Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна” | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Монголчууд бидний төрт ёс, түүх соёл, өв уламжлалыг судлан шинжилж, хүн төрөлхтний хөгжлийн түүхэнд оруулсан хувь нэмрийг үнэлэн дүгнэж, дэлхий ертөнцөд сурталчлан таниулсан үе үеийн эрдэмтэн мэргэдийн судалгаа шинжилгээ, бүтээл туурвил, хичээл..." />
<meta name="keywords"
content="монголч эрдэмтэн судлаачид, эмонгол судлал" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна” | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Монголчууд бидний төрт ёс, түүх соёл, өв уламжлалыг судлан шинжилж, хүн төрөлхтний хөгжлийн түүхэнд оруулсан хувь нэмрийг үнэлэн дүгнэж, дэлхий ертөнцөд сурталчлан таниулсан үе үеийн эрдэмтэн мэргэдийн судалгаа шинжилгээ, бүтээл туурвил, хичээл..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/77a5899431a8a7733cb95e8cc76052a4.png" />
<meta property="og:title"
content="“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна” | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/77a5899431a8a7733cb95e8cc76052a4.png" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Монголчууд бидний төрт ёс, түүх соёл, өв уламжлалыг судлан шинжилж, хүн төрөлхтний хөгжлийн түүхэнд оруулсан хувь нэмрийг үнэлэн дүгнэж, дэлхий ертөнцөд сурталчлан таниулсан үе үеийн эрдэмтэн мэргэдийн судалгаа шинжилгээ, бүтээл туурвил, хичээл..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна”</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/erdenetuya%40peak.mn" class="uk-text-semi uk-link-text">Д.ЭРДЭНЭТУЯА</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">08 сарын 14, 2023</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna&text=“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна”')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/77a5899431a8a7733cb95e8cc76052a4.png" class="" data-large="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/77a5899431a8a7733cb95e8cc76052a4.png" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Монголчууд бидний төрт ёс, түүх соёл, өв уламжлалыг судлан шинжилж, хүн төрөлхтний хөгжлийн түүхэнд оруулсан хувь нэмрийг үнэлэн дүгнэж, дэлхий ертөнцөд сурталчлан таниулсан үе үеийн эрдэмтэн мэргэдийн судалгаа шинжилгээ, бүтээл туурвил, хичээл зүтгэлийн үр дүнд “Монгол судлал” хэдэн зууны өмнөөс үүсэн бий болж эдүгээг хүртэл өргөжин хөгжсөөр ирсэн билээ.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Монгол судлал дэлхий дахинаа эрчимтэй хөгжихийн хэрээр монголчууд бидний үүх түүх, өв соёлын тухай үнэн бодит мэдлэг, мэдээлэл хүн төрөлхтний хүртээл болж, Монгол Улсын нэр хүнд, монгол үндэстний нэгдмэл үнэт зүйл улам бүр өсөн бэхжиж буй юм.</p><p style="text-align: justify;">Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор Олон улсын монголч эрдэмтний XII их хурал “Монголын энх тайван ба түүхэн туршлага” сэдвийн хүрээнд болж, дэлхийн 27 орны 500 гаруй эрдэмтэн судлаач хүрэлцэн ирж оролцсон билээ.</p><p style="text-align: justify;">Тэрбээр хэлсэн үгэндээ “Эдүгээгээс 860 жилийн тэртээ дэлхийн түүхийн мянганы суут хүмүүн Тэмүүжин мэндэлж, төрт ёс, түүх соёл, хууль цаазын дор монгол туургатныг нэгтгэн, өнө эртнээс уламжлалтай төрт улсаа сэргээн мандуулж, Мөнх тэнгэрийн хүчин дор Их Монгол Улсыг байгуулан, Монголын Эзэнт гүрний сүр хүчийг тунхаглан, монгол үндэстний суу алдрыг бадраасан Эзэн Богд Чингис хаан болон өргөмжлөгдөж, дэлхий дахинд Монголын их амар амгаланг тогтоосон түүхтэй билээ.</p><p style="text-align: justify; margin-left: 20px;">Өнгөрсөн жил Их Эзэн Чингис хааны мэндэлсний 860 жилийн ой тохиосон бөгөөд энэ хүрээнд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор Чингис хаан судлалын олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлыг амжилттай зохион байгуулж, дэлхийн олон орны эрдэмтэн, судлаачид оролцсон.</p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/542553102de2876b62df229f9cfed3e4.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/542553102de2876b62df229f9cfed3e4.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;">Тус хурлын оролцогчид Монгол Улсын Төрийн тэргүүний санаачилгыг дэмжин Чингис хаан судлалын олон улсын холбоо байгуулсан нь монгол судлал, тэр дундаа Чингис хаан судлалд чухал алхам боллоо.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Энэ бол зуун зууныг өртөөлөн ирсэн эвийг сахиж, энхийг эрхэмлэн, амар амгалан аж төрөх монгол төрийн үзэл санаа, үнэт зүйлийг өнөө цагийн монголчууд бид өвлөн уламжилж, залгамжлан баримталж байгааг үнэлсэн хэрэг юм.</p><p style="text-align: justify;">Цаашид ч Монгол Улс дэлхий дахины энх тайван, хүн төрөлхтний амар амгалан, аюулгүй байдлын төлөөх үйлсэд идэвх санаачилгатай оролцож, энэхүү байр сууриа улам бүр бататган бэхжүүлэх болно” гэж онцолсон юм.</p><p><em>Олон улсын монголч эрдэмтний XII их хурлын үеэр монголч эрдэмтэд олон санал хэлж, зөвлөмж өгсөн юм. </em></p><hr><p style="text-align: center;"><strong><span style="color: rgb(85, 57, 130);">"МОНГОЛ СУДЛААЧ МОНГОЛ ХЭЛТЭЙ БАЙХ ЁСТОЙ ГЭСЭН ОЙЛГОЛТЫГ </span></strong><br><strong><span style="color: rgb(85, 57, 130);">БАЙНГА ӨГЧ БАЙХ НЬ ЧУХАЛ"<br></span></strong></p><p><img src="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/2e1118dd6f35c8dcfa78281bcb6eaf49.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,432.03333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/2e1118dd6f35c8dcfa78281bcb6eaf49.png" data-test="true" data-test2="650"></p><p><strong>Доктор Б.ГАЛААРИД:</strong></p><p style="text-align: justify;">-Монголч эрдэмтдийн их хурал тодорхой нөхцөл шалтгааны улмаас хойшилсоор долоон жилийн дараа боллоо. Миний олзуурхаж харсан зүйл бол залуу судлаачид энэ хуралд олноороо идэвхтэй оролцлоо. Энэ маш чухал юм шүү. Монгол судлал гэдэг зүйл цаашид оршин тогтнох эсэх тухай эргэлзээ, монгол судлалын төв цэг нь Монголоос алдагдаж алсрах вий гэсэн айдастай үе байсан. Гэтэл тийм нөхцөл байдал ерөнхийдөө үгүй болжээ гэж харлаа. Энэ удаагийн их хурлыг Ерөнхийлөгчийн ивээл дор, өндөр хэмжээнд анхаарч зохион байгуулж байгаа нь бид монгол судлал руугаа буцаад анхаараад эхэлжээ, Монгол судлалыг өөртөө татаж чаджээ гэдгийн илэрхийлэл.</p><p style="text-align: justify;">-Монгол судлал өөрөө дэлхийд биднийг сурталчлахаас гадна бидний өнгөрсөн түүхийг үнэн зөвөөр нь тодлон тогтооход маш чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Тийм ч учраас Монголын төр аль ч үедээ, эдийн засгийн болоод улс төр, нийгмийн ямар ч цаг хугацаандаа энэ арга хэмжээг дэмждэг байх нь зүй юм. Анхааралдаа байлгахаас аргагүй эмзэг асуудал. </p><p style="text-align: justify;">Монгол судлалын төлөө бүхнээ зориулаад, чин сэтгэлээсээ хандаад явж байгаа гадны эрдэмтэн судлаачдыг бид ихээхэн анхаарах, тэднийг бодлогоор дэмжих, урам өгөх хэрэгтэй. Төслүүдийг нь дэмжих, санхүүжүүлэх, монгол хэл сургах, монгол орчинд нь ажиллуулах зэргээр хичээж дэмжиж байвал зөв байх юм. Залуу судлаачид монгол хэлний боловсрол чамгүй сайн байгаа боловч тэднийг илүү өндөр түвшний, судалгааны түвшний хэлний мэдлэг чадвартай болгоход анхаарах шаардлагатай юм байна гэж анзаарч байна. Монгол судлаач бол монгол хэлтэй байх ёстой гэсэн ойлголтыг байнга өгч байх гэх мэт олон асуудал байна.</p><p style="text-align: justify;">Бөө мөргөлийн дахин сэргэлт, өнөө ба ирээдүйн ач холбогдлынх нь талаар тоймлож товч илтгэл тавьсан. Монгол үндэстний ой санамж эргэн сэргэх, үнэт зүйлээ буцааж олж авахад гол чухал зүйл нь шашны асуудал байдаг учраас бид үүнийг заавал судлах ёстой юм. Монголын уламжлалт болоод язгуурын шашин бол бөөгийн, буддын шашин. Бид нэгийг нь гүнзгий судлаад, нөгөөг нь шашин биш мэтээр ойлгоод хаячихдаг байсан үе бий. </p><p style="text-align: justify;">Хүн амын тодорхой хэсэг нь бөөгийн шашинтай гэсэн тогтвортой тоо бүхий судалгаа ч байна. Тэгэхээр бид үүнийг судалж, анхаарахаас өөр аргагүй. Үүний язгуур утга, орчин үежиж байгаа хэлбэр, бусад шашинтайгаа хэрхэн харилцан зохилдож, дасан зохицож байдаг мөн чанарыг нь бид судлах ёстой. Энэ бол зөвхөн нэг хоёр хүний хийх зүйл биш, Монголын төр ой санамждаа хадгалж авах, үлдээж өвлүүлж явах үнэт зүйлсийн нэг гэдэг үүднээс ихээхэн анхаарах зүйл юм шүү.</p><hr><p style="text-align: center;"><span style="text-transform: uppercase;"><strong><span style="color: rgb(85, 57, 130);">"монголчуудын түүх соёлыг таниагүй хүн ултай, суурьтай судалгаа </span></strong></span><br><span style="text-transform: uppercase;"><strong><span style="color: rgb(85, 57, 130);">хийх бололцоогүй"</span></strong></span></p><p style="text-align: center;"><img src="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/801e7a88dd0721cb407f805380c2fd45.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,410.55603822763" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/801e7a88dd0721cb407f805380c2fd45.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p><strong>Унгар Улсын Өтвөш Лорандын нэрэмжит (ELTE) их сургуулийн Монгол ба Төв Ази судлалын тэнхимийн эрхлэгч, доктор, профессор БИРТАЛАН АГНЕШ:</strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-</strong>Би “Монгол судлалын өнөөгийн байдал” сэдвээр илтгэл тавилаа. Илтгэлээрээ хэд хэдэн асуудлыг хөндлөө. Юуны түрүүнд монгол судлалын үндэс суурийн талаар танилцууллаа. “Сонгодог монгол судлал”, “дагалдах маягтай хөгжиж буй монгол судлал” гэж юу болох талаар илтгэлдээ дурдсан. Сонгодог монгол судлал гэдэг нь монгол хэл, соёлыг олон талаас нь үзэж судалж буйг тэгж нэрлэж байгаа юм. </p><p style="text-align: justify;">Орос, Польш, Унгар зэрэг нь сонгодог монгол судлалыг хөгжүүлж яваа орнууд юм. Учир нь эдгээр улс оронд XIX зуунаас монгол судлалыг хөгжүүлж эхэлсэн тул ингэж хэлэх бололцоотой. Зарим улс орон хятад, манж, төвөд зэрэг судлалыг дагалдуулж зөвхөн монгол хэл, соёл, түүх, угсаатны зүй зэрэг ганц нэг салбарыг судлан хөгжүүлж байгааг нь дагалдах монгол судлал гэж хэлээд байгаа юм. </p><p style="text-align: justify;">Үүний зэрэгцээ судалгааны ажлаа тасралтгүй хийж байгаа судлаачдаас гадна нийгэм, эдийн засаг, улс төр зэрэг өөр бусад сэдвээр бичиж нийтэлж буй хүмүүсийг монгол судлаач гэж авч үзэх боломжтой юу? Эсвэл Монголыг судалдаг, эдийн засаг, улс төр зэрэг сэдвээр ажилладаг эрдэмтэд үү гэсэн асуултыг дэвшүүлсэн. Яагаад гэвэл, монгол судлаач гэдэг хэн бэ гэдгийг бүгдээрээ дахин нэг удаа тогтож бодох хэрэгтэй гэж үзэж байна. </p><p style="text-align: justify;">Түүхийг гажуудуулах, буруу тайлбарлах явдал бүх цаг үед байсан. Ганц нэг хүн дээр ийм дутуу дулимаг ажлын гүйцэтгэл гарахыг үгүйсгэхгүй. Гэхдээ сүүлийн үед ийм явдал бас бус тохиолдолд илэрч байна. Иймд монгол судлаачийн нэр хүндийг сайтар хадгалахад ихээхэн анхаарах хэрэгтэй. Энэ асуудал бол зөвхөн монгол судлал дээр ажиллаж буй гаднын эрдэмтдэд хамаатай асуудал биш. Монголчуудад өөрсдөд нь ч хамааралтай ойлголт юм. Учир нь, нэгэнт чиг хандлага болж тогтвол нөхцөл байдал аюултай түвшинд хүрэх тул сануулга маягаар энэхүү асуудлыг илтгэлдээ дурдсан.</p><p>Нийгэм өөрчлөгдөх тутам судлаачдын барьж авч байгаа өнцөг олширч байна. Тухайлбал, монголчуудын орчин үеийн амьдралын хэв маяг нүүдэлчний ахуй хоёрын хоршил, нийгмийн хэрэгцээтэй уялдан өөрчлөгдөж буй монгол дээлний загвар гэхчлэн судалж байгаа хүн байна. Гэхдээ ийм судалгааг хийхэд монгол орон, монголчуудыг уг углуургаар нь таньсан хүн л энэ мэт судалгааг бодитоор нь хийнэ. Хэрэвзээ монгол орон, монголчуудын түүх соёлыг таниагүй хүн бол ултай, буурь суурьтай судалгаа хийх бололцоогүй юм.</p><p>Сүүлийн үед тогтвортой хөгжил гэж их ярьдаг болчихлоо. Цар тахлын өмнө гэж бодвол, 4-5 жилийн өмнө юм байна. Англид хэрэгжсэн нэг төсөлд би оролцсон юм. Тэрхүү төсөл нь дэлхий даяар уламжлалт маягаар хэрхэн амьдарч болох вэ, амьд байгалийг сүйтгэхгүйгээр хэрхэн оршин тогтнож болох вэ гэсэн асуудлыг хөндсөн байсан. Төслийн хүрээнд монголчуудын нүүдэлчин ахуйг жишээ татаж бичсэн. Сүүлд нь бараг дөрвөн хуруу зузаан ном хэвлэгдэн гарсан байсан лээ. Одоогийн нийгэмд монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг хувь нэмрээ оруулж чадна гэдэгт эргэлзэшгүй.</p><hr><p style="text-align: center;"><strong><span style="color: rgb(85, 57, 130);">"МОНГОЛ СУДЛАЛ ГЭДЭГ МААНЬ ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ДАЙТАЙ ЗҮЙЛ БОЛЖЭЭ"</span></strong></p><p><img src="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/580d362ab2cc28b43a66e1bc02f4cdb5.jpeg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/580d362ab2cc28b43a66e1bc02f4cdb5.jpeg" data-test="true" data-test2="650"></p><p><strong>Шинжлэх ухааны академиийн Хэл зохиолын хүрээлэнгийн захирал, доктор, дэд профессор Ж.БАТ-ИРЭЭДҮЙ:</strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-</strong>Хэлийг нь судална гэдэг түүхийг нь судална гэсэн үг. Аливаа улсыг судлах нь цэвэр тухайн хүний сонирхолтой холбоотой. Монгол өөрөө түүх соёл баялаг учир сонирхон судлах эрдэмтэд олон. Мэдээж монгол хэлний хамгийн чухал судалгаа Монголд хийгдсэн, хийгдэж байгаа. Өвөрмонголын их сургуульд хийж байна. Тэгэхээр монгол хэлээ мэддэг хүмүүс нь хамгийн сайн судалгааг хийдэг гэсэн үг. Бусад орны хүмүүс бол эхлээд монгол хэл сураад, дараа нь өөр өөрсдийн өнцгөөс ажигласан зүйлсээ ярьж байх жишээтэй.</p><p style="text-align: justify;">Монголтой холбоотой тодорхой нэг зүйлийг судалдаг цэвэр эрдэм шинжилгээний байгууллагууд харин нэлээд бий. Жишээ нь, Кембрижийн их сургуулийн монгол судлалын салбар эхэндээ зөвхөн хэл, утга зохиолын судалгаа явуулдаг байсан бол одоо соёл, нийгмийн антрополог руу судалгаагаа чиглүүлэх болсон. Одоо тэнд мастераас дээш түвшний судлаач бэлтгэж байна. Германы Боннын их сургуульд монгол судлалын анги 1950-иад оны сүүлээр байгуулагдсан. Одоо энэ сургуульд ямар нэг хэл судлан суралцагсдад монгол хэлийг давхар судлах сонголт байдаг. Мөн Гумболдын их сургуульд монгол судлал бий. Иймэрхүү хэмжээнд л байна.</p><p style="text-align: justify;">Монгол судлал гэдэг бол Монголын тухай цогц мэдлэг гэж ойлгож болно. Энэ утгаараа эхлээд хэл бичгийн эрдэмтэд хуран чуулж байсан бол өнөөдөр улс төр, эдийн засаг, хууль, соёл, шашин гээд маш өргөн хүрээний асуудлаар ярилцаж байна. Өөрөөр хэлбэл, монгол судлал гэдэг маань шинжлэх ухааны дайтай зүйл болжээ. Хүмүүсийн хэлэлцүүлж байгаа илтгэлүүдийг ажиглаж байхад уламжлалт болоод цоо шинээр бий болж байгаа хандлагын аль алиныг нь эрдэмтэд нарийн судалж байгаа юм байна. </p><p style="text-align: justify;">Гадаадын эрдэмтэд ч мөн өөр өөрийн өнцгөөс сонирхолтой судалгаа хийж байгааг харж байна. Анх 34 монголч эрдэмтэн ирж оролцож байсан их хурал өргөжиж, хүрээгээ тэлсээр 420 орчим монгол судлаачийг хамарсан том хурал ч болж байсан удаатай. Энэ удаад 20 гаруй орны 200 гаруй судлаач хурлыг зорьж ирснээс гадна манай 100 гаруй эрдэмтэн судлаач багш энд оролцож байгаа юм. Монголыг сурталчлахад хамгийн чухал үүрэг гүйцэтгэдэг зүйл бол монгол судлал юм. Анхнаасаа ийм л зорилгоор хөгжүүлэхийн төлөө үе үеийн эрдэмтэд хичээж ирсэн. </p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/монголч эрдэмтэн судлаачид" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">монголч эрдэмтэн судлаачид</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эмонгол судлал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эмонгол судлал</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna&text=“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна”')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780129114.33"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '43628';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '5b5a4b1fb306090ac8c68e39bebe67f13612be42c8d524db1f797408f8fe9a90687b36159db60623de53a6dd8ff71ae1cb425fbd514ca96a49ba1f388344f4b3');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '5b5a4b1fb306090ac8c68e39bebe67f13612be42c8d524db1f797408f8fe9a90687b36159db60623de53a6dd8ff71ae1cb425fbd514ca96a49ba1f388344f4b3');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '5b5a4b1fb306090ac8c68e39bebe67f13612be42c8d524db1f797408f8fe9a90687b36159db60623de53a6dd8ff71ae1cb425fbd514ca96a49ba1f388344f4b3');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/oin-salbar-ba-nogoon-sankhuujilt-sedewt-kheleltsuuleg-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/6432e9aaf2a479412261d9c60f3ab12a_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/6432e9aaf2a479412261d9c60f3ab12a.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/oin-salbar-ba-nogoon-sankhuujilt-sedewt-kheleltsuuleg-bolloo">
“Ойн салбар ба ногоон санхүүжилт” сэдэвт хэлэлцүүлэг боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 28, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/chingis-khaan-dursgaliin-zoos-khudaldaand-garlaa">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d4beaa7ebce43abdb7d1ef9bb195b445_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d4beaa7ebce43abdb7d1ef9bb195b445.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/chingis-khaan-dursgaliin-zoos-khudaldaand-garlaa">
“Чингис хаан” дурсгалын зоос худалдаанд гарлаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 28, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/tuw-banknii-undsen-zoriltiig-uniin-togtwortoi-baidal-bolgon-uurchilnu">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/9a7a742ef38c14c9c4a95c514614dd70_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/9a7a742ef38c14c9c4a95c514614dd70.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/tuw-banknii-undsen-zoriltiig-uniin-togtwortoi-baidal-bolgon-uurchilnu">
Төв банкны үндсэн зорилтыг “Үнийн тогтвортой байдал” болгон өөрчилнө </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 27, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/banknii-tukhai-khuulid-nemelt-uurchlult-oruulj-khawriin-chuulgand-bagtaa">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/a509d1a44916fa0a10c2536aa31016ea_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/a509d1a44916fa0a10c2536aa31016ea.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/banknii-tukhai-khuulid-nemelt-uurchlult-oruulj-khawriin-chuulgand-bagtaa">
Банкны тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулж, хаврын чуулганд багтаан батална </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 27, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongolbanknii-sankhuugiin-tailang-zurchilgui-gej-dugnejee">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/e039f74868e97fd57ef2e4518f29ade3_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/e039f74868e97fd57ef2e4518f29ade3.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongolbanknii-sankhuugiin-tailang-zurchilgui-gej-dugnejee">
Монголбанкны санхүүгийн тайланг зөрчилгүй гэж дүгнэжээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 27, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nxnw";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна” | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Монголчууд бидний төрт ёс, түүх соёл, өв уламжлалыг судлан шинжилж, хүн төрөлхтний хөгжлийн түүхэнд оруулсан хувь нэмрийг үнэлэн дүгнэж, дэлхий ертөнцөд сурталчлан таниулсан үе үеийн эрдэмтэн мэргэдийн судалгаа шинжилгээ, бүтээл туурвил, хичээл..." />
<meta name="keywords"
content="монголч эрдэмтэн судлаачид, эмонгол судлал" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна” | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Монголчууд бидний төрт ёс, түүх соёл, өв уламжлалыг судлан шинжилж, хүн төрөлхтний хөгжлийн түүхэнд оруулсан хувь нэмрийг үнэлэн дүгнэж, дэлхий ертөнцөд сурталчлан таниулсан үе үеийн эрдэмтэн мэргэдийн судалгаа шинжилгээ, бүтээл туурвил, хичээл..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/77a5899431a8a7733cb95e8cc76052a4.png" />
<meta property="og:title"
content="“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна” | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/77a5899431a8a7733cb95e8cc76052a4.png" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Монголчууд бидний төрт ёс, түүх соёл, өв уламжлалыг судлан шинжилж, хүн төрөлхтний хөгжлийн түүхэнд оруулсан хувь нэмрийг үнэлэн дүгнэж, дэлхий ертөнцөд сурталчлан таниулсан үе үеийн эрдэмтэн мэргэдийн судалгаа шинжилгээ, бүтээл туурвил, хичээл..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна”</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/erdenetuya%40peak.mn" class="uk-text-semi uk-link-text">Д.ЭРДЭНЭТУЯА</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">08 сарын 14, 2023</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna&text=“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна”')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/77a5899431a8a7733cb95e8cc76052a4.png" class="" data-large="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/77a5899431a8a7733cb95e8cc76052a4.png" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Монголчууд бидний төрт ёс, түүх соёл, өв уламжлалыг судлан шинжилж, хүн төрөлхтний хөгжлийн түүхэнд оруулсан хувь нэмрийг үнэлэн дүгнэж, дэлхий ертөнцөд сурталчлан таниулсан үе үеийн эрдэмтэн мэргэдийн судалгаа шинжилгээ, бүтээл туурвил, хичээл зүтгэлийн үр дүнд “Монгол судлал” хэдэн зууны өмнөөс үүсэн бий болж эдүгээг хүртэл өргөжин хөгжсөөр ирсэн билээ.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Монгол судлал дэлхий дахинаа эрчимтэй хөгжихийн хэрээр монголчууд бидний үүх түүх, өв соёлын тухай үнэн бодит мэдлэг, мэдээлэл хүн төрөлхтний хүртээл болж, Монгол Улсын нэр хүнд, монгол үндэстний нэгдмэл үнэт зүйл улам бүр өсөн бэхжиж буй юм.</p><p style="text-align: justify;">Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор Олон улсын монголч эрдэмтний XII их хурал “Монголын энх тайван ба түүхэн туршлага” сэдвийн хүрээнд болж, дэлхийн 27 орны 500 гаруй эрдэмтэн судлаач хүрэлцэн ирж оролцсон билээ.</p><p style="text-align: justify;">Тэрбээр хэлсэн үгэндээ “Эдүгээгээс 860 жилийн тэртээ дэлхийн түүхийн мянганы суут хүмүүн Тэмүүжин мэндэлж, төрт ёс, түүх соёл, хууль цаазын дор монгол туургатныг нэгтгэн, өнө эртнээс уламжлалтай төрт улсаа сэргээн мандуулж, Мөнх тэнгэрийн хүчин дор Их Монгол Улсыг байгуулан, Монголын Эзэнт гүрний сүр хүчийг тунхаглан, монгол үндэстний суу алдрыг бадраасан Эзэн Богд Чингис хаан болон өргөмжлөгдөж, дэлхий дахинд Монголын их амар амгаланг тогтоосон түүхтэй билээ.</p><p style="text-align: justify; margin-left: 20px;">Өнгөрсөн жил Их Эзэн Чингис хааны мэндэлсний 860 жилийн ой тохиосон бөгөөд энэ хүрээнд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор Чингис хаан судлалын олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлыг амжилттай зохион байгуулж, дэлхийн олон орны эрдэмтэн, судлаачид оролцсон.</p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/542553102de2876b62df229f9cfed3e4.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/542553102de2876b62df229f9cfed3e4.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;">Тус хурлын оролцогчид Монгол Улсын Төрийн тэргүүний санаачилгыг дэмжин Чингис хаан судлалын олон улсын холбоо байгуулсан нь монгол судлал, тэр дундаа Чингис хаан судлалд чухал алхам боллоо.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Энэ бол зуун зууныг өртөөлөн ирсэн эвийг сахиж, энхийг эрхэмлэн, амар амгалан аж төрөх монгол төрийн үзэл санаа, үнэт зүйлийг өнөө цагийн монголчууд бид өвлөн уламжилж, залгамжлан баримталж байгааг үнэлсэн хэрэг юм.</p><p style="text-align: justify;">Цаашид ч Монгол Улс дэлхий дахины энх тайван, хүн төрөлхтний амар амгалан, аюулгүй байдлын төлөөх үйлсэд идэвх санаачилгатай оролцож, энэхүү байр сууриа улам бүр бататган бэхжүүлэх болно” гэж онцолсон юм.</p><p><em>Олон улсын монголч эрдэмтний XII их хурлын үеэр монголч эрдэмтэд олон санал хэлж, зөвлөмж өгсөн юм. </em></p><hr><p style="text-align: center;"><strong><span style="color: rgb(85, 57, 130);">"МОНГОЛ СУДЛААЧ МОНГОЛ ХЭЛТЭЙ БАЙХ ЁСТОЙ ГЭСЭН ОЙЛГОЛТЫГ </span></strong><br><strong><span style="color: rgb(85, 57, 130);">БАЙНГА ӨГЧ БАЙХ НЬ ЧУХАЛ"<br></span></strong></p><p><img src="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/2e1118dd6f35c8dcfa78281bcb6eaf49.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,432.03333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/2e1118dd6f35c8dcfa78281bcb6eaf49.png" data-test="true" data-test2="650"></p><p><strong>Доктор Б.ГАЛААРИД:</strong></p><p style="text-align: justify;">-Монголч эрдэмтдийн их хурал тодорхой нөхцөл шалтгааны улмаас хойшилсоор долоон жилийн дараа боллоо. Миний олзуурхаж харсан зүйл бол залуу судлаачид энэ хуралд олноороо идэвхтэй оролцлоо. Энэ маш чухал юм шүү. Монгол судлал гэдэг зүйл цаашид оршин тогтнох эсэх тухай эргэлзээ, монгол судлалын төв цэг нь Монголоос алдагдаж алсрах вий гэсэн айдастай үе байсан. Гэтэл тийм нөхцөл байдал ерөнхийдөө үгүй болжээ гэж харлаа. Энэ удаагийн их хурлыг Ерөнхийлөгчийн ивээл дор, өндөр хэмжээнд анхаарч зохион байгуулж байгаа нь бид монгол судлал руугаа буцаад анхаараад эхэлжээ, Монгол судлалыг өөртөө татаж чаджээ гэдгийн илэрхийлэл.</p><p style="text-align: justify;">-Монгол судлал өөрөө дэлхийд биднийг сурталчлахаас гадна бидний өнгөрсөн түүхийг үнэн зөвөөр нь тодлон тогтооход маш чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Тийм ч учраас Монголын төр аль ч үедээ, эдийн засгийн болоод улс төр, нийгмийн ямар ч цаг хугацаандаа энэ арга хэмжээг дэмждэг байх нь зүй юм. Анхааралдаа байлгахаас аргагүй эмзэг асуудал. </p><p style="text-align: justify;">Монгол судлалын төлөө бүхнээ зориулаад, чин сэтгэлээсээ хандаад явж байгаа гадны эрдэмтэн судлаачдыг бид ихээхэн анхаарах, тэднийг бодлогоор дэмжих, урам өгөх хэрэгтэй. Төслүүдийг нь дэмжих, санхүүжүүлэх, монгол хэл сургах, монгол орчинд нь ажиллуулах зэргээр хичээж дэмжиж байвал зөв байх юм. Залуу судлаачид монгол хэлний боловсрол чамгүй сайн байгаа боловч тэднийг илүү өндөр түвшний, судалгааны түвшний хэлний мэдлэг чадвартай болгоход анхаарах шаардлагатай юм байна гэж анзаарч байна. Монгол судлаач бол монгол хэлтэй байх ёстой гэсэн ойлголтыг байнга өгч байх гэх мэт олон асуудал байна.</p><p style="text-align: justify;">Бөө мөргөлийн дахин сэргэлт, өнөө ба ирээдүйн ач холбогдлынх нь талаар тоймлож товч илтгэл тавьсан. Монгол үндэстний ой санамж эргэн сэргэх, үнэт зүйлээ буцааж олж авахад гол чухал зүйл нь шашны асуудал байдаг учраас бид үүнийг заавал судлах ёстой юм. Монголын уламжлалт болоод язгуурын шашин бол бөөгийн, буддын шашин. Бид нэгийг нь гүнзгий судлаад, нөгөөг нь шашин биш мэтээр ойлгоод хаячихдаг байсан үе бий. </p><p style="text-align: justify;">Хүн амын тодорхой хэсэг нь бөөгийн шашинтай гэсэн тогтвортой тоо бүхий судалгаа ч байна. Тэгэхээр бид үүнийг судалж, анхаарахаас өөр аргагүй. Үүний язгуур утга, орчин үежиж байгаа хэлбэр, бусад шашинтайгаа хэрхэн харилцан зохилдож, дасан зохицож байдаг мөн чанарыг нь бид судлах ёстой. Энэ бол зөвхөн нэг хоёр хүний хийх зүйл биш, Монголын төр ой санамждаа хадгалж авах, үлдээж өвлүүлж явах үнэт зүйлсийн нэг гэдэг үүднээс ихээхэн анхаарах зүйл юм шүү.</p><hr><p style="text-align: center;"><span style="text-transform: uppercase;"><strong><span style="color: rgb(85, 57, 130);">"монголчуудын түүх соёлыг таниагүй хүн ултай, суурьтай судалгаа </span></strong></span><br><span style="text-transform: uppercase;"><strong><span style="color: rgb(85, 57, 130);">хийх бололцоогүй"</span></strong></span></p><p style="text-align: center;"><img src="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/801e7a88dd0721cb407f805380c2fd45.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,410.55603822763" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/801e7a88dd0721cb407f805380c2fd45.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p><strong>Унгар Улсын Өтвөш Лорандын нэрэмжит (ELTE) их сургуулийн Монгол ба Төв Ази судлалын тэнхимийн эрхлэгч, доктор, профессор БИРТАЛАН АГНЕШ:</strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-</strong>Би “Монгол судлалын өнөөгийн байдал” сэдвээр илтгэл тавилаа. Илтгэлээрээ хэд хэдэн асуудлыг хөндлөө. Юуны түрүүнд монгол судлалын үндэс суурийн талаар танилцууллаа. “Сонгодог монгол судлал”, “дагалдах маягтай хөгжиж буй монгол судлал” гэж юу болох талаар илтгэлдээ дурдсан. Сонгодог монгол судлал гэдэг нь монгол хэл, соёлыг олон талаас нь үзэж судалж буйг тэгж нэрлэж байгаа юм. </p><p style="text-align: justify;">Орос, Польш, Унгар зэрэг нь сонгодог монгол судлалыг хөгжүүлж яваа орнууд юм. Учир нь эдгээр улс оронд XIX зуунаас монгол судлалыг хөгжүүлж эхэлсэн тул ингэж хэлэх бололцоотой. Зарим улс орон хятад, манж, төвөд зэрэг судлалыг дагалдуулж зөвхөн монгол хэл, соёл, түүх, угсаатны зүй зэрэг ганц нэг салбарыг судлан хөгжүүлж байгааг нь дагалдах монгол судлал гэж хэлээд байгаа юм. </p><p style="text-align: justify;">Үүний зэрэгцээ судалгааны ажлаа тасралтгүй хийж байгаа судлаачдаас гадна нийгэм, эдийн засаг, улс төр зэрэг өөр бусад сэдвээр бичиж нийтэлж буй хүмүүсийг монгол судлаач гэж авч үзэх боломжтой юу? Эсвэл Монголыг судалдаг, эдийн засаг, улс төр зэрэг сэдвээр ажилладаг эрдэмтэд үү гэсэн асуултыг дэвшүүлсэн. Яагаад гэвэл, монгол судлаач гэдэг хэн бэ гэдгийг бүгдээрээ дахин нэг удаа тогтож бодох хэрэгтэй гэж үзэж байна. </p><p style="text-align: justify;">Түүхийг гажуудуулах, буруу тайлбарлах явдал бүх цаг үед байсан. Ганц нэг хүн дээр ийм дутуу дулимаг ажлын гүйцэтгэл гарахыг үгүйсгэхгүй. Гэхдээ сүүлийн үед ийм явдал бас бус тохиолдолд илэрч байна. Иймд монгол судлаачийн нэр хүндийг сайтар хадгалахад ихээхэн анхаарах хэрэгтэй. Энэ асуудал бол зөвхөн монгол судлал дээр ажиллаж буй гаднын эрдэмтдэд хамаатай асуудал биш. Монголчуудад өөрсдөд нь ч хамааралтай ойлголт юм. Учир нь, нэгэнт чиг хандлага болж тогтвол нөхцөл байдал аюултай түвшинд хүрэх тул сануулга маягаар энэхүү асуудлыг илтгэлдээ дурдсан.</p><p>Нийгэм өөрчлөгдөх тутам судлаачдын барьж авч байгаа өнцөг олширч байна. Тухайлбал, монголчуудын орчин үеийн амьдралын хэв маяг нүүдэлчний ахуй хоёрын хоршил, нийгмийн хэрэгцээтэй уялдан өөрчлөгдөж буй монгол дээлний загвар гэхчлэн судалж байгаа хүн байна. Гэхдээ ийм судалгааг хийхэд монгол орон, монголчуудыг уг углуургаар нь таньсан хүн л энэ мэт судалгааг бодитоор нь хийнэ. Хэрэвзээ монгол орон, монголчуудын түүх соёлыг таниагүй хүн бол ултай, буурь суурьтай судалгаа хийх бололцоогүй юм.</p><p>Сүүлийн үед тогтвортой хөгжил гэж их ярьдаг болчихлоо. Цар тахлын өмнө гэж бодвол, 4-5 жилийн өмнө юм байна. Англид хэрэгжсэн нэг төсөлд би оролцсон юм. Тэрхүү төсөл нь дэлхий даяар уламжлалт маягаар хэрхэн амьдарч болох вэ, амьд байгалийг сүйтгэхгүйгээр хэрхэн оршин тогтнож болох вэ гэсэн асуудлыг хөндсөн байсан. Төслийн хүрээнд монголчуудын нүүдэлчин ахуйг жишээ татаж бичсэн. Сүүлд нь бараг дөрвөн хуруу зузаан ном хэвлэгдэн гарсан байсан лээ. Одоогийн нийгэмд монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг хувь нэмрээ оруулж чадна гэдэгт эргэлзэшгүй.</p><hr><p style="text-align: center;"><strong><span style="color: rgb(85, 57, 130);">"МОНГОЛ СУДЛАЛ ГЭДЭГ МААНЬ ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ДАЙТАЙ ЗҮЙЛ БОЛЖЭЭ"</span></strong></p><p><img src="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/580d362ab2cc28b43a66e1bc02f4cdb5.jpeg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/580d362ab2cc28b43a66e1bc02f4cdb5.jpeg" data-test="true" data-test2="650"></p><p><strong>Шинжлэх ухааны академиийн Хэл зохиолын хүрээлэнгийн захирал, доктор, дэд профессор Ж.БАТ-ИРЭЭДҮЙ:</strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-</strong>Хэлийг нь судална гэдэг түүхийг нь судална гэсэн үг. Аливаа улсыг судлах нь цэвэр тухайн хүний сонирхолтой холбоотой. Монгол өөрөө түүх соёл баялаг учир сонирхон судлах эрдэмтэд олон. Мэдээж монгол хэлний хамгийн чухал судалгаа Монголд хийгдсэн, хийгдэж байгаа. Өвөрмонголын их сургуульд хийж байна. Тэгэхээр монгол хэлээ мэддэг хүмүүс нь хамгийн сайн судалгааг хийдэг гэсэн үг. Бусад орны хүмүүс бол эхлээд монгол хэл сураад, дараа нь өөр өөрсдийн өнцгөөс ажигласан зүйлсээ ярьж байх жишээтэй.</p><p style="text-align: justify;">Монголтой холбоотой тодорхой нэг зүйлийг судалдаг цэвэр эрдэм шинжилгээний байгууллагууд харин нэлээд бий. Жишээ нь, Кембрижийн их сургуулийн монгол судлалын салбар эхэндээ зөвхөн хэл, утга зохиолын судалгаа явуулдаг байсан бол одоо соёл, нийгмийн антрополог руу судалгаагаа чиглүүлэх болсон. Одоо тэнд мастераас дээш түвшний судлаач бэлтгэж байна. Германы Боннын их сургуульд монгол судлалын анги 1950-иад оны сүүлээр байгуулагдсан. Одоо энэ сургуульд ямар нэг хэл судлан суралцагсдад монгол хэлийг давхар судлах сонголт байдаг. Мөн Гумболдын их сургуульд монгол судлал бий. Иймэрхүү хэмжээнд л байна.</p><p style="text-align: justify;">Монгол судлал гэдэг бол Монголын тухай цогц мэдлэг гэж ойлгож болно. Энэ утгаараа эхлээд хэл бичгийн эрдэмтэд хуран чуулж байсан бол өнөөдөр улс төр, эдийн засаг, хууль, соёл, шашин гээд маш өргөн хүрээний асуудлаар ярилцаж байна. Өөрөөр хэлбэл, монгол судлал гэдэг маань шинжлэх ухааны дайтай зүйл болжээ. Хүмүүсийн хэлэлцүүлж байгаа илтгэлүүдийг ажиглаж байхад уламжлалт болоод цоо шинээр бий болж байгаа хандлагын аль алиныг нь эрдэмтэд нарийн судалж байгаа юм байна. </p><p style="text-align: justify;">Гадаадын эрдэмтэд ч мөн өөр өөрийн өнцгөөс сонирхолтой судалгаа хийж байгааг харж байна. Анх 34 монголч эрдэмтэн ирж оролцож байсан их хурал өргөжиж, хүрээгээ тэлсээр 420 орчим монгол судлаачийг хамарсан том хурал ч болж байсан удаатай. Энэ удаад 20 гаруй орны 200 гаруй судлаач хурлыг зорьж ирснээс гадна манай 100 гаруй эрдэмтэн судлаач багш энд оролцож байгаа юм. Монголыг сурталчлахад хамгийн чухал үүрэг гүйцэтгэдэг зүйл бол монгол судлал юм. Анхнаасаа ийм л зорилгоор хөгжүүлэхийн төлөө үе үеийн эрдэмтэд хичээж ирсэн. </p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/монголч эрдэмтэн судлаачид" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">монголч эрдэмтэн судлаачид</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эмонгол судлал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эмонгол судлал</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna&text=“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна”')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780129114.33"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '43628';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '5b5a4b1fb306090ac8c68e39bebe67f13612be42c8d524db1f797408f8fe9a90687b36159db60623de53a6dd8ff71ae1cb425fbd514ca96a49ba1f388344f4b3');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '5b5a4b1fb306090ac8c68e39bebe67f13612be42c8d524db1f797408f8fe9a90687b36159db60623de53a6dd8ff71ae1cb425fbd514ca96a49ba1f388344f4b3');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '5b5a4b1fb306090ac8c68e39bebe67f13612be42c8d524db1f797408f8fe9a90687b36159db60623de53a6dd8ff71ae1cb425fbd514ca96a49ba1f388344f4b3');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/oin-salbar-ba-nogoon-sankhuujilt-sedewt-kheleltsuuleg-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/6432e9aaf2a479412261d9c60f3ab12a_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/6432e9aaf2a479412261d9c60f3ab12a.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/oin-salbar-ba-nogoon-sankhuujilt-sedewt-kheleltsuuleg-bolloo">
“Ойн салбар ба ногоон санхүүжилт” сэдэвт хэлэлцүүлэг боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 28, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/chingis-khaan-dursgaliin-zoos-khudaldaand-garlaa">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d4beaa7ebce43abdb7d1ef9bb195b445_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d4beaa7ebce43abdb7d1ef9bb195b445.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/chingis-khaan-dursgaliin-zoos-khudaldaand-garlaa">
“Чингис хаан” дурсгалын зоос худалдаанд гарлаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 28, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/tuw-banknii-undsen-zoriltiig-uniin-togtwortoi-baidal-bolgon-uurchilnu">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/9a7a742ef38c14c9c4a95c514614dd70_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/9a7a742ef38c14c9c4a95c514614dd70.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/tuw-banknii-undsen-zoriltiig-uniin-togtwortoi-baidal-bolgon-uurchilnu">
Төв банкны үндсэн зорилтыг “Үнийн тогтвортой байдал” болгон өөрчилнө </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 27, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/banknii-tukhai-khuulid-nemelt-uurchlult-oruulj-khawriin-chuulgand-bagtaa">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/a509d1a44916fa0a10c2536aa31016ea_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/a509d1a44916fa0a10c2536aa31016ea.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/banknii-tukhai-khuulid-nemelt-uurchlult-oruulj-khawriin-chuulgand-bagtaa">
Банкны тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулж, хаврын чуулганд багтаан батална </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 27, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongolbanknii-sankhuugiin-tailang-zurchilgui-gej-dugnejee">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/e039f74868e97fd57ef2e4518f29ade3_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/e039f74868e97fd57ef2e4518f29ade3.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongolbanknii-sankhuugiin-tailang-zurchilgui-gej-dugnejee">
Монголбанкны санхүүгийн тайланг зөрчилгүй гэж дүгнэжээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 27, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nxnw";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна” | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Монголчууд бидний төрт ёс, түүх соёл, өв уламжлалыг судлан шинжилж, хүн төрөлхтний хөгжлийн түүхэнд оруулсан хувь нэмрийг үнэлэн дүгнэж, дэлхий ертөнцөд сурталчлан таниулсан үе үеийн эрдэмтэн мэргэдийн судалгаа шинжилгээ, бүтээл туурвил, хичээл..." />
<meta name="keywords"
content="монголч эрдэмтэн судлаачид, эмонгол судлал" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна” | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Монголчууд бидний төрт ёс, түүх соёл, өв уламжлалыг судлан шинжилж, хүн төрөлхтний хөгжлийн түүхэнд оруулсан хувь нэмрийг үнэлэн дүгнэж, дэлхий ертөнцөд сурталчлан таниулсан үе үеийн эрдэмтэн мэргэдийн судалгаа шинжилгээ, бүтээл туурвил, хичээл..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/77a5899431a8a7733cb95e8cc76052a4.png" />
<meta property="og:title"
content="“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна” | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/77a5899431a8a7733cb95e8cc76052a4.png" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Монголчууд бидний төрт ёс, түүх соёл, өв уламжлалыг судлан шинжилж, хүн төрөлхтний хөгжлийн түүхэнд оруулсан хувь нэмрийг үнэлэн дүгнэж, дэлхий ертөнцөд сурталчлан таниулсан үе үеийн эрдэмтэн мэргэдийн судалгаа шинжилгээ, бүтээл туурвил, хичээл..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна”</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/erdenetuya%40peak.mn" class="uk-text-semi uk-link-text">Д.ЭРДЭНЭТУЯА</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">08 сарын 14, 2023</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna&text=“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна”')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/77a5899431a8a7733cb95e8cc76052a4.png" class="" data-large="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/77a5899431a8a7733cb95e8cc76052a4.png" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Монголчууд бидний төрт ёс, түүх соёл, өв уламжлалыг судлан шинжилж, хүн төрөлхтний хөгжлийн түүхэнд оруулсан хувь нэмрийг үнэлэн дүгнэж, дэлхий ертөнцөд сурталчлан таниулсан үе үеийн эрдэмтэн мэргэдийн судалгаа шинжилгээ, бүтээл туурвил, хичээл зүтгэлийн үр дүнд “Монгол судлал” хэдэн зууны өмнөөс үүсэн бий болж эдүгээг хүртэл өргөжин хөгжсөөр ирсэн билээ.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Монгол судлал дэлхий дахинаа эрчимтэй хөгжихийн хэрээр монголчууд бидний үүх түүх, өв соёлын тухай үнэн бодит мэдлэг, мэдээлэл хүн төрөлхтний хүртээл болж, Монгол Улсын нэр хүнд, монгол үндэстний нэгдмэл үнэт зүйл улам бүр өсөн бэхжиж буй юм.</p><p style="text-align: justify;">Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор Олон улсын монголч эрдэмтний XII их хурал “Монголын энх тайван ба түүхэн туршлага” сэдвийн хүрээнд болж, дэлхийн 27 орны 500 гаруй эрдэмтэн судлаач хүрэлцэн ирж оролцсон билээ.</p><p style="text-align: justify;">Тэрбээр хэлсэн үгэндээ “Эдүгээгээс 860 жилийн тэртээ дэлхийн түүхийн мянганы суут хүмүүн Тэмүүжин мэндэлж, төрт ёс, түүх соёл, хууль цаазын дор монгол туургатныг нэгтгэн, өнө эртнээс уламжлалтай төрт улсаа сэргээн мандуулж, Мөнх тэнгэрийн хүчин дор Их Монгол Улсыг байгуулан, Монголын Эзэнт гүрний сүр хүчийг тунхаглан, монгол үндэстний суу алдрыг бадраасан Эзэн Богд Чингис хаан болон өргөмжлөгдөж, дэлхий дахинд Монголын их амар амгаланг тогтоосон түүхтэй билээ.</p><p style="text-align: justify; margin-left: 20px;">Өнгөрсөн жил Их Эзэн Чингис хааны мэндэлсний 860 жилийн ой тохиосон бөгөөд энэ хүрээнд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор Чингис хаан судлалын олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлыг амжилттай зохион байгуулж, дэлхийн олон орны эрдэмтэн, судлаачид оролцсон.</p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/542553102de2876b62df229f9cfed3e4.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/542553102de2876b62df229f9cfed3e4.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;">Тус хурлын оролцогчид Монгол Улсын Төрийн тэргүүний санаачилгыг дэмжин Чингис хаан судлалын олон улсын холбоо байгуулсан нь монгол судлал, тэр дундаа Чингис хаан судлалд чухал алхам боллоо.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Энэ бол зуун зууныг өртөөлөн ирсэн эвийг сахиж, энхийг эрхэмлэн, амар амгалан аж төрөх монгол төрийн үзэл санаа, үнэт зүйлийг өнөө цагийн монголчууд бид өвлөн уламжилж, залгамжлан баримталж байгааг үнэлсэн хэрэг юм.</p><p style="text-align: justify;">Цаашид ч Монгол Улс дэлхий дахины энх тайван, хүн төрөлхтний амар амгалан, аюулгүй байдлын төлөөх үйлсэд идэвх санаачилгатай оролцож, энэхүү байр сууриа улам бүр бататган бэхжүүлэх болно” гэж онцолсон юм.</p><p><em>Олон улсын монголч эрдэмтний XII их хурлын үеэр монголч эрдэмтэд олон санал хэлж, зөвлөмж өгсөн юм. </em></p><hr><p style="text-align: center;"><strong><span style="color: rgb(85, 57, 130);">"МОНГОЛ СУДЛААЧ МОНГОЛ ХЭЛТЭЙ БАЙХ ЁСТОЙ ГЭСЭН ОЙЛГОЛТЫГ </span></strong><br><strong><span style="color: rgb(85, 57, 130);">БАЙНГА ӨГЧ БАЙХ НЬ ЧУХАЛ"<br></span></strong></p><p><img src="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/2e1118dd6f35c8dcfa78281bcb6eaf49.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,432.03333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/2e1118dd6f35c8dcfa78281bcb6eaf49.png" data-test="true" data-test2="650"></p><p><strong>Доктор Б.ГАЛААРИД:</strong></p><p style="text-align: justify;">-Монголч эрдэмтдийн их хурал тодорхой нөхцөл шалтгааны улмаас хойшилсоор долоон жилийн дараа боллоо. Миний олзуурхаж харсан зүйл бол залуу судлаачид энэ хуралд олноороо идэвхтэй оролцлоо. Энэ маш чухал юм шүү. Монгол судлал гэдэг зүйл цаашид оршин тогтнох эсэх тухай эргэлзээ, монгол судлалын төв цэг нь Монголоос алдагдаж алсрах вий гэсэн айдастай үе байсан. Гэтэл тийм нөхцөл байдал ерөнхийдөө үгүй болжээ гэж харлаа. Энэ удаагийн их хурлыг Ерөнхийлөгчийн ивээл дор, өндөр хэмжээнд анхаарч зохион байгуулж байгаа нь бид монгол судлал руугаа буцаад анхаараад эхэлжээ, Монгол судлалыг өөртөө татаж чаджээ гэдгийн илэрхийлэл.</p><p style="text-align: justify;">-Монгол судлал өөрөө дэлхийд биднийг сурталчлахаас гадна бидний өнгөрсөн түүхийг үнэн зөвөөр нь тодлон тогтооход маш чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Тийм ч учраас Монголын төр аль ч үедээ, эдийн засгийн болоод улс төр, нийгмийн ямар ч цаг хугацаандаа энэ арга хэмжээг дэмждэг байх нь зүй юм. Анхааралдаа байлгахаас аргагүй эмзэг асуудал. </p><p style="text-align: justify;">Монгол судлалын төлөө бүхнээ зориулаад, чин сэтгэлээсээ хандаад явж байгаа гадны эрдэмтэн судлаачдыг бид ихээхэн анхаарах, тэднийг бодлогоор дэмжих, урам өгөх хэрэгтэй. Төслүүдийг нь дэмжих, санхүүжүүлэх, монгол хэл сургах, монгол орчинд нь ажиллуулах зэргээр хичээж дэмжиж байвал зөв байх юм. Залуу судлаачид монгол хэлний боловсрол чамгүй сайн байгаа боловч тэднийг илүү өндөр түвшний, судалгааны түвшний хэлний мэдлэг чадвартай болгоход анхаарах шаардлагатай юм байна гэж анзаарч байна. Монгол судлаач бол монгол хэлтэй байх ёстой гэсэн ойлголтыг байнга өгч байх гэх мэт олон асуудал байна.</p><p style="text-align: justify;">Бөө мөргөлийн дахин сэргэлт, өнөө ба ирээдүйн ач холбогдлынх нь талаар тоймлож товч илтгэл тавьсан. Монгол үндэстний ой санамж эргэн сэргэх, үнэт зүйлээ буцааж олж авахад гол чухал зүйл нь шашны асуудал байдаг учраас бид үүнийг заавал судлах ёстой юм. Монголын уламжлалт болоод язгуурын шашин бол бөөгийн, буддын шашин. Бид нэгийг нь гүнзгий судлаад, нөгөөг нь шашин биш мэтээр ойлгоод хаячихдаг байсан үе бий. </p><p style="text-align: justify;">Хүн амын тодорхой хэсэг нь бөөгийн шашинтай гэсэн тогтвортой тоо бүхий судалгаа ч байна. Тэгэхээр бид үүнийг судалж, анхаарахаас өөр аргагүй. Үүний язгуур утга, орчин үежиж байгаа хэлбэр, бусад шашинтайгаа хэрхэн харилцан зохилдож, дасан зохицож байдаг мөн чанарыг нь бид судлах ёстой. Энэ бол зөвхөн нэг хоёр хүний хийх зүйл биш, Монголын төр ой санамждаа хадгалж авах, үлдээж өвлүүлж явах үнэт зүйлсийн нэг гэдэг үүднээс ихээхэн анхаарах зүйл юм шүү.</p><hr><p style="text-align: center;"><span style="text-transform: uppercase;"><strong><span style="color: rgb(85, 57, 130);">"монголчуудын түүх соёлыг таниагүй хүн ултай, суурьтай судалгаа </span></strong></span><br><span style="text-transform: uppercase;"><strong><span style="color: rgb(85, 57, 130);">хийх бололцоогүй"</span></strong></span></p><p style="text-align: center;"><img src="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/801e7a88dd0721cb407f805380c2fd45.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,410.55603822763" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/801e7a88dd0721cb407f805380c2fd45.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p><strong>Унгар Улсын Өтвөш Лорандын нэрэмжит (ELTE) их сургуулийн Монгол ба Төв Ази судлалын тэнхимийн эрхлэгч, доктор, профессор БИРТАЛАН АГНЕШ:</strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-</strong>Би “Монгол судлалын өнөөгийн байдал” сэдвээр илтгэл тавилаа. Илтгэлээрээ хэд хэдэн асуудлыг хөндлөө. Юуны түрүүнд монгол судлалын үндэс суурийн талаар танилцууллаа. “Сонгодог монгол судлал”, “дагалдах маягтай хөгжиж буй монгол судлал” гэж юу болох талаар илтгэлдээ дурдсан. Сонгодог монгол судлал гэдэг нь монгол хэл, соёлыг олон талаас нь үзэж судалж буйг тэгж нэрлэж байгаа юм. </p><p style="text-align: justify;">Орос, Польш, Унгар зэрэг нь сонгодог монгол судлалыг хөгжүүлж яваа орнууд юм. Учир нь эдгээр улс оронд XIX зуунаас монгол судлалыг хөгжүүлж эхэлсэн тул ингэж хэлэх бололцоотой. Зарим улс орон хятад, манж, төвөд зэрэг судлалыг дагалдуулж зөвхөн монгол хэл, соёл, түүх, угсаатны зүй зэрэг ганц нэг салбарыг судлан хөгжүүлж байгааг нь дагалдах монгол судлал гэж хэлээд байгаа юм. </p><p style="text-align: justify;">Үүний зэрэгцээ судалгааны ажлаа тасралтгүй хийж байгаа судлаачдаас гадна нийгэм, эдийн засаг, улс төр зэрэг өөр бусад сэдвээр бичиж нийтэлж буй хүмүүсийг монгол судлаач гэж авч үзэх боломжтой юу? Эсвэл Монголыг судалдаг, эдийн засаг, улс төр зэрэг сэдвээр ажилладаг эрдэмтэд үү гэсэн асуултыг дэвшүүлсэн. Яагаад гэвэл, монгол судлаач гэдэг хэн бэ гэдгийг бүгдээрээ дахин нэг удаа тогтож бодох хэрэгтэй гэж үзэж байна. </p><p style="text-align: justify;">Түүхийг гажуудуулах, буруу тайлбарлах явдал бүх цаг үед байсан. Ганц нэг хүн дээр ийм дутуу дулимаг ажлын гүйцэтгэл гарахыг үгүйсгэхгүй. Гэхдээ сүүлийн үед ийм явдал бас бус тохиолдолд илэрч байна. Иймд монгол судлаачийн нэр хүндийг сайтар хадгалахад ихээхэн анхаарах хэрэгтэй. Энэ асуудал бол зөвхөн монгол судлал дээр ажиллаж буй гаднын эрдэмтдэд хамаатай асуудал биш. Монголчуудад өөрсдөд нь ч хамааралтай ойлголт юм. Учир нь, нэгэнт чиг хандлага болж тогтвол нөхцөл байдал аюултай түвшинд хүрэх тул сануулга маягаар энэхүү асуудлыг илтгэлдээ дурдсан.</p><p>Нийгэм өөрчлөгдөх тутам судлаачдын барьж авч байгаа өнцөг олширч байна. Тухайлбал, монголчуудын орчин үеийн амьдралын хэв маяг нүүдэлчний ахуй хоёрын хоршил, нийгмийн хэрэгцээтэй уялдан өөрчлөгдөж буй монгол дээлний загвар гэхчлэн судалж байгаа хүн байна. Гэхдээ ийм судалгааг хийхэд монгол орон, монголчуудыг уг углуургаар нь таньсан хүн л энэ мэт судалгааг бодитоор нь хийнэ. Хэрэвзээ монгол орон, монголчуудын түүх соёлыг таниагүй хүн бол ултай, буурь суурьтай судалгаа хийх бололцоогүй юм.</p><p>Сүүлийн үед тогтвортой хөгжил гэж их ярьдаг болчихлоо. Цар тахлын өмнө гэж бодвол, 4-5 жилийн өмнө юм байна. Англид хэрэгжсэн нэг төсөлд би оролцсон юм. Тэрхүү төсөл нь дэлхий даяар уламжлалт маягаар хэрхэн амьдарч болох вэ, амьд байгалийг сүйтгэхгүйгээр хэрхэн оршин тогтнож болох вэ гэсэн асуудлыг хөндсөн байсан. Төслийн хүрээнд монголчуудын нүүдэлчин ахуйг жишээ татаж бичсэн. Сүүлд нь бараг дөрвөн хуруу зузаан ном хэвлэгдэн гарсан байсан лээ. Одоогийн нийгэмд монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг хувь нэмрээ оруулж чадна гэдэгт эргэлзэшгүй.</p><hr><p style="text-align: center;"><strong><span style="color: rgb(85, 57, 130);">"МОНГОЛ СУДЛАЛ ГЭДЭГ МААНЬ ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ДАЙТАЙ ЗҮЙЛ БОЛЖЭЭ"</span></strong></p><p><img src="https://peak.mn/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/580d362ab2cc28b43a66e1bc02f4cdb5.jpeg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/effc3df3-d487-4266-ba49-f4acf9697b21/580d362ab2cc28b43a66e1bc02f4cdb5.jpeg" data-test="true" data-test2="650"></p><p><strong>Шинжлэх ухааны академиийн Хэл зохиолын хүрээлэнгийн захирал, доктор, дэд профессор Ж.БАТ-ИРЭЭДҮЙ:</strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-</strong>Хэлийг нь судална гэдэг түүхийг нь судална гэсэн үг. Аливаа улсыг судлах нь цэвэр тухайн хүний сонирхолтой холбоотой. Монгол өөрөө түүх соёл баялаг учир сонирхон судлах эрдэмтэд олон. Мэдээж монгол хэлний хамгийн чухал судалгаа Монголд хийгдсэн, хийгдэж байгаа. Өвөрмонголын их сургуульд хийж байна. Тэгэхээр монгол хэлээ мэддэг хүмүүс нь хамгийн сайн судалгааг хийдэг гэсэн үг. Бусад орны хүмүүс бол эхлээд монгол хэл сураад, дараа нь өөр өөрсдийн өнцгөөс ажигласан зүйлсээ ярьж байх жишээтэй.</p><p style="text-align: justify;">Монголтой холбоотой тодорхой нэг зүйлийг судалдаг цэвэр эрдэм шинжилгээний байгууллагууд харин нэлээд бий. Жишээ нь, Кембрижийн их сургуулийн монгол судлалын салбар эхэндээ зөвхөн хэл, утга зохиолын судалгаа явуулдаг байсан бол одоо соёл, нийгмийн антрополог руу судалгаагаа чиглүүлэх болсон. Одоо тэнд мастераас дээш түвшний судлаач бэлтгэж байна. Германы Боннын их сургуульд монгол судлалын анги 1950-иад оны сүүлээр байгуулагдсан. Одоо энэ сургуульд ямар нэг хэл судлан суралцагсдад монгол хэлийг давхар судлах сонголт байдаг. Мөн Гумболдын их сургуульд монгол судлал бий. Иймэрхүү хэмжээнд л байна.</p><p style="text-align: justify;">Монгол судлал гэдэг бол Монголын тухай цогц мэдлэг гэж ойлгож болно. Энэ утгаараа эхлээд хэл бичгийн эрдэмтэд хуран чуулж байсан бол өнөөдөр улс төр, эдийн засаг, хууль, соёл, шашин гээд маш өргөн хүрээний асуудлаар ярилцаж байна. Өөрөөр хэлбэл, монгол судлал гэдэг маань шинжлэх ухааны дайтай зүйл болжээ. Хүмүүсийн хэлэлцүүлж байгаа илтгэлүүдийг ажиглаж байхад уламжлалт болоод цоо шинээр бий болж байгаа хандлагын аль алиныг нь эрдэмтэд нарийн судалж байгаа юм байна. </p><p style="text-align: justify;">Гадаадын эрдэмтэд ч мөн өөр өөрийн өнцгөөс сонирхолтой судалгаа хийж байгааг харж байна. Анх 34 монголч эрдэмтэн ирж оролцож байсан их хурал өргөжиж, хүрээгээ тэлсээр 420 орчим монгол судлаачийг хамарсан том хурал ч болж байсан удаатай. Энэ удаад 20 гаруй орны 200 гаруй судлаач хурлыг зорьж ирснээс гадна манай 100 гаруй эрдэмтэн судлаач багш энд оролцож байгаа юм. Монголыг сурталчлахад хамгийн чухал үүрэг гүйцэтгэдэг зүйл бол монгол судлал юм. Анхнаасаа ийм л зорилгоор хөгжүүлэхийн төлөө үе үеийн эрдэмтэд хичээж ирсэн. </p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/монголч эрдэмтэн судлаачид" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">монголч эрдэмтэн судлаачид</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эмонгол судлал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эмонгол судлал</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna&text=“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна”')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/mongol-nuudelchdiin-ertnii-medleg-odoogiin-niigemd-khuwi-nemree-oruulj-chadna"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780129114.33"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '43628';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '5b5a4b1fb306090ac8c68e39bebe67f13612be42c8d524db1f797408f8fe9a90687b36159db60623de53a6dd8ff71ae1cb425fbd514ca96a49ba1f388344f4b3');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '5b5a4b1fb306090ac8c68e39bebe67f13612be42c8d524db1f797408f8fe9a90687b36159db60623de53a6dd8ff71ae1cb425fbd514ca96a49ba1f388344f4b3');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '5b5a4b1fb306090ac8c68e39bebe67f13612be42c8d524db1f797408f8fe9a90687b36159db60623de53a6dd8ff71ae1cb425fbd514ca96a49ba1f388344f4b3');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/oin-salbar-ba-nogoon-sankhuujilt-sedewt-kheleltsuuleg-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/6432e9aaf2a479412261d9c60f3ab12a_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/6432e9aaf2a479412261d9c60f3ab12a.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/oin-salbar-ba-nogoon-sankhuujilt-sedewt-kheleltsuuleg-bolloo">
“Ойн салбар ба ногоон санхүүжилт” сэдэвт хэлэлцүүлэг боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 28, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/chingis-khaan-dursgaliin-zoos-khudaldaand-garlaa">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d4beaa7ebce43abdb7d1ef9bb195b445_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d4beaa7ebce43abdb7d1ef9bb195b445.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/chingis-khaan-dursgaliin-zoos-khudaldaand-garlaa">
“Чингис хаан” дурсгалын зоос худалдаанд гарлаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 28, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/tuw-banknii-undsen-zoriltiig-uniin-togtwortoi-baidal-bolgon-uurchilnu">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/9a7a742ef38c14c9c4a95c514614dd70_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/9a7a742ef38c14c9c4a95c514614dd70.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/tuw-banknii-undsen-zoriltiig-uniin-togtwortoi-baidal-bolgon-uurchilnu">
Төв банкны үндсэн зорилтыг “Үнийн тогтвортой байдал” болгон өөрчилнө </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 27, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/banknii-tukhai-khuulid-nemelt-uurchlult-oruulj-khawriin-chuulgand-bagtaa">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/a509d1a44916fa0a10c2536aa31016ea_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/a509d1a44916fa0a10c2536aa31016ea.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/banknii-tukhai-khuulid-nemelt-uurchlult-oruulj-khawriin-chuulgand-bagtaa">
Банкны тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулж, хаврын чуулганд багтаан батална </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 27, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongolbanknii-sankhuugiin-tailang-zurchilgui-gej-dugnejee">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/e039f74868e97fd57ef2e4518f29ade3_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/e039f74868e97fd57ef2e4518f29ade3.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongolbanknii-sankhuugiin-tailang-zurchilgui-gej-dugnejee">
Монголбанкны санхүүгийн тайланг зөрчилгүй гэж дүгнэжээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 27, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nxnw";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => '5b5a4b1fb306090ac8c68e39bebe67f13612be42c8d524db1f797408f8fe9a90687b36159db60623de53a6dd8ff71ae1cb425fbd514ca96a49ba1f388344f4b3',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.MGNjZmQ3OWJlNjhkMjVjMTAyMzMzYzFlZDUxNTI4MjY1YTU5Zjg0NjYzZTI4MWYyNDU1ZmE4ZmE0OGUzY2ExM7C1BJmYb5b0UUerDSu02OM3OKjpNF9RJRtHciPhAQHB',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1782807514',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.M2FiZjcwZDQ3YjkxNjU3ZmM5ZDY1NzJiYzM0YWI1MDAxYTc3MTRhNTIxMTVlZDQ4NTIyOGE5YmY2NjM4YTQ1OcwYwj/PljCasQbcULCUfjBdKRrBgz6Uu69Dqy6RtIF621G8D1TGjS5ZhYg0pN8zc+KDDLOONirE0zrMaEF0LY0=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1782721114',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = '5b5a4b1fb306090ac8c68e39bebe67f13612be42c8d524db1f797408f8fe9a90687b36159db60623de53a6dd8ff71ae1cb425fbd514ca96a49ba1f388344f4b3'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.MGNjZmQ3OWJlNjhkMjVjMTAyMzMzYzFlZDUxNTI4MjY1YTU5Zjg0NjYzZTI4MWYyNDU1ZmE4ZmE0OGUzY2ExM7C1BJmYb5b0UUerDSu02OM3OKjpNF9RJRtHciPhAQHB'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1782807514'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.M2FiZjcwZDQ3YjkxNjU3ZmM5ZDY1NzJiYzM0YWI1MDAxYTc3MTRhNTIxMTVlZDQ4NTIyOGE5YmY2NjM4YTQ1OcwYwj/PljCasQbcULCUfjBdKRrBgz6Uu69Dqy6RtIF621G8D1TGjS5ZhYg0pN8zc+KDDLOONirE0zrMaEF0LY0='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1782721114'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна” | Peak News
“Монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг одоогийн нийгэмд хувь нэмрээ оруулж чадна”
Монголчууд бидний төрт ёс, түүх соёл, өв уламжлалыг судлан шинжилж, хүн төрөлхтний хөгжлийн түүхэнд оруулсан хувь нэмрийг үнэлэн дүгнэж, дэлхий ертөнцөд сурталчлан таниулсан үе үеийн эрдэмтэн мэргэдийн судалгаа шинжилгээ, бүтээл туурвил, хичээл зүтгэлийн үр дүнд “Монгол судлал” хэдэн зууны өмнөөс үүсэн бий болж эдүгээг хүртэл өргөжин хөгжсөөр ирсэн билээ.
Монгол судлал дэлхий дахинаа эрчимтэй хөгжихийн хэрээр монголчууд бидний үүх түүх, өв соёлын тухай үнэн бодит мэдлэг, мэдээлэл хүн төрөлхтний хүртээл болж, Монгол Улсын нэр хүнд, монгол үндэстний нэгдмэл үнэт зүйл улам бүр өсөн бэхжиж буй юм.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор Олон улсын монголч эрдэмтний XII их хурал “Монголын энх тайван ба түүхэн туршлага” сэдвийн хүрээнд болж, дэлхийн 27 орны 500 гаруй эрдэмтэн судлаач хүрэлцэн ирж оролцсон билээ.
Тэрбээр хэлсэн үгэндээ “Эдүгээгээс 860 жилийн тэртээ дэлхийн түүхийн мянганы суут хүмүүн Тэмүүжин мэндэлж, төрт ёс, түүх соёл, хууль цаазын дор монгол туургатныг нэгтгэн, өнө эртнээс уламжлалтай төрт улсаа сэргээн мандуулж, Мөнх тэнгэрийн хүчин дор Их Монгол Улсыг байгуулан, Монголын Эзэнт гүрний сүр хүчийг тунхаглан, монгол үндэстний суу алдрыг бадраасан Эзэн Богд Чингис хаан болон өргөмжлөгдөж, дэлхий дахинд Монголын их амар амгаланг тогтоосон түүхтэй билээ.
Өнгөрсөн жил Их Эзэн Чингис хааны мэндэлсний 860 жилийн ой тохиосон бөгөөд энэ хүрээнд Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор Чингис хаан судлалын олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлыг амжилттай зохион байгуулж, дэлхийн олон орны эрдэмтэн, судлаачид оролцсон.
Тус хурлын оролцогчид Монгол Улсын Төрийн тэргүүний санаачилгыг дэмжин Чингис хаан судлалын олон улсын холбоо байгуулсан нь монгол судлал, тэр дундаа Чингис хаан судлалд чухал алхам боллоо.
Энэ бол зуун зууныг өртөөлөн ирсэн эвийг сахиж, энхийг эрхэмлэн, амар амгалан аж төрөх монгол төрийн үзэл санаа, үнэт зүйлийг өнөө цагийн монголчууд бид өвлөн уламжилж, залгамжлан баримталж байгааг үнэлсэн хэрэг юм.
Цаашид ч Монгол Улс дэлхий дахины энх тайван, хүн төрөлхтний амар амгалан, аюулгүй байдлын төлөөх үйлсэд идэвх санаачилгатай оролцож, энэхүү байр сууриа улам бүр бататган бэхжүүлэх болно” гэж онцолсон юм.
Олон улсын монголч эрдэмтний XII их хурлын үеэр монголч эрдэмтэд олон санал хэлж, зөвлөмж өгсөн юм.
"МОНГОЛ СУДЛААЧ МОНГОЛ ХЭЛТЭЙ БАЙХ ЁСТОЙ ГЭСЭН ОЙЛГОЛТЫГ БАЙНГА ӨГЧ БАЙХ НЬ ЧУХАЛ"
Доктор Б.ГАЛААРИД:
-Монголч эрдэмтдийн их хурал тодорхой нөхцөл шалтгааны улмаас хойшилсоор долоон жилийн дараа боллоо. Миний олзуурхаж харсан зүйл бол залуу судлаачид энэ хуралд олноороо идэвхтэй оролцлоо. Энэ маш чухал юм шүү. Монгол судлал гэдэг зүйл цаашид оршин тогтнох эсэх тухай эргэлзээ, монгол судлалын төв цэг нь Монголоос алдагдаж алсрах вий гэсэн айдастай үе байсан. Гэтэл тийм нөхцөл байдал ерөнхийдөө үгүй болжээ гэж харлаа. Энэ удаагийн их хурлыг Ерөнхийлөгчийн ивээл дор, өндөр хэмжээнд анхаарч зохион байгуулж байгаа нь бид монгол судлал руугаа буцаад анхаараад эхэлжээ, Монгол судлалыг өөртөө татаж чаджээ гэдгийн илэрхийлэл.
-Монгол судлал өөрөө дэлхийд биднийг сурталчлахаас гадна бидний өнгөрсөн түүхийг үнэн зөвөөр нь тодлон тогтооход маш чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Тийм ч учраас Монголын төр аль ч үедээ, эдийн засгийн болоод улс төр, нийгмийн ямар ч цаг хугацаандаа энэ арга хэмжээг дэмждэг байх нь зүй юм. Анхааралдаа байлгахаас аргагүй эмзэг асуудал.
Монгол судлалын төлөө бүхнээ зориулаад, чин сэтгэлээсээ хандаад явж байгаа гадны эрдэмтэн судлаачдыг бид ихээхэн анхаарах, тэднийг бодлогоор дэмжих, урам өгөх хэрэгтэй. Төслүүдийг нь дэмжих, санхүүжүүлэх, монгол хэл сургах, монгол орчинд нь ажиллуулах зэргээр хичээж дэмжиж байвал зөв байх юм. Залуу судлаачид монгол хэлний боловсрол чамгүй сайн байгаа боловч тэднийг илүү өндөр түвшний, судалгааны түвшний хэлний мэдлэг чадвартай болгоход анхаарах шаардлагатай юм байна гэж анзаарч байна. Монгол судлаач бол монгол хэлтэй байх ёстой гэсэн ойлголтыг байнга өгч байх гэх мэт олон асуудал байна.
Бөө мөргөлийн дахин сэргэлт, өнөө ба ирээдүйн ач холбогдлынх нь талаар тоймлож товч илтгэл тавьсан. Монгол үндэстний ой санамж эргэн сэргэх, үнэт зүйлээ буцааж олж авахад гол чухал зүйл нь шашны асуудал байдаг учраас бид үүнийг заавал судлах ёстой юм. Монголын уламжлалт болоод язгуурын шашин бол бөөгийн, буддын шашин. Бид нэгийг нь гүнзгий судлаад, нөгөөг нь шашин биш мэтээр ойлгоод хаячихдаг байсан үе бий.
Хүн амын тодорхой хэсэг нь бөөгийн шашинтай гэсэн тогтвортой тоо бүхий судалгаа ч байна. Тэгэхээр бид үүнийг судалж, анхаарахаас өөр аргагүй. Үүний язгуур утга, орчин үежиж байгаа хэлбэр, бусад шашинтайгаа хэрхэн харилцан зохилдож, дасан зохицож байдаг мөн чанарыг нь бид судлах ёстой. Энэ бол зөвхөн нэг хоёр хүний хийх зүйл биш, Монголын төр ой санамждаа хадгалж авах, үлдээж өвлүүлж явах үнэт зүйлсийн нэг гэдэг үүднээс ихээхэн анхаарах зүйл юм шүү.
"монголчуудын түүх соёлыг таниагүй хүн ултай, суурьтай судалгаа хийх бололцоогүй"
Унгар Улсын Өтвөш Лорандын нэрэмжит (ELTE) их сургуулийн Монгол ба Төв Ази судлалын тэнхимийн эрхлэгч, доктор, профессор БИРТАЛАН АГНЕШ:
- Би “Монгол судлалын өнөөгийн байдал” сэдвээр илтгэл тавилаа. Илтгэлээрээ хэд хэдэн асуудлыг хөндлөө. Юуны түрүүнд монгол судлалын үндэс суурийн талаар танилцууллаа. “Сонгодог монгол судлал”, “дагалдах маягтай хөгжиж буй монгол судлал” гэж юу болох талаар илтгэлдээ дурдсан. Сонгодог монгол судлал гэдэг нь монгол хэл, соёлыг олон талаас нь үзэж судалж буйг тэгж нэрлэж байгаа юм.
Орос, Польш, Унгар зэрэг нь сонгодог монгол судлалыг хөгжүүлж яваа орнууд юм. Учир нь эдгээр улс оронд XIX зуунаас монгол судлалыг хөгжүүлж эхэлсэн тул ингэж хэлэх бололцоотой. Зарим улс орон хятад, манж, төвөд зэрэг судлалыг дагалдуулж зөвхөн монгол хэл, соёл, түүх, угсаатны зүй зэрэг ганц нэг салбарыг судлан хөгжүүлж байгааг нь дагалдах монгол судлал гэж хэлээд байгаа юм.
Үүний зэрэгцээ судалгааны ажлаа тасралтгүй хийж байгаа судлаачдаас гадна нийгэм, эдийн засаг, улс төр зэрэг өөр бусад сэдвээр бичиж нийтэлж буй хүмүүсийг монгол судлаач гэж авч үзэх боломжтой юу? Эсвэл Монголыг судалдаг, эдийн засаг, улс төр зэрэг сэдвээр ажилладаг эрдэмтэд үү гэсэн асуултыг дэвшүүлсэн. Яагаад гэвэл, монгол судлаач гэдэг хэн бэ гэдгийг бүгдээрээ дахин нэг удаа тогтож бодох хэрэгтэй гэж үзэж байна.
Түүхийг гажуудуулах, буруу тайлбарлах явдал бүх цаг үед байсан. Ганц нэг хүн дээр ийм дутуу дулимаг ажлын гүйцэтгэл гарахыг үгүйсгэхгүй. Гэхдээ сүүлийн үед ийм явдал бас бус тохиолдолд илэрч байна. Иймд монгол судлаачийн нэр хүндийг сайтар хадгалахад ихээхэн анхаарах хэрэгтэй. Энэ асуудал бол зөвхөн монгол судлал дээр ажиллаж буй гаднын эрдэмтдэд хамаатай асуудал биш. Монголчуудад өөрсдөд нь ч хамааралтай ойлголт юм. Учир нь, нэгэнт чиг хандлага болж тогтвол нөхцөл байдал аюултай түвшинд хүрэх тул сануулга маягаар энэхүү асуудлыг илтгэлдээ дурдсан.
Нийгэм өөрчлөгдөх тутам судлаачдын барьж авч байгаа өнцөг олширч байна. Тухайлбал, монголчуудын орчин үеийн амьдралын хэв маяг нүүдэлчний ахуй хоёрын хоршил, нийгмийн хэрэгцээтэй уялдан өөрчлөгдөж буй монгол дээлний загвар гэхчлэн судалж байгаа хүн байна. Гэхдээ ийм судалгааг хийхэд монгол орон, монголчуудыг уг углуургаар нь таньсан хүн л энэ мэт судалгааг бодитоор нь хийнэ. Хэрэвзээ монгол орон, монголчуудын түүх соёлыг таниагүй хүн бол ултай, буурь суурьтай судалгаа хийх бололцоогүй юм.
Сүүлийн үед тогтвортой хөгжил гэж их ярьдаг болчихлоо. Цар тахлын өмнө гэж бодвол, 4-5 жилийн өмнө юм байна. Англид хэрэгжсэн нэг төсөлд би оролцсон юм. Тэрхүү төсөл нь дэлхий даяар уламжлалт маягаар хэрхэн амьдарч болох вэ, амьд байгалийг сүйтгэхгүйгээр хэрхэн оршин тогтнож болох вэ гэсэн асуудлыг хөндсөн байсан. Төслийн хүрээнд монголчуудын нүүдэлчин ахуйг жишээ татаж бичсэн. Сүүлд нь бараг дөрвөн хуруу зузаан ном хэвлэгдэн гарсан байсан лээ. Одоогийн нийгэмд монгол нүүдэлчдийн эртний мэдлэг хувь нэмрээ оруулж чадна гэдэгт эргэлзэшгүй.
"МОНГОЛ СУДЛАЛ ГЭДЭГ МААНЬ ШИНЖЛЭХ УХААНЫ ДАЙТАЙ ЗҮЙЛ БОЛЖЭЭ"
Шинжлэх ухааны академиийн Хэл зохиолын хүрээлэнгийн захирал, доктор, дэд профессор Ж.БАТ-ИРЭЭДҮЙ:
- Хэлийг нь судална гэдэг түүхийг нь судална гэсэн үг. Аливаа улсыг судлах нь цэвэр тухайн хүний сонирхолтой холбоотой. Монгол өөрөө түүх соёл баялаг учир сонирхон судлах эрдэмтэд олон. Мэдээж монгол хэлний хамгийн чухал судалгаа Монголд хийгдсэн, хийгдэж байгаа. Өвөрмонголын их сургуульд хийж байна. Тэгэхээр монгол хэлээ мэддэг хүмүүс нь хамгийн сайн судалгааг хийдэг гэсэн үг. Бусад орны хүмүүс бол эхлээд монгол хэл сураад, дараа нь өөр өөрсдийн өнцгөөс ажигласан зүйлсээ ярьж байх жишээтэй.
Монголтой холбоотой тодорхой нэг зүйлийг судалдаг цэвэр эрдэм шинжилгээний байгууллагууд харин нэлээд бий. Жишээ нь, Кембрижийн их сургуулийн монгол судлалын салбар эхэндээ зөвхөн хэл, утга зохиолын судалгаа явуулдаг байсан бол одоо соёл, нийгмийн антрополог руу судалгаагаа чиглүүлэх болсон. Одоо тэнд мастераас дээш түвшний судлаач бэлтгэж байна. Германы Боннын их сургуульд монгол судлалын анги 1950-иад оны сүүлээр байгуулагдсан. Одоо энэ сургуульд ямар нэг хэл судлан суралцагсдад монгол хэлийг давхар судлах сонголт байдаг. Мөн Гумболдын их сургуульд монгол судлал бий. Иймэрхүү хэмжээнд л байна.
Монгол судлал гэдэг бол Монголын тухай цогц мэдлэг гэж ойлгож болно. Энэ утгаараа эхлээд хэл бичгийн эрдэмтэд хуран чуулж байсан бол өнөөдөр улс төр, эдийн засаг, хууль, соёл, шашин гээд маш өргөн хүрээний асуудлаар ярилцаж байна. Өөрөөр хэлбэл, монгол судлал гэдэг маань шинжлэх ухааны дайтай зүйл болжээ. Хүмүүсийн хэлэлцүүлж байгаа илтгэлүүдийг ажиглаж байхад уламжлалт болоод цоо шинээр бий болж байгаа хандлагын аль алиныг нь эрдэмтэд нарийн судалж байгаа юм байна.
Гадаадын эрдэмтэд ч мөн өөр өөрийн өнцгөөс сонирхолтой судалгаа хийж байгааг харж байна. Анх 34 монголч эрдэмтэн ирж оролцож байсан их хурал өргөжиж, хүрээгээ тэлсээр 420 орчим монгол судлаачийг хамарсан том хурал ч болж байсан удаатай. Энэ удаад 20 гаруй орны 200 гаруй судлаач хурлыг зорьж ирснээс гадна манай 100 гаруй эрдэмтэн судлаач багш энд оролцож байгаа юм. Монголыг сурталчлахад хамгийн чухал үүрэг гүйцэтгэдэг зүйл бол монгол судлал юм. Анхнаасаа ийм л зорилгоор хөгжүүлэхийн төлөө үе үеийн эрдэмтэд хичээж ирсэн.
Сэтгэгдэл бичих
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.