Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж... | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Монголбанкны Мөнгөн тэмдэгтийн газрын захирал Р.Саранцэцэгтэй бэлэн мөнгөний эдийн засгийн ач холбогдлын талаар ярилцлаа.-Бэлэн мөнгө, тэр дундаа том дүнтэй мөнгөн дэвсгэртийн ач холбогдлын талаарх яриагаар ярилцлагаа эхэлцгээе.Бэлэн мөнгө, том..." />
<meta name="keywords"
content="мөнгөндэвсгэрт, саранцэцэг" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content=" Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж... | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Монголбанкны Мөнгөн тэмдэгтийн газрын захирал Р.Саранцэцэгтэй бэлэн мөнгөний эдийн засгийн ач холбогдлын талаар ярилцлаа.-Бэлэн мөнгө, тэр дундаа том дүнтэй мөнгөн дэвсгэртийн ач холбогдлын талаарх яриагаар ярилцлагаа эхэлцгээе.Бэлэн мөнгө, том..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/9523ad63bfb03bb72b81cf15c0d686b1.jpg" />
<meta property="og:title"
content=" Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж... | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/9523ad63bfb03bb72b81cf15c0d686b1.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Монголбанкны Мөнгөн тэмдэгтийн газрын захирал Р.Саранцэцэгтэй бэлэн мөнгөний эдийн засгийн ач холбогдлын талаар ярилцлаа.-Бэлэн мөнгө, тэр дундаа том дүнтэй мөнгөн дэвсгэртийн ач холбогдлын талаарх яриагаар ярилцлагаа эхэлцгээе.Бэлэн мөнгө, том..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s"> Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж байна</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/ad966c95f409b82e9ada28a8a3d456ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn" class="uk-text-semi uk-link-text">Х.Оргил</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">08 сарын 13, 2021</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/news8-13-15')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/news8-13-15&text= Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/news8-13-15')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/9523ad63bfb03bb72b81cf15c0d686b1.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/9523ad63bfb03bb72b81cf15c0d686b1.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;">Монголбанкны Мөнгөн тэмдэгтийн газрын захирал Р.Саранцэцэгтэй бэлэн мөнгөний эдийн засгийн ач холбогдлын талаар ярилцлаа.</p></blockquote><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Бэлэн мөнгө, тэр дундаа том дүнтэй мөнгөн дэвсгэртийн ач холбогдлын талаарх яриагаар ярилцлагаа эхэлцгээе.</span></strong></p><p style="text-align: justify;">Бэлэн мөнгө, том дэвсгэрт гэхээс өмнө ер нь мөнгө гэж юу вэ, эдийн засагт ямар үүрэгтэй зүйл вэ гэдгээс эхлэх нь зүйтэй болов уу. Мөнгө нь эдийн засагт үнэ цэнээ хадгалах хадгаламжийн хэрэгсэл, аливаа бүтээгдэхүүн үйлчилгээний үнэ өртгийг хэмжих төлбөр тооцооны нэгж, тэгээд мэдээж арилжаа наймаанд хүлээн зөвшөөрөгдөх солилцооны хэрэгсэл болдог. </p><p style="text-align: justify;">үүхээс үзэхэд цаг үеийнхээ технологийн хөгжил дэвшил, аж ахуйн онцлогоос хамаараад улс орнуудад байгалийн чулуу, далайн дун, амьтны яс шүднээс эхлээд алтан зоос, мөнгөн ембүү гэх мэт төрөл бүрийн зүйлс мөнгөний үүргийг гүйцэтгэсэн байдаг. Орчин үед мөнгө хэлбэр дүрсээ өөрчилж цаас, пластик эсвэл цахим хэлбэрт шилжсэн байна. Банкны дансанд байгаа мөнгө гэхэд компьютерт хадгалагдаж буй дижитал тоо шүү дээ. Бэлэн мөнгөний хувьд, мэдээж тухайн улсын түүх соёл, үнэт зүйлийг загвар дизайндаа шингээснээрээ онцлогтой.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Мөнгөний нэгж, тэр дундаа том дэвсгэртүүд нь мөнгөний хэрэглээг хялбарчлах үүрэгтэй юм. Тухайлбал 100 мянган төгрөгийг 20 мянгатаар задалж авч явах уу, 5000 эсвэл 500-таар задалж авч явах уу гэдэг хэрэглээний сонголтыг мөнгөний нэгж олгодог.</p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Сүүлийн үед 50 мянгат, 100 мянгатын дэвсгэрт хэвлэх цаг нь болсон уу гэдэг хэлэлцүүлэг нийгмийн сүлжээнд нэлээд идэвхтэй өрнөлөө. Цахим төлбөр тооцоо хөгжсөн үед ер нь бэлэн мөнгө хэрэгтэй юу, дараагийн том дэвсгэрт гүйлгээнд гаргах шаардлага бий юу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Нэг талаас технологийн дэвшил, төлбөр тооцооны дэд бүтэц хөгжсөнөөр цахим гүйлгээ жилээс жилд нэмэгдэж байгаа боловч эдийн засгийн хэмжээ тэлэхийн хэрээр бэлэн мөнгөний хэрэглээ ч бас өсч байгааг онцлох нь зүйтэй. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Мөнгөний нийлүүлэлтийн 4% нь бэлэн мөнгө хэлбэртэй байгаа боловч мөнгөн дүнгээр энэ нь ойролцоогоор 1 их наяд төгрөг юм</span>. Өөрөөр хэлбэл, 37 их наяд төгрөгийн хэмжээтэй эдийн засагт маань ийм хэмжээний бэлэн мөнгөний багтаамж байна, монголчуудын өдөр тутмын амьдралд ийм хэмжээний бэлэн мөнгөний эрэлт хэрэгцээ бий гэсэн үг.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хөгжсөн улс орнуудын туршлагаас харахад бэлэн мөнгийг төгс орлох хэрэгсэл хараахан үгүй тул хэрэглээ нь бууралгүй байсаар байна.</span></p><p style="text-align: justify;">Эдийн засаг дахь бэлэн мөнгөний эрэлтийг судалж, иргэд аж ахуйн нэгжүүдийн хэрэгцээт мөнгөн дэвсгэртийг нийлүүлэх нь Монголбанкны хуулиар ногдсон үндсэн үйл ажиллагаа байдаг. Үүний хүрээнд нэгэнт батлагдсан загварын мөнгөн тэмдэгтийг үйлдвэрлэх, тээвэрлэх, хадгалах, хүчин төгөлдөр эсэхийг тодорхойлох, гэмтэж муудсаныг солих, устгах зэрэг ажлыг зохион байгуулдаг. Мөнгөн дэвсгэртийг гүйлгээнд гаргахдаа тѳлбѳр тооцооны онцлог, элэгдэл насжилт, зардал үр ашиг, цаашдын зохистой бүтцийн талаарх тооцоо судалгааг тогтмол хийж ажилладаг. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Харин дараагийн том дэвсгэрт буюу шинээр мөнгөн дэвсгэртийн хэв загварыг батлах нь хуулиар УИХ-ын бүрэн эрхийн асуудал юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Мөнгөний нэгж ер нь ямар байх нь зохистой вэ? Одоогийн 20 мянгатын дэвсгэрт ард иргэдийн дунд ердийн хэрэглээ болсныг мөнгөний үүргээ сайн гүйцэтгэж байна гэж үзэх үү, эсвэл хангалтгүй гэж үзэх үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Бэлэн мөнгө нь солилцооны хэрэгсэл гэдэг утгаараа нэн түрүүнд хэрэглэхэд хялбар нэгжид задардаг байх ёстой. Түүхийн явцад мөнгө өөрөө чулуу эсвэл металлаас цаас, цахим болж өөрчлөгдсөн шиг, мөнгөн дэвсгэртийн нэгж ч бас цаг хугацааны явцад хэрэглэгчдийн хэрэгцээ шаардлагыг дагаад өөрчлөгдөх нь зүй ёсны хэрэг юм. Тухайлбал, 20 мянган төгрөгийг гүйлгээнд анх гаргасан 2006 онтой харьцуулахад өрхийн дундаж орлого 200 мянгаас 1.5 сая төгрөг болж 7 дахин нэмэгджээ. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Энэ хугацаанд өргөн хэрэглээний үнэ ойролцоогоор 3 дахин өссөн тул одоогийн 20 мянгатын дэвсгэрт 2006 оны үнээр 6000 орчим төгрөгтэй тэнцэнэ гэсэн тооцоолыг хийж болно.<span class="twittersharelink"> 20 мянгатын дэвсгэрт маань одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлэх болсон тул олон улсын жишгээр өндөр ачаалалтай, дараагийн дэвсгэртийг гүйлгээнд гаргах болсныг илэрхийлдэг. </span></p><p style="text-align: justify;">Энэ нь эдийн засаг тэлж, өрхийн дундаж орлого нь зардлаасаа хурдтай өсч амьжиргааны түвшин сайжирсны үр дүн учраас том дэвсгэртийн хэрэгцээ шаардлага ийнхүү нэмэгдсэн нь сөрөг үзэгдэл биш юм.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Төгрөгийн хамгийн том дэвсгэртийг бусад улс орнуудын мөнгөн тэмдэгттэй харьцуулахад ямар байна вэ? Дараагийн том дэвсгэртийг гаргах нь зөв үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">Орлого ѳндѳртэй хѳгжсѳн улс орнуудад иргэдийн худалдан авах чадвар, төлбөр тооцооны хэмжээнээс хамаараад хамгийн том дэвсгэрт нь нэлээд ѳндѳр мөнгөн дүнтэй байдаг. Монгол тѳгрѳгийн хувьд 20 мянгатын дэвсгэрт маань 7 ам.доллар орчимтой тэнцэж байгаа нь харьцангуй бага мөнгөн дүн юм. Дундаж цалинг 20 мянгатаар олговол 50 гаруй дэвсгэрт болно. </p><p style="text-align: justify;">Манайхтай орлогын түвшнээр ойролцоо хөгжиж буй улс орнуудад хамгийн том мѳнгѳн дэвсгэрт нь 40 ам.доллар, дундаж цалингаа хамгийн том дэвсгэртээрээ олговол 10 дотор багтах нь түгээмэл байна. Цаашид манай эдийн засаг томорч, иргэдийн орлого өсөхийн хэрээр илүү том дэвсгэртийн хэрэгцээ шаардлага улам бүр нэмэгдэх төсөөлөлтэй. </p><p style="text-align: justify;">Иймд олон улстай харьцуулсан ч, дотоодын хэрэгцээ шаардлагаа тооцож үзсэн ч Монголд дараагийн том мөнгөн дэвсгэрт гаргах цаг нь болсон гэж үздэг.</p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Ер нь том дүнтэй мөнгөн дэвсгэртийг сөрөг өнцгөөр харах үзэгдэл түгээмэл байдаг. Мөнгөний үнэ цэнэд нөлөөлөх вий гэсэн болгоомжлол бий болох, үүнээс гадна гиперинфляц үүсч маш том мөнгөн дэвсгэрт хэвлэсэн улс орнуудын дүр зураг санаанд ордог шүү дээ.</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Мөнгө маш олон хүний цалин орлого, амьжиргаатай холбоотой зүйл учраас ингэж санаа зовох нь аргагүй. Инфляц буюу үнийн өсөлт нь мөнгөний нэгж гэхээсээ мөнгөний нийт нийлүүлэлтээс хамаардгийг онцлох нь зүйтэй. </p><p style="text-align: justify;">Мөнгөний нийт хэмжээ болон эдийн засаг дахь бараа үйлчилгээ хоорондоо дүйцэж байгаа эсэхтэй холбоотой гэсэн үг. </p><p style="text-align: justify;">Иймд төв банкууд инфляцын зорилттой нийцтэйгээр мөнгөний нийлүүлэлтийг удирдах бодлого хэрэгжүүлдэг бөгөөд мөнгийг тогтвортой үнэ цэнэтэй хуримтлалын хэрэгсэл байлгахад онцгой анхаардаг. Харин ямар төрлийн мөнгөн дэвсгэрт гүйлгээнд гаргахаа зах зээл дээрх бодит хэрэгцээ шаардлагатай уялдуулах нь зүйтэй бөгөөд энэ нь мөнгөний үнэ цэнэд мэдээж нөлөөгүй. </p><p style="text-align: justify;">Гиперинфляц үүссэн орнуудын тухайд гэвэл мѳнгѳний үнэ цэнэ хурдтай унасан гол шалтгаан нь том дэвсгэрт гүйлгээнд гаргаснаас болоогүй, харин мөнгөний нийлүүлэлтийг хяналтгүй нэмснээс үүдэлтэй юм. Өөрөөр хэлбэл, нэгэнт хэт их хэмжээтэй болсон мѳнгийг хэмжих хэрэгсэл нь том дэвсгэртүүд байсан гэж дүгнэдэг.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Том дүнтэй мѳнгѳн дэвсгэрт далд эдийн засаг, мөнгө угаалт, авлигын гэмт хэргийг өөгшүүлэх вий гэсэн болгоомжлол бий. АНУ-д 1000 ам.долларыг гүйлгээнээс татсан, Европт 500 еврог нийлүүлэхээ больсон зэрэг том дэвсгэртээс татгалзсан тохиолдол ч бий шүү дээ. Энэ талаар ямар байр суурьтай байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Мөнгө бол зѳвхѳн нэг төрлийн хэрэгсэл, дээрх зүйлсийн шалтгаан биш гэдгийг энд онцлох шаардлагатай. Бусад хэрэгслүүдийн нэгэн адилаар бэлэн мөнгийг хуулийн дагуу ашиглах боломж ч бий, эсвэл хуулиас гадуур ашиглах эрсдэл ч мөн байна. </p><p style="text-align: justify;">Тэглээ гээд хэрэглэхгүй байх, эсвэл хэрэглэхэд хялбар биш байх ёстой гэвэл мэдээж оновчгүй. </p><p style="text-align: justify;">Хурдтай компьютер эсвэл хүчтэй машин эрсдэлтэй тул үйлдвэрлэхээ больё гэдэггүй шүү дээ. Иймд мѳнгѳтэй холбоотой эрсдэлийг зѳв үнэлж, болзошгүй эрсдэлийг оновчтой удирдах нь чухал болохоос “бэлэн бол муу, цахим бол сайн”, эсвэл “том дэвсгэрт буруу, жижиг нь зөв” гэж туйлширвал ѳрѳѳсгѳл болно. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Цахим гүйлгээ гэхэд түргэн шуурхай, зардал хэмнэх хэдий ч кибер халдлагад ѳртѳх эрсдэл байдгийг мартаж болохгүй. </span></p><p style="text-align: justify;">Бэлнээр хийх төлбөр тооцоонд дээд хязгаар тогтоох, цахим аюулгүй байдлыг сайжруулах зэргээр мөнгөний хэлбэр дүрс, хэмжээнээс үл хамаараад хэрэглээнд үүсч болох эрсдэлийг удирдаад, хэрэгцээ шаардлагадаа тохируулж ашиглах нь чухал. Бэлэн мөнгөний хувьд, өмнө хэлсэнчлэн олон улсад ч хэрэглээ нь байсаар байна. Монголын газар нутгийн хэмжээ, дэд бүтцийн онцлог эсвэл Цагаан сар зэрэг уламжлалт соёлыг харгалзаж үзвэл бэлэн мөнгөний хэрэгцээ шаардлага байх тул эрсдэлийг нь удирдаад хэрэгцээ шаардлагадаа тохируулан хэрэглэх нь зүйтэй болов уу.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Шинэ том дэвсгэрт нэмснээс зарим улс орон шиг 2-3 тэг хасаад цөөн оронтой тоотой болговол хялбар болох, эсвэл ашиглагддаггүй дэвсгэртүүдийг гүйлгээнээс хасвал зардал хэмнэхгүй юу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Төгрөгийн хувьд 1-ээс 20 мянгатын 11 төрлийн цаасан дэвсгэрт албан ёсоор гүйлгээнд байгаа. Эдгээр мѳнгѳн дэвсгэртүүд бүгд ѳнѳѳгийн хэрэгцээ шаардлагад нийцэж байна уу, зардал үр ашиг нь оновчтой юу, дараагийн том дэвсгэртийн хэрэгцээ шаардлага бий болсон уу зэрэг асуулт тавигддаг. Хэдий тийм ч тѳгрѳгийн ихэнх дэвсгэртүүд эдийн засагт гүйцэтгэх үүргээ сайн биелүүлж байгаа тул мөнгөн дэвсгэртийн цогц реформ хийх цаг хараахан болоогүй гэж үзэж байна. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Таны хэлдгээр тэг хасах буюу мѳнгѳн тэмдэгтийн орон ѳѳрчлѳх нь бүх мѳнгѳн дэвсгэртүүдээ солих цогц реформ хийнэ гэсэн үг болно. </span></p><p style="text-align: justify;">Мѳнгѳний нэгж ѳѳрчлѳгдсѳнѳѳр зѳвхѳн тѳлбѳр тооцоо бус, статистик тоо баримт, ня-бо бүртгэл гээд бүх зүйл дагаад ѳѳрчлѳгдөх болдог.</p><p style="text-align: justify;">Монгол Улс зах зээлийн эдийн засгийн тогтолцоонд шилжээд 90-ээд онд мѳнгѳний цогц реформ хийж одоогийн шинэ дэвсгэртүүдийг гүйлгээнд гаргаж байсан. Ийм шинэчлэлийг эдийн засгийг хамарсан цогц реформ зайлшгүй үед л хийдэг, харин ердийн үед хийхэд хэт ѳндѳр зардалтай юм.</p><p style="text-align: justify;"><em><br></em></p><p style="text-align: justify;"><em>Ярилцсанд баярлалаа!</em></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/мөнгөндэвсгэрт" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">мөнгөндэвсгэрт</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/саранцэцэг" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">саранцэцэг</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/news8-13-15')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/news8-13-15&text= Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/news8-13-15')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/news8-13-15" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/news8-13-15"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776540894.5092"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '40104';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ed245beed128bd4557eede1316725efd739f29b3cf8e3c21d91444540f7d0aa6e1ef57503352cdd9903d871a062c272c2f10997873d74f582e4ad5dedd2bb0c8');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ed245beed128bd4557eede1316725efd739f29b3cf8e3c21d91444540f7d0aa6e1ef57503352cdd9903d871a062c272c2f10997873d74f582e4ad5dedd2bb0c8');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ed245beed128bd4557eede1316725efd739f29b3cf8e3c21d91444540f7d0aa6e1ef57503352cdd9903d871a062c272c2f10997873d74f582e4ad5dedd2bb0c8');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ardiin-khuwisgal-100-jil-gesen-bichwer-metall-utas-bukhii-dursgaliin-mungun-dewsgert-garlaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d8272fa224a840e86cabafbe0c402b40.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d8272fa224a840e86cabafbe0c402b40.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ardiin-khuwisgal-100-jil-gesen-bichwer-metall-utas-bukhii-dursgaliin-mungun-dewsgert-garlaa">
"Ардын хувьсгал 100 жил” гэсэн бичвэр, металл утас бүхий дурсгалын мөнгөн дэвсгэрт гарлаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 11, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongolbank-2006-onii-20-000-tiin-dewsgertuud-irekh-on-khurtel-khuchintei-kheweeree">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d633734a85228b205ccf3aa06b7cc4cc.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d633734a85228b205ccf3aa06b7cc4cc.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongolbank-2006-onii-20-000-tiin-dewsgertuud-irekh-on-khurtel-khuchintei-kheweeree">
Монголбанк: 2006 оны 20,000-тын дэвсгэртүүд ирэх он хүртэл хүчинтэй хэвээрээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
02 сарын 29, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/golduu-khuuramchaar-uildegdekh-bolson-tul-20-myangatiin-dewsgertiig-guilgeenees-tatakhaar-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/6892408dc30839c5edc39c0f86079325.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/6892408dc30839c5edc39c0f86079325.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/golduu-khuuramchaar-uildegdekh-bolson-tul-20-myangatiin-dewsgertiig-guilgeenees-tatakhaar-bolloo">
Монголбанк: 2006 онд үйлдвэрлэгдсэн 20 мянгатын дэвсгэртийг ирэх сарын 1-нээс гүйлгээнээс хасна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
02 сарын 07, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/100-bolon-200-ewrogiin-mungun-dewsgertuud-shinechlegdle">
<img src="https://peak.mn/files/e06d2e62-31d4-440c-9dc3-42d7ba91ab91/330db2d69ecb3d23a2efa4d435dacc31_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e06d2e62-31d4-440c-9dc3-42d7ba91ab91/330db2d69ecb3d23a2efa4d435dacc31.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/100-bolon-200-ewrogiin-mungun-dewsgertuud-shinechlegdle">
100 болон 200 еврогийн мөнгөн дэвсгэртүүд шинэчлэгдлээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
peak.mn </a> ・
09 сарын 18, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nuy0";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж... | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Монголбанкны Мөнгөн тэмдэгтийн газрын захирал Р.Саранцэцэгтэй бэлэн мөнгөний эдийн засгийн ач холбогдлын талаар ярилцлаа.-Бэлэн мөнгө, тэр дундаа том дүнтэй мөнгөн дэвсгэртийн ач холбогдлын талаарх яриагаар ярилцлагаа эхэлцгээе.Бэлэн мөнгө, том..." />
<meta name="keywords"
content="мөнгөндэвсгэрт, саранцэцэг" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content=" Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж... | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Монголбанкны Мөнгөн тэмдэгтийн газрын захирал Р.Саранцэцэгтэй бэлэн мөнгөний эдийн засгийн ач холбогдлын талаар ярилцлаа.-Бэлэн мөнгө, тэр дундаа том дүнтэй мөнгөн дэвсгэртийн ач холбогдлын талаарх яриагаар ярилцлагаа эхэлцгээе.Бэлэн мөнгө, том..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/9523ad63bfb03bb72b81cf15c0d686b1.jpg" />
<meta property="og:title"
content=" Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж... | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/9523ad63bfb03bb72b81cf15c0d686b1.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Монголбанкны Мөнгөн тэмдэгтийн газрын захирал Р.Саранцэцэгтэй бэлэн мөнгөний эдийн засгийн ач холбогдлын талаар ярилцлаа.-Бэлэн мөнгө, тэр дундаа том дүнтэй мөнгөн дэвсгэртийн ач холбогдлын талаарх яриагаар ярилцлагаа эхэлцгээе.Бэлэн мөнгө, том..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s"> Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж байна</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/ad966c95f409b82e9ada28a8a3d456ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn" class="uk-text-semi uk-link-text">Х.Оргил</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">08 сарын 13, 2021</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/news8-13-15')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/news8-13-15&text= Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/news8-13-15')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/9523ad63bfb03bb72b81cf15c0d686b1.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/9523ad63bfb03bb72b81cf15c0d686b1.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;">Монголбанкны Мөнгөн тэмдэгтийн газрын захирал Р.Саранцэцэгтэй бэлэн мөнгөний эдийн засгийн ач холбогдлын талаар ярилцлаа.</p></blockquote><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Бэлэн мөнгө, тэр дундаа том дүнтэй мөнгөн дэвсгэртийн ач холбогдлын талаарх яриагаар ярилцлагаа эхэлцгээе.</span></strong></p><p style="text-align: justify;">Бэлэн мөнгө, том дэвсгэрт гэхээс өмнө ер нь мөнгө гэж юу вэ, эдийн засагт ямар үүрэгтэй зүйл вэ гэдгээс эхлэх нь зүйтэй болов уу. Мөнгө нь эдийн засагт үнэ цэнээ хадгалах хадгаламжийн хэрэгсэл, аливаа бүтээгдэхүүн үйлчилгээний үнэ өртгийг хэмжих төлбөр тооцооны нэгж, тэгээд мэдээж арилжаа наймаанд хүлээн зөвшөөрөгдөх солилцооны хэрэгсэл болдог. </p><p style="text-align: justify;">үүхээс үзэхэд цаг үеийнхээ технологийн хөгжил дэвшил, аж ахуйн онцлогоос хамаараад улс орнуудад байгалийн чулуу, далайн дун, амьтны яс шүднээс эхлээд алтан зоос, мөнгөн ембүү гэх мэт төрөл бүрийн зүйлс мөнгөний үүргийг гүйцэтгэсэн байдаг. Орчин үед мөнгө хэлбэр дүрсээ өөрчилж цаас, пластик эсвэл цахим хэлбэрт шилжсэн байна. Банкны дансанд байгаа мөнгө гэхэд компьютерт хадгалагдаж буй дижитал тоо шүү дээ. Бэлэн мөнгөний хувьд, мэдээж тухайн улсын түүх соёл, үнэт зүйлийг загвар дизайндаа шингээснээрээ онцлогтой.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Мөнгөний нэгж, тэр дундаа том дэвсгэртүүд нь мөнгөний хэрэглээг хялбарчлах үүрэгтэй юм. Тухайлбал 100 мянган төгрөгийг 20 мянгатаар задалж авч явах уу, 5000 эсвэл 500-таар задалж авч явах уу гэдэг хэрэглээний сонголтыг мөнгөний нэгж олгодог.</p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Сүүлийн үед 50 мянгат, 100 мянгатын дэвсгэрт хэвлэх цаг нь болсон уу гэдэг хэлэлцүүлэг нийгмийн сүлжээнд нэлээд идэвхтэй өрнөлөө. Цахим төлбөр тооцоо хөгжсөн үед ер нь бэлэн мөнгө хэрэгтэй юу, дараагийн том дэвсгэрт гүйлгээнд гаргах шаардлага бий юу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Нэг талаас технологийн дэвшил, төлбөр тооцооны дэд бүтэц хөгжсөнөөр цахим гүйлгээ жилээс жилд нэмэгдэж байгаа боловч эдийн засгийн хэмжээ тэлэхийн хэрээр бэлэн мөнгөний хэрэглээ ч бас өсч байгааг онцлох нь зүйтэй. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Мөнгөний нийлүүлэлтийн 4% нь бэлэн мөнгө хэлбэртэй байгаа боловч мөнгөн дүнгээр энэ нь ойролцоогоор 1 их наяд төгрөг юм</span>. Өөрөөр хэлбэл, 37 их наяд төгрөгийн хэмжээтэй эдийн засагт маань ийм хэмжээний бэлэн мөнгөний багтаамж байна, монголчуудын өдөр тутмын амьдралд ийм хэмжээний бэлэн мөнгөний эрэлт хэрэгцээ бий гэсэн үг.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хөгжсөн улс орнуудын туршлагаас харахад бэлэн мөнгийг төгс орлох хэрэгсэл хараахан үгүй тул хэрэглээ нь бууралгүй байсаар байна.</span></p><p style="text-align: justify;">Эдийн засаг дахь бэлэн мөнгөний эрэлтийг судалж, иргэд аж ахуйн нэгжүүдийн хэрэгцээт мөнгөн дэвсгэртийг нийлүүлэх нь Монголбанкны хуулиар ногдсон үндсэн үйл ажиллагаа байдаг. Үүний хүрээнд нэгэнт батлагдсан загварын мөнгөн тэмдэгтийг үйлдвэрлэх, тээвэрлэх, хадгалах, хүчин төгөлдөр эсэхийг тодорхойлох, гэмтэж муудсаныг солих, устгах зэрэг ажлыг зохион байгуулдаг. Мөнгөн дэвсгэртийг гүйлгээнд гаргахдаа тѳлбѳр тооцооны онцлог, элэгдэл насжилт, зардал үр ашиг, цаашдын зохистой бүтцийн талаарх тооцоо судалгааг тогтмол хийж ажилладаг. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Харин дараагийн том дэвсгэрт буюу шинээр мөнгөн дэвсгэртийн хэв загварыг батлах нь хуулиар УИХ-ын бүрэн эрхийн асуудал юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Мөнгөний нэгж ер нь ямар байх нь зохистой вэ? Одоогийн 20 мянгатын дэвсгэрт ард иргэдийн дунд ердийн хэрэглээ болсныг мөнгөний үүргээ сайн гүйцэтгэж байна гэж үзэх үү, эсвэл хангалтгүй гэж үзэх үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Бэлэн мөнгө нь солилцооны хэрэгсэл гэдэг утгаараа нэн түрүүнд хэрэглэхэд хялбар нэгжид задардаг байх ёстой. Түүхийн явцад мөнгө өөрөө чулуу эсвэл металлаас цаас, цахим болж өөрчлөгдсөн шиг, мөнгөн дэвсгэртийн нэгж ч бас цаг хугацааны явцад хэрэглэгчдийн хэрэгцээ шаардлагыг дагаад өөрчлөгдөх нь зүй ёсны хэрэг юм. Тухайлбал, 20 мянган төгрөгийг гүйлгээнд анх гаргасан 2006 онтой харьцуулахад өрхийн дундаж орлого 200 мянгаас 1.5 сая төгрөг болж 7 дахин нэмэгджээ. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Энэ хугацаанд өргөн хэрэглээний үнэ ойролцоогоор 3 дахин өссөн тул одоогийн 20 мянгатын дэвсгэрт 2006 оны үнээр 6000 орчим төгрөгтэй тэнцэнэ гэсэн тооцоолыг хийж болно.<span class="twittersharelink"> 20 мянгатын дэвсгэрт маань одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлэх болсон тул олон улсын жишгээр өндөр ачаалалтай, дараагийн дэвсгэртийг гүйлгээнд гаргах болсныг илэрхийлдэг. </span></p><p style="text-align: justify;">Энэ нь эдийн засаг тэлж, өрхийн дундаж орлого нь зардлаасаа хурдтай өсч амьжиргааны түвшин сайжирсны үр дүн учраас том дэвсгэртийн хэрэгцээ шаардлага ийнхүү нэмэгдсэн нь сөрөг үзэгдэл биш юм.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Төгрөгийн хамгийн том дэвсгэртийг бусад улс орнуудын мөнгөн тэмдэгттэй харьцуулахад ямар байна вэ? Дараагийн том дэвсгэртийг гаргах нь зөв үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">Орлого ѳндѳртэй хѳгжсѳн улс орнуудад иргэдийн худалдан авах чадвар, төлбөр тооцооны хэмжээнээс хамаараад хамгийн том дэвсгэрт нь нэлээд ѳндѳр мөнгөн дүнтэй байдаг. Монгол тѳгрѳгийн хувьд 20 мянгатын дэвсгэрт маань 7 ам.доллар орчимтой тэнцэж байгаа нь харьцангуй бага мөнгөн дүн юм. Дундаж цалинг 20 мянгатаар олговол 50 гаруй дэвсгэрт болно. </p><p style="text-align: justify;">Манайхтай орлогын түвшнээр ойролцоо хөгжиж буй улс орнуудад хамгийн том мѳнгѳн дэвсгэрт нь 40 ам.доллар, дундаж цалингаа хамгийн том дэвсгэртээрээ олговол 10 дотор багтах нь түгээмэл байна. Цаашид манай эдийн засаг томорч, иргэдийн орлого өсөхийн хэрээр илүү том дэвсгэртийн хэрэгцээ шаардлага улам бүр нэмэгдэх төсөөлөлтэй. </p><p style="text-align: justify;">Иймд олон улстай харьцуулсан ч, дотоодын хэрэгцээ шаардлагаа тооцож үзсэн ч Монголд дараагийн том мөнгөн дэвсгэрт гаргах цаг нь болсон гэж үздэг.</p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Ер нь том дүнтэй мөнгөн дэвсгэртийг сөрөг өнцгөөр харах үзэгдэл түгээмэл байдаг. Мөнгөний үнэ цэнэд нөлөөлөх вий гэсэн болгоомжлол бий болох, үүнээс гадна гиперинфляц үүсч маш том мөнгөн дэвсгэрт хэвлэсэн улс орнуудын дүр зураг санаанд ордог шүү дээ.</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Мөнгө маш олон хүний цалин орлого, амьжиргаатай холбоотой зүйл учраас ингэж санаа зовох нь аргагүй. Инфляц буюу үнийн өсөлт нь мөнгөний нэгж гэхээсээ мөнгөний нийт нийлүүлэлтээс хамаардгийг онцлох нь зүйтэй. </p><p style="text-align: justify;">Мөнгөний нийт хэмжээ болон эдийн засаг дахь бараа үйлчилгээ хоорондоо дүйцэж байгаа эсэхтэй холбоотой гэсэн үг. </p><p style="text-align: justify;">Иймд төв банкууд инфляцын зорилттой нийцтэйгээр мөнгөний нийлүүлэлтийг удирдах бодлого хэрэгжүүлдэг бөгөөд мөнгийг тогтвортой үнэ цэнэтэй хуримтлалын хэрэгсэл байлгахад онцгой анхаардаг. Харин ямар төрлийн мөнгөн дэвсгэрт гүйлгээнд гаргахаа зах зээл дээрх бодит хэрэгцээ шаардлагатай уялдуулах нь зүйтэй бөгөөд энэ нь мөнгөний үнэ цэнэд мэдээж нөлөөгүй. </p><p style="text-align: justify;">Гиперинфляц үүссэн орнуудын тухайд гэвэл мѳнгѳний үнэ цэнэ хурдтай унасан гол шалтгаан нь том дэвсгэрт гүйлгээнд гаргаснаас болоогүй, харин мөнгөний нийлүүлэлтийг хяналтгүй нэмснээс үүдэлтэй юм. Өөрөөр хэлбэл, нэгэнт хэт их хэмжээтэй болсон мѳнгийг хэмжих хэрэгсэл нь том дэвсгэртүүд байсан гэж дүгнэдэг.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Том дүнтэй мѳнгѳн дэвсгэрт далд эдийн засаг, мөнгө угаалт, авлигын гэмт хэргийг өөгшүүлэх вий гэсэн болгоомжлол бий. АНУ-д 1000 ам.долларыг гүйлгээнээс татсан, Европт 500 еврог нийлүүлэхээ больсон зэрэг том дэвсгэртээс татгалзсан тохиолдол ч бий шүү дээ. Энэ талаар ямар байр суурьтай байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Мөнгө бол зѳвхѳн нэг төрлийн хэрэгсэл, дээрх зүйлсийн шалтгаан биш гэдгийг энд онцлох шаардлагатай. Бусад хэрэгслүүдийн нэгэн адилаар бэлэн мөнгийг хуулийн дагуу ашиглах боломж ч бий, эсвэл хуулиас гадуур ашиглах эрсдэл ч мөн байна. </p><p style="text-align: justify;">Тэглээ гээд хэрэглэхгүй байх, эсвэл хэрэглэхэд хялбар биш байх ёстой гэвэл мэдээж оновчгүй. </p><p style="text-align: justify;">Хурдтай компьютер эсвэл хүчтэй машин эрсдэлтэй тул үйлдвэрлэхээ больё гэдэггүй шүү дээ. Иймд мѳнгѳтэй холбоотой эрсдэлийг зѳв үнэлж, болзошгүй эрсдэлийг оновчтой удирдах нь чухал болохоос “бэлэн бол муу, цахим бол сайн”, эсвэл “том дэвсгэрт буруу, жижиг нь зөв” гэж туйлширвал ѳрѳѳсгѳл болно. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Цахим гүйлгээ гэхэд түргэн шуурхай, зардал хэмнэх хэдий ч кибер халдлагад ѳртѳх эрсдэл байдгийг мартаж болохгүй. </span></p><p style="text-align: justify;">Бэлнээр хийх төлбөр тооцоонд дээд хязгаар тогтоох, цахим аюулгүй байдлыг сайжруулах зэргээр мөнгөний хэлбэр дүрс, хэмжээнээс үл хамаараад хэрэглээнд үүсч болох эрсдэлийг удирдаад, хэрэгцээ шаардлагадаа тохируулж ашиглах нь чухал. Бэлэн мөнгөний хувьд, өмнө хэлсэнчлэн олон улсад ч хэрэглээ нь байсаар байна. Монголын газар нутгийн хэмжээ, дэд бүтцийн онцлог эсвэл Цагаан сар зэрэг уламжлалт соёлыг харгалзаж үзвэл бэлэн мөнгөний хэрэгцээ шаардлага байх тул эрсдэлийг нь удирдаад хэрэгцээ шаардлагадаа тохируулан хэрэглэх нь зүйтэй болов уу.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Шинэ том дэвсгэрт нэмснээс зарим улс орон шиг 2-3 тэг хасаад цөөн оронтой тоотой болговол хялбар болох, эсвэл ашиглагддаггүй дэвсгэртүүдийг гүйлгээнээс хасвал зардал хэмнэхгүй юу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Төгрөгийн хувьд 1-ээс 20 мянгатын 11 төрлийн цаасан дэвсгэрт албан ёсоор гүйлгээнд байгаа. Эдгээр мѳнгѳн дэвсгэртүүд бүгд ѳнѳѳгийн хэрэгцээ шаардлагад нийцэж байна уу, зардал үр ашиг нь оновчтой юу, дараагийн том дэвсгэртийн хэрэгцээ шаардлага бий болсон уу зэрэг асуулт тавигддаг. Хэдий тийм ч тѳгрѳгийн ихэнх дэвсгэртүүд эдийн засагт гүйцэтгэх үүргээ сайн биелүүлж байгаа тул мөнгөн дэвсгэртийн цогц реформ хийх цаг хараахан болоогүй гэж үзэж байна. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Таны хэлдгээр тэг хасах буюу мѳнгѳн тэмдэгтийн орон ѳѳрчлѳх нь бүх мѳнгѳн дэвсгэртүүдээ солих цогц реформ хийнэ гэсэн үг болно. </span></p><p style="text-align: justify;">Мѳнгѳний нэгж ѳѳрчлѳгдсѳнѳѳр зѳвхѳн тѳлбѳр тооцоо бус, статистик тоо баримт, ня-бо бүртгэл гээд бүх зүйл дагаад ѳѳрчлѳгдөх болдог.</p><p style="text-align: justify;">Монгол Улс зах зээлийн эдийн засгийн тогтолцоонд шилжээд 90-ээд онд мѳнгѳний цогц реформ хийж одоогийн шинэ дэвсгэртүүдийг гүйлгээнд гаргаж байсан. Ийм шинэчлэлийг эдийн засгийг хамарсан цогц реформ зайлшгүй үед л хийдэг, харин ердийн үед хийхэд хэт ѳндѳр зардалтай юм.</p><p style="text-align: justify;"><em><br></em></p><p style="text-align: justify;"><em>Ярилцсанд баярлалаа!</em></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/мөнгөндэвсгэрт" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">мөнгөндэвсгэрт</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/саранцэцэг" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">саранцэцэг</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/news8-13-15')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/news8-13-15&text= Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/news8-13-15')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/news8-13-15" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/news8-13-15"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776540894.5092"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '40104';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ed245beed128bd4557eede1316725efd739f29b3cf8e3c21d91444540f7d0aa6e1ef57503352cdd9903d871a062c272c2f10997873d74f582e4ad5dedd2bb0c8');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ed245beed128bd4557eede1316725efd739f29b3cf8e3c21d91444540f7d0aa6e1ef57503352cdd9903d871a062c272c2f10997873d74f582e4ad5dedd2bb0c8');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ed245beed128bd4557eede1316725efd739f29b3cf8e3c21d91444540f7d0aa6e1ef57503352cdd9903d871a062c272c2f10997873d74f582e4ad5dedd2bb0c8');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ardiin-khuwisgal-100-jil-gesen-bichwer-metall-utas-bukhii-dursgaliin-mungun-dewsgert-garlaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d8272fa224a840e86cabafbe0c402b40.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d8272fa224a840e86cabafbe0c402b40.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ardiin-khuwisgal-100-jil-gesen-bichwer-metall-utas-bukhii-dursgaliin-mungun-dewsgert-garlaa">
"Ардын хувьсгал 100 жил” гэсэн бичвэр, металл утас бүхий дурсгалын мөнгөн дэвсгэрт гарлаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 11, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongolbank-2006-onii-20-000-tiin-dewsgertuud-irekh-on-khurtel-khuchintei-kheweeree">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d633734a85228b205ccf3aa06b7cc4cc.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d633734a85228b205ccf3aa06b7cc4cc.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongolbank-2006-onii-20-000-tiin-dewsgertuud-irekh-on-khurtel-khuchintei-kheweeree">
Монголбанк: 2006 оны 20,000-тын дэвсгэртүүд ирэх он хүртэл хүчинтэй хэвээрээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
02 сарын 29, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/golduu-khuuramchaar-uildegdekh-bolson-tul-20-myangatiin-dewsgertiig-guilgeenees-tatakhaar-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/6892408dc30839c5edc39c0f86079325.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/6892408dc30839c5edc39c0f86079325.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/golduu-khuuramchaar-uildegdekh-bolson-tul-20-myangatiin-dewsgertiig-guilgeenees-tatakhaar-bolloo">
Монголбанк: 2006 онд үйлдвэрлэгдсэн 20 мянгатын дэвсгэртийг ирэх сарын 1-нээс гүйлгээнээс хасна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
02 сарын 07, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/100-bolon-200-ewrogiin-mungun-dewsgertuud-shinechlegdle">
<img src="https://peak.mn/files/e06d2e62-31d4-440c-9dc3-42d7ba91ab91/330db2d69ecb3d23a2efa4d435dacc31_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e06d2e62-31d4-440c-9dc3-42d7ba91ab91/330db2d69ecb3d23a2efa4d435dacc31.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/100-bolon-200-ewrogiin-mungun-dewsgertuud-shinechlegdle">
100 болон 200 еврогийн мөнгөн дэвсгэртүүд шинэчлэгдлээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
peak.mn </a> ・
09 сарын 18, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nuy0";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж... | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Монголбанкны Мөнгөн тэмдэгтийн газрын захирал Р.Саранцэцэгтэй бэлэн мөнгөний эдийн засгийн ач холбогдлын талаар ярилцлаа.-Бэлэн мөнгө, тэр дундаа том дүнтэй мөнгөн дэвсгэртийн ач холбогдлын талаарх яриагаар ярилцлагаа эхэлцгээе.Бэлэн мөнгө, том..." />
<meta name="keywords"
content="мөнгөндэвсгэрт, саранцэцэг" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content=" Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж... | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Монголбанкны Мөнгөн тэмдэгтийн газрын захирал Р.Саранцэцэгтэй бэлэн мөнгөний эдийн засгийн ач холбогдлын талаар ярилцлаа.-Бэлэн мөнгө, тэр дундаа том дүнтэй мөнгөн дэвсгэртийн ач холбогдлын талаарх яриагаар ярилцлагаа эхэлцгээе.Бэлэн мөнгө, том..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/9523ad63bfb03bb72b81cf15c0d686b1.jpg" />
<meta property="og:title"
content=" Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж... | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/9523ad63bfb03bb72b81cf15c0d686b1.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Монголбанкны Мөнгөн тэмдэгтийн газрын захирал Р.Саранцэцэгтэй бэлэн мөнгөний эдийн засгийн ач холбогдлын талаар ярилцлаа.-Бэлэн мөнгө, тэр дундаа том дүнтэй мөнгөн дэвсгэртийн ач холбогдлын талаарх яриагаар ярилцлагаа эхэлцгээе.Бэлэн мөнгө, том..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s"> Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж байна</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/ad966c95f409b82e9ada28a8a3d456ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn" class="uk-text-semi uk-link-text">Х.Оргил</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">08 сарын 13, 2021</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/news8-13-15')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/news8-13-15&text= Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/news8-13-15')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/9523ad63bfb03bb72b81cf15c0d686b1.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/9523ad63bfb03bb72b81cf15c0d686b1.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;">Монголбанкны Мөнгөн тэмдэгтийн газрын захирал Р.Саранцэцэгтэй бэлэн мөнгөний эдийн засгийн ач холбогдлын талаар ярилцлаа.</p></blockquote><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Бэлэн мөнгө, тэр дундаа том дүнтэй мөнгөн дэвсгэртийн ач холбогдлын талаарх яриагаар ярилцлагаа эхэлцгээе.</span></strong></p><p style="text-align: justify;">Бэлэн мөнгө, том дэвсгэрт гэхээс өмнө ер нь мөнгө гэж юу вэ, эдийн засагт ямар үүрэгтэй зүйл вэ гэдгээс эхлэх нь зүйтэй болов уу. Мөнгө нь эдийн засагт үнэ цэнээ хадгалах хадгаламжийн хэрэгсэл, аливаа бүтээгдэхүүн үйлчилгээний үнэ өртгийг хэмжих төлбөр тооцооны нэгж, тэгээд мэдээж арилжаа наймаанд хүлээн зөвшөөрөгдөх солилцооны хэрэгсэл болдог. </p><p style="text-align: justify;">үүхээс үзэхэд цаг үеийнхээ технологийн хөгжил дэвшил, аж ахуйн онцлогоос хамаараад улс орнуудад байгалийн чулуу, далайн дун, амьтны яс шүднээс эхлээд алтан зоос, мөнгөн ембүү гэх мэт төрөл бүрийн зүйлс мөнгөний үүргийг гүйцэтгэсэн байдаг. Орчин үед мөнгө хэлбэр дүрсээ өөрчилж цаас, пластик эсвэл цахим хэлбэрт шилжсэн байна. Банкны дансанд байгаа мөнгө гэхэд компьютерт хадгалагдаж буй дижитал тоо шүү дээ. Бэлэн мөнгөний хувьд, мэдээж тухайн улсын түүх соёл, үнэт зүйлийг загвар дизайндаа шингээснээрээ онцлогтой.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Мөнгөний нэгж, тэр дундаа том дэвсгэртүүд нь мөнгөний хэрэглээг хялбарчлах үүрэгтэй юм. Тухайлбал 100 мянган төгрөгийг 20 мянгатаар задалж авч явах уу, 5000 эсвэл 500-таар задалж авч явах уу гэдэг хэрэглээний сонголтыг мөнгөний нэгж олгодог.</p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Сүүлийн үед 50 мянгат, 100 мянгатын дэвсгэрт хэвлэх цаг нь болсон уу гэдэг хэлэлцүүлэг нийгмийн сүлжээнд нэлээд идэвхтэй өрнөлөө. Цахим төлбөр тооцоо хөгжсөн үед ер нь бэлэн мөнгө хэрэгтэй юу, дараагийн том дэвсгэрт гүйлгээнд гаргах шаардлага бий юу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Нэг талаас технологийн дэвшил, төлбөр тооцооны дэд бүтэц хөгжсөнөөр цахим гүйлгээ жилээс жилд нэмэгдэж байгаа боловч эдийн засгийн хэмжээ тэлэхийн хэрээр бэлэн мөнгөний хэрэглээ ч бас өсч байгааг онцлох нь зүйтэй. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Мөнгөний нийлүүлэлтийн 4% нь бэлэн мөнгө хэлбэртэй байгаа боловч мөнгөн дүнгээр энэ нь ойролцоогоор 1 их наяд төгрөг юм</span>. Өөрөөр хэлбэл, 37 их наяд төгрөгийн хэмжээтэй эдийн засагт маань ийм хэмжээний бэлэн мөнгөний багтаамж байна, монголчуудын өдөр тутмын амьдралд ийм хэмжээний бэлэн мөнгөний эрэлт хэрэгцээ бий гэсэн үг.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хөгжсөн улс орнуудын туршлагаас харахад бэлэн мөнгийг төгс орлох хэрэгсэл хараахан үгүй тул хэрэглээ нь бууралгүй байсаар байна.</span></p><p style="text-align: justify;">Эдийн засаг дахь бэлэн мөнгөний эрэлтийг судалж, иргэд аж ахуйн нэгжүүдийн хэрэгцээт мөнгөн дэвсгэртийг нийлүүлэх нь Монголбанкны хуулиар ногдсон үндсэн үйл ажиллагаа байдаг. Үүний хүрээнд нэгэнт батлагдсан загварын мөнгөн тэмдэгтийг үйлдвэрлэх, тээвэрлэх, хадгалах, хүчин төгөлдөр эсэхийг тодорхойлох, гэмтэж муудсаныг солих, устгах зэрэг ажлыг зохион байгуулдаг. Мөнгөн дэвсгэртийг гүйлгээнд гаргахдаа тѳлбѳр тооцооны онцлог, элэгдэл насжилт, зардал үр ашиг, цаашдын зохистой бүтцийн талаарх тооцоо судалгааг тогтмол хийж ажилладаг. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Харин дараагийн том дэвсгэрт буюу шинээр мөнгөн дэвсгэртийн хэв загварыг батлах нь хуулиар УИХ-ын бүрэн эрхийн асуудал юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Мөнгөний нэгж ер нь ямар байх нь зохистой вэ? Одоогийн 20 мянгатын дэвсгэрт ард иргэдийн дунд ердийн хэрэглээ болсныг мөнгөний үүргээ сайн гүйцэтгэж байна гэж үзэх үү, эсвэл хангалтгүй гэж үзэх үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Бэлэн мөнгө нь солилцооны хэрэгсэл гэдэг утгаараа нэн түрүүнд хэрэглэхэд хялбар нэгжид задардаг байх ёстой. Түүхийн явцад мөнгө өөрөө чулуу эсвэл металлаас цаас, цахим болж өөрчлөгдсөн шиг, мөнгөн дэвсгэртийн нэгж ч бас цаг хугацааны явцад хэрэглэгчдийн хэрэгцээ шаардлагыг дагаад өөрчлөгдөх нь зүй ёсны хэрэг юм. Тухайлбал, 20 мянган төгрөгийг гүйлгээнд анх гаргасан 2006 онтой харьцуулахад өрхийн дундаж орлого 200 мянгаас 1.5 сая төгрөг болж 7 дахин нэмэгджээ. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Энэ хугацаанд өргөн хэрэглээний үнэ ойролцоогоор 3 дахин өссөн тул одоогийн 20 мянгатын дэвсгэрт 2006 оны үнээр 6000 орчим төгрөгтэй тэнцэнэ гэсэн тооцоолыг хийж болно.<span class="twittersharelink"> 20 мянгатын дэвсгэрт маань одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлэх болсон тул олон улсын жишгээр өндөр ачаалалтай, дараагийн дэвсгэртийг гүйлгээнд гаргах болсныг илэрхийлдэг. </span></p><p style="text-align: justify;">Энэ нь эдийн засаг тэлж, өрхийн дундаж орлого нь зардлаасаа хурдтай өсч амьжиргааны түвшин сайжирсны үр дүн учраас том дэвсгэртийн хэрэгцээ шаардлага ийнхүү нэмэгдсэн нь сөрөг үзэгдэл биш юм.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Төгрөгийн хамгийн том дэвсгэртийг бусад улс орнуудын мөнгөн тэмдэгттэй харьцуулахад ямар байна вэ? Дараагийн том дэвсгэртийг гаргах нь зөв үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">Орлого ѳндѳртэй хѳгжсѳн улс орнуудад иргэдийн худалдан авах чадвар, төлбөр тооцооны хэмжээнээс хамаараад хамгийн том дэвсгэрт нь нэлээд ѳндѳр мөнгөн дүнтэй байдаг. Монгол тѳгрѳгийн хувьд 20 мянгатын дэвсгэрт маань 7 ам.доллар орчимтой тэнцэж байгаа нь харьцангуй бага мөнгөн дүн юм. Дундаж цалинг 20 мянгатаар олговол 50 гаруй дэвсгэрт болно. </p><p style="text-align: justify;">Манайхтай орлогын түвшнээр ойролцоо хөгжиж буй улс орнуудад хамгийн том мѳнгѳн дэвсгэрт нь 40 ам.доллар, дундаж цалингаа хамгийн том дэвсгэртээрээ олговол 10 дотор багтах нь түгээмэл байна. Цаашид манай эдийн засаг томорч, иргэдийн орлого өсөхийн хэрээр илүү том дэвсгэртийн хэрэгцээ шаардлага улам бүр нэмэгдэх төсөөлөлтэй. </p><p style="text-align: justify;">Иймд олон улстай харьцуулсан ч, дотоодын хэрэгцээ шаардлагаа тооцож үзсэн ч Монголд дараагийн том мөнгөн дэвсгэрт гаргах цаг нь болсон гэж үздэг.</p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Ер нь том дүнтэй мөнгөн дэвсгэртийг сөрөг өнцгөөр харах үзэгдэл түгээмэл байдаг. Мөнгөний үнэ цэнэд нөлөөлөх вий гэсэн болгоомжлол бий болох, үүнээс гадна гиперинфляц үүсч маш том мөнгөн дэвсгэрт хэвлэсэн улс орнуудын дүр зураг санаанд ордог шүү дээ.</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Мөнгө маш олон хүний цалин орлого, амьжиргаатай холбоотой зүйл учраас ингэж санаа зовох нь аргагүй. Инфляц буюу үнийн өсөлт нь мөнгөний нэгж гэхээсээ мөнгөний нийт нийлүүлэлтээс хамаардгийг онцлох нь зүйтэй. </p><p style="text-align: justify;">Мөнгөний нийт хэмжээ болон эдийн засаг дахь бараа үйлчилгээ хоорондоо дүйцэж байгаа эсэхтэй холбоотой гэсэн үг. </p><p style="text-align: justify;">Иймд төв банкууд инфляцын зорилттой нийцтэйгээр мөнгөний нийлүүлэлтийг удирдах бодлого хэрэгжүүлдэг бөгөөд мөнгийг тогтвортой үнэ цэнэтэй хуримтлалын хэрэгсэл байлгахад онцгой анхаардаг. Харин ямар төрлийн мөнгөн дэвсгэрт гүйлгээнд гаргахаа зах зээл дээрх бодит хэрэгцээ шаардлагатай уялдуулах нь зүйтэй бөгөөд энэ нь мөнгөний үнэ цэнэд мэдээж нөлөөгүй. </p><p style="text-align: justify;">Гиперинфляц үүссэн орнуудын тухайд гэвэл мѳнгѳний үнэ цэнэ хурдтай унасан гол шалтгаан нь том дэвсгэрт гүйлгээнд гаргаснаас болоогүй, харин мөнгөний нийлүүлэлтийг хяналтгүй нэмснээс үүдэлтэй юм. Өөрөөр хэлбэл, нэгэнт хэт их хэмжээтэй болсон мѳнгийг хэмжих хэрэгсэл нь том дэвсгэртүүд байсан гэж дүгнэдэг.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Том дүнтэй мѳнгѳн дэвсгэрт далд эдийн засаг, мөнгө угаалт, авлигын гэмт хэргийг өөгшүүлэх вий гэсэн болгоомжлол бий. АНУ-д 1000 ам.долларыг гүйлгээнээс татсан, Европт 500 еврог нийлүүлэхээ больсон зэрэг том дэвсгэртээс татгалзсан тохиолдол ч бий шүү дээ. Энэ талаар ямар байр суурьтай байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Мөнгө бол зѳвхѳн нэг төрлийн хэрэгсэл, дээрх зүйлсийн шалтгаан биш гэдгийг энд онцлох шаардлагатай. Бусад хэрэгслүүдийн нэгэн адилаар бэлэн мөнгийг хуулийн дагуу ашиглах боломж ч бий, эсвэл хуулиас гадуур ашиглах эрсдэл ч мөн байна. </p><p style="text-align: justify;">Тэглээ гээд хэрэглэхгүй байх, эсвэл хэрэглэхэд хялбар биш байх ёстой гэвэл мэдээж оновчгүй. </p><p style="text-align: justify;">Хурдтай компьютер эсвэл хүчтэй машин эрсдэлтэй тул үйлдвэрлэхээ больё гэдэггүй шүү дээ. Иймд мѳнгѳтэй холбоотой эрсдэлийг зѳв үнэлж, болзошгүй эрсдэлийг оновчтой удирдах нь чухал болохоос “бэлэн бол муу, цахим бол сайн”, эсвэл “том дэвсгэрт буруу, жижиг нь зөв” гэж туйлширвал ѳрѳѳсгѳл болно. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Цахим гүйлгээ гэхэд түргэн шуурхай, зардал хэмнэх хэдий ч кибер халдлагад ѳртѳх эрсдэл байдгийг мартаж болохгүй. </span></p><p style="text-align: justify;">Бэлнээр хийх төлбөр тооцоонд дээд хязгаар тогтоох, цахим аюулгүй байдлыг сайжруулах зэргээр мөнгөний хэлбэр дүрс, хэмжээнээс үл хамаараад хэрэглээнд үүсч болох эрсдэлийг удирдаад, хэрэгцээ шаардлагадаа тохируулж ашиглах нь чухал. Бэлэн мөнгөний хувьд, өмнө хэлсэнчлэн олон улсад ч хэрэглээ нь байсаар байна. Монголын газар нутгийн хэмжээ, дэд бүтцийн онцлог эсвэл Цагаан сар зэрэг уламжлалт соёлыг харгалзаж үзвэл бэлэн мөнгөний хэрэгцээ шаардлага байх тул эрсдэлийг нь удирдаад хэрэгцээ шаардлагадаа тохируулан хэрэглэх нь зүйтэй болов уу.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Шинэ том дэвсгэрт нэмснээс зарим улс орон шиг 2-3 тэг хасаад цөөн оронтой тоотой болговол хялбар болох, эсвэл ашиглагддаггүй дэвсгэртүүдийг гүйлгээнээс хасвал зардал хэмнэхгүй юу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Төгрөгийн хувьд 1-ээс 20 мянгатын 11 төрлийн цаасан дэвсгэрт албан ёсоор гүйлгээнд байгаа. Эдгээр мѳнгѳн дэвсгэртүүд бүгд ѳнѳѳгийн хэрэгцээ шаардлагад нийцэж байна уу, зардал үр ашиг нь оновчтой юу, дараагийн том дэвсгэртийн хэрэгцээ шаардлага бий болсон уу зэрэг асуулт тавигддаг. Хэдий тийм ч тѳгрѳгийн ихэнх дэвсгэртүүд эдийн засагт гүйцэтгэх үүргээ сайн биелүүлж байгаа тул мөнгөн дэвсгэртийн цогц реформ хийх цаг хараахан болоогүй гэж үзэж байна. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Таны хэлдгээр тэг хасах буюу мѳнгѳн тэмдэгтийн орон ѳѳрчлѳх нь бүх мѳнгѳн дэвсгэртүүдээ солих цогц реформ хийнэ гэсэн үг болно. </span></p><p style="text-align: justify;">Мѳнгѳний нэгж ѳѳрчлѳгдсѳнѳѳр зѳвхѳн тѳлбѳр тооцоо бус, статистик тоо баримт, ня-бо бүртгэл гээд бүх зүйл дагаад ѳѳрчлѳгдөх болдог.</p><p style="text-align: justify;">Монгол Улс зах зээлийн эдийн засгийн тогтолцоонд шилжээд 90-ээд онд мѳнгѳний цогц реформ хийж одоогийн шинэ дэвсгэртүүдийг гүйлгээнд гаргаж байсан. Ийм шинэчлэлийг эдийн засгийг хамарсан цогц реформ зайлшгүй үед л хийдэг, харин ердийн үед хийхэд хэт ѳндѳр зардалтай юм.</p><p style="text-align: justify;"><em><br></em></p><p style="text-align: justify;"><em>Ярилцсанд баярлалаа!</em></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/мөнгөндэвсгэрт" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">мөнгөндэвсгэрт</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/саранцэцэг" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">саранцэцэг</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/news8-13-15')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/news8-13-15&text= Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/news8-13-15')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/news8-13-15" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/news8-13-15"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776540894.5092"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '40104';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ed245beed128bd4557eede1316725efd739f29b3cf8e3c21d91444540f7d0aa6e1ef57503352cdd9903d871a062c272c2f10997873d74f582e4ad5dedd2bb0c8');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ed245beed128bd4557eede1316725efd739f29b3cf8e3c21d91444540f7d0aa6e1ef57503352cdd9903d871a062c272c2f10997873d74f582e4ad5dedd2bb0c8');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'ed245beed128bd4557eede1316725efd739f29b3cf8e3c21d91444540f7d0aa6e1ef57503352cdd9903d871a062c272c2f10997873d74f582e4ad5dedd2bb0c8');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ardiin-khuwisgal-100-jil-gesen-bichwer-metall-utas-bukhii-dursgaliin-mungun-dewsgert-garlaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d8272fa224a840e86cabafbe0c402b40.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d8272fa224a840e86cabafbe0c402b40.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ardiin-khuwisgal-100-jil-gesen-bichwer-metall-utas-bukhii-dursgaliin-mungun-dewsgert-garlaa">
"Ардын хувьсгал 100 жил” гэсэн бичвэр, металл утас бүхий дурсгалын мөнгөн дэвсгэрт гарлаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 11, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongolbank-2006-onii-20-000-tiin-dewsgertuud-irekh-on-khurtel-khuchintei-kheweeree">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d633734a85228b205ccf3aa06b7cc4cc.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d633734a85228b205ccf3aa06b7cc4cc.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongolbank-2006-onii-20-000-tiin-dewsgertuud-irekh-on-khurtel-khuchintei-kheweeree">
Монголбанк: 2006 оны 20,000-тын дэвсгэртүүд ирэх он хүртэл хүчинтэй хэвээрээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
02 сарын 29, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/golduu-khuuramchaar-uildegdekh-bolson-tul-20-myangatiin-dewsgertiig-guilgeenees-tatakhaar-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/6892408dc30839c5edc39c0f86079325.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/6892408dc30839c5edc39c0f86079325.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/golduu-khuuramchaar-uildegdekh-bolson-tul-20-myangatiin-dewsgertiig-guilgeenees-tatakhaar-bolloo">
Монголбанк: 2006 онд үйлдвэрлэгдсэн 20 мянгатын дэвсгэртийг ирэх сарын 1-нээс гүйлгээнээс хасна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
02 сарын 07, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/100-bolon-200-ewrogiin-mungun-dewsgertuud-shinechlegdle">
<img src="https://peak.mn/files/e06d2e62-31d4-440c-9dc3-42d7ba91ab91/330db2d69ecb3d23a2efa4d435dacc31_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e06d2e62-31d4-440c-9dc3-42d7ba91ab91/330db2d69ecb3d23a2efa4d435dacc31.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/100-bolon-200-ewrogiin-mungun-dewsgertuud-shinechlegdle">
100 болон 200 еврогийн мөнгөн дэвсгэртүүд шинэчлэгдлээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
peak.mn </a> ・
09 сарын 18, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nuy0";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => 'ed245beed128bd4557eede1316725efd739f29b3cf8e3c21d91444540f7d0aa6e1ef57503352cdd9903d871a062c272c2f10997873d74f582e4ad5dedd2bb0c8',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.NzdjMGNhYmM0Mjg4NmFiNWY5Nzg3NTEwNjI1OWIxZGFkNGNhMjE3NjFjYWVmMmFkMTQxMGZhOTNlYzcwMjk5OcY82psrN1ypdi6mtHyis6+DrL8snXT+98zGEJ0+3zD4',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1779132894',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.ZGVmZWVhZmRhMmQwMWY3MGMyYTRmNjVlNGRmZmI3YjllYmVmMTc2ZTIzYzkzMTNiNmIxYjI0MWViZDJjMzQwYVhvhroMWjStb5FagcYZF+arV0lAEqq03w3zdkIK5aqWsxppqcyCxojZZPdQnY6cFbhwvOBtWvthc1y7aRqPvpU=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1779132894',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = 'ed245beed128bd4557eede1316725efd739f29b3cf8e3c21d91444540f7d0aa6e1ef57503352cdd9903d871a062c272c2f10997873d74f582e4ad5dedd2bb0c8'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.NzdjMGNhYmM0Mjg4NmFiNWY5Nzg3NTEwNjI1OWIxZGFkNGNhMjE3NjFjYWVmMmFkMTQxMGZhOTNlYzcwMjk5OcY82psrN1ypdi6mtHyis6+DrL8snXT+98zGEJ0+3zD4'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1779132894'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.ZGVmZWVhZmRhMmQwMWY3MGMyYTRmNjVlNGRmZmI3YjllYmVmMTc2ZTIzYzkzMTNiNmIxYjI0MWViZDJjMzQwYVhvhroMWjStb5FagcYZF+arV0lAEqq03w3zdkIK5aqWsxppqcyCxojZZPdQnY6cFbhwvOBtWvthc1y7aRqPvpU='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1779132894'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж... | Peak News
Р.Саранцэцэг: 20 мянгатын дэвсгэрт одоо гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгөний 70 орчим хувийг бүрдүүлж байна
Монголбанкны Мөнгөн тэмдэгтийн газрын захирал Р.Саранцэцэгтэй бэлэн мөнгөний эдийн засгийн ач холбогдлын талаар ярилцлаа.
-Бэлэн мөнгө, тэр дундаа том дүнтэй мөнгөн дэвсгэртийн ач холбогдлын талаарх яриагаар ярилцлагаа эхэлцгээе.
Бэлэн мөнгө, том дэвсгэрт гэхээс өмнө ер нь мөнгө гэж юу вэ, эдийн засагт ямар үүрэгтэй зүйл вэ гэдгээс эхлэх нь зүйтэй болов уу. Мөнгө нь эдийн засагт үнэ цэнээ хадгалах хадгаламжийн хэрэгсэл, аливаа бүтээгдэхүүн үйлчилгээний үнэ өртгийг хэмжих төлбөр тооцооны нэгж, тэгээд мэдээж арилжаа наймаанд хүлээн зөвшөөрөгдөх солилцооны хэрэгсэл болдог.
үүхээс үзэхэд цаг үеийнхээ технологийн хөгжил дэвшил, аж ахуйн онцлогоос хамаараад улс орнуудад байгалийн чулуу, далайн дун, амьтны яс шүднээс эхлээд алтан зоос, мөнгөн ембүү гэх мэт төрөл бүрийн зүйлс мөнгөний үүргийг гүйцэтгэсэн байдаг. Орчин үед мөнгө хэлбэр дүрсээ өөрчилж цаас, пластик эсвэл цахим хэлбэрт шилжсэн байна. Банкны дансанд байгаа мөнгө гэхэд компьютерт хадгалагдаж буй дижитал тоо шүү дээ. Бэлэн мөнгөний хувьд, мэдээж тухайн улсын түүх соёл, үнэт зүйлийг загвар дизайндаа шингээснээрээ онцлогтой.
Мөнгөний нэгж, тэр дундаа том дэвсгэртүүд нь мөнгөний хэрэглээг хялбарчлах үүрэгтэй юм. Тухайлбал 100 мянган төгрөгийг 20 мянгатаар задалж авч явах уу, 5000 эсвэл 500-таар задалж авч явах уу гэдэг хэрэглээний сонголтыг мөнгөний нэгж олгодог.
-Сүүлийн үед 50 мянгат, 100 мянгатын дэвсгэрт хэвлэх цаг нь болсон уу гэдэг хэлэлцүүлэг нийгмийн сүлжээнд нэлээд идэвхтэй өрнөлөө. Цахим төлбөр тооцоо хөгжсөн үед ер нь бэлэн мөнгө хэрэгтэй юу, дараагийн том дэвсгэрт гүйлгээнд гаргах шаардлага бий юу?
-Нэг талаас технологийн дэвшил, төлбөр тооцооны дэд бүтэц хөгжсөнөөр цахим гүйлгээ жилээс жилд нэмэгдэж байгаа боловч эдийн засгийн хэмжээ тэлэхийн хэрээр бэлэн мөнгөний хэрэглээ ч бас өсч байгааг онцлох нь зүйтэй.
. Өөрөөр хэлбэл, 37 их наяд төгрөгийн хэмжээтэй эдийн засагт маань ийм хэмжээний бэлэн мөнгөний багтаамж байна, монголчуудын өдөр тутмын амьдралд ийм хэмжээний бэлэн мөнгөний эрэлт хэрэгцээ бий гэсэн үг.
Эдийн засаг дахь бэлэн мөнгөний эрэлтийг судалж, иргэд аж ахуйн нэгжүүдийн хэрэгцээт мөнгөн дэвсгэртийг нийлүүлэх нь Монголбанкны хуулиар ногдсон үндсэн үйл ажиллагаа байдаг. Үүний хүрээнд нэгэнт батлагдсан загварын мөнгөн тэмдэгтийг үйлдвэрлэх, тээвэрлэх, хадгалах, хүчин төгөлдөр эсэхийг тодорхойлох, гэмтэж муудсаныг солих, устгах зэрэг ажлыг зохион байгуулдаг. Мөнгөн дэвсгэртийг гүйлгээнд гаргахдаа тѳлбѳр тооцооны онцлог, элэгдэл насжилт, зардал үр ашиг, цаашдын зохистой бүтцийн талаарх тооцоо судалгааг тогтмол хийж ажилладаг.
-Мөнгөний нэгж ер нь ямар байх нь зохистой вэ? Одоогийн 20 мянгатын дэвсгэрт ард иргэдийн дунд ердийн хэрэглээ болсныг мөнгөний үүргээ сайн гүйцэтгэж байна гэж үзэх үү, эсвэл хангалтгүй гэж үзэх үү?
-Бэлэн мөнгө нь солилцооны хэрэгсэл гэдэг утгаараа нэн түрүүнд хэрэглэхэд хялбар нэгжид задардаг байх ёстой. Түүхийн явцад мөнгө өөрөө чулуу эсвэл металлаас цаас, цахим болж өөрчлөгдсөн шиг, мөнгөн дэвсгэртийн нэгж ч бас цаг хугацааны явцад хэрэглэгчдийн хэрэгцээ шаардлагыг дагаад өөрчлөгдөх нь зүй ёсны хэрэг юм. Тухайлбал, 20 мянган төгрөгийг гүйлгээнд анх гаргасан 2006 онтой харьцуулахад өрхийн дундаж орлого 200 мянгаас 1.5 сая төгрөг болж 7 дахин нэмэгджээ.
Энэ хугацаанд өргөн хэрэглээний үнэ ойролцоогоор 3 дахин өссөн тул одоогийн 20 мянгатын дэвсгэрт 2006 оны үнээр 6000 орчим төгрөгтэй тэнцэнэ гэсэн тооцоолыг хийж болно.
Энэ нь эдийн засаг тэлж, өрхийн дундаж орлого нь зардлаасаа хурдтай өсч амьжиргааны түвшин сайжирсны үр дүн учраас том дэвсгэртийн хэрэгцээ шаардлага ийнхүү нэмэгдсэн нь сөрөг үзэгдэл биш юм.
-Төгрөгийн хамгийн том дэвсгэртийг бусад улс орнуудын мөнгөн тэмдэгттэй харьцуулахад ямар байна вэ? Дараагийн том дэвсгэртийг гаргах нь зөв үү?
Орлого ѳндѳртэй хѳгжсѳн улс орнуудад иргэдийн худалдан авах чадвар, төлбөр тооцооны хэмжээнээс хамаараад хамгийн том дэвсгэрт нь нэлээд ѳндѳр мөнгөн дүнтэй байдаг. Монгол тѳгрѳгийн хувьд 20 мянгатын дэвсгэрт маань 7 ам.доллар орчимтой тэнцэж байгаа нь харьцангуй бага мөнгөн дүн юм. Дундаж цалинг 20 мянгатаар олговол 50 гаруй дэвсгэрт болно.
Манайхтай орлогын түвшнээр ойролцоо хөгжиж буй улс орнуудад хамгийн том мѳнгѳн дэвсгэрт нь 40 ам.доллар, дундаж цалингаа хамгийн том дэвсгэртээрээ олговол 10 дотор багтах нь түгээмэл байна. Цаашид манай эдийн засаг томорч, иргэдийн орлого өсөхийн хэрээр илүү том дэвсгэртийн хэрэгцээ шаардлага улам бүр нэмэгдэх төсөөлөлтэй.
Иймд олон улстай харьцуулсан ч, дотоодын хэрэгцээ шаардлагаа тооцож үзсэн ч Монголд дараагийн том мөнгөн дэвсгэрт гаргах цаг нь болсон гэж үздэг.
-Ер нь том дүнтэй мөнгөн дэвсгэртийг сөрөг өнцгөөр харах үзэгдэл түгээмэл байдаг. Мөнгөний үнэ цэнэд нөлөөлөх вий гэсэн болгоомжлол бий болох, үүнээс гадна гиперинфляц үүсч маш том мөнгөн дэвсгэрт хэвлэсэн улс орнуудын дүр зураг санаанд ордог шүү дээ.
-Мөнгө маш олон хүний цалин орлого, амьжиргаатай холбоотой зүйл учраас ингэж санаа зовох нь аргагүй. Инфляц буюу үнийн өсөлт нь мөнгөний нэгж гэхээсээ мөнгөний нийт нийлүүлэлтээс хамаардгийг онцлох нь зүйтэй.
Мөнгөний нийт хэмжээ болон эдийн засаг дахь бараа үйлчилгээ хоорондоо дүйцэж байгаа эсэхтэй холбоотой гэсэн үг.
Иймд төв банкууд инфляцын зорилттой нийцтэйгээр мөнгөний нийлүүлэлтийг удирдах бодлого хэрэгжүүлдэг бөгөөд мөнгийг тогтвортой үнэ цэнэтэй хуримтлалын хэрэгсэл байлгахад онцгой анхаардаг. Харин ямар төрлийн мөнгөн дэвсгэрт гүйлгээнд гаргахаа зах зээл дээрх бодит хэрэгцээ шаардлагатай уялдуулах нь зүйтэй бөгөөд энэ нь мөнгөний үнэ цэнэд мэдээж нөлөөгүй.
Гиперинфляц үүссэн орнуудын тухайд гэвэл мѳнгѳний үнэ цэнэ хурдтай унасан гол шалтгаан нь том дэвсгэрт гүйлгээнд гаргаснаас болоогүй, харин мөнгөний нийлүүлэлтийг хяналтгүй нэмснээс үүдэлтэй юм. Өөрөөр хэлбэл, нэгэнт хэт их хэмжээтэй болсон мѳнгийг хэмжих хэрэгсэл нь том дэвсгэртүүд байсан гэж дүгнэдэг.
-Том дүнтэй мѳнгѳн дэвсгэрт далд эдийн засаг, мөнгө угаалт, авлигын гэмт хэргийг өөгшүүлэх вий гэсэн болгоомжлол бий. АНУ-д 1000 ам.долларыг гүйлгээнээс татсан, Европт 500 еврог нийлүүлэхээ больсон зэрэг том дэвсгэртээс татгалзсан тохиолдол ч бий шүү дээ. Энэ талаар ямар байр суурьтай байна вэ?
-Мөнгө бол зѳвхѳн нэг төрлийн хэрэгсэл, дээрх зүйлсийн шалтгаан биш гэдгийг энд онцлох шаардлагатай. Бусад хэрэгслүүдийн нэгэн адилаар бэлэн мөнгийг хуулийн дагуу ашиглах боломж ч бий, эсвэл хуулиас гадуур ашиглах эрсдэл ч мөн байна.
Тэглээ гээд хэрэглэхгүй байх, эсвэл хэрэглэхэд хялбар биш байх ёстой гэвэл мэдээж оновчгүй.
Хурдтай компьютер эсвэл хүчтэй машин эрсдэлтэй тул үйлдвэрлэхээ больё гэдэггүй шүү дээ. Иймд мѳнгѳтэй холбоотой эрсдэлийг зѳв үнэлж, болзошгүй эрсдэлийг оновчтой удирдах нь чухал болохоос “бэлэн бол муу, цахим бол сайн”, эсвэл “том дэвсгэрт буруу, жижиг нь зөв” гэж туйлширвал ѳрѳѳсгѳл болно.
Бэлнээр хийх төлбөр тооцоонд дээд хязгаар тогтоох, цахим аюулгүй байдлыг сайжруулах зэргээр мөнгөний хэлбэр дүрс, хэмжээнээс үл хамаараад хэрэглээнд үүсч болох эрсдэлийг удирдаад, хэрэгцээ шаардлагадаа тохируулж ашиглах нь чухал. Бэлэн мөнгөний хувьд, өмнө хэлсэнчлэн олон улсад ч хэрэглээ нь байсаар байна. Монголын газар нутгийн хэмжээ, дэд бүтцийн онцлог эсвэл Цагаан сар зэрэг уламжлалт соёлыг харгалзаж үзвэл бэлэн мөнгөний хэрэгцээ шаардлага байх тул эрсдэлийг нь удирдаад хэрэгцээ шаардлагадаа тохируулан хэрэглэх нь зүйтэй болов уу.
-Шинэ том дэвсгэрт нэмснээс зарим улс орон шиг 2-3 тэг хасаад цөөн оронтой тоотой болговол хялбар болох, эсвэл ашиглагддаггүй дэвсгэртүүдийг гүйлгээнээс хасвал зардал хэмнэхгүй юу?
-Төгрөгийн хувьд 1-ээс 20 мянгатын 11 төрлийн цаасан дэвсгэрт албан ёсоор гүйлгээнд байгаа. Эдгээр мѳнгѳн дэвсгэртүүд бүгд ѳнѳѳгийн хэрэгцээ шаардлагад нийцэж байна уу, зардал үр ашиг нь оновчтой юу, дараагийн том дэвсгэртийн хэрэгцээ шаардлага бий болсон уу зэрэг асуулт тавигддаг. Хэдий тийм ч тѳгрѳгийн ихэнх дэвсгэртүүд эдийн засагт гүйцэтгэх үүргээ сайн биелүүлж байгаа тул мөнгөн дэвсгэртийн цогц реформ хийх цаг хараахан болоогүй гэж үзэж байна.
Мѳнгѳний нэгж ѳѳрчлѳгдсѳнѳѳр зѳвхѳн тѳлбѳр тооцоо бус, статистик тоо баримт, ня-бо бүртгэл гээд бүх зүйл дагаад ѳѳрчлѳгдөх болдог.
Монгол Улс зах зээлийн эдийн засгийн тогтолцоонд шилжээд 90-ээд онд мѳнгѳний цогц реформ хийж одоогийн шинэ дэвсгэртүүдийг гүйлгээнд гаргаж байсан. Ийм шинэчлэлийг эдийн засгийг хамарсан цогц реформ зайлшгүй үед л хийдэг, харин ердийн үед хийхэд хэт ѳндѳр зардалтай юм.
Ярилцсанд баярлалаа!
Х.Оргил
Сэтгэгдэл бичих
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.