify;">Тухайлбал, <span class="twittersharelink">Монголчуудын У-ДНК гаплогрупп нь СЗ аж. Энэ нь С хэмээх ДНК-гаас үүсэлтэй гэж үзнэ.</span></p><p style="text-align: justify;">Монголчууд хөрш зэргэлдээ олон зуун жил оршиж ирсэн Хятад, Солонгос, Төвд, Япон зэрэг Азийн бусад орноос зан заншил, хэл яриа, сэтгэлгээ, соёлоороо их зөрүүтэй, тэс өөр хэв шинж нь генийн гарлаасаа болдог бололтой. Чухамдаа тэдгээр орнуудын хүн амын ген нь гаплогрупп Р-ээс гаралтай гэнэ. Эрдэмтэд гаплогрупп Р, С хоёр нь 60.000 жилийн өмнө салсан гэж үздэг.</p><p style="text-align: justify;"><em><strong>Монголчуудын дийлэнх хувьд нь тээгдэж байгаа У-ДНК гаплогруппт С-3 нь ямар хэмжээний тархалттай байдаг юм бэ?</strong></em> Ямар үндэстэн Монголчуудтай ДНК-гийн хувьд хамгийн ойр вэ гэдэг асуулт гарч ирнэ. 2000 оноос хойш хийгдсэн судалгаагаар У-ДНК гаплогрупп С-3 нь Монгол, Өвөрмонгол, Казак, Оросын буриад, Халимаг, Монголын буриад, Хазара, Даур, Каракалпак Киргыз, Узбек, Азарбайжен, Оросын Алтай, Солонгос, Баонань, Денсиан, Якут, Төвд, Турк зэрэг угсаатнуудтай тодорхой хувьд тээгдэж байгаа нь тогтоогджээ. Тодруулбал, Халхын хүн амын 57 хувь, Өвөрмонголын 37 хувь, Казакын 66 хувь, Оросын буриадын 60.5 хувь, Халимагийн 61 хувь, Хазарагийн 30 хувь, Каракалпакийн 22 хувьд У-ДНК гаплогрупп С-3 ген хадгалагдан тээгдэж байгаа гэнэ.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Эндээс харахад Монголчуудтай генийн хувьд маш ойр угсаатан нь Казак болох нь тодорхой харагдаж байна. </span>Гэвч Европын зарим түүхчид Монгол, Казак угсаатны генийн нарийн учир холбогдлыг тогтоохыг үл ойшоож “Монголчуудын байлдан дагуулалтын үед хүчирхийлэгдэж казакын охид эмэгтэйчүүд олноороо жирэмсэлсэн учир ази төрхтэй болсон” хэмээн өнгөц дүгнэлт хийж эхэлжээ.</p><p style="text-align: justify;"><em><strong>Тухайлбал,</strong></em> Оросын судлаач Сергей Каржавин “Европ гаралтай Казак үндэстэн гаплогрупп С-З-тай байгаа нь Зүүнгарын Хаант улсад эзлэгдэн хүчирхийлэгдсэнээс болсон юм. Харин <span class="twittersharelink">орчин цагийн Монголчууд бол эртний монголчууд биш Манж, Хятадын эрлийзүүд юм” гэж бодлогогүйгээр дүгнэсэн нь ШУ-нд халтай хэрэг болсон аж.</span></p><p style="text-align: justify;">Гэвч <span class="twittersharelink">дээр өгүүлсэн судалгааны дүн нь Монгол улсыг тойрсон 16 улсын 26 угсаатны дунд өндөр нарийвчлалт тестерээр явуулсан учраас үл хүлээн зөвшөөрөгдөх зүйл байсангүй. </span>Харин ганцхан Монгол, Казак угсаатны ген бусад угсаатнаас маш ойр байгааг зөвхөн Монголчуудын байлдан дагуулалттай холбож хариулах нь учир дутагдалтай юм. Мөн зарим казак судлаач “Нууц товчоо”-ы эхэнд “Бөртэ-чину, гэргий гоо Маралын хамт тэнгис далайг гэтэлж ирээд Онон мөрний эхэнд нутаглаж Батцагаан гэдэг нэгэн хөвүүн төрүүлжээ” гэснийг казак нутгаас ирсэн мэтээр тайлбарлаж Чингис хааныг цэнхэр нүдтэй, казак угсаатан хүн байсан хэмээн үзэж байсан нь саяхан. Энэ мэт хэт эндүүрэлд сүүлийн үеийн генетик судалгааны үр дүн удахгүй бүрэн хариу өгөх болно</p><p style="text-align: justify;"> </p><p style="text-align: center;"><strong><span style="font-size: 18px;">Монгол генийн тархалтын судалгааны наана, цаана</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Бидний дунд генетикийн шинжилгээний дүн харалгүй хөх толботой л бол Монголтой угсаа нэгтэй, монгол хэлээр ярьдаг л бол яс, цус нэгтэй гэж үздэг Пан монголист хандлага бий.</span> Гэвч <span class="twittersharelink">хөх толбо гэгч нь үнэндээ монгол угсаатны ямар ч гол шинжийг илэрхийлдэггүй аж.</span> Солонгос, Япон хүмүүсттөдийгүй Африк хүмүүст ч хөх толбо бийг генетикчид хэлдэг. Мөн манайхан Баонань, Дансиан, Монгур зэрэг үндэстнүүдийг монгол хэлээр ярьдгаар нь угсаа нэгтэй гэж үздэг нь том эндүүрэл аж. Эдгээр үндэстнүүд нь Эзэнт гүрний үед элдэв ажилд дайчлагдан монгол хэл сурснаас бус цусны монголчууд биш гэдгийг тэмдэглэж байна. Турк, Солонгос, Төвд, Волгын Татаруудын дунд ч ийм хүмүүс цөөнгүй гэнэ. Тэгэхээр гаплогрупп С-3 бүхий түрэг-монгол хүмүүсийн царайны төрх байдал нь хамар нь их зөв хэлбэртэй өндөр, шанаа, эрүү өргөнтэй байдгийг эрдэмтэд өгүүлсэн байна. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Ялангуяа Монголчуудын хамар Азийн бусад орнуудын навтгар, хэлбэр тааруу онгорхой, сартгар хамартнуудаасаа эрс ялгардгийг тэмдэглэжээ.</span> Дээр нь <span class="twittersharelink">Монголчуудын тас хар үс, хонин бор нүд онцгой. Гэхдээ үс болоод нүдний өнгө яаж ч солигддогийг анхаарахгүй өнгөрч болохгүй. </span>Казакуудын дунд хар үстэй, бор нүдтэй хүн олон байдгийг бид мэднэ. Энэ мэтээр монголчуудын У-ДНК С-З-ийн шинж чанар холбоо хамаарлыг тогтоосоор байна. Улмаар <span class="twittersharelink">Их Монгол улсын үед бүртгэгдсэн Гурван гол, Орхоны хөндий, Хөлөн буйр зэрэг нутгуудад нутаглаж байсан аймгуудынхан нь 100 хувь У-ДНК С-3 гентэй байсныг тогтоожээ. </span>Цаашлаад Ойрад, Онгут, Казакын Үлы /их/, Кышы /бага/, Жүд /Зуут/-ын олон аймгуудынхан С-З-тай байсан аж. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Тэгэхээр Монгол, Казак хоёр угсаатны У-ДНК нь хамгийн ойр байгаагийн шалтгааныг эртний хөх түрэгчүүд, Есөн онгуз, Гучин татар, Эртний Уйгар зэрэг аймгуудын ДНК-гаас хайх хэрэгтэй гэж судлаачид үзэж байна. Иймд тэд Орхоны хөндийд орших Хөх түрэг болон Уйгаруудын булшнаас ДНК-гийн шинжилгээ авахыг чухалчилж байгаа аж.</p><p style="text-align: justify;"> </p><p style="text-align: center;"><strong><span style="font-size: 18px;">Эзэн Чингисийн удмынхны ген</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Монголчуудын гений судалгааны дотор Эзэн Чингисийн удмын генийг олж тогтоох асуудал онцгой байр эзэлж байна.</span> Энэ чиглэлийн судалгаанд Казакстаны судлаач Жаксылык Сабитов онцгой анхаарал тавин ажиллажээ. Мөн Монголын био анагаахын инженер, генетикч Б.Хэрлэн Жебитовтой холбоотой ажилласан аж. Энэ судалгаанд Чингис хааны ясны төрлийн олон хүмүүсийг хамруулсан нь сонин.</p><p style="text-align: justify;"><em><strong>Тухайлбал,</strong></em> Зүчи хааны Шайбаны хүүгийн удмынхан, Батмөнх Даян хааны Мандухай хатнаас гарсан Төрболд, Алчиболд, бусад хатнаас төрсөн Гэрсэнз, Хунтайжийнхан, түүний удам Сайн ноён ханыхан нарыг хамруулж иржээ. Мөн хорчноос Хасарын удмын тайж язгууртай залуу болон Энэтхэгээс Барлас овгийн Доголон Төмөр хааны удмын 10 хүний У-ДНК-г авч судалгаанд ашиглажээ. Улмаар эртний Нирун овгийн Хатагин, Дулай, Мангад, Бэсүд нарыг ч судалгаанд хамруулан ажилласан. Ингэж өргөн хүрээний өгөгдөлтэй судалгаа явуулснаар Чингис хааны удмын супер генийг тогтооход том апхам хийжээ. </p><p style="text-align: justify;"><em><strong>Судлаач Б.Хэрлэн нэгэн тэмдэглэлдээ</strong></em> “Би Чингис хааны гэгдэх У-ДНК кодыг 12 маркерын хайлт дээр үзэхэд 116 хүн олдсон. Харин 25 маркерын хайлт дээр үзэхэд ердөө 14 хүн болж цөөрсөн” хэмээн өгүүлжээ. Эндээс үзэхэд илүү өндөр үзүүлэлттэй маркерээр хайлт хийвэл уул тоо улам цөөрч мэдэх байдал ажиглагдаж байна. Ямартаа ч Чингис хааны ясны удмын хүн дэлхийд маш цөөхөн байгаа гэсэн дүгнэлт хийж болно.</p><p style="text-align: justify;">Эцэст нь тэмдэглэхэд дэлхийн хүн амын 90 хувь нь гаплогрупп Р-гээс салбарласан гэж өгүүлсэн. Харин <span class="twittersharelink">үлдсэн 10 хувь болох гаплогрупп С-гээс салбарласан гэгдэх бидний У-ДНК гаплогрупп С-3 нь үндсэндээ “Улаан ном”-д орохоор болж байна.</span> Иймд <span class="twittersharelink">Монгол хүний генийн удмын санг анхаарахгүй юмуу, анхаарсан ч хайнга хандаж болохгүй</span> мэт. </p><p style="text-align: justify;">Энд дахин тэмдэглэхэд <span class="twittersharelink">Монголчуудын 57 хувь нь удмын гентэйгээ, 10 хувь нь Индо-Европ зүгийн мэт ДНК-тай үлдсэн хэсэгт Хятад, Солонгос зэрэг орны гаплогрупп Р генийн удам орж ирсэн</span> байгаа аж. Дээр нь үеэлүүд хоорондоо гэрлэх нь олширч удамшлын болон цус ойртох өвчин зугуухан хүрээгээ тэлсээр байна. Энэ нь гадны геополитикийн аюулаас илүү “Биополитик”-ийн далд хөнөөл нүүрлэн буйг илтгэх аж. Яалтай ч билээ.</p><p style="text-align: justify;"> </p><p style="text-align: right;"><strong>Монгол Улсын Соёлын Гавьяат Зүтгэлтэн Н.Даваадаш</strong></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ген" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ген</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/чингис" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">чингис</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/монгол" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">монгол</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101&text=Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780213182.7425"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '28760';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd9f7c790e5c8e5c19db3134689fa2dfb6ba969d38d0f4497fbd4e5918d98a29458f9f682c812149382f7c75649c568e7afff5d56c37eefbeb94f1b0bfb81dcb4');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd9f7c790e5c8e5c19db3134689fa2dfb6ba969d38d0f4497fbd4e5918d98a29458f9f682c812149382f7c75649c568e7afff5d56c37eefbeb94f1b0bfb81dcb4');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd9f7c790e5c8e5c19db3134689fa2dfb6ba969d38d0f4497fbd4e5918d98a29458f9f682c812149382f7c75649c568e7afff5d56c37eefbeb94f1b0bfb81dcb4');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/turanjargal-jignej-bolgoson-jims-nogoog-organik-khuns-gej-enduurekh-khereggui">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/cf44c680e794ef1fb7003d76c3956479.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/cf44c680e794ef1fb7003d76c3956479.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/turanjargal-jignej-bolgoson-jims-nogoog-organik-khuns-gej-enduurekh-khereggui">
Т.Уранжаргал: Жигнэж болгосон жимс, ногоо бүхнийг органик хүнс гэж эндүүрэх хэрэггүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 10, 2022 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/anu-yapon-bolon-mongol-uls-ballistik-puujin-kharwakhaa-zogsookhiig-bnasau-d-uriallaa-212319">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9e2837fed206b4b1d2d87b33e08379ff.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9e2837fed206b4b1d2d87b33e08379ff.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/world">
Дэлхий </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/anu-yapon-bolon-mongol-uls-ballistik-puujin-kharwakhaa-zogsookhiig-bnasau-d-uriallaa-212319">
АНУ, Япон, Монгол Улс хамтарсан мэдэгдэл гаргажээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
01 сарын 11, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/anu-iin-kongressiin-tuluulugchid-anu-mongoliin-strategiin-tunshleliig-bekhjuulekh-tukhai-togtool-iig-batlaw">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/8abb4249d1078a84a4d80599cabcb4fb.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/8abb4249d1078a84a4d80599cabcb4fb.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/anu-iin-kongressiin-tuluulugchid-anu-mongoliin-strategiin-tunshleliig-bekhjuulekh-tukhai-togtool-iig-batlaw">
АНУ-ын Конгресс “АНУ-Монголын стратегийн түншлэлийг бэхжүүлэх тухай тогтоол”-ыг батлав </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
12 сарын 09, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-21-aimgiin-tuwiig-nerlej-chadakh-uu1">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/c99d53a32eea7f4a3f95393c32adaa14.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/c99d53a32eea7f4a3f95393c32adaa14.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/quiz">
Сонжоо </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-21-aimgiin-tuwiig-nerlej-chadakh-uu1">
СОНЖОО: Та Монголын 21 аймгийн төвийг нэрлэж чадах уу? </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Г.Сайнзаяа </a> ・
11 сарын 29, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/gurwan-makhtai-shulnii-duuli">
<img src="https://peak.mn/files/70cf3d71-5164-4dfb-9661-c2383fa1cb8f/f095057e56b0b206a74d121e68f94401.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/70cf3d71-5164-4dfb-9661-c2383fa1cb8f/f095057e56b0b206a74d121e68f94401.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/niitlelchid">
Нийтлэл </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/gurwan-makhtai-shulnii-duuli">
Гурван махтай шөлний дууль </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Батсуурийн Туул </a> ・
11 сарын 06, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nm6w";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Монголын Эзэнт гүрэн хийгээд Mонголчуудын байлдан дагуулалт, соёл иргэншил, түүх зан заншил, угсаатны зүй зэргийг Ази Европын өргөн уудам нутагт судалж, тал талаас нь үнэлэлт дүгнэлт өгсөн ном бүтээл гаргасан нь тоймгүй. Нэг хэсэг нь ад үзэж түүх..." />
<meta name="keywords"
content="ген, чингис, монгол" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Монголын Эзэнт гүрэн хийгээд Mонголчуудын байлдан дагуулалт, соёл иргэншил, түүх зан заншил, угсаатны зүй зэргийг Ази Европын өргөн уудам нутагт судалж, тал талаас нь үнэлэлт дүгнэлт өгсөн ном бүтээл гаргасан нь тоймгүй. Нэг хэсэг нь ад үзэж түүх..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7bf74c379dbe368b1497c63965567327.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7bf74c379dbe368b1497c63965567327.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Монголын Эзэнт гүрэн хийгээд Mонголчуудын байлдан дагуулалт, соёл иргэншил, түүх зан заншил, угсаатны зүй зэргийг Ази Европын өргөн уудам нутагт судалж, тал талаас нь үнэлэлт дүгнэлт өгсөн ном бүтээл гаргасан нь тоймгүй. Нэг хэсэг нь ад үзэж түүх..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://www.peak.mn/files/profile/53d6ddb6e674f760a115e1eeab7d87ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author" class="uk-text-semi uk-link-text"></a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">11 сарын 27, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101&text=Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7bf74c379dbe368b1497c63965567327.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7bf74c379dbe368b1497c63965567327.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;">Монголын Эзэнт гүрэн хийгээд Mонголчуудын байлдан дагуулалт, соёл иргэншил, түүх зан заншил, угсаатны зүй зэргийг Ази Европын өргөн уудам нутагт судалж, тал талаас нь үнэлэлт дүгнэлт өгсөн ном бүтээл гаргасан нь тоймгүй. <span class="twittersharelink">Нэг хэсэг нь ад үзэж түүх гуйвуулан бичнэ. Нөгөө хэсэг нь адил төстэй бүхнээ өргөн товойлгож Монгол угсаатны "тасарсан элэг, үсэрсэн цус" хэмээн өөрсдийгөө өргөмжилж их үндэстний дургүйг хүргэнэ.</span> Тэр бүхнийг буруу гэх арга байхгүй. Том гүрний түүх өөрийн хэмжээгээрээ үлдэж, дарагдсаныг хорсгож, дагалдсаныг баярлуулж, хамтарсныг бахархуулсаар байдаг нь жам ёсны хэрэг мэт.</p></blockquote><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Түүх гэдэг мууллаа гэж устаж үгүй болдоггүй, магтлаа гээд үнэн төрхөө алддаггүй хөдөлшгүй голч чанар юм. </span>Дэлхийн түүхийг үзье гэвэл Монголын түүхийг судлах ёстой гэдэг нь зүгээр нэг амны дэмээр гараад ирсэн үг биш.</p><p style="text-align: justify;">Ялангуяа Ази Европын түүхийн хариу нэхсэн асуудалд Монголын түүхээс уг сурвалжийг нь нээж олохгүйгээр хариулт өгөх боломжгүй байгаа нь нууц биш.</p><p style="text-align: justify;">Иймд Эзэнт гүрний амин нутаг болсон Монголын газар нутагт археологи, антропологи, удам зүйн нарийвчилсан судалгаа хийж, шинэ мэдээ мэдээлэл олох шаардлага нэмэгдэж байна. Тэр дундаа удам зүйн талаас нухацтай олон асуудал хариу нэхэж байгаа аж. Тухайлбал, хөх толботой бүхэн Монгол угсаатан мөн үү, Солонгос, Япон, Монгол угсаатнууд гарвал нэгтэй юу, Монголчуудын генийн тархац хэр байна вэ, Чингис хааны У-ДНК-г тээж яваа хүн хэр олон байна вэ, Төмөр хаан барлас овгийн Монгол хүн байсан уу, Туркууд яагаад Төмөр хааныг Монгол хүн биш гэдэг вэ, Монголчуудтай генийн хувьд хамгийн ойр “төрөл” ямар үндэстэн байна вэ зэрэг олон асуултууд бийг эрдэмтэд хүлээн зөвшөөрдөг.</p><p style="text-align: justify;">Зарим орны эрдэмтэд Монголчууд генээ хүчирхийллийн аргаар тараасан гэх буюу Монголчуудтай холбоотой нэг супер ген олдсоныг үгүйсгэж байна. Энэ бүхэнд генетикийн нарийвчилсан судалгаа л хариу өгч чадах аж.</p><p style="text-align: center;"><strong> </strong></p><p style="text-align: center;"><strong><span style="font-size: 18px;">Монголчуудын ген</span></strong></p><p style="text-align: justify;">Орчин үед генетикчид улс үндэстний генийг У-ДНК тестийн аргаар хэсэглэн тогтоож байгаа аж. Энэ аргаар авч үзэхэд дэлхийн хүн амын 90 хувь нь гаплоггрупп Р-ээс салбарласан байна. Үлдсэн нь С-гээс гарсан гэсэн үг. Эрдэмтэд “Нийт хүн төрөлхтөн Африк тивээс гараагүй, Гаплогрупп А-аас салбарласан А ген нь В, СТ гэж хуваагдаад Ст нь С, F, Д, Е хэмээн салдаг /Б.Хэрлэн/ хэмээнэ.</p><p style="text-align: justify;">Тухайлбал, <span class="twittersharelink">Монголчуудын У-ДНК гаплогрупп нь СЗ аж. Энэ нь С хэмээх ДНК-гаас үүсэлтэй гэж үзнэ.</span></p><p style="text-align: justify;">Монголчууд хөрш зэргэлдээ олон зуун жил оршиж ирсэн Хятад, Солонгос, Төвд, Япон зэрэг Азийн бусад орноос зан заншил, хэл яриа, сэтгэлгээ, соёлоороо их зөрүүтэй, тэс өөр хэв шинж нь генийн гарлаасаа болдог бололтой. Чухамдаа тэдгээр орнуудын хүн амын ген нь гаплогрупп Р-ээс гаралтай гэнэ. Эрдэмтэд гаплогрупп Р, С хоёр нь 60.000 жилийн өмнө салсан гэж үздэг.</p><p style="text-align: justify;"><em><strong>Монголчуудын дийлэнх хувьд нь тээгдэж байгаа У-ДНК гаплогруппт С-3 нь ямар хэмжээний тархалттай байдаг юм бэ?</strong></em> Ямар үндэстэн Монголчуудтай ДНК-гийн хувьд хамгийн ойр вэ гэдэг асуулт гарч ирнэ. 2000 оноос хойш хийгдсэн судалгаагаар У-ДНК гаплогрупп С-3 нь Монгол, Өвөрмонгол, Казак, Оросын буриад, Халимаг, Монголын буриад, Хазара, Даур, Каракалпак Киргыз, Узбек, Азарбайжен, Оросын Алтай, Солонгос, Баонань, Денсиан, Якут, Төвд, Турк зэрэг угсаатнуудтай тодорхой хувьд тээгдэж байгаа нь тогтоогджээ. Тодруулбал, Халхын хүн амын 57 хувь, Өвөрмонголын 37 хувь, Казакын 66 хувь, Оросын буриадын 60.5 хувь, Халимагийн 61 хувь, Хазарагийн 30 хувь, Каракалпакийн 22 хувьд У-ДНК гаплогрупп С-3 ген хадгалагдан тээгдэж байгаа гэнэ.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Эндээс харахад Монголчуудтай генийн хувьд маш ойр угсаатан нь Казак болох нь тодорхой харагдаж байна. </span>Гэвч Европын зарим түүхчид Монгол, Казак угсаатны генийн нарийн учир холбогдлыг тогтоохыг үл ойшоож “Монголчуудын байлдан дагуулалтын үед хүчирхийлэгдэж казакын охид эмэгтэйчүүд олноороо жирэмсэлсэн учир ази төрхтэй болсон” хэмээн өнгөц дүгнэлт хийж эхэлжээ.</p><p style="text-align: justify;"><em><strong>Тухайлбал,</strong></em> Оросын судлаач Сергей Каржавин “Европ гаралтай Казак үндэстэн гаплогрупп С-З-тай байгаа нь Зүүнгарын Хаант улсад эзлэгдэн хүчирхийлэгдсэнээс болсон юм. Харин <span class="twittersharelink">орчин цагийн Монголчууд бол эртний монголчууд биш Манж, Хятадын эрлийзүүд юм” гэж бодлогогүйгээр дүгнэсэн нь ШУ-нд халтай хэрэг болсон аж.</span></p><p style="text-align: justify;">Гэвч <span class="twittersharelink">дээр өгүүлсэн судалгааны дүн нь Монгол улсыг тойрсон 16 улсын 26 угсаатны дунд өндөр нарийвчлалт тестерээр явуулсан учраас үл хүлээн зөвшөөрөгдөх зүйл байсангүй. </span>Харин ганцхан Монгол, Казак угсаатны ген бусад угсаатнаас маш ойр байгааг зөвхөн Монголчуудын байлдан дагуулалттай холбож хариулах нь учир дутагдалтай юм. Мөн зарим казак судлаач “Нууц товчоо”-ы эхэнд “Бөртэ-чину, гэргий гоо Маралын хамт тэнгис далайг гэтэлж ирээд Онон мөрний эхэнд нутаглаж Батцагаан гэдэг нэгэн хөвүүн төрүүлжээ” гэснийг казак нутгаас ирсэн мэтээр тайлбарлаж Чингис хааныг цэнхэр нүдтэй, казак угсаатан хүн байсан хэмээн үзэж байсан нь саяхан. Энэ мэт хэт эндүүрэлд сүүлийн үеийн генетик судалгааны үр дүн удахгүй бүрэн хариу өгөх болно</p><p style="text-align: justify;"> </p><p style="text-align: center;"><strong><span style="font-size: 18px;">Монгол генийн тархалтын судалгааны наана, цаана</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Бидний дунд генетикийн шинжилгээний дүн харалгүй хөх толботой л бол Монголтой угсаа нэгтэй, монгол хэлээр ярьдаг л бол яс, цус нэгтэй гэж үздэг Пан монголист хандлага бий.</span> Гэвч <span class="twittersharelink">хөх толбо гэгч нь үнэндээ монгол угсаатны ямар ч гол шинжийг илэрхийлдэггүй аж.</span> Солонгос, Япон хүмүүсттөдийгүй Африк хүмүүст ч хөх толбо бийг генетикчид хэлдэг. Мөн манайхан Баонань, Дансиан, Монгур зэрэг үндэстнүүдийг монгол хэлээр ярьдгаар нь угсаа нэгтэй гэж үздэг нь том эндүүрэл аж. Эдгээр үндэстнүүд нь Эзэнт гүрний үед элдэв ажилд дайчлагдан монгол хэл сурснаас бус цусны монголчууд биш гэдгийг тэмдэглэж байна. Турк, Солонгос, Төвд, Волгын Татаруудын дунд ч ийм хүмүүс цөөнгүй гэнэ. Тэгэхээр гаплогрупп С-3 бүхий түрэг-монгол хүмүүсийн царайны төрх байдал нь хамар нь их зөв хэлбэртэй өндөр, шанаа, эрүү өргөнтэй байдгийг эрдэмтэд өгүүлсэн байна. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Ялангуяа Монголчуудын хамар Азийн бусад орнуудын навтгар, хэлбэр тааруу онгорхой, сартгар хамартнуудаасаа эрс ялгардгийг тэмдэглэжээ.</span> Дээр нь <span class="twittersharelink">Монголчуудын тас хар үс, хонин бор нүд онцгой. Гэхдээ үс болоод нүдний өнгө яаж ч солигддогийг анхаарахгүй өнгөрч болохгүй. </span>Казакуудын дунд хар үстэй, бор нүдтэй хүн олон байдгийг бид мэднэ. Энэ мэтээр монголчуудын У-ДНК С-З-ийн шинж чанар холбоо хамаарлыг тогтоосоор байна. Улмаар <span class="twittersharelink">Их Монгол улсын үед бүртгэгдсэн Гурван гол, Орхоны хөндий, Хөлөн буйр зэрэг нутгуудад нутаглаж байсан аймгуудынхан нь 100 хувь У-ДНК С-3 гентэй байсныг тогтоожээ. </span>Цаашлаад Ойрад, Онгут, Казакын Үлы /их/, Кышы /бага/, Жүд /Зуут/-ын олон аймгуудынхан С-З-тай байсан аж. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Тэгэхээр Монгол, Казак хоёр угсаатны У-ДНК нь хамгийн ойр байгаагийн шалтгааныг эртний хөх түрэгчүүд, Есөн онгуз, Гучин татар, Эртний Уйгар зэрэг аймгуудын ДНК-гаас хайх хэрэгтэй гэж судлаачид үзэж байна. Иймд тэд Орхоны хөндийд орших Хөх түрэг болон Уйгаруудын булшнаас ДНК-гийн шинжилгээ авахыг чухалчилж байгаа аж.</p><p style="text-align: justify;"> </p><p style="text-align: center;"><strong><span style="font-size: 18px;">Эзэн Чингисийн удмынхны ген</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Монголчуудын гений судалгааны дотор Эзэн Чингисийн удмын генийг олж тогтоох асуудал онцгой байр эзэлж байна.</span> Энэ чиглэлийн судалгаанд Казакстаны судлаач Жаксылык Сабитов онцгой анхаарал тавин ажиллажээ. Мөн Монголын био анагаахын инженер, генетикч Б.Хэрлэн Жебитовтой холбоотой ажилласан аж. Энэ судалгаанд Чингис хааны ясны төрлийн олон хүмүүсийг хамруулсан нь сонин.</p><p style="text-align: justify;"><em><strong>Тухайлбал,</strong></em> Зүчи хааны Шайбаны хүүгийн удмынхан, Батмөнх Даян хааны Мандухай хатнаас гарсан Төрболд, Алчиболд, бусад хатнаас төрсөн Гэрсэнз, Хунтайжийнхан, түүний удам Сайн ноён ханыхан нарыг хамруулж иржээ. Мөн хорчноос Хасарын удмын тайж язгууртай залуу болон Энэтхэгээс Барлас овгийн Доголон Төмөр хааны удмын 10 хүний У-ДНК-г авч судалгаанд ашиглажээ. Улмаар эртний Нирун овгийн Хатагин, Дулай, Мангад, Бэсүд нарыг ч судалгаанд хамруулан ажилласан. Ингэж өргөн хүрээний өгөгдөлтэй судалгаа явуулснаар Чингис хааны удмын супер генийг тогтооход том апхам хийжээ. </p><p style="text-align: justify;"><em><strong>Судлаач Б.Хэрлэн нэгэн тэмдэглэлдээ</strong></em> “Би Чингис хааны гэгдэх У-ДНК кодыг 12 маркерын хайлт дээр үзэхэд 116 хүн олдсон. Харин 25 маркерын хайлт дээр үзэхэд ердөө 14 хүн болж цөөрсөн” хэмээн өгүүлжээ. Эндээс үзэхэд илүү өндөр үзүүлэлттэй маркерээр хайлт хийвэл уул тоо улам цөөрч мэдэх байдал ажиглагдаж байна. Ямартаа ч Чингис хааны ясны удмын хүн дэлхийд маш цөөхөн байгаа гэсэн дүгнэлт хийж болно.</p><p style="text-align: justify;">Эцэст нь тэмдэглэхэд дэлхийн хүн амын 90 хувь нь гаплогрупп Р-гээс салбарласан гэж өгүүлсэн. Харин <span class="twittersharelink">үлдсэн 10 хувь болох гаплогрупп С-гээс салбарласан гэгдэх бидний У-ДНК гаплогрупп С-3 нь үндсэндээ “Улаан ном”-д орохоор болж байна.</span> Иймд <span class="twittersharelink">Монгол хүний генийн удмын санг анхаарахгүй юмуу, анхаарсан ч хайнга хандаж болохгүй</span> мэт. </p><p style="text-align: justify;">Энд дахин тэмдэглэхэд <span class="twittersharelink">Монголчуудын 57 хувь нь удмын гентэйгээ, 10 хувь нь Индо-Европ зүгийн мэт ДНК-тай үлдсэн хэсэгт Хятад, Солонгос зэрэг орны гаплогрупп Р генийн удам орж ирсэн</span> байгаа аж. Дээр нь үеэлүүд хоорондоо гэрлэх нь олширч удамшлын болон цус ойртох өвчин зугуухан хүрээгээ тэлсээр байна. Энэ нь гадны геополитикийн аюулаас илүү “Биополитик”-ийн далд хөнөөл нүүрлэн буйг илтгэх аж. Яалтай ч билээ.</p><p style="text-align: justify;"> </p><p style="text-align: right;"><strong>Монгол Улсын Соёлын Гавьяат Зүтгэлтэн Н.Даваадаш</strong></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ген" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ген</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/чингис" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">чингис</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/монгол" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">монгол</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101&text=Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780213182.7425"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '28760';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd9f7c790e5c8e5c19db3134689fa2dfb6ba969d38d0f4497fbd4e5918d98a29458f9f682c812149382f7c75649c568e7afff5d56c37eefbeb94f1b0bfb81dcb4');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd9f7c790e5c8e5c19db3134689fa2dfb6ba969d38d0f4497fbd4e5918d98a29458f9f682c812149382f7c75649c568e7afff5d56c37eefbeb94f1b0bfb81dcb4');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd9f7c790e5c8e5c19db3134689fa2dfb6ba969d38d0f4497fbd4e5918d98a29458f9f682c812149382f7c75649c568e7afff5d56c37eefbeb94f1b0bfb81dcb4');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/turanjargal-jignej-bolgoson-jims-nogoog-organik-khuns-gej-enduurekh-khereggui">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/cf44c680e794ef1fb7003d76c3956479.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/cf44c680e794ef1fb7003d76c3956479.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/turanjargal-jignej-bolgoson-jims-nogoog-organik-khuns-gej-enduurekh-khereggui">
Т.Уранжаргал: Жигнэж болгосон жимс, ногоо бүхнийг органик хүнс гэж эндүүрэх хэрэггүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 10, 2022 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/anu-yapon-bolon-mongol-uls-ballistik-puujin-kharwakhaa-zogsookhiig-bnasau-d-uriallaa-212319">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9e2837fed206b4b1d2d87b33e08379ff.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9e2837fed206b4b1d2d87b33e08379ff.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/world">
Дэлхий </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/anu-yapon-bolon-mongol-uls-ballistik-puujin-kharwakhaa-zogsookhiig-bnasau-d-uriallaa-212319">
АНУ, Япон, Монгол Улс хамтарсан мэдэгдэл гаргажээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
01 сарын 11, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/anu-iin-kongressiin-tuluulugchid-anu-mongoliin-strategiin-tunshleliig-bekhjuulekh-tukhai-togtool-iig-batlaw">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/8abb4249d1078a84a4d80599cabcb4fb.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/8abb4249d1078a84a4d80599cabcb4fb.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/anu-iin-kongressiin-tuluulugchid-anu-mongoliin-strategiin-tunshleliig-bekhjuulekh-tukhai-togtool-iig-batlaw">
АНУ-ын Конгресс “АНУ-Монголын стратегийн түншлэлийг бэхжүүлэх тухай тогтоол”-ыг батлав </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
12 сарын 09, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-21-aimgiin-tuwiig-nerlej-chadakh-uu1">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/c99d53a32eea7f4a3f95393c32adaa14.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/c99d53a32eea7f4a3f95393c32adaa14.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/quiz">
Сонжоо </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-21-aimgiin-tuwiig-nerlej-chadakh-uu1">
СОНЖОО: Та Монголын 21 аймгийн төвийг нэрлэж чадах уу? </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Г.Сайнзаяа </a> ・
11 сарын 29, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/gurwan-makhtai-shulnii-duuli">
<img src="https://peak.mn/files/70cf3d71-5164-4dfb-9661-c2383fa1cb8f/f095057e56b0b206a74d121e68f94401.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/70cf3d71-5164-4dfb-9661-c2383fa1cb8f/f095057e56b0b206a74d121e68f94401.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/niitlelchid">
Нийтлэл </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/gurwan-makhtai-shulnii-duuli">
Гурван махтай шөлний дууль </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Батсуурийн Туул </a> ・
11 сарын 06, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nm6w";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Монголын Эзэнт гүрэн хийгээд Mонголчуудын байлдан дагуулалт, соёл иргэншил, түүх зан заншил, угсаатны зүй зэргийг Ази Европын өргөн уудам нутагт судалж, тал талаас нь үнэлэлт дүгнэлт өгсөн ном бүтээл гаргасан нь тоймгүй. Нэг хэсэг нь ад үзэж түүх..." />
<meta name="keywords"
content="ген, чингис, монгол" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Монголын Эзэнт гүрэн хийгээд Mонголчуудын байлдан дагуулалт, соёл иргэншил, түүх зан заншил, угсаатны зүй зэргийг Ази Европын өргөн уудам нутагт судалж, тал талаас нь үнэлэлт дүгнэлт өгсөн ном бүтээл гаргасан нь тоймгүй. Нэг хэсэг нь ад үзэж түүх..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7bf74c379dbe368b1497c63965567327.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7bf74c379dbe368b1497c63965567327.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Монголын Эзэнт гүрэн хийгээд Mонголчуудын байлдан дагуулалт, соёл иргэншил, түүх зан заншил, угсаатны зүй зэргийг Ази Европын өргөн уудам нутагт судалж, тал талаас нь үнэлэлт дүгнэлт өгсөн ном бүтээл гаргасан нь тоймгүй. Нэг хэсэг нь ад үзэж түүх..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://www.peak.mn/files/profile/53d6ddb6e674f760a115e1eeab7d87ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author" class="uk-text-semi uk-link-text"></a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">11 сарын 27, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101&text=Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7bf74c379dbe368b1497c63965567327.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/7bf74c379dbe368b1497c63965567327.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;">Монголын Эзэнт гүрэн хийгээд Mонголчуудын байлдан дагуулалт, соёл иргэншил, түүх зан заншил, угсаатны зүй зэргийг Ази Европын өргөн уудам нутагт судалж, тал талаас нь үнэлэлт дүгнэлт өгсөн ном бүтээл гаргасан нь тоймгүй. <span class="twittersharelink">Нэг хэсэг нь ад үзэж түүх гуйвуулан бичнэ. Нөгөө хэсэг нь адил төстэй бүхнээ өргөн товойлгож Монгол угсаатны "тасарсан элэг, үсэрсэн цус" хэмээн өөрсдийгөө өргөмжилж их үндэстний дургүйг хүргэнэ.</span> Тэр бүхнийг буруу гэх арга байхгүй. Том гүрний түүх өөрийн хэмжээгээрээ үлдэж, дарагдсаныг хорсгож, дагалдсаныг баярлуулж, хамтарсныг бахархуулсаар байдаг нь жам ёсны хэрэг мэт.</p></blockquote><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Түүх гэдэг мууллаа гэж устаж үгүй болдоггүй, магтлаа гээд үнэн төрхөө алддаггүй хөдөлшгүй голч чанар юм. </span>Дэлхийн түүхийг үзье гэвэл Монголын түүхийг судлах ёстой гэдэг нь зүгээр нэг амны дэмээр гараад ирсэн үг биш.</p><p style="text-align: justify;">Ялангуяа Ази Европын түүхийн хариу нэхсэн асуудалд Монголын түүхээс уг сурвалжийг нь нээж олохгүйгээр хариулт өгөх боломжгүй байгаа нь нууц биш.</p><p style="text-align: justify;">Иймд Эзэнт гүрний амин нутаг болсон Монголын газар нутагт археологи, антропологи, удам зүйн нарийвчилсан судалгаа хийж, шинэ мэдээ мэдээлэл олох шаардлага нэмэгдэж байна. Тэр дундаа удам зүйн талаас нухацтай олон асуудал хариу нэхэж байгаа аж. Тухайлбал, хөх толботой бүхэн Монгол угсаатан мөн үү, Солонгос, Япон, Монгол угсаатнууд гарвал нэгтэй юу, Монголчуудын генийн тархац хэр байна вэ, Чингис хааны У-ДНК-г тээж яваа хүн хэр олон байна вэ, Төмөр хаан барлас овгийн Монгол хүн байсан уу, Туркууд яагаад Төмөр хааныг Монгол хүн биш гэдэг вэ, Монголчуудтай генийн хувьд хамгийн ойр “төрөл” ямар үндэстэн байна вэ зэрэг олон асуултууд бийг эрдэмтэд хүлээн зөвшөөрдөг.</p><p style="text-align: justify;">Зарим орны эрдэмтэд Монголчууд генээ хүчирхийллийн аргаар тараасан гэх буюу Монголчуудтай холбоотой нэг супер ген олдсоныг үгүйсгэж байна. Энэ бүхэнд генетикийн нарийвчилсан судалгаа л хариу өгч чадах аж.</p><p style="text-align: center;"><strong> </strong></p><p style="text-align: center;"><strong><span style="font-size: 18px;">Монголчуудын ген</span></strong></p><p style="text-align: justify;">Орчин үед генетикчид улс үндэстний генийг У-ДНК тестийн аргаар хэсэглэн тогтоож байгаа аж. Энэ аргаар авч үзэхэд дэлхийн хүн амын 90 хувь нь гаплоггрупп Р-ээс салбарласан байна. Үлдсэн нь С-гээс гарсан гэсэн үг. Эрдэмтэд “Нийт хүн төрөлхтөн Африк тивээс гараагүй, Гаплогрупп А-аас салбарласан А ген нь В, СТ гэж хуваагдаад Ст нь С, F, Д, Е хэмээн салдаг /Б.Хэрлэн/ хэмээнэ.</p><p style="text-align: justify;">Тухайлбал, <span class="twittersharelink">Монголчуудын У-ДНК гаплогрупп нь СЗ аж. Энэ нь С хэмээх ДНК-гаас үүсэлтэй гэж үзнэ.</span></p><p style="text-align: justify;">Монголчууд хөрш зэргэлдээ олон зуун жил оршиж ирсэн Хятад, Солонгос, Төвд, Япон зэрэг Азийн бусад орноос зан заншил, хэл яриа, сэтгэлгээ, соёлоороо их зөрүүтэй, тэс өөр хэв шинж нь генийн гарлаасаа болдог бололтой. Чухамдаа тэдгээр орнуудын хүн амын ген нь гаплогрупп Р-ээс гаралтай гэнэ. Эрдэмтэд гаплогрупп Р, С хоёр нь 60.000 жилийн өмнө салсан гэж үздэг.</p><p style="text-align: justify;"><em><strong>Монголчуудын дийлэнх хувьд нь тээгдэж байгаа У-ДНК гаплогруппт С-3 нь ямар хэмжээний тархалттай байдаг юм бэ?</strong></em> Ямар үндэстэн Монголчуудтай ДНК-гийн хувьд хамгийн ойр вэ гэдэг асуулт гарч ирнэ. 2000 оноос хойш хийгдсэн судалгаагаар У-ДНК гаплогрупп С-3 нь Монгол, Өвөрмонгол, Казак, Оросын буриад, Халимаг, Монголын буриад, Хазара, Даур, Каракалпак Киргыз, Узбек, Азарбайжен, Оросын Алтай, Солонгос, Баонань, Денсиан, Якут, Төвд, Турк зэрэг угсаатнуудтай тодорхой хувьд тээгдэж байгаа нь тогтоогджээ. Тодруулбал, Халхын хүн амын 57 хувь, Өвөрмонголын 37 хувь, Казакын 66 хувь, Оросын буриадын 60.5 хувь, Халимагийн 61 хувь, Хазарагийн 30 хувь, Каракалпакийн 22 хувьд У-ДНК гаплогрупп С-3 ген хадгалагдан тээгдэж байгаа гэнэ.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Эндээс харахад Монголчуудтай генийн хувьд маш ойр угсаатан нь Казак болох нь тодорхой харагдаж байна. </span>Гэвч Европын зарим түүхчид Монгол, Казак угсаатны генийн нарийн учир холбогдлыг тогтоохыг үл ойшоож “Монголчуудын байлдан дагуулалтын үед хүчирхийлэгдэж казакын охид эмэгтэйчүүд олноороо жирэмсэлсэн учир ази төрхтэй болсон” хэмээн өнгөц дүгнэлт хийж эхэлжээ.</p><p style="text-align: justify;"><em><strong>Тухайлбал,</strong></em> Оросын судлаач Сергей Каржавин “Европ гаралтай Казак үндэстэн гаплогрупп С-З-тай байгаа нь Зүүнгарын Хаант улсад эзлэгдэн хүчирхийлэгдсэнээс болсон юм. Харин <span class="twittersharelink">орчин цагийн Монголчууд бол эртний монголчууд биш Манж, Хятадын эрлийзүүд юм” гэж бодлогогүйгээр дүгнэсэн нь ШУ-нд халтай хэрэг болсон аж.</span></p><p style="text-align: justify;">Гэвч <span class="twittersharelink">дээр өгүүлсэн судалгааны дүн нь Монгол улсыг тойрсон 16 улсын 26 угсаатны дунд өндөр нарийвчлалт тестерээр явуулсан учраас үл хүлээн зөвшөөрөгдөх зүйл байсангүй. </span>Харин ганцхан Монгол, Казак угсаатны ген бусад угсаатнаас маш ойр байгааг зөвхөн Монголчуудын байлдан дагуулалттай холбож хариулах нь учир дутагдалтай юм. Мөн зарим казак судлаач “Нууц товчоо”-ы эхэнд “Бөртэ-чину, гэргий гоо Маралын хамт тэнгис далайг гэтэлж ирээд Онон мөрний эхэнд нутаглаж Батцагаан гэдэг нэгэн хөвүүн төрүүлжээ” гэснийг казак нутгаас ирсэн мэтээр тайлбарлаж Чингис хааныг цэнхэр нүдтэй, казак угсаатан хүн байсан хэмээн үзэж байсан нь саяхан. Энэ мэт хэт эндүүрэлд сүүлийн үеийн генетик судалгааны үр дүн удахгүй бүрэн хариу өгөх болно</p><p style="text-align: justify;"> </p><p style="text-align: center;"><strong><span style="font-size: 18px;">Монгол генийн тархалтын судалгааны наана, цаана</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Бидний дунд генетикийн шинжилгээний дүн харалгүй хөх толботой л бол Монголтой угсаа нэгтэй, монгол хэлээр ярьдаг л бол яс, цус нэгтэй гэж үздэг Пан монголист хандлага бий.</span> Гэвч <span class="twittersharelink">хөх толбо гэгч нь үнэндээ монгол угсаатны ямар ч гол шинжийг илэрхийлдэггүй аж.</span> Солонгос, Япон хүмүүсттөдийгүй Африк хүмүүст ч хөх толбо бийг генетикчид хэлдэг. Мөн манайхан Баонань, Дансиан, Монгур зэрэг үндэстнүүдийг монгол хэлээр ярьдгаар нь угсаа нэгтэй гэж үздэг нь том эндүүрэл аж. Эдгээр үндэстнүүд нь Эзэнт гүрний үед элдэв ажилд дайчлагдан монгол хэл сурснаас бус цусны монголчууд биш гэдгийг тэмдэглэж байна. Турк, Солонгос, Төвд, Волгын Татаруудын дунд ч ийм хүмүүс цөөнгүй гэнэ. Тэгэхээр гаплогрупп С-3 бүхий түрэг-монгол хүмүүсийн царайны төрх байдал нь хамар нь их зөв хэлбэртэй өндөр, шанаа, эрүү өргөнтэй байдгийг эрдэмтэд өгүүлсэн байна. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Ялангуяа Монголчуудын хамар Азийн бусад орнуудын навтгар, хэлбэр тааруу онгорхой, сартгар хамартнуудаасаа эрс ялгардгийг тэмдэглэжээ.</span> Дээр нь <span class="twittersharelink">Монголчуудын тас хар үс, хонин бор нүд онцгой. Гэхдээ үс болоод нүдний өнгө яаж ч солигддогийг анхаарахгүй өнгөрч болохгүй. </span>Казакуудын дунд хар үстэй, бор нүдтэй хүн олон байдгийг бид мэднэ. Энэ мэтээр монголчуудын У-ДНК С-З-ийн шинж чанар холбоо хамаарлыг тогтоосоор байна. Улмаар <span class="twittersharelink">Их Монгол улсын үед бүртгэгдсэн Гурван гол, Орхоны хөндий, Хөлөн буйр зэрэг нутгуудад нутаглаж байсан аймгуудынхан нь 100 хувь У-ДНК С-3 гентэй байсныг тогтоожээ. </span>Цаашлаад Ойрад, Онгут, Казакын Үлы /их/, Кышы /бага/, Жүд /Зуут/-ын олон аймгуудынхан С-З-тай байсан аж. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Тэгэхээр Монгол, Казак хоёр угсаатны У-ДНК нь хамгийн ойр байгаагийн шалтгааныг эртний хөх түрэгчүүд, Есөн онгуз, Гучин татар, Эртний Уйгар зэрэг аймгуудын ДНК-гаас хайх хэрэгтэй гэж судлаачид үзэж байна. Иймд тэд Орхоны хөндийд орших Хөх түрэг болон Уйгаруудын булшнаас ДНК-гийн шинжилгээ авахыг чухалчилж байгаа аж.</p><p style="text-align: justify;"> </p><p style="text-align: center;"><strong><span style="font-size: 18px;">Эзэн Чингисийн удмынхны ген</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Монголчуудын гений судалгааны дотор Эзэн Чингисийн удмын генийг олж тогтоох асуудал онцгой байр эзэлж байна.</span> Энэ чиглэлийн судалгаанд Казакстаны судлаач Жаксылык Сабитов онцгой анхаарал тавин ажиллажээ. Мөн Монголын био анагаахын инженер, генетикч Б.Хэрлэн Жебитовтой холбоотой ажилласан аж. Энэ судалгаанд Чингис хааны ясны төрлийн олон хүмүүсийг хамруулсан нь сонин.</p><p style="text-align: justify;"><em><strong>Тухайлбал,</strong></em> Зүчи хааны Шайбаны хүүгийн удмынхан, Батмөнх Даян хааны Мандухай хатнаас гарсан Төрболд, Алчиболд, бусад хатнаас төрсөн Гэрсэнз, Хунтайжийнхан, түүний удам Сайн ноён ханыхан нарыг хамруулж иржээ. Мөн хорчноос Хасарын удмын тайж язгууртай залуу болон Энэтхэгээс Барлас овгийн Доголон Төмөр хааны удмын 10 хүний У-ДНК-г авч судалгаанд ашиглажээ. Улмаар эртний Нирун овгийн Хатагин, Дулай, Мангад, Бэсүд нарыг ч судалгаанд хамруулан ажилласан. Ингэж өргөн хүрээний өгөгдөлтэй судалгаа явуулснаар Чингис хааны удмын супер генийг тогтооход том апхам хийжээ. </p><p style="text-align: justify;"><em><strong>Судлаач Б.Хэрлэн нэгэн тэмдэглэлдээ</strong></em> “Би Чингис хааны гэгдэх У-ДНК кодыг 12 маркерын хайлт дээр үзэхэд 116 хүн олдсон. Харин 25 маркерын хайлт дээр үзэхэд ердөө 14 хүн болж цөөрсөн” хэмээн өгүүлжээ. Эндээс үзэхэд илүү өндөр үзүүлэлттэй маркерээр хайлт хийвэл уул тоо улам цөөрч мэдэх байдал ажиглагдаж байна. Ямартаа ч Чингис хааны ясны удмын хүн дэлхийд маш цөөхөн байгаа гэсэн дүгнэлт хийж болно.</p><p style="text-align: justify;">Эцэст нь тэмдэглэхэд дэлхийн хүн амын 90 хувь нь гаплогрупп Р-гээс салбарласан гэж өгүүлсэн. Харин <span class="twittersharelink">үлдсэн 10 хувь болох гаплогрупп С-гээс салбарласан гэгдэх бидний У-ДНК гаплогрупп С-3 нь үндсэндээ “Улаан ном”-д орохоор болж байна.</span> Иймд <span class="twittersharelink">Монгол хүний генийн удмын санг анхаарахгүй юмуу, анхаарсан ч хайнга хандаж болохгүй</span> мэт. </p><p style="text-align: justify;">Энд дахин тэмдэглэхэд <span class="twittersharelink">Монголчуудын 57 хувь нь удмын гентэйгээ, 10 хувь нь Индо-Европ зүгийн мэт ДНК-тай үлдсэн хэсэгт Хятад, Солонгос зэрэг орны гаплогрупп Р генийн удам орж ирсэн</span> байгаа аж. Дээр нь үеэлүүд хоорондоо гэрлэх нь олширч удамшлын болон цус ойртох өвчин зугуухан хүрээгээ тэлсээр байна. Энэ нь гадны геополитикийн аюулаас илүү “Биополитик”-ийн далд хөнөөл нүүрлэн буйг илтгэх аж. Яалтай ч билээ.</p><p style="text-align: justify;"> </p><p style="text-align: right;"><strong>Монгол Улсын Соёлын Гавьяат Зүтгэлтэн Н.Даваадаш</strong></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ген" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ген</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/чингис" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">чингис</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/монгол" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">монгол</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101&text=Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/mongol-khunii-geniin-tarkhalt-khiigeed-sarnilt0101"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780213182.7425"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '28760';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd9f7c790e5c8e5c19db3134689fa2dfb6ba969d38d0f4497fbd4e5918d98a29458f9f682c812149382f7c75649c568e7afff5d56c37eefbeb94f1b0bfb81dcb4');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd9f7c790e5c8e5c19db3134689fa2dfb6ba969d38d0f4497fbd4e5918d98a29458f9f682c812149382f7c75649c568e7afff5d56c37eefbeb94f1b0bfb81dcb4');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd9f7c790e5c8e5c19db3134689fa2dfb6ba969d38d0f4497fbd4e5918d98a29458f9f682c812149382f7c75649c568e7afff5d56c37eefbeb94f1b0bfb81dcb4');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/turanjargal-jignej-bolgoson-jims-nogoog-organik-khuns-gej-enduurekh-khereggui">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/cf44c680e794ef1fb7003d76c3956479.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/cf44c680e794ef1fb7003d76c3956479.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/turanjargal-jignej-bolgoson-jims-nogoog-organik-khuns-gej-enduurekh-khereggui">
Т.Уранжаргал: Жигнэж болгосон жимс, ногоо бүхнийг органик хүнс гэж эндүүрэх хэрэггүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 10, 2022 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/anu-yapon-bolon-mongol-uls-ballistik-puujin-kharwakhaa-zogsookhiig-bnasau-d-uriallaa-212319">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9e2837fed206b4b1d2d87b33e08379ff.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9e2837fed206b4b1d2d87b33e08379ff.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/world">
Дэлхий </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/anu-yapon-bolon-mongol-uls-ballistik-puujin-kharwakhaa-zogsookhiig-bnasau-d-uriallaa-212319">
АНУ, Япон, Монгол Улс хамтарсан мэдэгдэл гаргажээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
01 сарын 11, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/anu-iin-kongressiin-tuluulugchid-anu-mongoliin-strategiin-tunshleliig-bekhjuulekh-tukhai-togtool-iig-batlaw">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/8abb4249d1078a84a4d80599cabcb4fb.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/8abb4249d1078a84a4d80599cabcb4fb.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/anu-iin-kongressiin-tuluulugchid-anu-mongoliin-strategiin-tunshleliig-bekhjuulekh-tukhai-togtool-iig-batlaw">
АНУ-ын Конгресс “АНУ-Монголын стратегийн түншлэлийг бэхжүүлэх тухай тогтоол”-ыг батлав </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
12 сарын 09, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-21-aimgiin-tuwiig-nerlej-chadakh-uu1">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/c99d53a32eea7f4a3f95393c32adaa14.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/c99d53a32eea7f4a3f95393c32adaa14.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/quiz">
Сонжоо </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-21-aimgiin-tuwiig-nerlej-chadakh-uu1">
СОНЖОО: Та Монголын 21 аймгийн төвийг нэрлэж чадах уу? </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Г.Сайнзаяа </a> ・
11 сарын 29, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/gurwan-makhtai-shulnii-duuli">
<img src="https://peak.mn/files/70cf3d71-5164-4dfb-9661-c2383fa1cb8f/f095057e56b0b206a74d121e68f94401.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/70cf3d71-5164-4dfb-9661-c2383fa1cb8f/f095057e56b0b206a74d121e68f94401.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/niitlelchid">
Нийтлэл </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/gurwan-makhtai-shulnii-duuli">
Гурван махтай шөлний дууль </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Батсуурийн Туул </a> ・
11 сарын 06, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nm6w";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => 'd9f7c790e5c8e5c19db3134689fa2dfb6ba969d38d0f4497fbd4e5918d98a29458f9f682c812149382f7c75649c568e7afff5d56c37eefbeb94f1b0bfb81dcb4',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.YTRjYWVmNDVlZGI2MzVlZDJhYjA0ZWZhM2EyOTk4ZTkwZmRhYWQ5YWUxNmUxNGVjNzMyNzMzNWJkMTBmYjdmZc8aD5iKdq1nsVCk8mCq4w1LQZZsop6Zf2z1N+1UeWzf',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1782891582',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.NzJlZmQxYWRiMDQ0NmFlMzNiMzA3ZDJiMjAyZjk4ZmU0OGYzNzI2MDlhZGYyNzM2OWEyMzA3MTdlNjVkYWE3Ygdv87qr6BdNCm/GWp+qJnB6Jnyy1JhvHyj7HHx/I3T0CdKw6N6Kiwac3iLINI1RBPlzuJcHq8Q78VaQmLDGyiA=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1782805182',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = 'd9f7c790e5c8e5c19db3134689fa2dfb6ba969d38d0f4497fbd4e5918d98a29458f9f682c812149382f7c75649c568e7afff5d56c37eefbeb94f1b0bfb81dcb4'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.YTRjYWVmNDVlZGI2MzVlZDJhYjA0ZWZhM2EyOTk4ZTkwZmRhYWQ5YWUxNmUxNGVjNzMyNzMzNWJkMTBmYjdmZc8aD5iKdq1nsVCk8mCq4w1LQZZsop6Zf2z1N+1UeWzf'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1782891582'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.NzJlZmQxYWRiMDQ0NmFlMzNiMzA3ZDJiMjAyZjk4ZmU0OGYzNzI2MDlhZGYyNzM2OWEyMzA3MTdlNjVkYWE3Ygdv87qr6BdNCm/GWp+qJnB6Jnyy1JhvHyj7HHx/I3T0CdKw6N6Kiwac3iLINI1RBPlzuJcHq8Q78VaQmLDGyiA='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1782805182'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт | Peak News
Монгол хүний генийн тархалт хийгээд сарнилт
11 сарын 27, 2019
Монголын Эзэнт гүрэн хийгээд Mонголчуудын байлдан дагуулалт, соёл иргэншил, түүх зан заншил, угсаатны зүй зэргийг Ази Европын өргөн уудам нутагт судалж, тал талаас нь үнэлэлт дүгнэлт өгсөн ном бүтээл гаргасан нь тоймгүй. Тэр бүхнийг буруу гэх арга байхгүй. Том гүрний түүх өөрийн хэмжээгээрээ үлдэж, дарагдсаныг хорсгож, дагалдсаныг баярлуулж, хамтарсныг бахархуулсаар байдаг нь жам ёсны хэрэг мэт.
Дэлхийн түүхийг үзье гэвэл Монголын түүхийг судлах ёстой гэдэг нь зүгээр нэг амны дэмээр гараад ирсэн үг биш.
Ялангуяа Ази Европын түүхийн хариу нэхсэн асуудалд Монголын түүхээс уг сурвалжийг нь нээж олохгүйгээр хариулт өгөх боломжгүй байгаа нь нууц биш.
Иймд Эзэнт гүрний амин нутаг болсон Монголын газар нутагт археологи, антропологи, удам зүйн нарийвчилсан судалгаа хийж, шинэ мэдээ мэдээлэл олох шаардлага нэмэгдэж байна. Тэр дундаа удам зүйн талаас нухацтай олон асуудал хариу нэхэж байгаа аж. Тухайлбал, хөх толботой бүхэн Монгол угсаатан мөн үү, Солонгос, Япон, Монгол угсаатнууд гарвал нэгтэй юу, Монголчуудын генийн тархац хэр байна вэ, Чингис хааны У-ДНК-г тээж яваа хүн хэр олон байна вэ, Төмөр хаан барлас овгийн Монгол хүн байсан уу, Туркууд яагаад Төмөр хааныг Монгол хүн биш гэдэг вэ, Монголчуудтай генийн хувьд хамгийн ойр “төрөл” ямар үндэстэн байна вэ зэрэг олон асуултууд бийг эрдэмтэд хүлээн зөвшөөрдөг.
Зарим орны эрдэмтэд Монголчууд генээ хүчирхийллийн аргаар тараасан гэх буюу Монголчуудтай холбоотой нэг супер ген олдсоныг үгүйсгэж байна. Энэ бүхэнд генетикийн нарийвчилсан судалгаа л хариу өгч чадах аж.
Монголчуудын ген
Орчин үед генетикчид улс үндэстний генийг У-ДНК тестийн аргаар хэсэглэн тогтоож байгаа аж. Энэ аргаар авч үзэхэд дэлхийн хүн амын 90 хувь нь гаплоггрупп Р-ээс салбарласан байна. Үлдсэн нь С-гээс гарсан гэсэн үг. Эрдэмтэд “Нийт хүн төрөлхтөн Африк тивээс гараагүй, Гаплогрупп А-аас салбарласан А ген нь В, СТ гэж хуваагдаад Ст нь С, F, Д, Е хэмээн салдаг /Б.Хэрлэн/ хэмээнэ.
Тухайлбал,
Монголчууд хөрш зэргэлдээ олон зуун жил оршиж ирсэн Хятад, Солонгос, Төвд, Япон зэрэг Азийн бусад орноос зан заншил, хэл яриа, сэтгэлгээ, соёлоороо их зөрүүтэй, тэс өөр хэв шинж нь генийн гарлаасаа болдог бололтой. Чухамдаа тэдгээр орнуудын хүн амын ген нь гаплогрупп Р-ээс гаралтай гэнэ. Эрдэмтэд гаплогрупп Р, С хоёр нь 60.000 жилийн өмнө салсан гэж үздэг.
Монголчуудын дийлэнх хувьд нь тээгдэж байгаа У-ДНК гаплогруппт С-3 нь ямар хэмжээний тархалттай байдаг юм бэ?
Гэвч Европын зарим түүхчид Монгол, Казак угсаатны генийн нарийн учир холбогдлыг тогтоохыг үл ойшоож “Монголчуудын байлдан дагуулалтын үед хүчирхийлэгдэж казакын охид эмэгтэйчүүд олноороо жирэмсэлсэн учир ази төрхтэй болсон” хэмээн өнгөц дүгнэлт хийж эхэлжээ.
Тухайлбал,
Гэвч Харин ганцхан Монгол, Казак угсаатны ген бусад угсаатнаас маш ойр байгааг зөвхөн Монголчуудын байлдан дагуулалттай холбож хариулах нь учир дутагдалтай юм. Мөн зарим казак судлаач “Нууц товчоо”-ы эхэнд “Бөртэ-чину, гэргий гоо Маралын хамт тэнгис далайг гэтэлж ирээд Онон мөрний эхэнд нутаглаж Батцагаан гэдэг нэгэн хөвүүн төрүүлжээ” гэснийг казак нутгаас ирсэн мэтээр тайлбарлаж Чингис хааныг цэнхэр нүдтэй, казак угсаатан хүн байсан хэмээн үзэж байсан нь саяхан. Энэ мэт хэт эндүүрэлд сүүлийн үеийн генетик судалгааны үр дүн удахгүй бүрэн хариу өгөх болно
Монгол генийн тархалтын судалгааны наана, цаана
Гэвч Солонгос, Япон хүмүүсттөдийгүй Африк хүмүүст ч хөх толбо бийг генетикчид хэлдэг. Мөн манайхан Баонань, Дансиан, Монгур зэрэг үндэстнүүдийг монгол хэлээр ярьдгаар нь угсаа нэгтэй гэж үздэг нь том эндүүрэл аж. Эдгээр үндэстнүүд нь Эзэнт гүрний үед элдэв ажилд дайчлагдан монгол хэл сурснаас бус цусны монголчууд биш гэдгийг тэмдэглэж байна. Турк, Солонгос, Төвд, Волгын Татаруудын дунд ч ийм хүмүүс цөөнгүй гэнэ. Тэгэхээр гаплогрупп С-3 бүхий түрэг-монгол хүмүүсийн царайны төрх байдал нь хамар нь их зөв хэлбэртэй өндөр, шанаа, эрүү өргөнтэй байдгийг эрдэмтэд өгүүлсэн байна.
Дээр нь Казакуудын дунд хар үстэй, бор нүдтэй хүн олон байдгийг бид мэднэ. Энэ мэтээр монголчуудын У-ДНК С-З-ийн шинж чанар холбоо хамаарлыг тогтоосоор байна. Улмаар Цаашлаад Ойрад, Онгут, Казакын Үлы /их/, Кышы /бага/, Жүд /Зуут/-ын олон аймгуудынхан С-З-тай байсан аж.
Тэгэхээр Монгол, Казак хоёр угсаатны У-ДНК нь хамгийн ойр байгаагийн шалтгааныг эртний хөх түрэгчүүд, Есөн онгуз, Гучин татар, Эртний Уйгар зэрэг аймгуудын ДНК-гаас хайх хэрэгтэй гэж судлаачид үзэж байна. Иймд тэд Орхоны хөндийд орших Хөх түрэг болон Уйгаруудын булшнаас ДНК-гийн шинжилгээ авахыг чухалчилж байгаа аж.
Эзэн Чингисийн удмынхны ген
Энэ чиглэлийн судалгаанд Казакстаны судлаач Жаксылык Сабитов онцгой анхаарал тавин ажиллажээ. Мөн Монголын био анагаахын инженер, генетикч Б.Хэрлэн Жебитовтой холбоотой ажилласан аж. Энэ судалгаанд Чингис хааны ясны төрлийн олон хүмүүсийг хамруулсан нь сонин.
Тухайлбал,
Судлаач Б.Хэрлэн нэгэн тэмдэглэлдээ
Эцэст нь тэмдэглэхэд дэлхийн хүн амын 90 хувь нь гаплогрупп Р-гээс салбарласан гэж өгүүлсэн. Харин Иймд мэт.
Энд дахин тэмдэглэхэд байгаа аж. Дээр нь үеэлүүд хоорондоо гэрлэх нь олширч удамшлын болон цус ойртох өвчин зугуухан хүрээгээ тэлсээр байна. Энэ нь гадны геополитикийн аюулаас илүү “Биополитик”-ийн далд хөнөөл нүүрлэн буйг илтгэх аж. Яалтай ч билээ.
Монгол Улсын Соёлын Гавьяат Зүтгэлтэн Н.Даваадаш
Сэтгэгдэл бичих
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.