Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="ШУА-ийн Археологийн хүрээлэн, Захирал Г.Эрэгзэн доктор (Ph.D)Бидний өвөг дээдэс болох Хүн нар (Хүннү) нийтийн тооллын өмнөх III зууны төгсгөлд ЕвроАзийн нүүдэлчдийг анх удаа нэгтгэн төр улс байгуулжээ. Хүннү эзэнт гүрэн дорно зүгт Хянганы..." />
<meta name="keywords"
content="археологи, хүннү" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="ШУА-ийн Археологийн хүрээлэн, Захирал Г.Эрэгзэн доктор (Ph.D)Бидний өвөг дээдэс болох Хүн нар (Хүннү) нийтийн тооллын өмнөх III зууны төгсгөлд ЕвроАзийн нүүдэлчдийг анх удаа нэгтгэн төр улс байгуулжээ. Хүннү эзэнт гүрэн дорно зүгт Хянганы..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7e19f83e610cad75dd723b773a1ab432.jpg" />
<meta property="og:title"
content="СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7e19f83e610cad75dd723b773a1ab432.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="ШУА-ийн Археологийн хүрээлэн, Захирал Г.Эрэгзэн доктор (Ph.D)Бидний өвөг дээдэс болох Хүн нар (Хүннү) нийтийн тооллын өмнөх III зууны төгсгөлд ЕвроАзийн нүүдэлчдийг анх удаа нэгтгэн төр улс байгуулжээ. Хүннү эзэнт гүрэн дорно зүгт Хянганы..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/ad966c95f409b82e9ada28a8a3d456ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn" class="uk-text-semi uk-link-text">Х.Оргил</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">01 сарын 17, 2020</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee&text=СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7e19f83e610cad75dd723b773a1ab432.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7e19f83e610cad75dd723b773a1ab432.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;"><strong><em>ШУА-ийн Археологийн хүрээлэн, Захирал Г.Эрэгзэн доктор (Ph.D)</em></strong></p><p style="text-align: justify;">Бидний өвөг дээдэс болох Хүн нар (Хүннү) нийтийн тооллын өмнөх III зууны төгсгөлд ЕвроАзийн нүүдэлчдийг анх удаа нэгтгэн төр улс байгуулжээ. Хүннү эзэнт гүрэн дорно зүгт Хянганы нуруунаас өрнө зүгт Тэнгэр уул, өмнө зүгт урт хэрмээс умардад Байгал нуур хүрсэн асар өргөн газар нутагт оршин байсан том бага нийлсэн 50 гаруй улс, аймгийг нэгтгэн захирч байв. Тухайн цаг үедээ Хүннү нар өмнөд хөрш Хан улсаас татвар авч, Дорно-Өрнийг холбох худалдааны их замд хяналт тогтоон улс төр, эдийн засгийн хувьд бүс нутагтаа хамгийн хүчирхэг улс болсон байжээ. <span class="twittersharelink">Гэвч хүннү нар өөрсдөө түүхээ бичиж үлдээгээгүй болохоор тэдний талаар хөндлөнгийн мэдээ баримт, хөрш улсуудынх нь үлдээсэн бичгийн сурвалжид үндэслэн сэргээн ойлгохоос өөр аргагүй юм. </span>Манай улсын нутгаас Хүннүгийн үед холбогдох асар олон тооны археологийн дурсгалууд илэрч, сүүлийн жилүүдэд идэвхтэй судалгаа, шинжилгээ хийснээр 2 мянган жилийн өмнө амьдарч байсан өвөг дээдсийнхээ талаар бид шинэ баримт мэдээлэлтэй болсоор байна. </p><p style="text-align: justify;">ЕвроАзийн нутгаас <span class="twittersharelink">Хүннү нарын үлдээсэн 20 гаруй хот суурины үлдэгдэл илэрч мэдэгдээд байгаагийн 16 нь манай улсын нутагт бий. </span>Сүүлийн 10 гаруй жилийн хугацаанд Хүннүгийн хот суурины дурсгалыг археологийн арга зүйгээр судлах ажил эрчимтэй хийгдэж байгаагаас Хэрлэн голыг даган байрлах 5 хотын үлдэгдэлд хийсэн судалгаа анхаарал татна. Хэрлэн голын баруун эргийг даган хоорондоо 20-30 км зайтай байрлах Хүннүгийн үеийн 5 дурсгал байх бөгөөд эдгээр нь хойд талаас эхлэн нэрлэвэл Тэрэлжийн дөрвөлжин, Бүрхийн дөрвөлжин, Хүрээт дов, Өндөр дов, Гуа дов гэсэн дурсгалууд болно. </p><p style="text-align: justify;">Археологичид Тэрэлжийн дөрвөлжин, Гуа довд малтлага судалгаа хийснээр эдгээр дурсгалууд нийтийн тооллын өмнөх I зууны эхний хагаст холбогдохыг тогтоосон ба барилга байгууламжийн бүтэц зохион байгуулалт, байрлах газрын онцлог зэргээр улирлын чанартай язгууртны ордны туурь болохыг тодорхойлсон байдаг. <span class="twittersharelink">Тухайлбал, Гуа довын дурсгалт газарт археологийн малтлага судалгаа хийснээр энэ дурсгал нь 180Х200 м хэмжээтэй дөрвөлжин хэлбэрийн хашаагаар хүрээлэгдсэн 30Х40 м хэмжээтэй том ордон, түүнтэй залгаа туслах барилгуудтай болох нь тодорхой болжээ.</span> </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Барилгууд нь вааран дээвэртэй байснаас гадна гадуур нь хүрээлсэн хашаа нь зэрэгцээ олон модон баганатай вааран дээвэрт саравч хэлбэртэй, хашааны 4 тал тус бүрийн төв дунд мөн л вааран дээвэр бүхий сүрлэг асар хаалгатай байсан нь малтлага судалгааны үр дүнд ил болсон байна. Тэрнээс гадна энэхүү ордон нь өмнө талдаа хиймэл цөөрөмтэй, хашааны гадуур ч хэд хэдэн том барилгатай байсныг археологичид гео-физикийн тандалтын дүнд илрүүлэн олжээ. </p><p style="text-align: justify;"><span class="fr-img-caption fr-fic fr-dib fr-draggable" contenteditable="false" draggable="false"><span class="fr-img-wrap" style="width: 650px;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c7da1c0ba2abff8ca21b7fe905b2e38c.jpg" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c7da1c0ba2abff8ca21b7fe905b2e38c.jpg" data-test="true" data-test2="650" class="fr-fil fr-dib"><span class="fr-inner" contenteditable="true">Хүрээт дов дурсгалын харагдах ерөнхий байдал (агаарын зураг)</span></span></span></p><p>Гуа довын дурсгал Хэрлэн голын салаан дундах Цагаан арал хэмээн нэрлэх усаар хүрээлэгдсэн хэсэгт байрлана. Энэ газар нь тогтмол сэвэлзүүр салхитай тул нутгийнхны зуслан ажээ. Дурсгалын бүтэц зохион байгуулалтаас үзэхэд уг ордны туурь нь урин дулаан цагт суух боломжтой сэрүүн ордон буюу зуны орд байх магадлал өндөр харагддаг. </p><p>Малтлагын явцад илрүүлсэн 5 дээжид хийсэн радио-карбоны задлан шинжилгээний дүнд Гуа довын дурсгал нийтийн тооллын өмнөх I зууны эхний хагаст холбогдох нь тогтоогдсон. </p><p>Хятад бичгийн сурвалжийн мэдээнд тулгуурлан үзвэл энэ цаг үе нь Хүннү улс өмнөд хөрш Хан улстай 40 жил үргэлжилсэн урт хугацааны дайн дууссаны дараа шаньюйн орд өргөө говийн хойно шилжсэн байсантай давхацна. Сонирхолтой нь Гуа дов гэх нэр бөөгийн дуудлагад гардаг бөгөөд Монголын нууц товчоонд гурвантаа дурдагддаг байна. Тиймээс Судар бичгийн хүрээлэн байгуулагдсаны дараа О.Жамьян гуай энэ газрыг хайх ажлыг эхлүүлж нутгийн иргэдийн аман мэдээнд тулгуурлан олж тогтоосон ажээ. Улмаар 1952 онд Хөдөөгийн Пэрлээ гуай анх удаа археологийн малтлага судалгаа хийж Хүннүгийн үед холбогдох дурсгал болохыг тогтоосон. Харин малтлага судалгааг бага талбайд хийсэн тул дурсгалын зориулалтыг бүрэн тодорхойлж чадалгүй ямартай ч тахил тайллага хийдэг чухал газар байх магадлалтай хэмээн таамагласан байдаг. </p><p style="text-align: justify;"><span class="fr-img-caption fr-fic fr-dib fr-draggable" contenteditable="false" draggable="false"><span class="fr-img-wrap" style="width: 650px;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a53c269f780a825278110a87f3fbae45.jpg" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a53c269f780a825278110a87f3fbae45.jpg" data-test="true" data-test2="650" class="fr-fil fr-dib"><span class="fr-inner" contenteditable="true">Хүрээт дов дурсгалт газрын археологийн малтлага судалгаа хийсэн талбай</span></span></span></p><p>Бөөгийн дуудлагад “Хуа довын эзэн Хуандайн хөвүүн Хуа солбин ноён тэнгэр” хэмээн гарна. Гуа дов дурсгалын байгалийн ухааны аргаар тогтоосон он цагтай нэгэн цаг үед Хүннүг “Хуанди” хэмээх шаньюй захирч байжээ. “Хан улсын бичиг” хэмээх хятадын төрийн түүхийн бичигт Хуанди шаньюйн үед “асар олон мод огтолж, худаг малтан хот барив” гэсэн агуулгатай мэдээ бий. Тэгэхээр энэ нэр болон цаг хугацааны давхцал тохиолдол уу, эсвэл гэх асуулт гарна.</p><p>Хэрлэн голыг даган байрлах 5 дурсгалаас Гуа дов хамгийн өмнө зүгт байрлах бол Тэрэлжийн дөрвөлжин хойд захад байрлана. Тэрэлжийн дөрвөлжин уул руу шахсан битүү ам буюу нэлээд бөглүү өвөлжөөний газар байрлах тул өвлийн орд байх магадлалтай юм. Тэгэхээр Хэрлэн гол даган байрлах бусад 3 дурсгал ямар зориулалттай вэ гэдэг асуулт гарахаас аргагүй юм. </p><p><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/94ae929e006e85d48297b9751847920a.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,502.27272727273" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/94ae929e006e85d48297b9751847920a.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p>Археологичид Хэрлэн голыг даган байрлах 5 дурсгалын байрлал зүйн онцлогийг Орхоны хөндийд буй Хархорум хот болон Эзэнт гүрний хаадын улирлын ордуудтай төстэй байгааг ажиглаж эдгээрийг <span class="twittersharelink">Хүннүгийн үеийн нийслэл хот ба шаньюйн улирлын ордууд байж магадгүй хэмээн таамаглах болжээ. </span></p><p>Энэхүү таамаглалыг батлахын тулд ШУА-ийн Археологийн хүрээлэнгийн судлаачид Солонгосын мэргэжил нэгт эрдэмтдийн хамт энэ зун Багануур дүүргийн нутаг дэвсгэрт байрлах Хүрээт дов хэмээх Хүннүгийн дурсгалд археологийн малтлага судалгааны ажлыг эхлүүлээд байна. </p><p>Судалгааны үр дүнд Хүрээт довын дурсгал нь 420х420 м хэмжээтэй шороон хэрмээр хүрээлэгдсэн ордон барилгатай, хэрмийн гадуур ч 3 км хүртэлх талбайд олон тооны барилга байгууламж тархсан харьцангуй том хотын үлдэгдэл болох нь мэдэгджээ. Судалгааны баг гол ордны туурь хэмээн таамагласан хэсэгт археологийн малтлага судалгаа хийж шавар дагтаршуулан барьсан өндөр тавцан дээр байгуулсан ордны үлдэгдлийг илрүүлсэн ба ордны гадна талаар вааран дээвэрт саравчит байгууламжтай байсныг олж тогтоон асар их хэмжээний дээврийн ваар, шавар чимэглэл зэрэг олдворуудыг ил гарган цэвэрлэсэн байна. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хүрээт дов нь бусад 4 дурсгалаас бараг 2 дахин том хэмжээтэй шороон хэрмээр хүрээлэгдсэн байгаа, цуварч байрлах дурсгалуудын дунд байрлах, хэрмийн дотор болон гадна талаар олон тооны барилга байгууламжтай зэрэг олон шинжээр ордны туурь бус хотын үлдэгдэл байх магадлал өндөр юм.</span> Түүнээс гадна Хүрээт довын ойролцоо орших Хустын булгийн дурсгалаас Хүннүгийн үеийн төмөр хайлж байсан зуухнууд, шавар эдлэл шатааж байсан зуухнууд зэрэг үйлдвэрлэл явагдаж байсны ул мөр болох томоохон цогцолбор дурсгал илэрч судлагдсан нь Хүннүд хот түшсэн үйлдвэрлэлийн газрууд байсныг батлах чухал баримт болж олон улсын эрдэмтдийн анхаарлыг татаж байна. <span class="fr-img-caption fr-fic fr-dib fr-draggable" contenteditable="false" draggable="false"><span class="fr-img-wrap" style="width: 650px;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/448b7a203013bfae42324ff6a351604c.jpg" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/448b7a203013bfae42324ff6a351604c.jpg" data-test="true" data-test2="650" class="fr-fil fr-dib"><span class="fr-inner" contenteditable="true">Археологийн малтлага судалгаа хийж буй байдал</span></span></span></p><p style="text-align: justify;">Хүрээт довын археологийн судалгаа энэ жил эхэлж байгаа бөгөөд цаашид хэдэн жил үргэлжилсэн судалгаа хийгдсэнээр хотын бүтэц зохион байгуулалт, үүрэг зориулалт, хотын амьдралын дүр зураг зэрэг бүрхэг байгаа олон асуудлууд ил болох учиртай юм. <span class="fr-img-caption fr-fic fr-dib fr-draggable" contenteditable="false" draggable="false"><span class="fr-img-wrap" style="width: 650px;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3716f48c04020c2adc9aacf49535de68.jpg" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3716f48c04020c2adc9aacf49535de68.jpg" data-test="true" data-test2="650" class="fr-fil fr-dib"><span class="fr-inner" contenteditable="true"> Хүрээт дов дурсгалаас илэрсэн дээврийн нүүр ваарны хэсэг<br></span></span></span><strong><span class="fr-img-caption fr-fic fr-dib fr-draggable" contenteditable="false" draggable="false"><span class="fr-img-wrap" style="width: 650px;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d89c5907d8598ddb6a9fe221a1f59309.jpg" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d89c5907d8598ddb6a9fe221a1f59309.jpg" data-test="true" data-test2="650" class="fr-fil fr-dib"><span class="fr-inner" contenteditable="true"> Хүрээт дов дурсгалаас илэрсэн дээврийн нүүр ваарны хэсэг<br></span></span></span></strong></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/археологи" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">археологи</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/хүннү" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хүннү</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee&text=СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(1) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1784201163.2911"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '30362';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'a1a4ec70842683a93dd70fc94d127889b6cc9ac06b4b40c25255ac2e8fe060634cfdc999b590b92f6cc69722bbc90d143812cd5b8626be71511bc1067b56f543');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'a1a4ec70842683a93dd70fc94d127889b6cc9ac06b4b40c25255ac2e8fe060634cfdc999b590b92f6cc69722bbc90d143812cd5b8626be71511bc1067b56f543');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'a1a4ec70842683a93dd70fc94d127889b6cc9ac06b4b40c25255ac2e8fe060634cfdc999b590b92f6cc69722bbc90d143812cd5b8626be71511bc1067b56f543');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-khuduu-shig-diwaajin-ugui-iimees-khamgaalaasai-khairlaasai-gej-khusdeg">
Стив Морэл: Монголын хөдөө шиг диваажин үгүй, хайрлаасай хамгаалаасай гэж хүсдэг </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/baigalia-khugjliin-undes-bolgoson-butanchuudaas-bid-yuu-surakh-we">
Байгалиа хөгжлийн үндэс болгосон Бутанчуудаас бид юу сурах вэ? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khaan-banknii-sankhuujilteer-baga-surguuli-barikh-daraagiin-bairshil-bulgan-umnugowi-aimag">
ХААН Банкны санхүүжилтээр бага сургууль барих дараагийн байршил: Булган, Өмнөговь аймаг </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/mdashnyam-olondoo-tus-demtei-yawakhiig-khun-shig-amidarna-gedeg-dee">
М.Дашням: Олондоо тус дэмтэй явахыг хүн шиг амьдарна гэдэг юм болов уу </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/atsogtmagnai-khuukhdee-khuntei-kharitsaj-delgetsees-kholduulj-bie-daalgaj-surgay">
А.Цогтмагнай: Хүүхдээ хүнтэй харьцаж, дэлгэцээс холдуулж, бие даалгаж сургая л гэвэл ЗУСЛАН-д явуул </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/darkhan-uul-aimgiin-n">
<img src="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/90282bd73de37ce9fc9cc99da2f29f3d.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/90282bd73de37ce9fc9cc99da2f29f3d.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/darkhan-uul-aimgiin-n">
Сяньбигийн хаад язгууртны бунхант булш Дархан-Уул аймгийн нутгаас олдлоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Дэлгэрмаа </a> ・
06 сарын 23, 2022 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/news10z37">
<img src="https://peak.mn/files/c1b82436-9eec-4d1a-99f8-1582230db677/e278cdbd9f072fd21f5e7fb7b5105e1d.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/c1b82436-9eec-4d1a-99f8-1582230db677/e278cdbd9f072fd21f5e7fb7b5105e1d.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/news10z37">
Улаанбаатар хотод орших “Туулын хар түнэ” археологийн судалгааны ажил 70 хувьтай хэрэгжиж байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Баярмаагийн Баярчимэг </a> ・
08 сарын 07, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-arkheologiin-khosgui-unet-oldwor-tsoriin-gants-romiin-shilen-ayaga">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ddd2bdde66e6c5047f6e2641603b3d49.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ddd2bdde66e6c5047f6e2641603b3d49.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-arkheologiin-khosgui-unet-oldwor-tsoriin-gants-romiin-shilen-ayaga">
Монголын археологийн хосгүй үнэт олдвор: Цорын ганц Ромын шилэн аяга </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
11 сарын 06, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khar-balgasiin-gurwan-kheleerkh-bicheestei-gerelt-khushuug-suitgejee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b7c2fe5bfe345a916fdf511a4cba0fa0.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b7c2fe5bfe345a916fdf511a4cba0fa0.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khar-balgasiin-gurwan-kheleerkh-bicheestei-gerelt-khushuug-suitgejee">
Хар балгасын гурван хэлээрх бичээстэй гэрэлт хөшөөг сүйтгэжээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
08 сарын 15, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/jbayarsaikhan-sudlaachid-khotsorch-shunalt-tonuulchid-gaikhamshigt-oldworiig-suitgesend-kharamsaad-barshgui">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/61d6b74b9ec2590fc0deabe6bacad295.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/61d6b74b9ec2590fc0deabe6bacad295.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/jbayarsaikhan-sudlaachid-khotsorch-shunalt-tonuulchid-gaikhamshigt-oldworiig-suitgesend-kharamsaad-barshgui">
Ж.Баярсайхан: Судлаачид хоцорч, шуналт тонуулчид гайхамшигт олдворыг сүйтгэсэнд харамсаад баршгүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
08 сарын 10, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nnfe";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="ШУА-ийн Археологийн хүрээлэн, Захирал Г.Эрэгзэн доктор (Ph.D)Бидний өвөг дээдэс болох Хүн нар (Хүннү) нийтийн тооллын өмнөх III зууны төгсгөлд ЕвроАзийн нүүдэлчдийг анх удаа нэгтгэн төр улс байгуулжээ. Хүннү эзэнт гүрэн дорно зүгт Хянганы..." />
<meta name="keywords"
content="археологи, хүннү" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="ШУА-ийн Археологийн хүрээлэн, Захирал Г.Эрэгзэн доктор (Ph.D)Бидний өвөг дээдэс болох Хүн нар (Хүннү) нийтийн тооллын өмнөх III зууны төгсгөлд ЕвроАзийн нүүдэлчдийг анх удаа нэгтгэн төр улс байгуулжээ. Хүннү эзэнт гүрэн дорно зүгт Хянганы..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7e19f83e610cad75dd723b773a1ab432.jpg" />
<meta property="og:title"
content="СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7e19f83e610cad75dd723b773a1ab432.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="ШУА-ийн Археологийн хүрээлэн, Захирал Г.Эрэгзэн доктор (Ph.D)Бидний өвөг дээдэс болох Хүн нар (Хүннү) нийтийн тооллын өмнөх III зууны төгсгөлд ЕвроАзийн нүүдэлчдийг анх удаа нэгтгэн төр улс байгуулжээ. Хүннү эзэнт гүрэн дорно зүгт Хянганы..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/ad966c95f409b82e9ada28a8a3d456ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn" class="uk-text-semi uk-link-text">Х.Оргил</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">01 сарын 17, 2020</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee&text=СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7e19f83e610cad75dd723b773a1ab432.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7e19f83e610cad75dd723b773a1ab432.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;"><strong><em>ШУА-ийн Археологийн хүрээлэн, Захирал Г.Эрэгзэн доктор (Ph.D)</em></strong></p><p style="text-align: justify;">Бидний өвөг дээдэс болох Хүн нар (Хүннү) нийтийн тооллын өмнөх III зууны төгсгөлд ЕвроАзийн нүүдэлчдийг анх удаа нэгтгэн төр улс байгуулжээ. Хүннү эзэнт гүрэн дорно зүгт Хянганы нуруунаас өрнө зүгт Тэнгэр уул, өмнө зүгт урт хэрмээс умардад Байгал нуур хүрсэн асар өргөн газар нутагт оршин байсан том бага нийлсэн 50 гаруй улс, аймгийг нэгтгэн захирч байв. Тухайн цаг үедээ Хүннү нар өмнөд хөрш Хан улсаас татвар авч, Дорно-Өрнийг холбох худалдааны их замд хяналт тогтоон улс төр, эдийн засгийн хувьд бүс нутагтаа хамгийн хүчирхэг улс болсон байжээ. <span class="twittersharelink">Гэвч хүннү нар өөрсдөө түүхээ бичиж үлдээгээгүй болохоор тэдний талаар хөндлөнгийн мэдээ баримт, хөрш улсуудынх нь үлдээсэн бичгийн сурвалжид үндэслэн сэргээн ойлгохоос өөр аргагүй юм. </span>Манай улсын нутгаас Хүннүгийн үед холбогдох асар олон тооны археологийн дурсгалууд илэрч, сүүлийн жилүүдэд идэвхтэй судалгаа, шинжилгээ хийснээр 2 мянган жилийн өмнө амьдарч байсан өвөг дээдсийнхээ талаар бид шинэ баримт мэдээлэлтэй болсоор байна. </p><p style="text-align: justify;">ЕвроАзийн нутгаас <span class="twittersharelink">Хүннү нарын үлдээсэн 20 гаруй хот суурины үлдэгдэл илэрч мэдэгдээд байгаагийн 16 нь манай улсын нутагт бий. </span>Сүүлийн 10 гаруй жилийн хугацаанд Хүннүгийн хот суурины дурсгалыг археологийн арга зүйгээр судлах ажил эрчимтэй хийгдэж байгаагаас Хэрлэн голыг даган байрлах 5 хотын үлдэгдэлд хийсэн судалгаа анхаарал татна. Хэрлэн голын баруун эргийг даган хоорондоо 20-30 км зайтай байрлах Хүннүгийн үеийн 5 дурсгал байх бөгөөд эдгээр нь хойд талаас эхлэн нэрлэвэл Тэрэлжийн дөрвөлжин, Бүрхийн дөрвөлжин, Хүрээт дов, Өндөр дов, Гуа дов гэсэн дурсгалууд болно. </p><p style="text-align: justify;">Археологичид Тэрэлжийн дөрвөлжин, Гуа довд малтлага судалгаа хийснээр эдгээр дурсгалууд нийтийн тооллын өмнөх I зууны эхний хагаст холбогдохыг тогтоосон ба барилга байгууламжийн бүтэц зохион байгуулалт, байрлах газрын онцлог зэргээр улирлын чанартай язгууртны ордны туурь болохыг тодорхойлсон байдаг. <span class="twittersharelink">Тухайлбал, Гуа довын дурсгалт газарт археологийн малтлага судалгаа хийснээр энэ дурсгал нь 180Х200 м хэмжээтэй дөрвөлжин хэлбэрийн хашаагаар хүрээлэгдсэн 30Х40 м хэмжээтэй том ордон, түүнтэй залгаа туслах барилгуудтай болох нь тодорхой болжээ.</span> </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Барилгууд нь вааран дээвэртэй байснаас гадна гадуур нь хүрээлсэн хашаа нь зэрэгцээ олон модон баганатай вааран дээвэрт саравч хэлбэртэй, хашааны 4 тал тус бүрийн төв дунд мөн л вааран дээвэр бүхий сүрлэг асар хаалгатай байсан нь малтлага судалгааны үр дүнд ил болсон байна. Тэрнээс гадна энэхүү ордон нь өмнө талдаа хиймэл цөөрөмтэй, хашааны гадуур ч хэд хэдэн том барилгатай байсныг археологичид гео-физикийн тандалтын дүнд илрүүлэн олжээ. </p><p style="text-align: justify;"><span class="fr-img-caption fr-fic fr-dib fr-draggable" contenteditable="false" draggable="false"><span class="fr-img-wrap" style="width: 650px;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c7da1c0ba2abff8ca21b7fe905b2e38c.jpg" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c7da1c0ba2abff8ca21b7fe905b2e38c.jpg" data-test="true" data-test2="650" class="fr-fil fr-dib"><span class="fr-inner" contenteditable="true">Хүрээт дов дурсгалын харагдах ерөнхий байдал (агаарын зураг)</span></span></span></p><p>Гуа довын дурсгал Хэрлэн голын салаан дундах Цагаан арал хэмээн нэрлэх усаар хүрээлэгдсэн хэсэгт байрлана. Энэ газар нь тогтмол сэвэлзүүр салхитай тул нутгийнхны зуслан ажээ. Дурсгалын бүтэц зохион байгуулалтаас үзэхэд уг ордны туурь нь урин дулаан цагт суух боломжтой сэрүүн ордон буюу зуны орд байх магадлал өндөр харагддаг. </p><p>Малтлагын явцад илрүүлсэн 5 дээжид хийсэн радио-карбоны задлан шинжилгээний дүнд Гуа довын дурсгал нийтийн тооллын өмнөх I зууны эхний хагаст холбогдох нь тогтоогдсон. </p><p>Хятад бичгийн сурвалжийн мэдээнд тулгуурлан үзвэл энэ цаг үе нь Хүннү улс өмнөд хөрш Хан улстай 40 жил үргэлжилсэн урт хугацааны дайн дууссаны дараа шаньюйн орд өргөө говийн хойно шилжсэн байсантай давхацна. Сонирхолтой нь Гуа дов гэх нэр бөөгийн дуудлагад гардаг бөгөөд Монголын нууц товчоонд гурвантаа дурдагддаг байна. Тиймээс Судар бичгийн хүрээлэн байгуулагдсаны дараа О.Жамьян гуай энэ газрыг хайх ажлыг эхлүүлж нутгийн иргэдийн аман мэдээнд тулгуурлан олж тогтоосон ажээ. Улмаар 1952 онд Хөдөөгийн Пэрлээ гуай анх удаа археологийн малтлага судалгаа хийж Хүннүгийн үед холбогдох дурсгал болохыг тогтоосон. Харин малтлага судалгааг бага талбайд хийсэн тул дурсгалын зориулалтыг бүрэн тодорхойлж чадалгүй ямартай ч тахил тайллага хийдэг чухал газар байх магадлалтай хэмээн таамагласан байдаг. </p><p style="text-align: justify;"><span class="fr-img-caption fr-fic fr-dib fr-draggable" contenteditable="false" draggable="false"><span class="fr-img-wrap" style="width: 650px;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a53c269f780a825278110a87f3fbae45.jpg" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a53c269f780a825278110a87f3fbae45.jpg" data-test="true" data-test2="650" class="fr-fil fr-dib"><span class="fr-inner" contenteditable="true">Хүрээт дов дурсгалт газрын археологийн малтлага судалгаа хийсэн талбай</span></span></span></p><p>Бөөгийн дуудлагад “Хуа довын эзэн Хуандайн хөвүүн Хуа солбин ноён тэнгэр” хэмээн гарна. Гуа дов дурсгалын байгалийн ухааны аргаар тогтоосон он цагтай нэгэн цаг үед Хүннүг “Хуанди” хэмээх шаньюй захирч байжээ. “Хан улсын бичиг” хэмээх хятадын төрийн түүхийн бичигт Хуанди шаньюйн үед “асар олон мод огтолж, худаг малтан хот барив” гэсэн агуулгатай мэдээ бий. Тэгэхээр энэ нэр болон цаг хугацааны давхцал тохиолдол уу, эсвэл гэх асуулт гарна.</p><p>Хэрлэн голыг даган байрлах 5 дурсгалаас Гуа дов хамгийн өмнө зүгт байрлах бол Тэрэлжийн дөрвөлжин хойд захад байрлана. Тэрэлжийн дөрвөлжин уул руу шахсан битүү ам буюу нэлээд бөглүү өвөлжөөний газар байрлах тул өвлийн орд байх магадлалтай юм. Тэгэхээр Хэрлэн гол даган байрлах бусад 3 дурсгал ямар зориулалттай вэ гэдэг асуулт гарахаас аргагүй юм. </p><p><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/94ae929e006e85d48297b9751847920a.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,502.27272727273" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/94ae929e006e85d48297b9751847920a.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p>Археологичид Хэрлэн голыг даган байрлах 5 дурсгалын байрлал зүйн онцлогийг Орхоны хөндийд буй Хархорум хот болон Эзэнт гүрний хаадын улирлын ордуудтай төстэй байгааг ажиглаж эдгээрийг <span class="twittersharelink">Хүннүгийн үеийн нийслэл хот ба шаньюйн улирлын ордууд байж магадгүй хэмээн таамаглах болжээ. </span></p><p>Энэхүү таамаглалыг батлахын тулд ШУА-ийн Археологийн хүрээлэнгийн судлаачид Солонгосын мэргэжил нэгт эрдэмтдийн хамт энэ зун Багануур дүүргийн нутаг дэвсгэрт байрлах Хүрээт дов хэмээх Хүннүгийн дурсгалд археологийн малтлага судалгааны ажлыг эхлүүлээд байна. </p><p>Судалгааны үр дүнд Хүрээт довын дурсгал нь 420х420 м хэмжээтэй шороон хэрмээр хүрээлэгдсэн ордон барилгатай, хэрмийн гадуур ч 3 км хүртэлх талбайд олон тооны барилга байгууламж тархсан харьцангуй том хотын үлдэгдэл болох нь мэдэгджээ. Судалгааны баг гол ордны туурь хэмээн таамагласан хэсэгт археологийн малтлага судалгаа хийж шавар дагтаршуулан барьсан өндөр тавцан дээр байгуулсан ордны үлдэгдлийг илрүүлсэн ба ордны гадна талаар вааран дээвэрт саравчит байгууламжтай байсныг олж тогтоон асар их хэмжээний дээврийн ваар, шавар чимэглэл зэрэг олдворуудыг ил гарган цэвэрлэсэн байна. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хүрээт дов нь бусад 4 дурсгалаас бараг 2 дахин том хэмжээтэй шороон хэрмээр хүрээлэгдсэн байгаа, цуварч байрлах дурсгалуудын дунд байрлах, хэрмийн дотор болон гадна талаар олон тооны барилга байгууламжтай зэрэг олон шинжээр ордны туурь бус хотын үлдэгдэл байх магадлал өндөр юм.</span> Түүнээс гадна Хүрээт довын ойролцоо орших Хустын булгийн дурсгалаас Хүннүгийн үеийн төмөр хайлж байсан зуухнууд, шавар эдлэл шатааж байсан зуухнууд зэрэг үйлдвэрлэл явагдаж байсны ул мөр болох томоохон цогцолбор дурсгал илэрч судлагдсан нь Хүннүд хот түшсэн үйлдвэрлэлийн газрууд байсныг батлах чухал баримт болж олон улсын эрдэмтдийн анхаарлыг татаж байна. <span class="fr-img-caption fr-fic fr-dib fr-draggable" contenteditable="false" draggable="false"><span class="fr-img-wrap" style="width: 650px;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/448b7a203013bfae42324ff6a351604c.jpg" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/448b7a203013bfae42324ff6a351604c.jpg" data-test="true" data-test2="650" class="fr-fil fr-dib"><span class="fr-inner" contenteditable="true">Археологийн малтлага судалгаа хийж буй байдал</span></span></span></p><p style="text-align: justify;">Хүрээт довын археологийн судалгаа энэ жил эхэлж байгаа бөгөөд цаашид хэдэн жил үргэлжилсэн судалгаа хийгдсэнээр хотын бүтэц зохион байгуулалт, үүрэг зориулалт, хотын амьдралын дүр зураг зэрэг бүрхэг байгаа олон асуудлууд ил болох учиртай юм. <span class="fr-img-caption fr-fic fr-dib fr-draggable" contenteditable="false" draggable="false"><span class="fr-img-wrap" style="width: 650px;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3716f48c04020c2adc9aacf49535de68.jpg" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3716f48c04020c2adc9aacf49535de68.jpg" data-test="true" data-test2="650" class="fr-fil fr-dib"><span class="fr-inner" contenteditable="true"> Хүрээт дов дурсгалаас илэрсэн дээврийн нүүр ваарны хэсэг<br></span></span></span><strong><span class="fr-img-caption fr-fic fr-dib fr-draggable" contenteditable="false" draggable="false"><span class="fr-img-wrap" style="width: 650px;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d89c5907d8598ddb6a9fe221a1f59309.jpg" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d89c5907d8598ddb6a9fe221a1f59309.jpg" data-test="true" data-test2="650" class="fr-fil fr-dib"><span class="fr-inner" contenteditable="true"> Хүрээт дов дурсгалаас илэрсэн дээврийн нүүр ваарны хэсэг<br></span></span></span></strong></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/археологи" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">археологи</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/хүннү" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хүннү</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee&text=СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(1) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1784201163.2911"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '30362';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'a1a4ec70842683a93dd70fc94d127889b6cc9ac06b4b40c25255ac2e8fe060634cfdc999b590b92f6cc69722bbc90d143812cd5b8626be71511bc1067b56f543');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'a1a4ec70842683a93dd70fc94d127889b6cc9ac06b4b40c25255ac2e8fe060634cfdc999b590b92f6cc69722bbc90d143812cd5b8626be71511bc1067b56f543');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'a1a4ec70842683a93dd70fc94d127889b6cc9ac06b4b40c25255ac2e8fe060634cfdc999b590b92f6cc69722bbc90d143812cd5b8626be71511bc1067b56f543');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-khuduu-shig-diwaajin-ugui-iimees-khamgaalaasai-khairlaasai-gej-khusdeg">
Стив Морэл: Монголын хөдөө шиг диваажин үгүй, хайрлаасай хамгаалаасай гэж хүсдэг </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/baigalia-khugjliin-undes-bolgoson-butanchuudaas-bid-yuu-surakh-we">
Байгалиа хөгжлийн үндэс болгосон Бутанчуудаас бид юу сурах вэ? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khaan-banknii-sankhuujilteer-baga-surguuli-barikh-daraagiin-bairshil-bulgan-umnugowi-aimag">
ХААН Банкны санхүүжилтээр бага сургууль барих дараагийн байршил: Булган, Өмнөговь аймаг </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/mdashnyam-olondoo-tus-demtei-yawakhiig-khun-shig-amidarna-gedeg-dee">
М.Дашням: Олондоо тус дэмтэй явахыг хүн шиг амьдарна гэдэг юм болов уу </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/atsogtmagnai-khuukhdee-khuntei-kharitsaj-delgetsees-kholduulj-bie-daalgaj-surgay">
А.Цогтмагнай: Хүүхдээ хүнтэй харьцаж, дэлгэцээс холдуулж, бие даалгаж сургая л гэвэл ЗУСЛАН-д явуул </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/darkhan-uul-aimgiin-n">
<img src="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/90282bd73de37ce9fc9cc99da2f29f3d.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/90282bd73de37ce9fc9cc99da2f29f3d.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/darkhan-uul-aimgiin-n">
Сяньбигийн хаад язгууртны бунхант булш Дархан-Уул аймгийн нутгаас олдлоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Дэлгэрмаа </a> ・
06 сарын 23, 2022 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/news10z37">
<img src="https://peak.mn/files/c1b82436-9eec-4d1a-99f8-1582230db677/e278cdbd9f072fd21f5e7fb7b5105e1d.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/c1b82436-9eec-4d1a-99f8-1582230db677/e278cdbd9f072fd21f5e7fb7b5105e1d.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/news10z37">
Улаанбаатар хотод орших “Туулын хар түнэ” археологийн судалгааны ажил 70 хувьтай хэрэгжиж байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Баярмаагийн Баярчимэг </a> ・
08 сарын 07, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-arkheologiin-khosgui-unet-oldwor-tsoriin-gants-romiin-shilen-ayaga">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ddd2bdde66e6c5047f6e2641603b3d49.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ddd2bdde66e6c5047f6e2641603b3d49.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-arkheologiin-khosgui-unet-oldwor-tsoriin-gants-romiin-shilen-ayaga">
Монголын археологийн хосгүй үнэт олдвор: Цорын ганц Ромын шилэн аяга </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
11 сарын 06, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khar-balgasiin-gurwan-kheleerkh-bicheestei-gerelt-khushuug-suitgejee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b7c2fe5bfe345a916fdf511a4cba0fa0.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b7c2fe5bfe345a916fdf511a4cba0fa0.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khar-balgasiin-gurwan-kheleerkh-bicheestei-gerelt-khushuug-suitgejee">
Хар балгасын гурван хэлээрх бичээстэй гэрэлт хөшөөг сүйтгэжээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
08 сарын 15, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/jbayarsaikhan-sudlaachid-khotsorch-shunalt-tonuulchid-gaikhamshigt-oldworiig-suitgesend-kharamsaad-barshgui">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/61d6b74b9ec2590fc0deabe6bacad295.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/61d6b74b9ec2590fc0deabe6bacad295.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/jbayarsaikhan-sudlaachid-khotsorch-shunalt-tonuulchid-gaikhamshigt-oldworiig-suitgesend-kharamsaad-barshgui">
Ж.Баярсайхан: Судлаачид хоцорч, шуналт тонуулчид гайхамшигт олдворыг сүйтгэсэнд харамсаад баршгүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
08 сарын 10, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nnfe";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="ШУА-ийн Археологийн хүрээлэн, Захирал Г.Эрэгзэн доктор (Ph.D)Бидний өвөг дээдэс болох Хүн нар (Хүннү) нийтийн тооллын өмнөх III зууны төгсгөлд ЕвроАзийн нүүдэлчдийг анх удаа нэгтгэн төр улс байгуулжээ. Хүннү эзэнт гүрэн дорно зүгт Хянганы..." />
<meta name="keywords"
content="археологи, хүннү" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="ШУА-ийн Археологийн хүрээлэн, Захирал Г.Эрэгзэн доктор (Ph.D)Бидний өвөг дээдэс болох Хүн нар (Хүннү) нийтийн тооллын өмнөх III зууны төгсгөлд ЕвроАзийн нүүдэлчдийг анх удаа нэгтгэн төр улс байгуулжээ. Хүннү эзэнт гүрэн дорно зүгт Хянганы..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7e19f83e610cad75dd723b773a1ab432.jpg" />
<meta property="og:title"
content="СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7e19f83e610cad75dd723b773a1ab432.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="ШУА-ийн Археологийн хүрээлэн, Захирал Г.Эрэгзэн доктор (Ph.D)Бидний өвөг дээдэс болох Хүн нар (Хүннү) нийтийн тооллын өмнөх III зууны төгсгөлд ЕвроАзийн нүүдэлчдийг анх удаа нэгтгэн төр улс байгуулжээ. Хүннү эзэнт гүрэн дорно зүгт Хянганы..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/ad966c95f409b82e9ada28a8a3d456ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn" class="uk-text-semi uk-link-text">Х.Оргил</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">01 сарын 17, 2020</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee&text=СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7e19f83e610cad75dd723b773a1ab432.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/7e19f83e610cad75dd723b773a1ab432.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;"><strong><em>ШУА-ийн Археологийн хүрээлэн, Захирал Г.Эрэгзэн доктор (Ph.D)</em></strong></p><p style="text-align: justify;">Бидний өвөг дээдэс болох Хүн нар (Хүннү) нийтийн тооллын өмнөх III зууны төгсгөлд ЕвроАзийн нүүдэлчдийг анх удаа нэгтгэн төр улс байгуулжээ. Хүннү эзэнт гүрэн дорно зүгт Хянганы нуруунаас өрнө зүгт Тэнгэр уул, өмнө зүгт урт хэрмээс умардад Байгал нуур хүрсэн асар өргөн газар нутагт оршин байсан том бага нийлсэн 50 гаруй улс, аймгийг нэгтгэн захирч байв. Тухайн цаг үедээ Хүннү нар өмнөд хөрш Хан улсаас татвар авч, Дорно-Өрнийг холбох худалдааны их замд хяналт тогтоон улс төр, эдийн засгийн хувьд бүс нутагтаа хамгийн хүчирхэг улс болсон байжээ. <span class="twittersharelink">Гэвч хүннү нар өөрсдөө түүхээ бичиж үлдээгээгүй болохоор тэдний талаар хөндлөнгийн мэдээ баримт, хөрш улсуудынх нь үлдээсэн бичгийн сурвалжид үндэслэн сэргээн ойлгохоос өөр аргагүй юм. </span>Манай улсын нутгаас Хүннүгийн үед холбогдох асар олон тооны археологийн дурсгалууд илэрч, сүүлийн жилүүдэд идэвхтэй судалгаа, шинжилгээ хийснээр 2 мянган жилийн өмнө амьдарч байсан өвөг дээдсийнхээ талаар бид шинэ баримт мэдээлэлтэй болсоор байна. </p><p style="text-align: justify;">ЕвроАзийн нутгаас <span class="twittersharelink">Хүннү нарын үлдээсэн 20 гаруй хот суурины үлдэгдэл илэрч мэдэгдээд байгаагийн 16 нь манай улсын нутагт бий. </span>Сүүлийн 10 гаруй жилийн хугацаанд Хүннүгийн хот суурины дурсгалыг археологийн арга зүйгээр судлах ажил эрчимтэй хийгдэж байгаагаас Хэрлэн голыг даган байрлах 5 хотын үлдэгдэлд хийсэн судалгаа анхаарал татна. Хэрлэн голын баруун эргийг даган хоорондоо 20-30 км зайтай байрлах Хүннүгийн үеийн 5 дурсгал байх бөгөөд эдгээр нь хойд талаас эхлэн нэрлэвэл Тэрэлжийн дөрвөлжин, Бүрхийн дөрвөлжин, Хүрээт дов, Өндөр дов, Гуа дов гэсэн дурсгалууд болно. </p><p style="text-align: justify;">Археологичид Тэрэлжийн дөрвөлжин, Гуа довд малтлага судалгаа хийснээр эдгээр дурсгалууд нийтийн тооллын өмнөх I зууны эхний хагаст холбогдохыг тогтоосон ба барилга байгууламжийн бүтэц зохион байгуулалт, байрлах газрын онцлог зэргээр улирлын чанартай язгууртны ордны туурь болохыг тодорхойлсон байдаг. <span class="twittersharelink">Тухайлбал, Гуа довын дурсгалт газарт археологийн малтлага судалгаа хийснээр энэ дурсгал нь 180Х200 м хэмжээтэй дөрвөлжин хэлбэрийн хашаагаар хүрээлэгдсэн 30Х40 м хэмжээтэй том ордон, түүнтэй залгаа туслах барилгуудтай болох нь тодорхой болжээ.</span> </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Барилгууд нь вааран дээвэртэй байснаас гадна гадуур нь хүрээлсэн хашаа нь зэрэгцээ олон модон баганатай вааран дээвэрт саравч хэлбэртэй, хашааны 4 тал тус бүрийн төв дунд мөн л вааран дээвэр бүхий сүрлэг асар хаалгатай байсан нь малтлага судалгааны үр дүнд ил болсон байна. Тэрнээс гадна энэхүү ордон нь өмнө талдаа хиймэл цөөрөмтэй, хашааны гадуур ч хэд хэдэн том барилгатай байсныг археологичид гео-физикийн тандалтын дүнд илрүүлэн олжээ. </p><p style="text-align: justify;"><span class="fr-img-caption fr-fic fr-dib fr-draggable" contenteditable="false" draggable="false"><span class="fr-img-wrap" style="width: 650px;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c7da1c0ba2abff8ca21b7fe905b2e38c.jpg" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c7da1c0ba2abff8ca21b7fe905b2e38c.jpg" data-test="true" data-test2="650" class="fr-fil fr-dib"><span class="fr-inner" contenteditable="true">Хүрээт дов дурсгалын харагдах ерөнхий байдал (агаарын зураг)</span></span></span></p><p>Гуа довын дурсгал Хэрлэн голын салаан дундах Цагаан арал хэмээн нэрлэх усаар хүрээлэгдсэн хэсэгт байрлана. Энэ газар нь тогтмол сэвэлзүүр салхитай тул нутгийнхны зуслан ажээ. Дурсгалын бүтэц зохион байгуулалтаас үзэхэд уг ордны туурь нь урин дулаан цагт суух боломжтой сэрүүн ордон буюу зуны орд байх магадлал өндөр харагддаг. </p><p>Малтлагын явцад илрүүлсэн 5 дээжид хийсэн радио-карбоны задлан шинжилгээний дүнд Гуа довын дурсгал нийтийн тооллын өмнөх I зууны эхний хагаст холбогдох нь тогтоогдсон. </p><p>Хятад бичгийн сурвалжийн мэдээнд тулгуурлан үзвэл энэ цаг үе нь Хүннү улс өмнөд хөрш Хан улстай 40 жил үргэлжилсэн урт хугацааны дайн дууссаны дараа шаньюйн орд өргөө говийн хойно шилжсэн байсантай давхацна. Сонирхолтой нь Гуа дов гэх нэр бөөгийн дуудлагад гардаг бөгөөд Монголын нууц товчоонд гурвантаа дурдагддаг байна. Тиймээс Судар бичгийн хүрээлэн байгуулагдсаны дараа О.Жамьян гуай энэ газрыг хайх ажлыг эхлүүлж нутгийн иргэдийн аман мэдээнд тулгуурлан олж тогтоосон ажээ. Улмаар 1952 онд Хөдөөгийн Пэрлээ гуай анх удаа археологийн малтлага судалгаа хийж Хүннүгийн үед холбогдох дурсгал болохыг тогтоосон. Харин малтлага судалгааг бага талбайд хийсэн тул дурсгалын зориулалтыг бүрэн тодорхойлж чадалгүй ямартай ч тахил тайллага хийдэг чухал газар байх магадлалтай хэмээн таамагласан байдаг. </p><p style="text-align: justify;"><span class="fr-img-caption fr-fic fr-dib fr-draggable" contenteditable="false" draggable="false"><span class="fr-img-wrap" style="width: 650px;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a53c269f780a825278110a87f3fbae45.jpg" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a53c269f780a825278110a87f3fbae45.jpg" data-test="true" data-test2="650" class="fr-fil fr-dib"><span class="fr-inner" contenteditable="true">Хүрээт дов дурсгалт газрын археологийн малтлага судалгаа хийсэн талбай</span></span></span></p><p>Бөөгийн дуудлагад “Хуа довын эзэн Хуандайн хөвүүн Хуа солбин ноён тэнгэр” хэмээн гарна. Гуа дов дурсгалын байгалийн ухааны аргаар тогтоосон он цагтай нэгэн цаг үед Хүннүг “Хуанди” хэмээх шаньюй захирч байжээ. “Хан улсын бичиг” хэмээх хятадын төрийн түүхийн бичигт Хуанди шаньюйн үед “асар олон мод огтолж, худаг малтан хот барив” гэсэн агуулгатай мэдээ бий. Тэгэхээр энэ нэр болон цаг хугацааны давхцал тохиолдол уу, эсвэл гэх асуулт гарна.</p><p>Хэрлэн голыг даган байрлах 5 дурсгалаас Гуа дов хамгийн өмнө зүгт байрлах бол Тэрэлжийн дөрвөлжин хойд захад байрлана. Тэрэлжийн дөрвөлжин уул руу шахсан битүү ам буюу нэлээд бөглүү өвөлжөөний газар байрлах тул өвлийн орд байх магадлалтай юм. Тэгэхээр Хэрлэн гол даган байрлах бусад 3 дурсгал ямар зориулалттай вэ гэдэг асуулт гарахаас аргагүй юм. </p><p><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/94ae929e006e85d48297b9751847920a.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,502.27272727273" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/94ae929e006e85d48297b9751847920a.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p>Археологичид Хэрлэн голыг даган байрлах 5 дурсгалын байрлал зүйн онцлогийг Орхоны хөндийд буй Хархорум хот болон Эзэнт гүрний хаадын улирлын ордуудтай төстэй байгааг ажиглаж эдгээрийг <span class="twittersharelink">Хүннүгийн үеийн нийслэл хот ба шаньюйн улирлын ордууд байж магадгүй хэмээн таамаглах болжээ. </span></p><p>Энэхүү таамаглалыг батлахын тулд ШУА-ийн Археологийн хүрээлэнгийн судлаачид Солонгосын мэргэжил нэгт эрдэмтдийн хамт энэ зун Багануур дүүргийн нутаг дэвсгэрт байрлах Хүрээт дов хэмээх Хүннүгийн дурсгалд археологийн малтлага судалгааны ажлыг эхлүүлээд байна. </p><p>Судалгааны үр дүнд Хүрээт довын дурсгал нь 420х420 м хэмжээтэй шороон хэрмээр хүрээлэгдсэн ордон барилгатай, хэрмийн гадуур ч 3 км хүртэлх талбайд олон тооны барилга байгууламж тархсан харьцангуй том хотын үлдэгдэл болох нь мэдэгджээ. Судалгааны баг гол ордны туурь хэмээн таамагласан хэсэгт археологийн малтлага судалгаа хийж шавар дагтаршуулан барьсан өндөр тавцан дээр байгуулсан ордны үлдэгдлийг илрүүлсэн ба ордны гадна талаар вааран дээвэрт саравчит байгууламжтай байсныг олж тогтоон асар их хэмжээний дээврийн ваар, шавар чимэглэл зэрэг олдворуудыг ил гарган цэвэрлэсэн байна. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хүрээт дов нь бусад 4 дурсгалаас бараг 2 дахин том хэмжээтэй шороон хэрмээр хүрээлэгдсэн байгаа, цуварч байрлах дурсгалуудын дунд байрлах, хэрмийн дотор болон гадна талаар олон тооны барилга байгууламжтай зэрэг олон шинжээр ордны туурь бус хотын үлдэгдэл байх магадлал өндөр юм.</span> Түүнээс гадна Хүрээт довын ойролцоо орших Хустын булгийн дурсгалаас Хүннүгийн үеийн төмөр хайлж байсан зуухнууд, шавар эдлэл шатааж байсан зуухнууд зэрэг үйлдвэрлэл явагдаж байсны ул мөр болох томоохон цогцолбор дурсгал илэрч судлагдсан нь Хүннүд хот түшсэн үйлдвэрлэлийн газрууд байсныг батлах чухал баримт болж олон улсын эрдэмтдийн анхаарлыг татаж байна. <span class="fr-img-caption fr-fic fr-dib fr-draggable" contenteditable="false" draggable="false"><span class="fr-img-wrap" style="width: 650px;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/448b7a203013bfae42324ff6a351604c.jpg" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/448b7a203013bfae42324ff6a351604c.jpg" data-test="true" data-test2="650" class="fr-fil fr-dib"><span class="fr-inner" contenteditable="true">Археологийн малтлага судалгаа хийж буй байдал</span></span></span></p><p style="text-align: justify;">Хүрээт довын археологийн судалгаа энэ жил эхэлж байгаа бөгөөд цаашид хэдэн жил үргэлжилсэн судалгаа хийгдсэнээр хотын бүтэц зохион байгуулалт, үүрэг зориулалт, хотын амьдралын дүр зураг зэрэг бүрхэг байгаа олон асуудлууд ил болох учиртай юм. <span class="fr-img-caption fr-fic fr-dib fr-draggable" contenteditable="false" draggable="false"><span class="fr-img-wrap" style="width: 650px;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3716f48c04020c2adc9aacf49535de68.jpg" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3716f48c04020c2adc9aacf49535de68.jpg" data-test="true" data-test2="650" class="fr-fil fr-dib"><span class="fr-inner" contenteditable="true"> Хүрээт дов дурсгалаас илэрсэн дээврийн нүүр ваарны хэсэг<br></span></span></span><strong><span class="fr-img-caption fr-fic fr-dib fr-draggable" contenteditable="false" draggable="false"><span class="fr-img-wrap" style="width: 650px;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d89c5907d8598ddb6a9fe221a1f59309.jpg" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/d89c5907d8598ddb6a9fe221a1f59309.jpg" data-test="true" data-test2="650" class="fr-fil fr-dib"><span class="fr-inner" contenteditable="true"> Хүрээт дов дурсгалаас илэрсэн дээврийн нүүр ваарны хэсэг<br></span></span></span></strong></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/археологи" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">археологи</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/хүннү" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хүннү</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee&text=СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/sudalgaa-khunnugiin-ueiin-barilguud-waaran-deewertei-baishintai-surleg-asar-khaalgatai-baijee"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(1) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1784201163.2911"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '30362';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'a1a4ec70842683a93dd70fc94d127889b6cc9ac06b4b40c25255ac2e8fe060634cfdc999b590b92f6cc69722bbc90d143812cd5b8626be71511bc1067b56f543');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'a1a4ec70842683a93dd70fc94d127889b6cc9ac06b4b40c25255ac2e8fe060634cfdc999b590b92f6cc69722bbc90d143812cd5b8626be71511bc1067b56f543');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'a1a4ec70842683a93dd70fc94d127889b6cc9ac06b4b40c25255ac2e8fe060634cfdc999b590b92f6cc69722bbc90d143812cd5b8626be71511bc1067b56f543');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-khuduu-shig-diwaajin-ugui-iimees-khamgaalaasai-khairlaasai-gej-khusdeg">
Стив Морэл: Монголын хөдөө шиг диваажин үгүй, хайрлаасай хамгаалаасай гэж хүсдэг </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/baigalia-khugjliin-undes-bolgoson-butanchuudaas-bid-yuu-surakh-we">
Байгалиа хөгжлийн үндэс болгосон Бутанчуудаас бид юу сурах вэ? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khaan-banknii-sankhuujilteer-baga-surguuli-barikh-daraagiin-bairshil-bulgan-umnugowi-aimag">
ХААН Банкны санхүүжилтээр бага сургууль барих дараагийн байршил: Булган, Өмнөговь аймаг </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/mdashnyam-olondoo-tus-demtei-yawakhiig-khun-shig-amidarna-gedeg-dee">
М.Дашням: Олондоо тус дэмтэй явахыг хүн шиг амьдарна гэдэг юм болов уу </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/atsogtmagnai-khuukhdee-khuntei-kharitsaj-delgetsees-kholduulj-bie-daalgaj-surgay">
А.Цогтмагнай: Хүүхдээ хүнтэй харьцаж, дэлгэцээс холдуулж, бие даалгаж сургая л гэвэл ЗУСЛАН-д явуул </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/darkhan-uul-aimgiin-n">
<img src="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/90282bd73de37ce9fc9cc99da2f29f3d.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/90282bd73de37ce9fc9cc99da2f29f3d.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/darkhan-uul-aimgiin-n">
Сяньбигийн хаад язгууртны бунхант булш Дархан-Уул аймгийн нутгаас олдлоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Дэлгэрмаа </a> ・
06 сарын 23, 2022 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/news10z37">
<img src="https://peak.mn/files/c1b82436-9eec-4d1a-99f8-1582230db677/e278cdbd9f072fd21f5e7fb7b5105e1d.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/c1b82436-9eec-4d1a-99f8-1582230db677/e278cdbd9f072fd21f5e7fb7b5105e1d.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/news10z37">
Улаанбаатар хотод орших “Туулын хар түнэ” археологийн судалгааны ажил 70 хувьтай хэрэгжиж байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Баярмаагийн Баярчимэг </a> ・
08 сарын 07, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-arkheologiin-khosgui-unet-oldwor-tsoriin-gants-romiin-shilen-ayaga">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ddd2bdde66e6c5047f6e2641603b3d49.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ddd2bdde66e6c5047f6e2641603b3d49.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-arkheologiin-khosgui-unet-oldwor-tsoriin-gants-romiin-shilen-ayaga">
Монголын археологийн хосгүй үнэт олдвор: Цорын ганц Ромын шилэн аяга </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
11 сарын 06, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khar-balgasiin-gurwan-kheleerkh-bicheestei-gerelt-khushuug-suitgejee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b7c2fe5bfe345a916fdf511a4cba0fa0.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b7c2fe5bfe345a916fdf511a4cba0fa0.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khar-balgasiin-gurwan-kheleerkh-bicheestei-gerelt-khushuug-suitgejee">
Хар балгасын гурван хэлээрх бичээстэй гэрэлт хөшөөг сүйтгэжээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
08 сарын 15, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/jbayarsaikhan-sudlaachid-khotsorch-shunalt-tonuulchid-gaikhamshigt-oldworiig-suitgesend-kharamsaad-barshgui">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/61d6b74b9ec2590fc0deabe6bacad295.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/61d6b74b9ec2590fc0deabe6bacad295.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/jbayarsaikhan-sudlaachid-khotsorch-shunalt-tonuulchid-gaikhamshigt-oldworiig-suitgesend-kharamsaad-barshgui">
Ж.Баярсайхан: Судлаачид хоцорч, шуналт тонуулчид гайхамшигт олдворыг сүйтгэсэнд харамсаад баршгүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
08 сарын 10, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nnfe";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => 'a1a4ec70842683a93dd70fc94d127889b6cc9ac06b4b40c25255ac2e8fe060634cfdc999b590b92f6cc69722bbc90d143812cd5b8626be71511bc1067b56f543',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.YTExODhlNjY2YWY5M2M1ZGQ0NmMwMDY0YzU1MTk2YmJiZDlhMGE2ODk1Y2U0NDQ4MmU1NTk4MjM5OTMyZWZjZfdjA0UFAuNy0FSKhQ3YUqJJnyabCuN2r6WANp9EblHa',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1786879563',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.NDVjMjljMDhjZWRjMzQxNGZkYzA3YjkwZjNlNzdmNWIzMjIwMTVjYTdlYjU2N2Q3YTk0ODAyNWU5YjdiNTFiNTfERMm+bJG4N60SWmGdqCPP1RD5Cj+N5QqDDv9gKp7KTrBigcMTA1eQgBgDCW34ez0FdS0Obexc7BADX7bxEHs=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1786793163',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = 'a1a4ec70842683a93dd70fc94d127889b6cc9ac06b4b40c25255ac2e8fe060634cfdc999b590b92f6cc69722bbc90d143812cd5b8626be71511bc1067b56f543'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.YTExODhlNjY2YWY5M2M1ZGQ0NmMwMDY0YzU1MTk2YmJiZDlhMGE2ODk1Y2U0NDQ4MmU1NTk4MjM5OTMyZWZjZfdjA0UFAuNy0FSKhQ3YUqJJnyabCuN2r6WANp9EblHa'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1786879563'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.NDVjMjljMDhjZWRjMzQxNGZkYzA3YjkwZjNlNzdmNWIzMjIwMTVjYTdlYjU2N2Q3YTk0ODAyNWU5YjdiNTFiNTfERMm+bJG4N60SWmGdqCPP1RD5Cj+N5QqDDv9gKp7KTrBigcMTA1eQgBgDCW34ez0FdS0Obexc7BADX7bxEHs='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1786793163'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ | Peak News
СУДАЛГАА: Хүннүгийн үеийн ордон вааран дээвэртэй, сүрлэг асар хаалгатай байжээ
ШУА-ийн Археологийн хүрээлэн, Захирал Г.Эрэгзэн доктор (Ph.D)
Бидний өвөг дээдэс болох Хүн нар (Хүннү) нийтийн тооллын өмнөх III зууны төгсгөлд ЕвроАзийн нүүдэлчдийг анх удаа нэгтгэн төр улс байгуулжээ. Хүннү эзэнт гүрэн дорно зүгт Хянганы нуруунаас өрнө зүгт Тэнгэр уул, өмнө зүгт урт хэрмээс умардад Байгал нуур хүрсэн асар өргөн газар нутагт оршин байсан том бага нийлсэн 50 гаруй улс, аймгийг нэгтгэн захирч байв. Тухайн цаг үедээ Хүннү нар өмнөд хөрш Хан улсаас татвар авч, Дорно-Өрнийг холбох худалдааны их замд хяналт тогтоон улс төр, эдийн засгийн хувьд бүс нутагтаа хамгийн хүчирхэг улс болсон байжээ. Манай улсын нутгаас Хүннүгийн үед холбогдох асар олон тооны археологийн дурсгалууд илэрч, сүүлийн жилүүдэд идэвхтэй судалгаа, шинжилгээ хийснээр 2 мянган жилийн өмнө амьдарч байсан өвөг дээдсийнхээ талаар бид шинэ баримт мэдээлэлтэй болсоор байна.
ЕвроАзийн нутгаас Сүүлийн 10 гаруй жилийн хугацаанд Хүннүгийн хот суурины дурсгалыг археологийн арга зүйгээр судлах ажил эрчимтэй хийгдэж байгаагаас Хэрлэн голыг даган байрлах 5 хотын үлдэгдэлд хийсэн судалгаа анхаарал татна. Хэрлэн голын баруун эргийг даган хоорондоо 20-30 км зайтай байрлах Хүннүгийн үеийн 5 дурсгал байх бөгөөд эдгээр нь хойд талаас эхлэн нэрлэвэл Тэрэлжийн дөрвөлжин, Бүрхийн дөрвөлжин, Хүрээт дов, Өндөр дов, Гуа дов гэсэн дурсгалууд болно.
Археологичид Тэрэлжийн дөрвөлжин, Гуа довд малтлага судалгаа хийснээр эдгээр дурсгалууд нийтийн тооллын өмнөх I зууны эхний хагаст холбогдохыг тогтоосон ба барилга байгууламжийн бүтэц зохион байгуулалт, байрлах газрын онцлог зэргээр улирлын чанартай язгууртны ордны туурь болохыг тодорхойлсон байдаг.
Барилгууд нь вааран дээвэртэй байснаас гадна гадуур нь хүрээлсэн хашаа нь зэрэгцээ олон модон баганатай вааран дээвэрт саравч хэлбэртэй, хашааны 4 тал тус бүрийн төв дунд мөн л вааран дээвэр бүхий сүрлэг асар хаалгатай байсан нь малтлага судалгааны үр дүнд ил болсон байна. Тэрнээс гадна энэхүү ордон нь өмнө талдаа хиймэл цөөрөмтэй, хашааны гадуур ч хэд хэдэн том барилгатай байсныг археологичид гео-физикийн тандалтын дүнд илрүүлэн олжээ.
Хүрээт дов дурсгалын харагдах ерөнхий байдал (агаарын зураг)
Гуа довын дурсгал Хэрлэн голын салаан дундах Цагаан арал хэмээн нэрлэх усаар хүрээлэгдсэн хэсэгт байрлана. Энэ газар нь тогтмол сэвэлзүүр салхитай тул нутгийнхны зуслан ажээ. Дурсгалын бүтэц зохион байгуулалтаас үзэхэд уг ордны туурь нь урин дулаан цагт суух боломжтой сэрүүн ордон буюу зуны орд байх магадлал өндөр харагддаг.
Малтлагын явцад илрүүлсэн 5 дээжид хийсэн радио-карбоны задлан шинжилгээний дүнд Гуа довын дурсгал нийтийн тооллын өмнөх I зууны эхний хагаст холбогдох нь тогтоогдсон.
Хятад бичгийн сурвалжийн мэдээнд тулгуурлан үзвэл энэ цаг үе нь Хүннү улс өмнөд хөрш Хан улстай 40 жил үргэлжилсэн урт хугацааны дайн дууссаны дараа шаньюйн орд өргөө говийн хойно шилжсэн байсантай давхацна. Сонирхолтой нь Гуа дов гэх нэр бөөгийн дуудлагад гардаг бөгөөд Монголын нууц товчоонд гурвантаа дурдагддаг байна. Тиймээс Судар бичгийн хүрээлэн байгуулагдсаны дараа О.Жамьян гуай энэ газрыг хайх ажлыг эхлүүлж нутгийн иргэдийн аман мэдээнд тулгуурлан олж тогтоосон ажээ. Улмаар 1952 онд Хөдөөгийн Пэрлээ гуай анх удаа археологийн малтлага судалгаа хийж Хүннүгийн үед холбогдох дурсгал болохыг тогтоосон. Харин малтлага судалгааг бага талбайд хийсэн тул дурсгалын зориулалтыг бүрэн тодорхойлж чадалгүй ямартай ч тахил тайллага хийдэг чухал газар байх магадлалтай хэмээн таамагласан байдаг.
Хүрээт дов дурсгалт газрын археологийн малтлага судалгаа хийсэн талбай
Бөөгийн дуудлагад “Хуа довын эзэн Хуандайн хөвүүн Хуа солбин ноён тэнгэр” хэмээн гарна. Гуа дов дурсгалын байгалийн ухааны аргаар тогтоосон он цагтай нэгэн цаг үед Хүннүг “Хуанди” хэмээх шаньюй захирч байжээ. “Хан улсын бичиг” хэмээх хятадын төрийн түүхийн бичигт Хуанди шаньюйн үед “асар олон мод огтолж, худаг малтан хот барив” гэсэн агуулгатай мэдээ бий. Тэгэхээр энэ нэр болон цаг хугацааны давхцал тохиолдол уу, эсвэл гэх асуулт гарна.
Хэрлэн голыг даган байрлах 5 дурсгалаас Гуа дов хамгийн өмнө зүгт байрлах бол Тэрэлжийн дөрвөлжин хойд захад байрлана. Тэрэлжийн дөрвөлжин уул руу шахсан битүү ам буюу нэлээд бөглүү өвөлжөөний газар байрлах тул өвлийн орд байх магадлалтай юм. Тэгэхээр Хэрлэн гол даган байрлах бусад 3 дурсгал ямар зориулалттай вэ гэдэг асуулт гарахаас аргагүй юм.
Археологичид Хэрлэн голыг даган байрлах 5 дурсгалын байрлал зүйн онцлогийг Орхоны хөндийд буй Хархорум хот болон Эзэнт гүрний хаадын улирлын ордуудтай төстэй байгааг ажиглаж эдгээрийг
Энэхүү таамаглалыг батлахын тулд ШУА-ийн Археологийн хүрээлэнгийн судлаачид Солонгосын мэргэжил нэгт эрдэмтдийн хамт энэ зун Багануур дүүргийн нутаг дэвсгэрт байрлах Хүрээт дов хэмээх Хүннүгийн дурсгалд археологийн малтлага судалгааны ажлыг эхлүүлээд байна.
Судалгааны үр дүнд Хүрээт довын дурсгал нь 420х420 м хэмжээтэй шороон хэрмээр хүрээлэгдсэн ордон барилгатай, хэрмийн гадуур ч 3 км хүртэлх талбайд олон тооны барилга байгууламж тархсан харьцангуй том хотын үлдэгдэл болох нь мэдэгджээ. Судалгааны баг гол ордны туурь хэмээн таамагласан хэсэгт археологийн малтлага судалгаа хийж шавар дагтаршуулан барьсан өндөр тавцан дээр байгуулсан ордны үлдэгдлийг илрүүлсэн ба ордны гадна талаар вааран дээвэрт саравчит байгууламжтай байсныг олж тогтоон асар их хэмжээний дээврийн ваар, шавар чимэглэл зэрэг олдворуудыг ил гарган цэвэрлэсэн байна.
Түүнээс гадна Хүрээт довын ойролцоо орших Хустын булгийн дурсгалаас Хүннүгийн үеийн төмөр хайлж байсан зуухнууд, шавар эдлэл шатааж байсан зуухнууд зэрэг үйлдвэрлэл явагдаж байсны ул мөр болох томоохон цогцолбор дурсгал илэрч судлагдсан нь Хүннүд хот түшсэн үйлдвэрлэлийн газрууд байсныг батлах чухал баримт болж олон улсын эрдэмтдийн анхаарлыг татаж байна. Археологийн малтлага судалгаа хийж буй байдал
Хүрээт довын археологийн судалгаа энэ жил эхэлж байгаа бөгөөд цаашид хэдэн жил үргэлжилсэн судалгаа хийгдсэнээр хотын бүтэц зохион байгуулалт, үүрэг зориулалт, хотын амьдралын дүр зураг зэрэг бүрхэг байгаа олон асуудлууд ил болох учиртай юм. Хүрээт дов дурсгалаас илэрсэн дээврийн нүүр ваарны хэсэг Хүрээт дов дурсгалаас илэрсэн дээврийн нүүр ваарны хэсэг
Х.Оргил
Хүрээт дов дурсгалын харагдах ерөнхий байдал (агаарын зураг)
Хүрээт дов дурсгалт газрын археологийн малтлага судалгаа хийсэн талбай
Археологийн малтлага судалгаа хийж буй байдал
Хүрээт дов дурсгалаас илэрсэн дээврийн нүүр ваарны хэсэг
Хүрээт дов дурсгалаас илэрсэн дээврийн нүүр ваарны хэсэг
Сэтгэгдэл бичих (1)
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.