Warning (512): Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured. [CORE/src/Cache/Cache.php, line 178]Code Context$registry->set($name, new NullEngine());trigger_error($e->getMessage(), E_USER_WARNING);$name = '_cake_core_' $registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) { '_loaded' => [ (int) 0 => '_cake_core_' ] } $config = [ 'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine', 'prefix' => 'myapp_cake_core_', 'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/', 'serialize' => true, 'duration' => '+2 minutes', 'url' => null ] $e = object(RuntimeException) { [protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.' [protected] code => (int) 0 [protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php' [protected] line => (int) 92 }Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178 Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236 Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80 Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204 __d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89 Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504 Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822 CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145 Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351 Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328 Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112 Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673 Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115 Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94 Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256 Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65
Warning (512): Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured. [CORE/src/Cache/Cache.php, line 178]Code Context$registry->set($name, new NullEngine());trigger_error($e->getMessage(), E_USER_WARNING);$name = '_cake_model_' $registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) { '_loaded' => [ (int) 0 => '_cake_core_', (int) 1 => '_cake_model_' ] } $config = [ 'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine', 'prefix' => 'myapp_cake_model_', 'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/', 'serialize' => true, 'duration' => '+2 minutes', 'url' => null ] $e = object(RuntimeException) { [protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.' [protected] code => (int) 0 [protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php' [protected] line => (int) 92 }Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178 Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236 Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378 Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55 Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566 Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385 Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75 Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59 Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165 Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147 Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96 Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878 App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40 Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299 Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293 Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249
Warning (512): Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855 [CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53]Code Contextif (Configure::read('debug')) {trigger_error($message, E_USER_WARNING);} else {$response = object(Cake\Http\Response) { 'status' => (int) 200, 'contentType' => 'text/html', 'headers' => [ 'Content-Type' => [ [maximum depth reached] ] ], 'file' => null, 'fileRange' => [], 'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {}, 'cacheDirectives' => [], 'body' => '<!DOCTYPE html> <html> <head> <title> С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн | Peak News </title> <meta charset="utf-8"> <meta name="description" content="П.Гэндэнгийн нэрэмжит сангийн тэргүүн, Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музейн захирал С.Бэхбаттай ярилцлаа. Хэлмэгдүүлэлт хэмээх хар сүүдрийн гашуун үнэнийг гэр бүлээрээ амссан тэрбээр ерөнхий сайд асан П.Гэндэнгийн зээ хүү юм..." /> <meta name="keywords" content="хэлмэгдүүлэлт, с.бэхбат" /> <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" /> <meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1"> <meta name="HandheldFriendly" content="true"> <!-- Twitter Card data --> <meta name="twitter:card" content="summary" /> <meta name="twitter:site" content="@PEAK" /> <meta name="twitter:title" content="С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн | Peak News"> <!-- Twitter Page description less than 200 characters --> <meta name="twitter:description" content="П.Гэндэнгийн нэрэмжит сангийн тэргүүн, Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музейн захирал С.Бэхбаттай ярилцлаа. Хэлмэгдүүлэлт хэмээх хар сүүдрийн гашуун үнэнийг гэр бүлээрээ амссан тэрбээр ерөнхий сайд асан П.Гэндэнгийн зээ хүү юм..." /> <!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px --> <meta name="twitter:image" content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/019c3a5356ee44ce6f97c225f7d2402b.jpg" /> <meta property="og:title" content="С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн | Peak News" /> <meta property="og:image" content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/019c3a5356ee44ce6f97c225f7d2402b.jpg" /> <meta property="og:site_name" content="Peak News" /> <meta property="og:description" content="П.Гэндэнгийн нэрэмжит сангийн тэргүүн, Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музейн захирал С.Бэхбаттай ярилцлаа. Хэлмэгдүүлэлт хэмээх хар сүүдрийн гашуун үнэнийг гэр бүлээрээ амссан тэрбээр ерөнхий сайд асан П.Гэндэнгийн зээ хүү юм..." /> <link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png"> <link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png"> <link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png"> <link rel="manifest" href="/site.webmanifest"> <meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c"> <meta name="theme-color" content="#ffffff"> <link href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap" rel="stylesheet"> <link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/> <!--[if lt IE 9]> <script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script> <![endif]--> <script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script> <script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script> <script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script> </head> <body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style=""> <!--Nav--> <div class="peaknav" uk-sticky> <nav class="uk-navbar-container"> <div class="uk-container uk-container-expand"> <div uk-navbar> <div class="uk-navbar-left"> <a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new" class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a> </div> <div class="uk-navbar-center uk-visible@l"> <ul class="uk-navbar-nav"> <li class=""><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li> <li class=""><a href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li> <li class=""><a href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li> <li class=""><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li> <li class=""><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li> <li class=""><a href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li> </ul> </div> <div class="uk-navbar-right"> <a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a> <a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a> <div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;"> <ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav"> <li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр хуудас</a></li> <li class="uk-nav-divider"></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li> <li class=""><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li> <li class=""><a href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li> <li class=""><a href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li> <li class=""><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li> <li class=""><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li> <li class=""><a href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li> <li class="uk-nav-divider"></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li> <li class=""><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li> <li class=""><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li> <li class=""><a href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li> <li class=""><a href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li> </ul> </div> </div> </div> </div> </nav> </div> <!-- This is the modal --> <div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal> <div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport> <button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button" uk-close></button> <form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search" name="searchText" value="" autofocus> </form> </div> </div> <div id="fb-root"></div> <script> (function (d, s, id) { var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0]; if (d.getElementById(id)) return; js = d.createElement(s); js.id = id; js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991'; fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs); }(document, 'script', 'facebook-jssdk')); </script> <div class="latest"> <div class="uk-container"> <div class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/interview"> Ярилцлага </a> </div> <h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн</h2> <div uk-grid> <div class="uk-width-2-3@s"> <div class="uk-margin" uk-grid> <div class="uk-width-auto"> <p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;"> <a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80"> <img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0" src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png"> </a> <a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a> <br /> <span class="uk-text-xsmall">03 сарын 14, 2018</span> </p> </div> <div class="uk-width-expand uk-text-right"> <p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo')" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a> <a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo&text=С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн')" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a> <a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a> </p> </div> </div> <div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox"> <p> <img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/019c3a5356ee44ce6f97c225f7d2402b_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/019c3a5356ee44ce6f97c225f7d2402b.jpg" alt=""/> </p> <blockquote><p style="text-align: justify;">П.Гэндэнгийн нэрэмжит сангийн тэргүүн, Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музейн захирал С.Бэхбаттай ярилцлаа.<em> Хэлмэгдүүлэлт хэмээх хар сүүдрийн гашуун үнэнийг гэр бүлээрээ амссан тэрбээр ерөнхий сайд асан П.Гэндэнгийн зээ хүү юм байна.</em></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><br><strong>-1930-аад оны хэлмэгдүүлэлтийг геноцит гэж ярьдаг юм билээ?</strong><br>-Цэргийн архивын судлаачид 1930-аад оны хэлмэгдүүлэлтийг геноцит байсныг хүлээн зөвшөөрсөн шинэ баримтыг дэлгэх болсон. Тухайлбал надад Сталины гарын үсэгтэй баримт байна. Энэ материалд 500 гаруй хувьсгалын эсэргүү байна. Тэр дотор 400 гаруй нь БНМАУ-ын эсрэг үйл ажиллагаа явуулж байна. Тэдний асуудлыг шийдэж заримыг нь цаазаар авах хэрэгтэй" гэсэн агуулгатай зүйл бичигдсэн байсан. Сүүлд Оросын түүхчдээс монголч эрдэмтэн Рошин миний өвөөгийн тухай "Гэндэн бол Үндэсний удирдагч" гэсэн ном гаргасан. Ер нь бид улс төрийн хэлмэгдүүлэлтийн тухай зөндөө ярьсан, одоо гадаадын судалгааг хармаар байна.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Энэ мэдээлэл хаалттай хэвээрээ байгаа юу?</strong><br>-Зарим мэдээллийг авахад хэцүү хэвээр. 1993 онд ээж бид хоёр өвөөгийн асуудлаар Москва руу явж нэлээн хөөцөлдсөний эцэст КГБ-ийн архивт орсон. Архиваас харахад бусад хэлмэгдэгсдийн баривчлагдсан болон шийтгэл ноогдуулсан үеийн гэрэл зураг байдаг. Гэтэл өвөөгийнх байдаггүй. Түүхчид танигдахын аргагүй болтол зовоож, турж эцчихсэн байсан байх гэж үздэг юм билээ. Мэдүүлэгтээ гарын үсэг зурахдаа өвөөгийн гар маш их чичирч байсан болов уу гэмээр таталдуудан бичсэн байгаа юм. Хэдэн сарын дараа бид дахин КГБ-ийн архивт очсон ч оруулаагүй.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ө</strong><strong>вөөгийнхөө тухай яриач?</strong><br>-Шинэ эргэлтийн бодлогоо хэрэгжүүлэхдээ Оросын удирдлагатай зарим зүйл дээр санал зөрчилдөж, маргалдан Сталиныг алгадсан гэж түүхчид ярьдаг. Үүний үр дагавар юу гэвэл 1936 онд “Та 12 жил төр засгийн удирдлагад ажиллалаа. Тийм болохоор та амар” гээд ЗХУ руу явуулан нэг жил гэрийн хорионд байлгахад нь “Би нутагтаа очиж малчин больё. Төрийн ажил хийхгүй. Нутгаа, аргалын утаагаа санаж байна” гэж бичсэн захиа нь байдаг. Тэнд очингуут гэнэт гэрийн хорионд оруулж хэдхэн сарын дараа цаазлагдсныг нь бид хожим 1989 онд мэдсэн.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-1989 онд цаазлагдсан гэдгийг сонсоход эмээ тань байсан уу?</strong><br>-Эмээ найман жилийн өмнө бурхан болсон байсан. Амьд сэрүүндээ "Өвөө нь хаа нэгэн газар амьд байгаа, магадгүй Сибирт цөллөгдсөн байх” гэж ярьдаг сан.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Тийм олон жилийн дараа мэдсэн гэж үү?</strong><br>-1937 оноос хойш өвөөгөөс ямар ч сураг гараагүй. Ээж их хөөцөлдсөн дөө. Сүүлд ээж минь Оросын Ерөнхийлөгч Горбачёвт хандаж аавынхаа сургийг гаргахад туслаач гэсэн захидал бичсэн юм. Тэгж л өвөөг цаазлагдсан гэдгийг мэдсэн дээ.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бүгд найрамдах улсыг тунхагласан өдөр цаазалсан гэж ярьдаг ?</strong><br>-Анхны Үндсэн хууль батлагдсан өдөр цаазлагдсан гэдэг. Баривчлахдаа ч гэсэн наадмаар авч явсан тухай эмээ маань надад ярьж байсан. Яг ямар үйл явдал болсон талаар нарийн мэдээлэл бид нарт одоо болтол алга.<img src="" class="fr-fic fr-dib" data-size="490,764" data-success="true" data-filepath="/home/admin/web/peak.mn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/a4113678b638a86da54d8cb188e1b139.jpg" style="width: 335px;"></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ерөнхий сайд Гэндэн Оросод очсон уулзалтын үеэр Сталинг алгадсан гэсэн аман яриа байдаг. Та үүнийг юу гэж боддог вэ?</strong><br>-Түүхчдийн ярьдагаар Сталин манай өвөөг Москвад ирсэн гээд Монголын элчин сайдын яамны хүлээн авалтад очсон гэдэг. Тэнд манай өвөө Сталин хоёрын хооронд нэлээн ширүүн яриа болсон гэдэг. Маргаж байснаа Сталин манай өвөөг өшиглөсөн байгаа юм. Хариуд нь өвөө мань эрийг шанаадсан гэх юм билээ. Манай өвөөг эх оронч, өөрийн гэсэн бодолтой хүн байсан гэж ярьдаг. Ер нь Сталинг шанаадсан хүн түүхэнд манай өвөөгөөс өөр байхгүй гэж би боддог.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Одоо улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музей байгаа байшинг таны өвөөд зориулж барьсан гэдэг?</strong><br>-Энэ байшинг Намын нарийн бичгийн дарга байх үед өвөөд зориулж барьж өгсөн. Хожмоо ээж маань улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музей болгож өөрчилсөн юм. Өвөө маань энд 1928-1936 онд амьдарч байсан. Өвөөг баривчлагдсны дараа эсэргүүний эхнэр, хүүхэд гэдэг нэрийдлээр эмээ, ээж хоёрыг байшингаас нь хөөж гудамжинд гаргасан. Эмээ маань амь зуухын эрхээр айлын хаяанд амьдарч, эмнэлэгт цэвэрлэгч хийж байсан гэдэг.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Музей нэг хэсэг ажиллаагүй. Баримт устгагдсан ч гэдэг?</strong><br>-2003 онд ээж маань нас барсны дараа энэ музейг бараг устгасан. Засгаас мөнгө гаргаж засч байна гэх нэрийдлээр зарим хүмүүс дотор нь байсан зүйлсийг хагалж эвдлээд хаячихсан байсан.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Устгасан гэж үү?</strong><br>-Хагалж эвдлээд байхгүй болгочихсон байсан. 2004 оноос би самбаруудыг нэг нэгээр нь эвлүүлж өрөөг нэг нэгээр нь сэргээн засварласан. Одоо ч дахин сэргээгээд явж байна. Есдүгээр сарын 10-ны өдөр би музей дээрээ хөгшчүүдийг хүлээж авдаг. Хөгшчүүд маань ямар хэцүү амьдрал туулж байснаа ярьдаг. Хүний зовлонг сонсох амар биш. Тэдний яриаг сонсох болгонд, өөрөө нас ахих тусам өвөө болон ээжийгээ ямар хэцүү амьдрал туулсныг мэдэрдэг. Ээж маань амьд ахуйдаа тэдэнтэй уулзаж хүүхдийн концерт үзүүлдэг байсан, би түүнийг л үргэлжлүүлж явна.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ээж тань аавынхаа тухай олон зүйл ярьдаг байсан байх?</strong><br>- Миний өвөө ерөнхий сайд П.Гэндэн одоогийн Өвөрхангай аймгийн Алтан тал хэмээх газар мэндэлсэн юм билээ. Аймгаас мэндэлсэн газарт нь гэрэлт хөшөө босгосон байгаа. Мөн Тарагт сумын төвд бид нар өвөөгийнхөө хөшөөг босгосон. Манай өвөөг Хазгар Гэндэн гэж муулах маягаар хэлдэг. Үнэндээ бодит баримт дээр тийм хазгар байгаагүй. Оросын баримтат кинонд цэх алхаж байгаа харагддаг. Харин хожмоо ээжийг жаахан байхад осолд орж түнхээ хугалан хазгар болсон юм билээ. Зарим нь харанхуй, мэдлэг боловсролгүй мэтээр ярьдаг. Гэтэл өвөө маань лам авга ахаараа бичиг үсэг заалгасан гэрийн боловсрол сайтай хүн байсан юм билээ. Тэр ч бүү хэл өөрийнхөө илтгэлийг өөрөө бичиж уншина. Гэтэл одоо өөрөө илтгэлээ боловсруулдаг дарга ховор доо.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Таны ээж эсэргүүний хүүхэд гэж нийгэмд гадуурхагдаж байсан. Энэ талаараа ярьж байсан уу?</strong><br>-Хүн зовлон амсах тусам хурцлагддаг. Гудамжинд өвөөгийн жолооч байсан хүн таарчихаад эсэргүү дайсны хүүхэд гээд нүүр рүү нь нулимж байсан гэдэг. Миний ээж багахан алдаа гаргавал сургуулиас хөөгдөнө гэдгээ мэддэг байсан гэсэн. Аав маань ч ялгаагүй, гэхдээ хоёулаа бүх сургуулиа онц төгссөн шилдэг сэхээтнүүд. Миний аав бол Монголын шинжлэх ухааны салбарт хувь нэмэр оруулсан академич Н.Содном, ээж минь насаараа анагаах ухааны салбарт ажилласан, доктор, профессор Г.Цэрэндулам гэдэг хүн байлаа.</p><p><em><strong>Ерөнхий сайд Пэлжидийн Гэндэн гэж хэн бэ?</strong></em></p><p><em>1895 онд Сайн ноён хан аймгийн Үйзэн вангийн хошуу буюу одоогийн Өвөрхангай аймгийн Тарагт суманд П.Гэндэн төржээ.</em></p><p><em>1922-1924 онд Хошууны анхны эвлэлийн үүрйин даргаар ажилласан</em></p><p><em>1924-1927 онд Ардын Их Хуралд сонгогдож анхны Үндсэн хуулийг батлалцсан. Хичээнгүй сайд Б.Цэрэндорж санал болгон Улсын бага хурлын даргаар сонгогджээ. </em></p><p><em>1927-1928 онд Улсын төв банкны ерөнхий хорооны даргаар</em></p><p><em>1928 онд МАХН-н Төв хорооны ерөнхий нарийн бичгийн даргаар ажилласан.</em></p><p><em>1932 онд 7 сарын 2-нд Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар томилогдсон.</em></p><p><em>1934 оны 9-р сард Монгол улсад радио өргөн нэвтрүүлгийг нээж анхны радиогоор үг хэлжээ.</em></p><p><em>1936 онд 3 сарын 2-нд огцорсон.</em></p><p><em>1937 оны 7 сарын 10-д хилс хэргээр баривчлагдаж, 1937 оны 11 сарын 22 ны өдөр ЗХУ-д цаазлагджээ.</em></p><p><br></p> </div> <div class="uk-margin-large"> <h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5> <p> <a href="https://test.peak.mn/tag/хэлмэгдүүлэлт" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хэлмэгдүүлэлт</a> <a href="https://test.peak.mn/tag/с.бэхбат" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">с.бэхбат</a> </p> <div class="uk-margin socialshares"> <div> <a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo')" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a> <a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo&text=С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн')" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a> <a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a> </div> <div class="uk-margin-top"> <div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count" data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div> <div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo" data-layout="button" data-size="small" data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank" href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a> </div> <div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo"></div> </div> </div> </div> <div class="comments uk-margin-large"> <h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих </h3> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p> <form> <div class="uk-margin"> <div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div> <div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"> <button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div> </form> <input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776519349.5839"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small"> </div> <script> var foreign_key = '689'; var modelName = "articles"; var commentLimit = 5; $(function () { $('#addComm_new').on('click', function () { if (commentLimit < 1) return; var formData = { 'body': $('#comment_body_new').val() || '', 'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '', 'foreign_key': foreign_key, 'model': modelName, }; $('#comment_body_new').val(''); $('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled'); $('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... '); $.ajax({ url: "/comments/ajax-save-comment", type: "POST", beforeSend: function (request) { request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd4d81860969eff269c259faa73d699533ce73dd0cb8257a9d2f9c969aa642ffb919be25220119de0277f5729d5c2621cbfbacd19f429841bf4af52e32007a9d0'); }, data: formData }).done(function (data) { $('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих'); var newComment = $(data).hide(); $('#comment_list').prepend(newComment); newComment.fadeIn(); commentLimit--; }).fail(function (error) { $('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих'); }); }); addEventToCommentBody(); }); function addReply(parentId) { if ($('#reply_' + parentId).length) { $('#reply_' + parentId).toggle(); return; } if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) { $('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>'); } var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' + '<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' + '<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>'; $('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml); addEventToCommentBody(); } function saveReply(parentId) { var formData = { 'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '', 'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '', 'model': modelName, 'foreign_key': foreign_key, 'parent_id': parentId, }; $('#comment_body_' + parentId).val(''); $('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled'); $('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... '); $.ajax({ url: "/comments/ajax-save-comment", type: "POST", beforeSend: function (request) { request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd4d81860969eff269c259faa73d699533ce73dd0cb8257a9d2f9c969aa642ffb919be25220119de0277f5729d5c2621cbfbacd19f429841bf4af52e32007a9d0'); }, data: formData }).done(function (data) { $('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих'); var newComment = $(data).hide(); $('#' + parentId).next('div').prepend(newComment); $('#reply_' + parentId).remove(); newComment.fadeIn(); }).fail(function (error) { $('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих'); }); addEventToCommentBody(); } function deleteComment(c_id) { if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) { $.ajax({ url: "/comments/ajax-delete-comment", type: "POST", beforeSend: function (request) { request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd4d81860969eff269c259faa73d699533ce73dd0cb8257a9d2f9c969aa642ffb919be25220119de0277f5729d5c2621cbfbacd19f429841bf4af52e32007a9d0'); }, dataType: "json", data: { "c_id": c_id } }).done(function (data) { if (data.success == true) $('#' + c_id).fadeOut('slow'); }).fail(function (data) { //console.log(data); }); } } function addEventToCommentBody() { $('.botCheck').keyup(function () { var comment_id = $(this).attr('data-comment-id'); $allowed = 0; if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) { $allowed++; } if ($allowed === 1) { $('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled'); } else { $('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled'); } }); } </script> </div> </div> <div class="uk-width-expand"> <div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;"> <h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5> <div class="mostread hide-first-divider"> <hr /> <p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small"> <span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary"> 1 </span> <a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud"> Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a> </p> <hr /> <p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small"> <span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary"> 2 </span> <a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal"> ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a> </p> <hr /> <p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small"> <span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary"> 3 </span> <a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal"> Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a> </p> <hr /> <p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small"> <span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary"> 4 </span> <a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend"> Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a> </p> <hr /> <p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small"> <span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary"> 5 </span> <a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim"> Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a> </p> </div> <div class="uk-margin-top"> <a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner"> <img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a> </div> </div> </div> </div> </div> </div> <div class="featured"> <div class="uk-container"> <div class="uk-slider-container" uk-slider> <h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2> <div class="uk-position-relative"> <div class="featurednav"> <a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a> <a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a> </div> <ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match"> <li> <div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover"> <div class="uk-card-media-top uk-cover-container"> <a href="https://test.peak.mn/news/khelmegdegsdiin-khushuund-tsetseg-urguj-khundetgel-uzuullee"> <img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/080e85d539bae78ae25eb13ade9e446b.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/080e85d539bae78ae25eb13ade9e446b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas> </a> </div> <div class="uk-card-body"> <p class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society"> Нийгэм </a> </p> <h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium"> <a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khelmegdegsdiin-khushuund-tsetseg-urguj-khundetgel-uzuullee"> Хэлмэгдэгсдийн хөшөөнд цэцэг өргөж, хүндэтгэл үзүүллээ </a> </h5> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text"> Х.Оргил </a> ・ 09 сарын 10, 2020 </p> </div> </div> </li> <li> <div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover"> <div class="uk-card-media-top uk-cover-container"> <a href="https://test.peak.mn/news/foto-unuudur-khelmegdegsdiin-dursgaliig-khundetgekh-udur"> <img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c6b555ebe05bc25fa6be73467985c46f.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c6b555ebe05bc25fa6be73467985c46f.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas> </a> </div> <div class="uk-card-body"> <p class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/photo-news"> Фото мэдээ </a> </p> <h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium"> <a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/foto-unuudur-khelmegdegsdiin-dursgaliig-khundetgekh-udur"> Фото: Өнөөдөр хэлмэгдэгсдийн дурсгалыг хүндэтгэх өдөр </a> </h5> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text"> Х.Оргил </a> ・ 09 сарын 10, 2019 </p> </div> </div> </li> <li> <div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover"> <div class="uk-card-media-top uk-cover-container"> <a href="https://test.peak.mn/news/foto-buu-mart-7-sariin-1"> <img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/26e17e044202cc8e36d193b553e88e5f_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/26e17e044202cc8e36d193b553e88e5f.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas> </a> </div> <div class="uk-card-body"> <p class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society"> Нийгэм </a> </p> <h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium"> <a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/foto-buu-mart-7-sariin-1"> Фото: Бүү март 7 сарын 1 </a> </h5> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text"> Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・ 07 сарын 02, 2018 </p> </div> </div> </li> <li> <div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover"> <div class="uk-card-media-top uk-cover-container"> <a href="https://test.peak.mn/news/erunkhiilugch-khbattulga-khelmegdegsdiin-khushuund-khundetgel-uzuulne"> <img src="https://peak.mn/files/63776e35-d9bd-45ff-81dd-602aea836e3f/25e03e247b0498ac2b01fa7872ca2359_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/63776e35-d9bd-45ff-81dd-602aea836e3f/25e03e247b0498ac2b01fa7872ca2359.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas> </a> </div> <div class="uk-card-body"> <p class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/twosentences"> 2 өгүүлбэрээр </a> </p> <h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium"> <a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/erunkhiilugch-khbattulga-khelmegdegsdiin-khushuund-khundetgel-uzuulne"> Ерөнхийлөгч Хэлмэгдэгсдийн хөшөөнд хүндэтгэл үзүүлнэ </a> </h5> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text"> Л.Баяржаргал </a> ・ 09 сарын 10, 2017 </p> </div> </div> </li> <li> <div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover"> <div class="uk-card-media-top uk-cover-container"> <a href="https://test.peak.mn/news/buulgasan-khelmegdegsdiin-muzein-baishing-sergeej-shilen-khorgond-bairluulna"> <img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/10faa2e4b63c1742c9dc8e1bb2abf85e.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/10faa2e4b63c1742c9dc8e1bb2abf85e.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas> </a> </div> <div class="uk-card-body"> <p class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society"> Нийгэм </a> </p> <h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium"> <a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/buulgasan-khelmegdegsdiin-muzein-baishing-sergeej-shilen-khorgond-bairluulna"> Буулгасан "Хэлмэгдэгсдийн музей"-н байшинг сэргээж шилэн хоргонд байрлуулна </a> </h5> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text"> Б.Баясгалан </a> ・ 10 сарын 09, 2019 </p> </div> </div> </li> </ul> </div> <ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul> </div> </div> </div> <!--Banner--> <script> var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nj5"; $('.twittersharelink').on('click', function () { var el = $(this); var url = document.URL; if (shortUrl && shortUrl !== null) { url = shortUrl; } var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url; openWindow(url) }); function openWindow(url) { window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes'); } $(function () { setTimeout(function () { $('video').each(function () { this.play(); }); }, 2000); }); </script> <!--Footer--> <div class="footer"> <div class="uk-container"> <div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid> <div class="footerlogo"> <a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"> <img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a> <img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div> <div class="uk-text-right@s"> <a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a> <a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram" target="_blank"></a> <a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a> <a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a> </div> </div> <div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid> <div> <p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p> <ul class="uk-list uk-list-large"> <li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19"> Уурлах уу, учирлах уу? </a></li> <li><a href="https://peak.mn/my17"> Бидний 17 зорилт </a></li> <li><a href="/category/economics?menu=2"> Санхүүгийн боловсрол </a></li> <li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25"> Би нэг удаа </a></li> <li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26"> Хүний багш </a></li> <li><a href="/category/technology?menu=11"> Шинжлэх ухаан, технологи </a></li> </ul> </div> <div> <p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p> <ul class="uk-list uk-list-large"> <li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24"> Амьдралын түүх </a></li> <li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8"> Цэгцтэй Сэтгэх </a></li> <li><a href="/category/world?menu=6"> Дэлхий </a></li> <li><a href="/category/society?menu=3"> Нийгэм </a></li> </ul> </div> <div> <p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p> <ul class="uk-list uk-list-large"> <li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li> <li> <a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li> <li> <a href="#"> Контент нийлүүлэх <img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a> </li> <li> <a href="#"> Эвэнт дээр хамтран ажиллах <img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a> </li> </ul> </div> <div class="uk-text-small"> <p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p> <div class="uk-grid-small" uk-grid> <div class="uk-width-2-5"> <p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p> <p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank"> 77191977 </a></p> </div> <div class="uk-width-3-5"> <p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p> <p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank"> 99126085 </a></p> </div> </div> <p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p> <p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank"> contact@peak.mn </a></p> <p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p> <p class="uk-margin-remove-top"> Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p> </div> </div> <hr /> <p class="uk-text-small">© 2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p> </div> </div> <!-- Google tag (gtag.js) --> <script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script> <script> window.dataLayer = window.dataLayer || []; function gtag(){dataLayer.push(arguments);} gtag('js', new Date()); gtag('config', 'UA-61909596-20'); </script> <script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script> <!--TODO: move this script to main.js--> <script> var isMobile = 0; (function () { var vcount = 0; $("video").each(function () { var _video = $(this); _video.attr('videocount', ++vcount); var _vcount = vcount; _video.on('loadeddata', function () { $(this).addClass("loaded"); this.play(); fixVideoHeight(_video); }); setTimeout(() => { if (this.readyState >= 3) { $('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded"); this.play(); } }, 500); setTimeout(() => { if (this.readyState >= 3) { $('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded"); this.play(); } }, 2000); fixVideoHeight(_video); }); })(); function fixVideoHeight(videoEl) { var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight); if (videoHeight > 10) { videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px'); videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px'); } else { return; } var slideShow = videoEl.parent().parent(); if (slideShow.hasClass('banner-slide')) { var maxHeight = 0; slideShow.children('li').each(function () { var type = $(this).attr('data-slideshow-slide'); var height = 0; if (type == 'video') { height = $(this).children("video").height(); } if (type == 'img') { height = $(this).children("img").height(); } if (maxHeight < height) { maxHeight = height; } }); slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px'); slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px'); } } </script> </body> </html>' } $maxBufferLength = (int) 8192 $file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php' $line = (int) 855 $message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855'Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53 Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140 [main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Warning (2): Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php:855) [CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154]Code Context$response->getStatusCode(),($reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '')));$response = object(Cake\Http\Response) { 'status' => (int) 200, 'contentType' => 'text/html', 'headers' => [ 'Content-Type' => [ [maximum depth reached] ] ], 'file' => null, 'fileRange' => [], 'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {}, 'cacheDirectives' => [], 'body' => '<!DOCTYPE html> <html> <head> <title> С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн | Peak News </title> <meta charset="utf-8"> <meta name="description" content="П.Гэндэнгийн нэрэмжит сангийн тэргүүн, Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музейн захирал С.Бэхбаттай ярилцлаа. Хэлмэгдүүлэлт хэмээх хар сүүдрийн гашуун үнэнийг гэр бүлээрээ амссан тэрбээр ерөнхий сайд асан П.Гэндэнгийн зээ хүү юм..." /> <meta name="keywords" content="хэлмэгдүүлэлт, с.бэхбат" /> <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" /> <meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1"> <meta name="HandheldFriendly" content="true"> <!-- Twitter Card data --> <meta name="twitter:card" content="summary" /> <meta name="twitter:site" content="@PEAK" /> <meta name="twitter:title" content="С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн | Peak News"> <!-- Twitter Page description less than 200 characters --> <meta name="twitter:description" content="П.Гэндэнгийн нэрэмжит сангийн тэргүүн, Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музейн захирал С.Бэхбаттай ярилцлаа. Хэлмэгдүүлэлт хэмээх хар сүүдрийн гашуун үнэнийг гэр бүлээрээ амссан тэрбээр ерөнхий сайд асан П.Гэндэнгийн зээ хүү юм..." /> <!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px --> <meta name="twitter:image" content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/019c3a5356ee44ce6f97c225f7d2402b.jpg" /> <meta property="og:title" content="С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн | Peak News" /> <meta property="og:image" content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/019c3a5356ee44ce6f97c225f7d2402b.jpg" /> <meta property="og:site_name" content="Peak News" /> <meta property="og:description" content="П.Гэндэнгийн нэрэмжит сангийн тэргүүн, Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музейн захирал С.Бэхбаттай ярилцлаа. Хэлмэгдүүлэлт хэмээх хар сүүдрийн гашуун үнэнийг гэр бүлээрээ амссан тэрбээр ерөнхий сайд асан П.Гэндэнгийн зээ хүү юм..." /> <link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png"> <link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png"> <link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png"> <link rel="manifest" href="/site.webmanifest"> <meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c"> <meta name="theme-color" content="#ffffff"> <link href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap" rel="stylesheet"> <link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/> <!--[if lt IE 9]> <script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script> <![endif]--> <script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script> <script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script> <script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script> </head> <body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style=""> <!--Nav--> <div class="peaknav" uk-sticky> <nav class="uk-navbar-container"> <div class="uk-container uk-container-expand"> <div uk-navbar> <div class="uk-navbar-left"> <a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new" class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a> </div> <div class="uk-navbar-center uk-visible@l"> <ul class="uk-navbar-nav"> <li class=""><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li> <li class=""><a href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li> <li class=""><a href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li> <li class=""><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li> <li class=""><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li> <li class=""><a href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li> </ul> </div> <div class="uk-navbar-right"> <a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a> <a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a> <div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;"> <ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav"> <li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр хуудас</a></li> <li class="uk-nav-divider"></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li> <li class=""><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li> <li class=""><a href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li> <li class=""><a href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li> <li class=""><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li> <li class=""><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li> <li class=""><a href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li> <li class="uk-nav-divider"></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li> <li class=""><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li> <li class=""><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li> <li class=""><a href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li> <li class=""><a href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li> </ul> </div> </div> </div> </div> </nav> </div> <!-- This is the modal --> <div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal> <div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport> <button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button" uk-close></button> <form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search" name="searchText" value="" autofocus> </form> </div> </div> <div id="fb-root"></div> <script> (function (d, s, id) { var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0]; if (d.getElementById(id)) return; js = d.createElement(s); js.id = id; js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991'; fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs); }(document, 'script', 'facebook-jssdk')); </script> <div class="latest"> <div class="uk-container"> <div class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/interview"> Ярилцлага </a> </div> <h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн</h2> <div uk-grid> <div class="uk-width-2-3@s"> <div class="uk-margin" uk-grid> <div class="uk-width-auto"> <p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;"> <a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80"> <img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0" src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png"> </a> <a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a> <br /> <span class="uk-text-xsmall">03 сарын 14, 2018</span> </p> </div> <div class="uk-width-expand uk-text-right"> <p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo')" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a> <a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo&text=С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн')" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a> <a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a> </p> </div> </div> <div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox"> <p> <img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/019c3a5356ee44ce6f97c225f7d2402b_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/019c3a5356ee44ce6f97c225f7d2402b.jpg" alt=""/> </p> <blockquote><p style="text-align: justify;">П.Гэндэнгийн нэрэмжит сангийн тэргүүн, Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музейн захирал С.Бэхбаттай ярилцлаа.<em> Хэлмэгдүүлэлт хэмээх хар сүүдрийн гашуун үнэнийг гэр бүлээрээ амссан тэрбээр ерөнхий сайд асан П.Гэндэнгийн зээ хүү юм байна.</em></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><br><strong>-1930-аад оны хэлмэгдүүлэлтийг геноцит гэж ярьдаг юм билээ?</strong><br>-Цэргийн архивын судлаачид 1930-аад оны хэлмэгдүүлэлтийг геноцит байсныг хүлээн зөвшөөрсөн шинэ баримтыг дэлгэх болсон. Тухайлбал надад Сталины гарын үсэгтэй баримт байна. Энэ материалд 500 гаруй хувьсгалын эсэргүү байна. Тэр дотор 400 гаруй нь БНМАУ-ын эсрэг үйл ажиллагаа явуулж байна. Тэдний асуудлыг шийдэж заримыг нь цаазаар авах хэрэгтэй" гэсэн агуулгатай зүйл бичигдсэн байсан. Сүүлд Оросын түүхчдээс монголч эрдэмтэн Рошин миний өвөөгийн тухай "Гэндэн бол Үндэсний удирдагч" гэсэн ном гаргасан. Ер нь бид улс төрийн хэлмэгдүүлэлтийн тухай зөндөө ярьсан, одоо гадаадын судалгааг хармаар байна.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Энэ мэдээлэл хаалттай хэвээрээ байгаа юу?</strong><br>-Зарим мэдээллийг авахад хэцүү хэвээр. 1993 онд ээж бид хоёр өвөөгийн асуудлаар Москва руу явж нэлээн хөөцөлдсөний эцэст КГБ-ийн архивт орсон. Архиваас харахад бусад хэлмэгдэгсдийн баривчлагдсан болон шийтгэл ноогдуулсан үеийн гэрэл зураг байдаг. Гэтэл өвөөгийнх байдаггүй. Түүхчид танигдахын аргагүй болтол зовоож, турж эцчихсэн байсан байх гэж үздэг юм билээ. Мэдүүлэгтээ гарын үсэг зурахдаа өвөөгийн гар маш их чичирч байсан болов уу гэмээр таталдуудан бичсэн байгаа юм. Хэдэн сарын дараа бид дахин КГБ-ийн архивт очсон ч оруулаагүй.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ө</strong><strong>вөөгийнхөө тухай яриач?</strong><br>-Шинэ эргэлтийн бодлогоо хэрэгжүүлэхдээ Оросын удирдлагатай зарим зүйл дээр санал зөрчилдөж, маргалдан Сталиныг алгадсан гэж түүхчид ярьдаг. Үүний үр дагавар юу гэвэл 1936 онд “Та 12 жил төр засгийн удирдлагад ажиллалаа. Тийм болохоор та амар” гээд ЗХУ руу явуулан нэг жил гэрийн хорионд байлгахад нь “Би нутагтаа очиж малчин больё. Төрийн ажил хийхгүй. Нутгаа, аргалын утаагаа санаж байна” гэж бичсэн захиа нь байдаг. Тэнд очингуут гэнэт гэрийн хорионд оруулж хэдхэн сарын дараа цаазлагдсныг нь бид хожим 1989 онд мэдсэн.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-1989 онд цаазлагдсан гэдгийг сонсоход эмээ тань байсан уу?</strong><br>-Эмээ найман жилийн өмнө бурхан болсон байсан. Амьд сэрүүндээ "Өвөө нь хаа нэгэн газар амьд байгаа, магадгүй Сибирт цөллөгдсөн байх” гэж ярьдаг сан.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Тийм олон жилийн дараа мэдсэн гэж үү?</strong><br>-1937 оноос хойш өвөөгөөс ямар ч сураг гараагүй. Ээж их хөөцөлдсөн дөө. Сүүлд ээж минь Оросын Ерөнхийлөгч Горбачёвт хандаж аавынхаа сургийг гаргахад туслаач гэсэн захидал бичсэн юм. Тэгж л өвөөг цаазлагдсан гэдгийг мэдсэн дээ.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бүгд найрамдах улсыг тунхагласан өдөр цаазалсан гэж ярьдаг ?</strong><br>-Анхны Үндсэн хууль батлагдсан өдөр цаазлагдсан гэдэг. Баривчлахдаа ч гэсэн наадмаар авч явсан тухай эмээ маань надад ярьж байсан. Яг ямар үйл явдал болсон талаар нарийн мэдээлэл бид нарт одоо болтол алга.<img src="" class="fr-fic fr-dib" data-size="490,764" data-success="true" data-filepath="/home/admin/web/peak.mn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/a4113678b638a86da54d8cb188e1b139.jpg" style="width: 335px;"></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ерөнхий сайд Гэндэн Оросод очсон уулзалтын үеэр Сталинг алгадсан гэсэн аман яриа байдаг. Та үүнийг юу гэж боддог вэ?</strong><br>-Түүхчдийн ярьдагаар Сталин манай өвөөг Москвад ирсэн гээд Монголын элчин сайдын яамны хүлээн авалтад очсон гэдэг. Тэнд манай өвөө Сталин хоёрын хооронд нэлээн ширүүн яриа болсон гэдэг. Маргаж байснаа Сталин манай өвөөг өшиглөсөн байгаа юм. Хариуд нь өвөө мань эрийг шанаадсан гэх юм билээ. Манай өвөөг эх оронч, өөрийн гэсэн бодолтой хүн байсан гэж ярьдаг. Ер нь Сталинг шанаадсан хүн түүхэнд манай өвөөгөөс өөр байхгүй гэж би боддог.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Одоо улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музей байгаа байшинг таны өвөөд зориулж барьсан гэдэг?</strong><br>-Энэ байшинг Намын нарийн бичгийн дарга байх үед өвөөд зориулж барьж өгсөн. Хожмоо ээж маань улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музей болгож өөрчилсөн юм. Өвөө маань энд 1928-1936 онд амьдарч байсан. Өвөөг баривчлагдсны дараа эсэргүүний эхнэр, хүүхэд гэдэг нэрийдлээр эмээ, ээж хоёрыг байшингаас нь хөөж гудамжинд гаргасан. Эмээ маань амь зуухын эрхээр айлын хаяанд амьдарч, эмнэлэгт цэвэрлэгч хийж байсан гэдэг.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Музей нэг хэсэг ажиллаагүй. Баримт устгагдсан ч гэдэг?</strong><br>-2003 онд ээж маань нас барсны дараа энэ музейг бараг устгасан. Засгаас мөнгө гаргаж засч байна гэх нэрийдлээр зарим хүмүүс дотор нь байсан зүйлсийг хагалж эвдлээд хаячихсан байсан.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Устгасан гэж үү?</strong><br>-Хагалж эвдлээд байхгүй болгочихсон байсан. 2004 оноос би самбаруудыг нэг нэгээр нь эвлүүлж өрөөг нэг нэгээр нь сэргээн засварласан. Одоо ч дахин сэргээгээд явж байна. Есдүгээр сарын 10-ны өдөр би музей дээрээ хөгшчүүдийг хүлээж авдаг. Хөгшчүүд маань ямар хэцүү амьдрал туулж байснаа ярьдаг. Хүний зовлонг сонсох амар биш. Тэдний яриаг сонсох болгонд, өөрөө нас ахих тусам өвөө болон ээжийгээ ямар хэцүү амьдрал туулсныг мэдэрдэг. Ээж маань амьд ахуйдаа тэдэнтэй уулзаж хүүхдийн концерт үзүүлдэг байсан, би түүнийг л үргэлжлүүлж явна.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ээж тань аавынхаа тухай олон зүйл ярьдаг байсан байх?</strong><br>- Миний өвөө ерөнхий сайд П.Гэндэн одоогийн Өвөрхангай аймгийн Алтан тал хэмээх газар мэндэлсэн юм билээ. Аймгаас мэндэлсэн газарт нь гэрэлт хөшөө босгосон байгаа. Мөн Тарагт сумын төвд бид нар өвөөгийнхөө хөшөөг босгосон. Манай өвөөг Хазгар Гэндэн гэж муулах маягаар хэлдэг. Үнэндээ бодит баримт дээр тийм хазгар байгаагүй. Оросын баримтат кинонд цэх алхаж байгаа харагддаг. Харин хожмоо ээжийг жаахан байхад осолд орж түнхээ хугалан хазгар болсон юм билээ. Зарим нь харанхуй, мэдлэг боловсролгүй мэтээр ярьдаг. Гэтэл өвөө маань лам авга ахаараа бичиг үсэг заалгасан гэрийн боловсрол сайтай хүн байсан юм билээ. Тэр ч бүү хэл өөрийнхөө илтгэлийг өөрөө бичиж уншина. Гэтэл одоо өөрөө илтгэлээ боловсруулдаг дарга ховор доо.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Таны ээж эсэргүүний хүүхэд гэж нийгэмд гадуурхагдаж байсан. Энэ талаараа ярьж байсан уу?</strong><br>-Хүн зовлон амсах тусам хурцлагддаг. Гудамжинд өвөөгийн жолооч байсан хүн таарчихаад эсэргүү дайсны хүүхэд гээд нүүр рүү нь нулимж байсан гэдэг. Миний ээж багахан алдаа гаргавал сургуулиас хөөгдөнө гэдгээ мэддэг байсан гэсэн. Аав маань ч ялгаагүй, гэхдээ хоёулаа бүх сургуулиа онц төгссөн шилдэг сэхээтнүүд. Миний аав бол Монголын шинжлэх ухааны салбарт хувь нэмэр оруулсан академич Н.Содном, ээж минь насаараа анагаах ухааны салбарт ажилласан, доктор, профессор Г.Цэрэндулам гэдэг хүн байлаа.</p><p><em><strong>Ерөнхий сайд Пэлжидийн Гэндэн гэж хэн бэ?</strong></em></p><p><em>1895 онд Сайн ноён хан аймгийн Үйзэн вангийн хошуу буюу одоогийн Өвөрхангай аймгийн Тарагт суманд П.Гэндэн төржээ.</em></p><p><em>1922-1924 онд Хошууны анхны эвлэлийн үүрйин даргаар ажилласан</em></p><p><em>1924-1927 онд Ардын Их Хуралд сонгогдож анхны Үндсэн хуулийг батлалцсан. Хичээнгүй сайд Б.Цэрэндорж санал болгон Улсын бага хурлын даргаар сонгогджээ. </em></p><p><em>1927-1928 онд Улсын төв банкны ерөнхий хорооны даргаар</em></p><p><em>1928 онд МАХН-н Төв хорооны ерөнхий нарийн бичгийн даргаар ажилласан.</em></p><p><em>1932 онд 7 сарын 2-нд Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар томилогдсон.</em></p><p><em>1934 оны 9-р сард Монгол улсад радио өргөн нэвтрүүлгийг нээж анхны радиогоор үг хэлжээ.</em></p><p><em>1936 онд 3 сарын 2-нд огцорсон.</em></p><p><em>1937 оны 7 сарын 10-д хилс хэргээр баривчлагдаж, 1937 оны 11 сарын 22 ны өдөр ЗХУ-д цаазлагджээ.</em></p><p><br></p> </div> <div class="uk-margin-large"> <h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5> <p> <a href="https://test.peak.mn/tag/хэлмэгдүүлэлт" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хэлмэгдүүлэлт</a> <a href="https://test.peak.mn/tag/с.бэхбат" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">с.бэхбат</a> </p> <div class="uk-margin socialshares"> <div> <a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo')" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a> <a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo&text=С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн')" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a> <a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a> </div> <div class="uk-margin-top"> <div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count" data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div> <div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo" data-layout="button" data-size="small" data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank" href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a> </div> <div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo"></div> </div> </div> </div> <div class="comments uk-margin-large"> <h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих </h3> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p> <form> <div class="uk-margin"> <div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div> <div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"> <button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div> </form> <input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776519349.5839"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small"> </div> <script> var foreign_key = '689'; var modelName = "articles"; var commentLimit = 5; $(function () { $('#addComm_new').on('click', function () { if (commentLimit < 1) return; var formData = { 'body': $('#comment_body_new').val() || '', 'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '', 'foreign_key': foreign_key, 'model': modelName, }; $('#comment_body_new').val(''); $('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled'); $('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... '); $.ajax({ url: "/comments/ajax-save-comment", type: "POST", beforeSend: function (request) { request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd4d81860969eff269c259faa73d699533ce73dd0cb8257a9d2f9c969aa642ffb919be25220119de0277f5729d5c2621cbfbacd19f429841bf4af52e32007a9d0'); }, data: formData }).done(function (data) { $('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих'); var newComment = $(data).hide(); $('#comment_list').prepend(newComment); newComment.fadeIn(); commentLimit--; }).fail(function (error) { $('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих'); }); }); addEventToCommentBody(); }); function addReply(parentId) { if ($('#reply_' + parentId).length) { $('#reply_' + parentId).toggle(); return; } if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) { $('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>'); } var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' + '<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' + '<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>'; $('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml); addEventToCommentBody(); } function saveReply(parentId) { var formData = { 'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '', 'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '', 'model': modelName, 'foreign_key': foreign_key, 'parent_id': parentId, }; $('#comment_body_' + parentId).val(''); $('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled'); $('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... '); $.ajax({ url: "/comments/ajax-save-comment", type: "POST", beforeSend: function (request) { request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd4d81860969eff269c259faa73d699533ce73dd0cb8257a9d2f9c969aa642ffb919be25220119de0277f5729d5c2621cbfbacd19f429841bf4af52e32007a9d0'); }, data: formData }).done(function (data) { $('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих'); var newComment = $(data).hide(); $('#' + parentId).next('div').prepend(newComment); $('#reply_' + parentId).remove(); newComment.fadeIn(); }).fail(function (error) { $('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих'); }); addEventToCommentBody(); } function deleteComment(c_id) { if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) { $.ajax({ url: "/comments/ajax-delete-comment", type: "POST", beforeSend: function (request) { request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd4d81860969eff269c259faa73d699533ce73dd0cb8257a9d2f9c969aa642ffb919be25220119de0277f5729d5c2621cbfbacd19f429841bf4af52e32007a9d0'); }, dataType: "json", data: { "c_id": c_id } }).done(function (data) { if (data.success == true) $('#' + c_id).fadeOut('slow'); }).fail(function (data) { //console.log(data); }); } } function addEventToCommentBody() { $('.botCheck').keyup(function () { var comment_id = $(this).attr('data-comment-id'); $allowed = 0; if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) { $allowed++; } if ($allowed === 1) { $('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled'); } else { $('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled'); } }); } </script> </div> </div> <div class="uk-width-expand"> <div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;"> <h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5> <div class="mostread hide-first-divider"> <hr /> <p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small"> <span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary"> 1 </span> <a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud"> Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a> </p> <hr /> <p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small"> <span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary"> 2 </span> <a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal"> ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a> </p> <hr /> <p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small"> <span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary"> 3 </span> <a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal"> Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a> </p> <hr /> <p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small"> <span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary"> 4 </span> <a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend"> Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a> </p> <hr /> <p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small"> <span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary"> 5 </span> <a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim"> Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a> </p> </div> <div class="uk-margin-top"> <a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner"> <img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a> </div> </div> </div> </div> </div> </div> <div class="featured"> <div class="uk-container"> <div class="uk-slider-container" uk-slider> <h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2> <div class="uk-position-relative"> <div class="featurednav"> <a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a> <a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a> </div> <ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match"> <li> <div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover"> <div class="uk-card-media-top uk-cover-container"> <a href="https://test.peak.mn/news/khelmegdegsdiin-khushuund-tsetseg-urguj-khundetgel-uzuullee"> <img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/080e85d539bae78ae25eb13ade9e446b.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/080e85d539bae78ae25eb13ade9e446b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas> </a> </div> <div class="uk-card-body"> <p class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society"> Нийгэм </a> </p> <h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium"> <a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khelmegdegsdiin-khushuund-tsetseg-urguj-khundetgel-uzuullee"> Хэлмэгдэгсдийн хөшөөнд цэцэг өргөж, хүндэтгэл үзүүллээ </a> </h5> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text"> Х.Оргил </a> ・ 09 сарын 10, 2020 </p> </div> </div> </li> <li> <div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover"> <div class="uk-card-media-top uk-cover-container"> <a href="https://test.peak.mn/news/foto-unuudur-khelmegdegsdiin-dursgaliig-khundetgekh-udur"> <img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c6b555ebe05bc25fa6be73467985c46f.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c6b555ebe05bc25fa6be73467985c46f.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas> </a> </div> <div class="uk-card-body"> <p class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/photo-news"> Фото мэдээ </a> </p> <h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium"> <a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/foto-unuudur-khelmegdegsdiin-dursgaliig-khundetgekh-udur"> Фото: Өнөөдөр хэлмэгдэгсдийн дурсгалыг хүндэтгэх өдөр </a> </h5> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text"> Х.Оргил </a> ・ 09 сарын 10, 2019 </p> </div> </div> </li> <li> <div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover"> <div class="uk-card-media-top uk-cover-container"> <a href="https://test.peak.mn/news/foto-buu-mart-7-sariin-1"> <img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/26e17e044202cc8e36d193b553e88e5f_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/26e17e044202cc8e36d193b553e88e5f.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas> </a> </div> <div class="uk-card-body"> <p class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society"> Нийгэм </a> </p> <h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium"> <a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/foto-buu-mart-7-sariin-1"> Фото: Бүү март 7 сарын 1 </a> </h5> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text"> Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・ 07 сарын 02, 2018 </p> </div> </div> </li> <li> <div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover"> <div class="uk-card-media-top uk-cover-container"> <a href="https://test.peak.mn/news/erunkhiilugch-khbattulga-khelmegdegsdiin-khushuund-khundetgel-uzuulne"> <img src="https://peak.mn/files/63776e35-d9bd-45ff-81dd-602aea836e3f/25e03e247b0498ac2b01fa7872ca2359_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/63776e35-d9bd-45ff-81dd-602aea836e3f/25e03e247b0498ac2b01fa7872ca2359.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas> </a> </div> <div class="uk-card-body"> <p class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/twosentences"> 2 өгүүлбэрээр </a> </p> <h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium"> <a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/erunkhiilugch-khbattulga-khelmegdegsdiin-khushuund-khundetgel-uzuulne"> Ерөнхийлөгч Хэлмэгдэгсдийн хөшөөнд хүндэтгэл үзүүлнэ </a> </h5> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text"> Л.Баяржаргал </a> ・ 09 сарын 10, 2017 </p> </div> </div> </li> <li> <div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover"> <div class="uk-card-media-top uk-cover-container"> <a href="https://test.peak.mn/news/buulgasan-khelmegdegsdiin-muzein-baishing-sergeej-shilen-khorgond-bairluulna"> <img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/10faa2e4b63c1742c9dc8e1bb2abf85e.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/10faa2e4b63c1742c9dc8e1bb2abf85e.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas> </a> </div> <div class="uk-card-body"> <p class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society"> Нийгэм </a> </p> <h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium"> <a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/buulgasan-khelmegdegsdiin-muzein-baishing-sergeej-shilen-khorgond-bairluulna"> Буулгасан "Хэлмэгдэгсдийн музей"-н байшинг сэргээж шилэн хоргонд байрлуулна </a> </h5> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text"> Б.Баясгалан </a> ・ 10 сарын 09, 2019 </p> </div> </div> </li> </ul> </div> <ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul> </div> </div> </div> <!--Banner--> <script> var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nj5"; $('.twittersharelink').on('click', function () { var el = $(this); var url = document.URL; if (shortUrl && shortUrl !== null) { url = shortUrl; } var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url; openWindow(url) }); function openWindow(url) { window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes'); } $(function () { setTimeout(function () { $('video').each(function () { this.play(); }); }, 2000); }); </script> <!--Footer--> <div class="footer"> <div class="uk-container"> <div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid> <div class="footerlogo"> <a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"> <img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a> <img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div> <div class="uk-text-right@s"> <a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a> <a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram" target="_blank"></a> <a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a> <a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a> </div> </div> <div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid> <div> <p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p> <ul class="uk-list uk-list-large"> <li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19"> Уурлах уу, учирлах уу? </a></li> <li><a href="https://peak.mn/my17"> Бидний 17 зорилт </a></li> <li><a href="/category/economics?menu=2"> Санхүүгийн боловсрол </a></li> <li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25"> Би нэг удаа </a></li> <li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26"> Хүний багш </a></li> <li><a href="/category/technology?menu=11"> Шинжлэх ухаан, технологи </a></li> </ul> </div> <div> <p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p> <ul class="uk-list uk-list-large"> <li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24"> Амьдралын түүх </a></li> <li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8"> Цэгцтэй Сэтгэх </a></li> <li><a href="/category/world?menu=6"> Дэлхий </a></li> <li><a href="/category/society?menu=3"> Нийгэм </a></li> </ul> </div> <div> <p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p> <ul class="uk-list uk-list-large"> <li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li> <li> <a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li> <li> <a href="#"> Контент нийлүүлэх <img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a> </li> <li> <a href="#"> Эвэнт дээр хамтран ажиллах <img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a> </li> </ul> </div> <div class="uk-text-small"> <p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p> <div class="uk-grid-small" uk-grid> <div class="uk-width-2-5"> <p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p> <p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank"> 77191977 </a></p> </div> <div class="uk-width-3-5"> <p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p> <p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank"> 99126085 </a></p> </div> </div> <p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p> <p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank"> contact@peak.mn </a></p> <p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p> <p class="uk-margin-remove-top"> Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p> </div> </div> <hr /> <p class="uk-text-small">© 2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p> </div> </div> <!-- Google tag (gtag.js) --> <script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script> <script> window.dataLayer = window.dataLayer || []; function gtag(){dataLayer.push(arguments);} gtag('js', new Date()); gtag('config', 'UA-61909596-20'); </script> <script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script> <!--TODO: move this script to main.js--> <script> var isMobile = 0; (function () { var vcount = 0; $("video").each(function () { var _video = $(this); _video.attr('videocount', ++vcount); var _vcount = vcount; _video.on('loadeddata', function () { $(this).addClass("loaded"); this.play(); fixVideoHeight(_video); }); setTimeout(() => { if (this.readyState >= 3) { $('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded"); this.play(); } }, 500); setTimeout(() => { if (this.readyState >= 3) { $('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded"); this.play(); } }, 2000); fixVideoHeight(_video); }); })(); function fixVideoHeight(videoEl) { var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight); if (videoHeight > 10) { videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px'); videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px'); } else { return; } var slideShow = videoEl.parent().parent(); if (slideShow.hasClass('banner-slide')) { var maxHeight = 0; slideShow.children('li').each(function () { var type = $(this).attr('data-slideshow-slide'); var height = 0; if (type == 'video') { height = $(this).children("video").height(); } if (type == 'img') { height = $(this).children("img").height(); } if (maxHeight < height) { maxHeight = height; } }); slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px'); slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px'); } } </script> </body> </html>' } $reasonPhrase = 'OK'header - [internal], line ?? Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154 Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59 Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140 [main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Warning (2): Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php:855) [CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183]Code Contextforeach ($values as $value) {header(sprintf('%s: %s',$response = object(Cake\Http\Response) { 'status' => (int) 200, 'contentType' => 'text/html', 'headers' => [ 'Content-Type' => [ [maximum depth reached] ] ], 'file' => null, 'fileRange' => [], 'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {}, 'cacheDirectives' => [], 'body' => '<!DOCTYPE html> <html> <head> <title> С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн | Peak News </title> <meta charset="utf-8"> <meta name="description" content="П.Гэндэнгийн нэрэмжит сангийн тэргүүн, Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музейн захирал С.Бэхбаттай ярилцлаа. Хэлмэгдүүлэлт хэмээх хар сүүдрийн гашуун үнэнийг гэр бүлээрээ амссан тэрбээр ерөнхий сайд асан П.Гэндэнгийн зээ хүү юм..." /> <meta name="keywords" content="хэлмэгдүүлэлт, с.бэхбат" /> <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" /> <meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1"> <meta name="HandheldFriendly" content="true"> <!-- Twitter Card data --> <meta name="twitter:card" content="summary" /> <meta name="twitter:site" content="@PEAK" /> <meta name="twitter:title" content="С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн | Peak News"> <!-- Twitter Page description less than 200 characters --> <meta name="twitter:description" content="П.Гэндэнгийн нэрэмжит сангийн тэргүүн, Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музейн захирал С.Бэхбаттай ярилцлаа. Хэлмэгдүүлэлт хэмээх хар сүүдрийн гашуун үнэнийг гэр бүлээрээ амссан тэрбээр ерөнхий сайд асан П.Гэндэнгийн зээ хүү юм..." /> <!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px --> <meta name="twitter:image" content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/019c3a5356ee44ce6f97c225f7d2402b.jpg" /> <meta property="og:title" content="С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн | Peak News" /> <meta property="og:image" content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/019c3a5356ee44ce6f97c225f7d2402b.jpg" /> <meta property="og:site_name" content="Peak News" /> <meta property="og:description" content="П.Гэндэнгийн нэрэмжит сангийн тэргүүн, Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музейн захирал С.Бэхбаттай ярилцлаа. Хэлмэгдүүлэлт хэмээх хар сүүдрийн гашуун үнэнийг гэр бүлээрээ амссан тэрбээр ерөнхий сайд асан П.Гэндэнгийн зээ хүү юм..." /> <link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png"> <link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png"> <link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png"> <link rel="manifest" href="/site.webmanifest"> <meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c"> <meta name="theme-color" content="#ffffff"> <link href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap" rel="stylesheet"> <link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/> <!--[if lt IE 9]> <script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script> <![endif]--> <script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script> <script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script> <script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script> </head> <body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style=""> <!--Nav--> <div class="peaknav" uk-sticky> <nav class="uk-navbar-container"> <div class="uk-container uk-container-expand"> <div uk-navbar> <div class="uk-navbar-left"> <a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new" class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a> </div> <div class="uk-navbar-center uk-visible@l"> <ul class="uk-navbar-nav"> <li class=""><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li> <li class=""><a href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li> <li class=""><a href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li> <li class=""><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li> <li class=""><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li> <li class=""><a href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li> </ul> </div> <div class="uk-navbar-right"> <a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a> <a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a> <div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;"> <ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav"> <li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр хуудас</a></li> <li class="uk-nav-divider"></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li> <li class=""><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li> <li class=""><a href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li> <li class=""><a href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li> <li class=""><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li> <li class=""><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li> <li class=""><a href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li> <li class="uk-nav-divider"></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li> <li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li> <li class=""><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li> <li class=""><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li> <li class=""><a href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li> <li class=""><a href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li> </ul> </div> </div> </div> </div> </nav> </div> <!-- This is the modal --> <div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal> <div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport> <button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button" uk-close></button> <form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search" name="searchText" value="" autofocus> </form> </div> </div> <div id="fb-root"></div> <script> (function (d, s, id) { var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0]; if (d.getElementById(id)) return; js = d.createElement(s); js.id = id; js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991'; fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs); }(document, 'script', 'facebook-jssdk')); </script> <div class="latest"> <div class="uk-container"> <div class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/interview"> Ярилцлага </a> </div> <h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн</h2> <div uk-grid> <div class="uk-width-2-3@s"> <div class="uk-margin" uk-grid> <div class="uk-width-auto"> <p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;"> <a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80"> <img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0" src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png"> </a> <a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a> <br /> <span class="uk-text-xsmall">03 сарын 14, 2018</span> </p> </div> <div class="uk-width-expand uk-text-right"> <p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo')" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a> <a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo&text=С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн')" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a> <a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a> </p> </div> </div> <div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox"> <p> <img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/019c3a5356ee44ce6f97c225f7d2402b_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/019c3a5356ee44ce6f97c225f7d2402b.jpg" alt=""/> </p> <blockquote><p style="text-align: justify;">П.Гэндэнгийн нэрэмжит сангийн тэргүүн, Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музейн захирал С.Бэхбаттай ярилцлаа.<em> Хэлмэгдүүлэлт хэмээх хар сүүдрийн гашуун үнэнийг гэр бүлээрээ амссан тэрбээр ерөнхий сайд асан П.Гэндэнгийн зээ хүү юм байна.</em></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><br><strong>-1930-аад оны хэлмэгдүүлэлтийг геноцит гэж ярьдаг юм билээ?</strong><br>-Цэргийн архивын судлаачид 1930-аад оны хэлмэгдүүлэлтийг геноцит байсныг хүлээн зөвшөөрсөн шинэ баримтыг дэлгэх болсон. Тухайлбал надад Сталины гарын үсэгтэй баримт байна. Энэ материалд 500 гаруй хувьсгалын эсэргүү байна. Тэр дотор 400 гаруй нь БНМАУ-ын эсрэг үйл ажиллагаа явуулж байна. Тэдний асуудлыг шийдэж заримыг нь цаазаар авах хэрэгтэй" гэсэн агуулгатай зүйл бичигдсэн байсан. Сүүлд Оросын түүхчдээс монголч эрдэмтэн Рошин миний өвөөгийн тухай "Гэндэн бол Үндэсний удирдагч" гэсэн ном гаргасан. Ер нь бид улс төрийн хэлмэгдүүлэлтийн тухай зөндөө ярьсан, одоо гадаадын судалгааг хармаар байна.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Энэ мэдээлэл хаалттай хэвээрээ байгаа юу?</strong><br>-Зарим мэдээллийг авахад хэцүү хэвээр. 1993 онд ээж бид хоёр өвөөгийн асуудлаар Москва руу явж нэлээн хөөцөлдсөний эцэст КГБ-ийн архивт орсон. Архиваас харахад бусад хэлмэгдэгсдийн баривчлагдсан болон шийтгэл ноогдуулсан үеийн гэрэл зураг байдаг. Гэтэл өвөөгийнх байдаггүй. Түүхчид танигдахын аргагүй болтол зовоож, турж эцчихсэн байсан байх гэж үздэг юм билээ. Мэдүүлэгтээ гарын үсэг зурахдаа өвөөгийн гар маш их чичирч байсан болов уу гэмээр таталдуудан бичсэн байгаа юм. Хэдэн сарын дараа бид дахин КГБ-ийн архивт очсон ч оруулаагүй.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ө</strong><strong>вөөгийнхөө тухай яриач?</strong><br>-Шинэ эргэлтийн бодлогоо хэрэгжүүлэхдээ Оросын удирдлагатай зарим зүйл дээр санал зөрчилдөж, маргалдан Сталиныг алгадсан гэж түүхчид ярьдаг. Үүний үр дагавар юу гэвэл 1936 онд “Та 12 жил төр засгийн удирдлагад ажиллалаа. Тийм болохоор та амар” гээд ЗХУ руу явуулан нэг жил гэрийн хорионд байлгахад нь “Би нутагтаа очиж малчин больё. Төрийн ажил хийхгүй. Нутгаа, аргалын утаагаа санаж байна” гэж бичсэн захиа нь байдаг. Тэнд очингуут гэнэт гэрийн хорионд оруулж хэдхэн сарын дараа цаазлагдсныг нь бид хожим 1989 онд мэдсэн.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-1989 онд цаазлагдсан гэдгийг сонсоход эмээ тань байсан уу?</strong><br>-Эмээ найман жилийн өмнө бурхан болсон байсан. Амьд сэрүүндээ "Өвөө нь хаа нэгэн газар амьд байгаа, магадгүй Сибирт цөллөгдсөн байх” гэж ярьдаг сан.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Тийм олон жилийн дараа мэдсэн гэж үү?</strong><br>-1937 оноос хойш өвөөгөөс ямар ч сураг гараагүй. Ээж их хөөцөлдсөн дөө. Сүүлд ээж минь Оросын Ерөнхийлөгч Горбачёвт хандаж аавынхаа сургийг гаргахад туслаач гэсэн захидал бичсэн юм. Тэгж л өвөөг цаазлагдсан гэдгийг мэдсэн дээ.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бүгд найрамдах улсыг тунхагласан өдөр цаазалсан гэж ярьдаг ?</strong><br>-Анхны Үндсэн хууль батлагдсан өдөр цаазлагдсан гэдэг. Баривчлахдаа ч гэсэн наадмаар авч явсан тухай эмээ маань надад ярьж байсан. Яг ямар үйл явдал болсон талаар нарийн мэдээлэл бид нарт одоо болтол алга.<img src="" class="fr-fic fr-dib" data-size="490,764" data-success="true" data-filepath="/home/admin/web/peak.mn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/a4113678b638a86da54d8cb188e1b139.jpg" style="width: 335px;"></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ерөнхий сайд Гэндэн Оросод очсон уулзалтын үеэр Сталинг алгадсан гэсэн аман яриа байдаг. Та үүнийг юу гэж боддог вэ?</strong><br>-Түүхчдийн ярьдагаар Сталин манай өвөөг Москвад ирсэн гээд Монголын элчин сайдын яамны хүлээн авалтад очсон гэдэг. Тэнд манай өвөө Сталин хоёрын хооронд нэлээн ширүүн яриа болсон гэдэг. Маргаж байснаа Сталин манай өвөөг өшиглөсөн байгаа юм. Хариуд нь өвөө мань эрийг шанаадсан гэх юм билээ. Манай өвөөг эх оронч, өөрийн гэсэн бодолтой хүн байсан гэж ярьдаг. Ер нь Сталинг шанаадсан хүн түүхэнд манай өвөөгөөс өөр байхгүй гэж би боддог.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Одоо улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музей байгаа байшинг таны өвөөд зориулж барьсан гэдэг?</strong><br>-Энэ байшинг Намын нарийн бичгийн дарга байх үед өвөөд зориулж барьж өгсөн. Хожмоо ээж маань улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музей болгож өөрчилсөн юм. Өвөө маань энд 1928-1936 онд амьдарч байсан. Өвөөг баривчлагдсны дараа эсэргүүний эхнэр, хүүхэд гэдэг нэрийдлээр эмээ, ээж хоёрыг байшингаас нь хөөж гудамжинд гаргасан. Эмээ маань амь зуухын эрхээр айлын хаяанд амьдарч, эмнэлэгт цэвэрлэгч хийж байсан гэдэг.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Музей нэг хэсэг ажиллаагүй. Баримт устгагдсан ч гэдэг?</strong><br>-2003 онд ээж маань нас барсны дараа энэ музейг бараг устгасан. Засгаас мөнгө гаргаж засч байна гэх нэрийдлээр зарим хүмүүс дотор нь байсан зүйлсийг хагалж эвдлээд хаячихсан байсан.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Устгасан гэж үү?</strong><br>-Хагалж эвдлээд байхгүй болгочихсон байсан. 2004 оноос би самбаруудыг нэг нэгээр нь эвлүүлж өрөөг нэг нэгээр нь сэргээн засварласан. Одоо ч дахин сэргээгээд явж байна. Есдүгээр сарын 10-ны өдөр би музей дээрээ хөгшчүүдийг хүлээж авдаг. Хөгшчүүд маань ямар хэцүү амьдрал туулж байснаа ярьдаг. Хүний зовлонг сонсох амар биш. Тэдний яриаг сонсох болгонд, өөрөө нас ахих тусам өвөө болон ээжийгээ ямар хэцүү амьдрал туулсныг мэдэрдэг. Ээж маань амьд ахуйдаа тэдэнтэй уулзаж хүүхдийн концерт үзүүлдэг байсан, би түүнийг л үргэлжлүүлж явна.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ээж тань аавынхаа тухай олон зүйл ярьдаг байсан байх?</strong><br>- Миний өвөө ерөнхий сайд П.Гэндэн одоогийн Өвөрхангай аймгийн Алтан тал хэмээх газар мэндэлсэн юм билээ. Аймгаас мэндэлсэн газарт нь гэрэлт хөшөө босгосон байгаа. Мөн Тарагт сумын төвд бид нар өвөөгийнхөө хөшөөг босгосон. Манай өвөөг Хазгар Гэндэн гэж муулах маягаар хэлдэг. Үнэндээ бодит баримт дээр тийм хазгар байгаагүй. Оросын баримтат кинонд цэх алхаж байгаа харагддаг. Харин хожмоо ээжийг жаахан байхад осолд орж түнхээ хугалан хазгар болсон юм билээ. Зарим нь харанхуй, мэдлэг боловсролгүй мэтээр ярьдаг. Гэтэл өвөө маань лам авга ахаараа бичиг үсэг заалгасан гэрийн боловсрол сайтай хүн байсан юм билээ. Тэр ч бүү хэл өөрийнхөө илтгэлийг өөрөө бичиж уншина. Гэтэл одоо өөрөө илтгэлээ боловсруулдаг дарга ховор доо.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Таны ээж эсэргүүний хүүхэд гэж нийгэмд гадуурхагдаж байсан. Энэ талаараа ярьж байсан уу?</strong><br>-Хүн зовлон амсах тусам хурцлагддаг. Гудамжинд өвөөгийн жолооч байсан хүн таарчихаад эсэргүү дайсны хүүхэд гээд нүүр рүү нь нулимж байсан гэдэг. Миний ээж багахан алдаа гаргавал сургуулиас хөөгдөнө гэдгээ мэддэг байсан гэсэн. Аав маань ч ялгаагүй, гэхдээ хоёулаа бүх сургуулиа онц төгссөн шилдэг сэхээтнүүд. Миний аав бол Монголын шинжлэх ухааны салбарт хувь нэмэр оруулсан академич Н.Содном, ээж минь насаараа анагаах ухааны салбарт ажилласан, доктор, профессор Г.Цэрэндулам гэдэг хүн байлаа.</p><p><em><strong>Ерөнхий сайд Пэлжидийн Гэндэн гэж хэн бэ?</strong></em></p><p><em>1895 онд Сайн ноён хан аймгийн Үйзэн вангийн хошуу буюу одоогийн Өвөрхангай аймгийн Тарагт суманд П.Гэндэн төржээ.</em></p><p><em>1922-1924 онд Хошууны анхны эвлэлийн үүрйин даргаар ажилласан</em></p><p><em>1924-1927 онд Ардын Их Хуралд сонгогдож анхны Үндсэн хуулийг батлалцсан. Хичээнгүй сайд Б.Цэрэндорж санал болгон Улсын бага хурлын даргаар сонгогджээ. </em></p><p><em>1927-1928 онд Улсын төв банкны ерөнхий хорооны даргаар</em></p><p><em>1928 онд МАХН-н Төв хорооны ерөнхий нарийн бичгийн даргаар ажилласан.</em></p><p><em>1932 онд 7 сарын 2-нд Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар томилогдсон.</em></p><p><em>1934 оны 9-р сард Монгол улсад радио өргөн нэвтрүүлгийг нээж анхны радиогоор үг хэлжээ.</em></p><p><em>1936 онд 3 сарын 2-нд огцорсон.</em></p><p><em>1937 оны 7 сарын 10-д хилс хэргээр баривчлагдаж, 1937 оны 11 сарын 22 ны өдөр ЗХУ-д цаазлагджээ.</em></p><p><br></p> </div> <div class="uk-margin-large"> <h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5> <p> <a href="https://test.peak.mn/tag/хэлмэгдүүлэлт" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хэлмэгдүүлэлт</a> <a href="https://test.peak.mn/tag/с.бэхбат" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">с.бэхбат</a> </p> <div class="uk-margin socialshares"> <div> <a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo')" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a> <a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo&text=С.Бэхбат: Горбачевт захидал бичиж байж өвөөгийнхөө цаазлагдсаныг мэдсэн')" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a> <a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a> </div> <div class="uk-margin-top"> <div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count" data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div> <div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo" data-layout="button" data-size="small" data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank" href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a> </div> <div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/sbekhbat-minii-uwuuguus-uur-staling-algadsan-khun-baikhguioo"></div> </div> </div> </div> <div class="comments uk-margin-large"> <h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих </h3> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p> <form> <div class="uk-margin"> <div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div> <div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"> <button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div> </form> <input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776519349.5839"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small"> </div> <script> var foreign_key = '689'; var modelName = "articles"; var commentLimit = 5; $(function () { $('#addComm_new').on('click', function () { if (commentLimit < 1) return; var formData = { 'body': $('#comment_body_new').val() || '', 'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '', 'foreign_key': foreign_key, 'model': modelName, }; $('#comment_body_new').val(''); $('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled'); $('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... '); $.ajax({ url: "/comments/ajax-save-comment", type: "POST", beforeSend: function (request) { request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd4d81860969eff269c259faa73d699533ce73dd0cb8257a9d2f9c969aa642ffb919be25220119de0277f5729d5c2621cbfbacd19f429841bf4af52e32007a9d0'); }, data: formData }).done(function (data) { $('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих'); var newComment = $(data).hide(); $('#comment_list').prepend(newComment); newComment.fadeIn(); commentLimit--; }).fail(function (error) { $('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих'); }); }); addEventToCommentBody(); }); function addReply(parentId) { if ($('#reply_' + parentId).length) { $('#reply_' + parentId).toggle(); return; } if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) { $('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>'); } var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' + '<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' + '<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>'; $('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml); addEventToCommentBody(); } function saveReply(parentId) { var formData = { 'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '', 'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '', 'model': modelName, 'foreign_key': foreign_key, 'parent_id': parentId, }; $('#comment_body_' + parentId).val(''); $('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled'); $('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... '); $.ajax({ url: "/comments/ajax-save-comment", type: "POST", beforeSend: function (request) { request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd4d81860969eff269c259faa73d699533ce73dd0cb8257a9d2f9c969aa642ffb919be25220119de0277f5729d5c2621cbfbacd19f429841bf4af52e32007a9d0'); }, data: formData }).done(function (data) { $('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих'); var newComment = $(data).hide(); $('#' + parentId).next('div').prepend(newComment); $('#reply_' + parentId).remove(); newComment.fadeIn(); }).fail(function (error) { $('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих'); }); addEventToCommentBody(); } function deleteComment(c_id) { if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) { $.ajax({ url: "/comments/ajax-delete-comment", type: "POST", beforeSend: function (request) { request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'd4d81860969eff269c259faa73d699533ce73dd0cb8257a9d2f9c969aa642ffb919be25220119de0277f5729d5c2621cbfbacd19f429841bf4af52e32007a9d0'); }, dataType: "json", data: { "c_id": c_id } }).done(function (data) { if (data.success == true) $('#' + c_id).fadeOut('slow'); }).fail(function (data) { //console.log(data); }); } } function addEventToCommentBody() { $('.botCheck').keyup(function () { var comment_id = $(this).attr('data-comment-id'); $allowed = 0; if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) { $allowed++; } if ($allowed === 1) { $('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled'); } else { $('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled'); } }); } </script> </div> </div> <div class="uk-width-expand"> <div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;"> <h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5> <div class="mostread hide-first-divider"> <hr /> <p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small"> <span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary"> 1 </span> <a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud"> Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a> </p> <hr /> <p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small"> <span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary"> 2 </span> <a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal"> ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a> </p> <hr /> <p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small"> <span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary"> 3 </span> <a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal"> Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a> </p> <hr /> <p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small"> <span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary"> 4 </span> <a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend"> Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a> </p> <hr /> <p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small"> <span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary"> 5 </span> <a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim"> Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a> </p> </div> <div class="uk-margin-top"> <a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner"> <img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a> </div> </div> </div> </div> </div> </div> <div class="featured"> <div class="uk-container"> <div class="uk-slider-container" uk-slider> <h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2> <div class="uk-position-relative"> <div class="featurednav"> <a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a> <a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a> </div> <ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match"> <li> <div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover"> <div class="uk-card-media-top uk-cover-container"> <a href="https://test.peak.mn/news/khelmegdegsdiin-khushuund-tsetseg-urguj-khundetgel-uzuullee"> <img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/080e85d539bae78ae25eb13ade9e446b.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/080e85d539bae78ae25eb13ade9e446b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas> </a> </div> <div class="uk-card-body"> <p class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society"> Нийгэм </a> </p> <h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium"> <a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khelmegdegsdiin-khushuund-tsetseg-urguj-khundetgel-uzuullee"> Хэлмэгдэгсдийн хөшөөнд цэцэг өргөж, хүндэтгэл үзүүллээ </a> </h5> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text"> Х.Оргил </a> ・ 09 сарын 10, 2020 </p> </div> </div> </li> <li> <div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover"> <div class="uk-card-media-top uk-cover-container"> <a href="https://test.peak.mn/news/foto-unuudur-khelmegdegsdiin-dursgaliig-khundetgekh-udur"> <img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c6b555ebe05bc25fa6be73467985c46f.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c6b555ebe05bc25fa6be73467985c46f.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas> </a> </div> <div class="uk-card-body"> <p class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/photo-news"> Фото мэдээ </a> </p> <h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium"> <a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/foto-unuudur-khelmegdegsdiin-dursgaliig-khundetgekh-udur"> Фото: Өнөөдөр хэлмэгдэгсдийн дурсгалыг хүндэтгэх өдөр </a> </h5> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text"> Х.Оргил </a> ・ 09 сарын 10, 2019 </p> </div> </div> </li> <li> <div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover"> <div class="uk-card-media-top uk-cover-container"> <a href="https://test.peak.mn/news/foto-buu-mart-7-sariin-1"> <img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/26e17e044202cc8e36d193b553e88e5f_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/26e17e044202cc8e36d193b553e88e5f.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas> </a> </div> <div class="uk-card-body"> <p class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society"> Нийгэм </a> </p> <h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium"> <a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/foto-buu-mart-7-sariin-1"> Фото: Бүү март 7 сарын 1 </a> </h5> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text"> Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・ 07 сарын 02, 2018 </p> </div> </div> </li> <li> <div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover"> <div class="uk-card-media-top uk-cover-container"> <a href="https://test.peak.mn/news/erunkhiilugch-khbattulga-khelmegdegsdiin-khushuund-khundetgel-uzuulne"> <img src="https://peak.mn/files/63776e35-d9bd-45ff-81dd-602aea836e3f/25e03e247b0498ac2b01fa7872ca2359_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/63776e35-d9bd-45ff-81dd-602aea836e3f/25e03e247b0498ac2b01fa7872ca2359.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas> </a> </div> <div class="uk-card-body"> <p class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/twosentences"> 2 өгүүлбэрээр </a> </p> <h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium"> <a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/erunkhiilugch-khbattulga-khelmegdegsdiin-khushuund-khundetgel-uzuulne"> Ерөнхийлөгч Хэлмэгдэгсдийн хөшөөнд хүндэтгэл үзүүлнэ </a> </h5> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text"> Л.Баяржаргал </a> ・ 09 сарын 10, 2017 </p> </div> </div> </li> <li> <div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover"> <div class="uk-card-media-top uk-cover-container"> <a href="https://test.peak.mn/news/buulgasan-khelmegdegsdiin-muzein-baishing-sergeej-shilen-khorgond-bairluulna"> <img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/10faa2e4b63c1742c9dc8e1bb2abf85e.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/10faa2e4b63c1742c9dc8e1bb2abf85e.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas> </a> </div> <div class="uk-card-body"> <p class="uk-margin-small-bottom"> <a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society"> Нийгэм </a> </p> <h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium"> <a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/buulgasan-khelmegdegsdiin-muzein-baishing-sergeej-shilen-khorgond-bairluulna"> Буулгасан "Хэлмэгдэгсдийн музей"-н байшинг сэргээж шилэн хоргонд байрлуулна </a> </h5> <p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text"> Б.Баясгалан </a> ・ 10 сарын 09, 2019 </p> </div> </div> </li> </ul> </div> <ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul> </div> </div> </div> <!--Banner--> <script> var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nj5"; $('.twittersharelink').on('click', function () { var el = $(this); var url = document.URL; if (shortUrl && shortUrl !== null) { url = shortUrl; } var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url; openWindow(url) }); function openWindow(url) { window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes'); } $(function () { setTimeout(function () { $('video').each(function () { this.play(); }); }, 2000); }); </script> <!--Footer--> <div class="footer"> <div class="uk-container"> <div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid> <div class="footerlogo"> <a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"> <img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a> <img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div> <div class="uk-text-right@s"> <a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a> <a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram" target="_blank"></a> <a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a> <a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a> </div> </div> <div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid> <div> <p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p> <ul class="uk-list uk-list-large"> <li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19"> Уурлах уу, учирлах уу? </a></li> <li><a href="https://peak.mn/my17"> Бидний 17 зорилт </a></li> <li><a href="/category/economics?menu=2"> Санхүүгийн боловсрол </a></li> <li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25"> Би нэг удаа </a></li> <li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26"> Хүний багш </a></li> <li><a href="/category/technology?menu=11"> Шинжлэх ухаан, технологи </a></li> </ul> </div> <div> <p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p> <ul class="uk-list uk-list-large"> <li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24"> Амьдралын түүх </a></li> <li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8"> Цэгцтэй Сэтгэх </a></li> <li><a href="/category/world?menu=6"> Дэлхий </a></li> <li><a href="/category/society?menu=3"> Нийгэм </a></li> </ul> </div> <div> <p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p> <ul class="uk-list uk-list-large"> <li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li> <li> <a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li> <li> <a href="#"> Контент нийлүүлэх <img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a> </li> <li> <a href="#"> Эвэнт дээр хамтран ажиллах <img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a> </li> </ul> </div> <div class="uk-text-small"> <p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p> <div class="uk-grid-small" uk-grid> <div class="uk-width-2-5"> <p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p> <p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank"> 77191977 </a></p> </div> <div class="uk-width-3-5"> <p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p> <p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank"> 99126085 </a></p> </div> </div> <p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p> <p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank"> contact@peak.mn </a></p> <p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p> <p class="uk-margin-remove-top"> Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p> </div> </div> <hr /> <p class="uk-text-small">© 2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p> </div> </div> <!-- Google tag (gtag.js) --> <script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script> <script> window.dataLayer = window.dataLayer || []; function gtag(){dataLayer.push(arguments);} gtag('js', new Date()); gtag('config', 'UA-61909596-20'); </script> <script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script> <!--TODO: move this script to main.js--> <script> var isMobile = 0; (function () { var vcount = 0; $("video").each(function () { var _video = $(this); _video.attr('videocount', ++vcount); var _vcount = vcount; _video.on('loadeddata', function () { $(this).addClass("loaded"); this.play(); fixVideoHeight(_video); }); setTimeout(() => { if (this.readyState >= 3) { $('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded"); this.play(); } }, 500); setTimeout(() => { if (this.readyState >= 3) { $('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded"); this.play(); } }, 2000); fixVideoHeight(_video); }); })(); function fixVideoHeight(videoEl) { var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight); if (videoHeight > 10) { videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px'); videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px'); } else { return; } var slideShow = videoEl.parent().parent(); if (slideShow.hasClass('banner-slide')) { var maxHeight = 0; slideShow.children('li').each(function () { var type = $(this).attr('data-slideshow-slide'); var height = 0; if (type == 'video') { height = $(this).children("video").height(); } if (type == 'img') { height = $(this).children("img").height(); } if (maxHeight < height) { maxHeight = height; } }); slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px'); slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px'); } } </script> </body> </html>' } $cookies = [ 'csrfToken' => [ 'name' => 'csrfToken', 'value' => 'd4d81860969eff269c259faa73d699533ce73dd0cb8257a9d2f9c969aa642ffb919be25220119de0277f5729d5c2621cbfbacd19f429841bf4af52e32007a9d0', 'path' => '/', 'domain' => '', 'secure' => false, 'httpOnly' => false, 'expire' => '0', 'samesite' => null ], 'thisLocale' => [ 'name' => 'thisLocale', 'value' => 'Q2FrZQ==.NGRmNzlkNjU3N2EyY2M1ODI3OWRmNWQ5Njk4MTZlZTUzNzVmOWRmNTg0MWZmNzhiOTY1NzQ4NzU5NjBlNTU2OKemg8RQS0Dvj3vfGqH06eFD9cKBHbqtLae/+2BmQjd2', 'path' => '/', 'domain' => '', 'secure' => false, 'httpOnly' => false, 'expire' => '1779111349', 'samesite' => null ], 'id' => [ 'name' => 'id', 'value' => 'Q2FrZQ==.Y2VkYmZmODNlY2VkOTc3ZDU3MGQxYmM2MWQ1NWJlNTBhYTUxM2VlMzJmNzVmMjQ0ZDllNTM3YTNkNGRmYmY0NApMAYiZkFePYPAyhu/W/vsBGy02YIVvNc5Cfre5LPmGi9GhVmT2Rt6NH0g/ok97cln5CcQzlNgbg4hBzep3gio=', 'path' => '/', 'domain' => '', 'secure' => false, 'httpOnly' => true, 'expire' => '1779111349', 'samesite' => null ] ] $values = [ (int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8' ] $name = 'Content-Type' $first = true $value = 'text/html; charset=UTF-8'header - [internal], line ?? Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183 Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60 Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140 [main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Warning (2): Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php:855) [CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269]Code Contextsetcookie($name,$value,$name = 'csrfToken' $value = 'd4d81860969eff269c259faa73d699533ce73dd0cb8257a9d2f9c969aa642ffb919be25220119de0277f5729d5c2621cbfbacd19f429841bf4af52e32007a9d0' $options = [ 'path' => '/', 'domain' => '', 'secure' => false, 'samesite' => null, 'httponly' => false, 'expires' => '0' ]setcookie - [internal], line ?? Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269 Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211 Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192 Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60 Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140 [main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Warning (2): Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php:855) [CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269]Code Contextsetcookie($name,$value,$name = 'thisLocale' $value = 'Q2FrZQ==.NGRmNzlkNjU3N2EyY2M1ODI3OWRmNWQ5Njk4MTZlZTUzNzVmOWRmNTg0MWZmNzhiOTY1NzQ4NzU5NjBlNTU2OKemg8RQS0Dvj3vfGqH06eFD9cKBHbqtLae/+2BmQjd2' $options = [ 'path' => '/', 'domain' => '', 'secure' => false, 'samesite' => null, 'httponly' => false, 'expires' => '1779111349' ]setcookie - [internal], line ?? Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269 Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211 Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192 Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60 Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140 [main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Warning (2): Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php:855) [CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269]Code Contextsetcookie($name,$value,$name = 'id' $value = 'Q2FrZQ==.Y2VkYmZmODNlY2VkOTc3ZDU3MGQxYmM2MWQ1NWJlNTBhYTUxM2VlMzJmNzVmMjQ0ZDllNTM3YTNkNGRmYmY0NApMAYiZkFePYPAyhu/W/vsBGy02YIVvNc5Cfre5LPmGi9GhVmT2Rt6NH0g/ok97cln5CcQzlNgbg4hBzep3gio=' $options = [ 'path' => '/', 'domain' => '', 'secure' => false, 'samesite' => null, 'httponly' => true, 'expires' => '1779111349' ]setcookie - [internal], line ?? Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269 Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211 Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192 Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60 Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140 [main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Цэдэнбалын Цэрэндолгор
03 сарын 14, 2018
П.Гэндэнгийн нэрэмжит сангийн тэргүүн, Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музейн захирал С.Бэхбаттай ярилцлаа. Хэлмэгдүүлэлт хэмээх хар сүүдрийн гашуун үнэнийг гэр бүлээрээ амссан тэрбээр ерөнхий сайд асан П.Гэндэнгийн зээ хүү юм байна.
-1930-аад оны хэлмэгдүүлэлтийг геноцит гэж ярьдаг юм билээ?
-Цэргийн архивын судлаачид 1930-аад оны хэлмэгдүүлэлтийг геноцит байсныг хүлээн зөвшөөрсөн шинэ баримтыг дэлгэх болсон. Тухайлбал надад Сталины гарын үсэгтэй баримт байна. Энэ материалд 500 гаруй хувьсгалын эсэргүү байна. Тэр дотор 400 гаруй нь БНМАУ-ын эсрэг үйл ажиллагаа явуулж байна. Тэдний асуудлыг шийдэж заримыг нь цаазаар авах хэрэгтэй" гэсэн агуулгатай зүйл бичигдсэн байсан. Сүүлд Оросын түүхчдээс монголч эрдэмтэн Рошин миний өвөөгийн тухай "Гэндэн бол Үндэсний удирдагч" гэсэн ном гаргасан. Ер нь бид улс төрийн хэлмэгдүүлэлтийн тухай зөндөө ярьсан, одоо гадаадын судалгааг хармаар байна.
-Энэ мэдээлэл хаалттай хэвээрээ байгаа юу?
-Зарим мэдээллийг авахад хэцүү хэвээр. 1993 онд ээж бид хоёр өвөөгийн асуудлаар Москва руу явж нэлээн хөөцөлдсөний эцэст КГБ-ийн архивт орсон. Архиваас харахад бусад хэлмэгдэгсдийн баривчлагдсан болон шийтгэл ноогдуулсан үеийн гэрэл зураг байдаг. Гэтэл өвөөгийнх байдаггүй. Түүхчид танигдахын аргагүй болтол зовоож, турж эцчихсэн байсан байх гэж үздэг юм билээ. Мэдүүлэгтээ гарын үсэг зурахдаа өвөөгийн гар маш их чичирч байсан болов уу гэмээр таталдуудан бичсэн байгаа юм. Хэдэн сарын дараа бид дахин КГБ-ийн архивт очсон ч оруулаагүй.
-Өвөөгийнхөө тухай яриач?
-Шинэ эргэлтийн бодлогоо хэрэгжүүлэхдээ Оросын удирдлагатай зарим зүйл дээр санал зөрчилдөж, маргалдан Сталиныг алгадсан гэж түүхчид ярьдаг. Үүний үр дагавар юу гэвэл 1936 онд “Та 12 жил төр засгийн удирдлагад ажиллалаа. Тийм болохоор та амар” гээд ЗХУ руу явуулан нэг жил гэрийн хорионд байлгахад нь “Би нутагтаа очиж малчин больё. Төрийн ажил хийхгүй. Нутгаа, аргалын утаагаа санаж байна” гэж бичсэн захиа нь байдаг. Тэнд очингуут гэнэт гэрийн хорионд оруулж хэдхэн сарын дараа цаазлагдсныг нь бид хожим 1989 онд мэдсэн.
-1989 онд цаазлагдсан гэдгийг сонсоход эмээ тань байсан уу?
-Эмээ найман жилийн өмнө бурхан болсон байсан. Амьд сэрүүндээ "Өвөө нь хаа нэгэн газар амьд байгаа, магадгүй Сибирт цөллөгдсөн байх” гэж ярьдаг сан.
-Тийм олон жилийн дараа мэдсэн гэж үү?
-1937 оноос хойш өвөөгөөс ямар ч сураг гараагүй. Ээж их хөөцөлдсөн дөө. Сүүлд ээж минь Оросын Ерөнхийлөгч Горбачёвт хандаж аавынхаа сургийг гаргахад туслаач гэсэн захидал бичсэн юм. Тэгж л өвөөг цаазлагдсан гэдгийг мэдсэн дээ.
-Бүгд найрамдах улсыг тунхагласан өдөр цаазалсан гэж ярьдаг ?
-Анхны Үндсэн хууль батлагдсан өдөр цаазлагдсан гэдэг. Баривчлахдаа ч гэсэн наадмаар авч явсан тухай эмээ маань надад ярьж байсан. Яг ямар үйл явдал болсон талаар нарийн мэдээлэл бид нарт одоо болтол алга.
-Ерөнхий сайд Гэндэн Оросод очсон уулзалтын үеэр Сталинг алгадсан гэсэн аман яриа байдаг. Та үүнийг юу гэж боддог вэ?
-Түүхчдийн ярьдагаар Сталин манай өвөөг Москвад ирсэн гээд Монголын элчин сайдын яамны хүлээн авалтад очсон гэдэг. Тэнд манай өвөө Сталин хоёрын хооронд нэлээн ширүүн яриа болсон гэдэг. Маргаж байснаа Сталин манай өвөөг өшиглөсөн байгаа юм. Хариуд нь өвөө мань эрийг шанаадсан гэх юм билээ. Манай өвөөг эх оронч, өөрийн гэсэн бодолтой хүн байсан гэж ярьдаг. Ер нь Сталинг шанаадсан хүн түүхэнд манай өвөөгөөс өөр байхгүй гэж би боддог.
-Одоо улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музей байгаа байшинг таны өвөөд зориулж барьсан гэдэг?
-Энэ байшинг Намын нарийн бичгийн дарга байх үед өвөөд зориулж барьж өгсөн. Хожмоо ээж маань улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалын музей болгож өөрчилсөн юм. Өвөө маань энд 1928-1936 онд амьдарч байсан. Өвөөг баривчлагдсны дараа эсэргүүний эхнэр, хүүхэд гэдэг нэрийдлээр эмээ, ээж хоёрыг байшингаас нь хөөж гудамжинд гаргасан. Эмээ маань амь зуухын эрхээр айлын хаяанд амьдарч, эмнэлэгт цэвэрлэгч хийж байсан гэдэг.
-Музей нэг хэсэг ажиллаагүй. Баримт устгагдсан ч гэдэг?
-2003 онд ээж маань нас барсны дараа энэ музейг бараг устгасан. Засгаас мөнгө гаргаж засч байна гэх нэрийдлээр зарим хүмүүс дотор нь байсан зүйлсийг хагалж эвдлээд хаячихсан байсан.
-Устгасан гэж үү?
-Хагалж эвдлээд байхгүй болгочихсон байсан. 2004 оноос би самбаруудыг нэг нэгээр нь эвлүүлж өрөөг нэг нэгээр нь сэргээн засварласан. Одоо ч дахин сэргээгээд явж байна. Есдүгээр сарын 10-ны өдөр би музей дээрээ хөгшчүүдийг хүлээж авдаг. Хөгшчүүд маань ямар хэцүү амьдрал туулж байснаа ярьдаг. Хүний зовлонг сонсох амар биш. Тэдний яриаг сонсох болгонд, өөрөө нас ахих тусам өвөө болон ээжийгээ ямар хэцүү амьдрал туулсныг мэдэрдэг. Ээж маань амьд ахуйдаа тэдэнтэй уулзаж хүүхдийн концерт үзүүлдэг байсан, би түүнийг л үргэлжлүүлж явна.
-Ээж тань аавынхаа тухай олон зүйл ярьдаг байсан байх?
- Миний өвөө ерөнхий сайд П.Гэндэн одоогийн Өвөрхангай аймгийн Алтан тал хэмээх газар мэндэлсэн юм билээ. Аймгаас мэндэлсэн газарт нь гэрэлт хөшөө босгосон байгаа. Мөн Тарагт сумын төвд бид нар өвөөгийнхөө хөшөөг босгосон. Манай өвөөг Хазгар Гэндэн гэж муулах маягаар хэлдэг. Үнэндээ бодит баримт дээр тийм хазгар байгаагүй. Оросын баримтат кинонд цэх алхаж байгаа харагддаг. Харин хожмоо ээжийг жаахан байхад осолд орж түнхээ хугалан хазгар болсон юм билээ. Зарим нь харанхуй, мэдлэг боловсролгүй мэтээр ярьдаг. Гэтэл өвөө маань лам авга ахаараа бичиг үсэг заалгасан гэрийн боловсрол сайтай хүн байсан юм билээ. Тэр ч бүү хэл өөрийнхөө илтгэлийг өөрөө бичиж уншина. Гэтэл одоо өөрөө илтгэлээ боловсруулдаг дарга ховор доо.
-Таны ээж эсэргүүний хүүхэд гэж нийгэмд гадуурхагдаж байсан. Энэ талаараа ярьж байсан уу?
-Хүн зовлон амсах тусам хурцлагддаг. Гудамжинд өвөөгийн жолооч байсан хүн таарчихаад эсэргүү дайсны хүүхэд гээд нүүр рүү нь нулимж байсан гэдэг. Миний ээж багахан алдаа гаргавал сургуулиас хөөгдөнө гэдгээ мэддэг байсан гэсэн. Аав маань ч ялгаагүй, гэхдээ хоёулаа бүх сургуулиа онц төгссөн шилдэг сэхээтнүүд. Миний аав бол Монголын шинжлэх ухааны салбарт хувь нэмэр оруулсан академич Н.Содном, ээж минь насаараа анагаах ухааны салбарт ажилласан, доктор, профессор Г.Цэрэндулам гэдэг хүн байлаа.
Ерөнхий сайд Пэлжидийн Гэндэн гэж хэн бэ?
1895 онд Сайн ноён хан аймгийн Үйзэн вангийн хошуу буюу одоогийн Өвөрхангай аймгийн Тарагт суманд П.Гэндэн төржээ.
1922-1924 онд Хошууны анхны эвлэлийн үүрйин даргаар ажилласан
1924-1927 онд Ардын Их Хуралд сонгогдож анхны Үндсэн хуулийг батлалцсан. Хичээнгүй сайд Б.Цэрэндорж санал болгон Улсын бага хурлын даргаар сонгогджээ.
1927-1928 онд Улсын төв банкны ерөнхий хорооны даргаар
1928 онд МАХН-н Төв хорооны ерөнхий нарийн бичгийн даргаар ажилласан.
1932 онд 7 сарын 2-нд Монгол Улсын Ерөнхий сайдаар томилогдсон.
1934 оны 9-р сард Монгол улсад радио өргөн нэвтрүүлгийг нээж анхны радиогоор үг хэлжээ.
1936 онд 3 сарын 2-нд огцорсон.
1937 оны 7 сарын 10-д хилс хэргээр баривчлагдаж, 1937 оны 11 сарын 22 ны өдөр ЗХУ-д цаазлагджээ.
1 Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио
2 ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү?
3 Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь
4 Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо
5 Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай
Үндсэн категори
Холбоо барих
Имэйл
Холбоо барих
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр
© 2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан.
Сэтгэгдэл бичих
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.