Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Бид сансар, гариг судлал, түүний эзэмшил, ашиглалтын тухай ярихаар “хорхогтой савандаа буудуулж” хөөрч байгаачлан хэдий болтол өөрсдийгөө даапаалж, хоцрогдлын эмгэгээрээ хошин шог хийн баясаж суух вэ. Гаднын компаниуд сансрын орон зайд хиймэл..." />
<meta name="keywords"
content="сансар, сансар судлал" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Бид сансар, гариг судлал, түүний эзэмшил, ашиглалтын тухай ярихаар “хорхогтой савандаа буудуулж” хөөрч байгаачлан хэдий болтол өөрсдийгөө даапаалж, хоцрогдлын эмгэгээрээ хошин шог хийн баясаж суух вэ. Гаднын компаниуд сансрын орон зайд хиймэл..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3c798e9ac51585edab9481d130a608c6.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3c798e9ac51585edab9481d130a608c6.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Бид сансар, гариг судлал, түүний эзэмшил, ашиглалтын тухай ярихаар “хорхогтой савандаа буудуулж” хөөрч байгаачлан хэдий болтол өөрсдийгөө даапаалж, хоцрогдлын эмгэгээрээ хошин шог хийн баясаж суух вэ. Гаднын компаниуд сансрын орон зайд хиймэл..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="http://peak.mn/files/profile/ba56fd9950e29ffac7bfa2716cab9a03.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC" class="uk-text-semi uk-link-text">Д.Даваадулам</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">04 сарын 26, 2021</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tbeg')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tbeg&text=Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tbeg')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3c798e9ac51585edab9481d130a608c6.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3c798e9ac51585edab9481d130a608c6.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Бид сансар, гариг судлал, түүний эзэмшил, ашиглалтын тухай ярихаар “хорхогтой савандаа буудуулж” хөөрч байгаачлан хэдий болтол өөрсдийгөө даапаалж, хоцрогдлын эмгэгээрээ хошин шог хийн баясаж суух вэ. Гаднын компаниуд сансрын орон зайд хиймэл дагуулаараа өрсөлдөцгөөж, шинэ зах зээлээс хөрөнгө босгох гэж улайрч байхад бид ширэнгэнд төөрсөн сармагчин лугаа ангайсаар үлдмээргүй л байгаа биз дээ. </p><p style="text-align: justify;">Хиймэл дагуул бүтээгч гадны гарааны жижигхэн компанийн хөрөнгө манай улсын нийт ДНБ-тэй тэнцэнэ гэхээр үндэсний мэргэжилтнээ бэлтгэж, анхны хиймэл дагуулаа хөөргөчихсөн бидэнд түүнээс ч том амбиц яагаад байж болохгүй гэж. </p><p style="text-align: justify;">Энэ асуудлаар энэ удаа Монголын сансрын технологийн анхны багийн ахлагч, МУИС, Физикийн тэнхимийн дэд профессор доктор, МУИС-ийн Нано Хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лабораторийн эрхлэгч. Д.Эрдэнэбаатар, мөн судлаач, доктор Т.Бэгзсүрэн нарыг урьж ярилцлаа.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><blockquote><p style="margin-top: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-bottom: 0px !important; margin-left: 0px; font-size: 16px !important; line-height: 22px !important; font-style: normal !important; color: inherit !important; text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong>МОНГОЛ УЛС ХИЙМЭЛ ДАГУУЛЫН НАРИЙВЧИЛСАН ТЕХНОЛОГИОР МЭРГЭШСЭН БАГТАЙ БОЛЛОО</strong></span></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Сансрын технологиор докторын зэрэг хамгаалсан гурав дахь монгол мэргэжилтэн болсон Т.Бэгзсүрэн танд, Д.Эрдэнэбаатар тэргүүтэй сансрын технологийн анхны багт баяр хүргэе. </strong></p><p style="text-align: justify;">-Т.Бэгзсүрэн: Баярлалаа. 2019 онд Япон улсын Хоккайдогийн их сургуульд сансрын технологийн чиглэлээр докторын зэрэг хамгаалж, сургуульдаа зочин судлаачаар ажиллаж байгаад Монголдоо хоёр сарын өмнө ирлээ. Хөл хорионоос 9 сарын дундуур гараад одоо МУИС-д багшийн ажилдаа буцаж орохоор хөөцөлдөөд явж байна. Бидний багт мөн МУИС, Физикийн тэнхимийн ахлах багш, доктор Нано Хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лабораторийн судлаач Т.Төртогтох бий. Бид Монгол Улсын Засгийн газраас хэрэгжүүлж байгаа “1000 инженер” хөтөлбөр, мөн НҮБ-ын хөтөлбөрөөр суралцаж төгссөн. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;">-<strong>Өндөр технологийн бүтээл туршиж, үйлдвэрлэж үр шимийг нь үздэг гал тогоонд нь сурч, ажиллаж байгаад ирсэн мэргэжилтний монголдоо тээж ирсэн зорилгыг нь сонирхвол? </strong></p><p style="text-align: justify;">-Товчхондоо сансрын технологийг монголдоо нутагшуулах нь манай багийн гол зорилго.Хиймэл дагуулын нарийвчилсан технологиор мэргэшсэн монгол инженерүүдийн анхны баг гэж хэлж болно. Компьютертой харьцуулан жишвэл төв процессортой, гаднаас өгөгдөл оруулах камер, микрофон, гар зэрэг зүйлсийн чиглэлээр би сурсан бол батерей тэжээлийн системийг нь Эрдэнэбаатар, гол процессорын ажлыг Төртогтох сурсан гүйцэтгэсэн үг.</p><p style="text-align: justify;">Багаараа ямар ч системийг шинээр хийх өндөр чадвар эзэмшсэндээ баяртай байна. Тиймээс бид жижиг төсөл гэхээсээ илүү алсын хараатай, хэтийн зорилготой, Монголын хөгжилд “цахиур хагалах” өндөр технологи дээр төрийн бодлого дэмжлэгтэй ажиллах юм сан гэж хүсэж, эрмэлзэж байна. Яг үнэндээ бид жижиг төсөл дээр ажиллаж хугацаа алдмааргүй байна.</p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/4ac54cd3f42a505fe7192d361e120266.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/4ac54cd3f42a505fe7192d361e120266.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(0, 0, 0);"><strong>-Нэг үгээр сансрын технологийн чиглэлээрээ ажиллана гэсэн үг үү? </strong></span></p><p style="text-align: justify;">-Ганцхан сансрын гэж хязгаарлаж болохгүй л дээ. Нэг жишээ яръя. Хамгийн аюултай зам туулж байж, сургуульдаа очдог хүүхдүүдийн тухай гадаадууд хийсэн баримтад киног Японд байхдаа үзлээ. Тэнд сургуульдаа явж байгаа хоёр монгол хүүхдийн тухай гарч байна. Охин аавтайгаа мотоциклоор сундалдаад сумын төвд ирдэг бол өөр айлын хүү мориор 30 км давхисаар сумынхаа сургуульд ирдэг. Эрэгтэй хүүхдийнх их боломжийн амьдралтай, гаднаа пажеро жиптэй. Гэхдээ монголд бензин үнэтэй учраас машинаараа яваагүй гэж хэлж байсан. Мориор, мотоциклоор явж байгаа хүүхдүүдийн хацар нь улайгаад, нулимс нь гоожоод хүйтэнд хэцүү харагдсан л даа. </p><blockquote><p style="text-align: justify;">Энэ киног үзээд хөдөө цасанд хальтардаггүй, өргөн дугуйтай, салхинд цохиулж элс шороонд нүдүүлэхээс хамгаалсан бүхээгтэй, шатахууны бэрхшээлтэй тулгарддаггүй авсаархан унаа хэрэгтэй юм байна гэсэн бодол төрж байлаа.</p></blockquote><p style="text-align: justify;">Бас би карантенаас гарчхаад хамгийн түрүүн хотын түгжрэлтэй нүүр тулсан. Энэ үед мөн Улаанбаатарт мөн л адилхан жижиг унаа хэрэгтэйг ойлгосон. Уламжлалт аргаас татгалзсан, шинэ технологи ашигласан ийм унааг хамгийн түрүүн хийх юм сан гэж бодож төлөвлөж байна. </p><p style="text-align: justify;">Зөвхөн дэлхийн гадаргын зураг авдаг хиймэл дагуул бүтээхээр хэдэн зуун гарааны компани ажиллаж байгаа мэдээг саяхан уншиж байсан. Маш ирээдүйтэй салбар гэж үзээд энэ зах зээл рүү хошуурах компаниудын тоо асар хурдан нэмэгдэж байгаа гэсэн. </p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2420c9e85ecf5650b20575e230ce02d8.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2420c9e85ecf5650b20575e230ce02d8.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><blockquote><p style="margin-top: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-bottom: 0px !important; margin-left: 0px; font-size: 16px !important; line-height: 22px !important; font-style: normal !important; color: inherit !important; text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">“МОНГОЛЧУУД БИД Ч САНСАР РУУ ТЭМҮҮЛЭХ ЁСТОЙ”</span></strong></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ер нь сансрыг ашиглах, сансар судлалд оролцох гэдгийг өнөөдөр ямар байдлаар ойлгож, харж, үр дүнг хүлээх ёстой юм бэ? </strong></p><p style="text-align: justify;">-Газар зүйн хувьд хоёр хэмжээсээр төсөөлбөл улс орнууд аль хэдийн газар нутгийг хуваагаад авчихсан. Тиймээс одоо улс орнуудын энэ уралдаан дээшээгээ сансар руу тэмүүлж байна. Дээшлэх тусам гүн орон зай биднийг хүлээж байна. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Хамгийн их хөрөнгө хаяж, хамгийн нарийвчилсан гүнзгий судалгаа хийж байгаа физикч, шинжлэх ухаан технологийн эрдэмтэд бүгд сансрын орон зайг судалж байна. </p><p style="text-align: justify;">Элон Маскийн “SpaceX” компани гэхэд марс гариг дээр хүн амьдрах төсөл хэрэгжүүлж байна. Дэлхийн гадарга дээрээс өөр гараг ертөнцийг ажиглан судлахад дэлхийн агаар мандал шуугиан тарьж саад болдог учраас одон орон ажиглах телескопыг сансарт гаргадаг. Үүний жишээ бол Хаббле болон Кеплерийн сансрын телескоп. НАСА орчлон ертөнцийн үүсэл гарал, галактикийн үүсэх явцыг судлахаар Жамес Веббийн сансрын телескопыг 2021 оны намар хөөргөхөөр бэлдэж байна. </p><p class="fr-text-bordered" style="text-align: justify;">Үнэ өртөг нь хэдэн тэрбум доллараар яригдана. Тэр байтугай солир, сансрын жижиг биетүүдээс түүхий эд гаргаж авах, сарнаас эрдэс баялаг олборлох гээд Америк, Хятад болон бусад орны судалгааны олон жишээ бий.</p><p style="text-align: justify;">Хүн төрөлхтний бусад амьтдаас ялгарах гол шинж нь ирээдүйг урьдчилан таамаглаж түүнд тохирсон үйл ажиллагааг урьдаас төлөвлөх гэж Япон гаралтай Америкийн онолын физикч эрдэмтэн хэлсэн байдаг. Тиймээс монголчууд бид ч ирээдүйгээ харж, аль болох сансар руу тэмүүлж амьдрах ёстой юм. Сансарт гарна гэдэг стратегийн хувьд ч, үндэсний аюулгүй байдалд ч чухал ач холбогдолтой. Энэ бол Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын 12 заалттай шууд холбогддог салбар. </p><p style="text-align: justify;">Ирээдүйд бэлэн байх үүднээс энэ технологийг бид өөрсдөө өөрсдөө эзэмшиж, хийх ёстой л доо.</p><p style="text-align: justify;"><strong><br></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ямар үед эзэмшсэн, ямар үед хийж, үйлдвэрлэж байна гэж үзэх юм бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Жишээ нь GPS системийг жаахан хурдтай биет дээр тавихаар байрлал нь зөрж эхэлдэг. Физикийн хурдны алдаанаас гадна цаанаасаа програмчлагдсан байх магадлалтай. Ийм байдлаар гаднын систем хэрэглэж байгаа тохиолдолд гэв гэнэт унтрах, ажиллахаа болих, байрлал өөрчлөгдөх тохиолдолд бид ямар учиртайг нь мэдэх боломжгүй. Мөн холбоо харилцааны хиймэл дагуул нэг л өдөр ажиллахаа байчихвал бид яаж ч чадахгүй гэсэн үг.</p><p style="text-align: justify;">Ер нь хиймэл дагуулаас мэдээлэл авахгүй, ашиглахгүй салбар гэж үгүй. </p><p style="text-align: justify;">Жишээ нь саяхан олсон Хүннүгийн Луут хотын археологийн олдворыг сансрын мэдээг ашиглаж тогтоосон гэж дуулсан. Манайх шиг өргөн уудам газар нутагтай, газар тариалан, мал аж ахуй эрхлэлдэг орны тухайд талбайн аль хэсгээс хамгийн их ургац авч болох, хаана бэлчээр сайтай байгаа, өвс ногоо ямар шалтгаанаар өвчилсөн, сийрэгжсэн,хаана талхдагдсан гэх зэргээр мэдээллийг сансрын хиймэл дагуулаас маш нарийн зураглалаар авч болно.</p><p style="text-align: justify;">Өнөөдөр манай зарим тариаланчид дрон, нисдэг төхөөрөмж ашиглаж талбайн зураг авдаг гэх боловч үүний хамрах хүрээ нь бага. Монголын нийт газар нутгийн хувьд ч энэ үүргийг зөвхөн хиймэл дагуул гүйцэтгэх боломжтой. Одоо ч зарим тохиолдолд гүйцэтгэсээр байгаа.</p><p style="text-align: justify;"><strong><br></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ганц ч хиймэл дагуулгүй учраас мэдээг дандаа түрээсэлж худалдаж авч байгаа гэсэн үг үү? </strong></p><p style="text-align: justify;">-Манайд нэг ч хиймэл дагуул байхгүй. Хүмүүс нөгөө “Мазаалай” чинь яасан бэ гээд байдаг.</p><p style="text-align: justify;">“Мазаалай” 2017 оны 7-р сард сансрын тойрог замд гарч хоёр жил дэлхийн нам орбитоор нисэж үүргээ гүйцэтгэсэн шүү ээ. Ингээд 2019 оны 5-р сарын 12-нд дэлхийн агаар мандалд европ орчимд орж дууссан. “Мазаалай” төсөл шинэ технологийг сансарт турших, хүний нөөцийн анхны багийг бэлдэх зорилгоо бүрэн биелүүлсэн.</p><p style="text-align: justify;">Харин мэдээ түрээсэлж байгаа тухайд УЦУОШГ, ОБЕГ-аас эхлээд бүхий л байгууллага, хувь хүн, монголчууд бид өнөөдөр ОУ-ын байгууллага, бусад улс орон, компанийн хиймэл дагуулаас мэдээг төлбөртэй, төлбөргүй хэлбэрээр авч ашиглаж байна. </p><p style="text-align: justify;">ДДэш ТВ, Монгол Сат компани гэхэд гаднын хиймэл дагуулын мэдээлэл дамжуулах шугам түрээсэлж монгол орон даяар тоон телевизийн үйлчилгээ үзүүлдэг. Тавган антентай телевиз бол Монголд хиймэл дагуулыг төлбөртэй ашиглаж байгаа хамгийн том жишээ болов уу. </p><p style="text-align: justify;">Нийслэлийг дээрээс нь харсан 10х10км-ын талбайг хамарсан өндөр нарийвчлалтай хиймэл дагуулын зураг авъя гэвэл нэг зураг нь ойролцоогоор 1000 $ үнэтэй байдаг.</p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/16be1b5f76d3f1855bcef365b9413f5e.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/16be1b5f76d3f1855bcef365b9413f5e.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><blockquote><p style="margin-top: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-bottom: 0px !important; margin-left: 0px; font-size: 16px !important; line-height: 22px !important; font-style: normal !important; color: inherit !important; text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);">“САНСРЫН ТЕХНОЛОГИ БУСДЫГАА ТҮҮЧЭЭЛЖ, АГУУЛЖ БАЙДАГ” </span></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ийм байдлаар гаднын хиймэл дагуулын мэдээ мэдээллийг ашиглаад явахын үр дагаврыг хэлбэл?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Д.Эрдэнэбаатар: Бүх зүйл явж явж эдийн засагтай холбогддог. Өнөөдөр бид мэдлэгийн эдийн засгийн цаг үед амьдарч байна. Бидний хэрэглэж байгаа тоног төхөөрөмжийн нийт үнэ өртөгийн 70 аас дээш хувь нь түүний дизайн, шийдэл ноу хауг гаргагчдад очдог. </p><p style="text-align: justify;">Жишээ нь IPHONE утасны ард Хятадад угсарсан, Америкт загвар гаргасан гэж бий. Тэгвэл дээрх судалгаагаар жишиж үзвэл энэ утсыг үйлдвэрлэхэд Хятадууд бараа материал, сэлбэг хэрэгсэл, хүн хүчээ гаргаж, үйлдвэрээ ажиллуулсан ч түүний ноу хауг гаргасан, технологийг бий болгосон Америкчууд уг утасны нийт орлогын 70 хувийг авдаг.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Тэр утсыг үйлдвэрлэхэд монголчууд бид ч хувь оруулж байгаа. Нөгөө газраа ухаж, хэдэн мянган хүн хүч ажиллуулж, байгаль орчиндоо асуудал үүсгэж, бөөн ажил болж алт, зэс, нүүрсээ гаргачхаад тэдний 10 хувьд ч хүрэхгүй орлого олж суугаа. Хүний юм ашиглана гэдэг чинь угтаа ийм байдал үргэлжилсээр байна л гэсэн үг. </p><p style="text-align: justify;"><strong>Т.Бэгзсүрэн: </strong>Монгол Улсын нийт ДНБ 13 тэрбум доллар буюу ганцхан тэрбумтан хүний хөрөнгөтэй тэнцүү. Тухайлбал “Амазон”-ыг үүсгэн байгууласан Жефф Безосийн нийт хөрөнгө манай улсын хөрөнгөнөөс 14 дахин их, 170 гаруй тэрбум $. Тэгвэл Монгол Улс 3 сая хүнтэй нэг компани гэж үзвэл яг нэг л бизнесээ тордоод дэлхийн зах зээл дээр гараад ирвэл иргэдийн, монголын нийт орлого огцом өснө. </p><p style="text-align: justify;">Үүний түлхүүр нь өндөр технологи шингэсэн ганцхан л үйлдвэр. Чадварлаг, хүчтэй баг маш сайн зохион байгуулалттайгаар гүйцэтгэхэд хангалттай. Энэ өндөр технологийн нэг жишээ нь сансрын технологи байж болно гэж манай баг үзэж байгаа.</p><p style="text-align: justify;"><strong><br></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бид та бүхний яриад байгаа технологийн хөгжлөөс хэр хоцроод байгаа бол?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Д.Эрдэнэбаатар: </span></strong>Технологи байнга өөрчлөгдөж хөгжиж байдаг. Тиймээс шинэ гарч байгаа технологийг барьж авахад яг адилхан түвшинд тэдэнтэй өрсөлдөөд явах бололцоотой. </p><p style="text-align: justify;">Ер нь бид араас нь хөөвөл хэзээ ч гүйцэхгүй. Харин тэр дундаас тодорхой нэг чиглэлийг барьж авч тэдний урд нь алхаж орох хэрэгтэй. Тэнд нь үсэрч очих ёстой.</p><p style="text-align: justify;">Нэг л чиглэлд сэтлээд гараад ирвэл бусад нь аяндаа дагаад өндөр түвшинд очдог байгалийн хууль бий. Жижиг оврын буюу нано хиймэл дагуул гэж яриад байгаа салбар харьцангуй шинэ залуу салбар. Цөөн хүн хүч шаарддаг, уламжлалт том сансрын технологи шиг нүсэр биш учраас бидний эдийн засагт тохирсон. Америк, Япон, Хятад, Энэтхэг шиг хэдэн тонн уламжлалт хиймэл дагуул сансарт гаргана гэж даахгүй хоол руугаа явах ямар ч шаардлагагүй. </p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Т.Бэгзсүрэн: </span></strong>Сингапурын сансрын технологийн жижигхэн гарааны компанийн гарааны хөрөнгө нь тэрбум $-оор хэмжигддэг. Бид үүнийг л хэлээд байгаа хэрэг.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Сансрын, орчны, нано, био, кибер гэх зэргээр технологийг ангилдаг. Яагаад заавал сансрын технологи гэж?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Д.Эрдэнэбаатар</span></strong>: Нэгт мэргэшсэн баг нь байна, зорилго байна. Мөн сансрын технологи агуулгаараа нөгөө технологиудаа түүчээлж, тэднийгээ агуулж явдаг. Үүний үр дүнд бусад технологиуд өнөөдрийн түвшинд хөгжсөн түүхтэй. Түүчээ технологийг сонгон авч түүн рүү зорьж тэмүүлж байж үр дүнгүүдээ гаргаж авна. Өндөр технологийн өөр нэг жишээ болох биотехнологийг хар л даа. Хэрэв манайд энэ технологи өндөр хөгжсөн байсан бол ковидын эсрэг вакцин гаргачхаад гурван шатны тестийг нь амжилттай давж дэлхий нийтэд зарж байх боломж байсан. Үүнд өнөөдрийн нүүрсний үйлдвэрлэл шиг тэр олон хүн хүч, техник, газар нутаг хэрэгтэй юу. Ер нь бид ганц салбарын зах зээл хараад хэдий болтол суух вэ?</p><p style="text-align: justify;"><strong>“БИДЭНД АЛБАН ТУШААЛ, ХУВИЙН ХӨРӨНГӨ ХЭРЭГГҮЙ”</strong></p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Т.Бэгзсүрэн:</span></strong> Монголчууд бид бие биедээ итгэхээ больчихоо юу гэж заримдаа боддог л доо. Улаанбаатартаа ирэхэд л энэ бодлыг батлах гэсэн юм шиг орчин нүдэнд шууд туссан. Байгууллага, газар бүр том том хашаатай хороо барьчихсан. Хэнээс юунаас юугаа хамгаалж, хаацайлаад, харамлаад байгаа бүү мэд. Машин явах зайгүй битүү хашаа. Гудамнууд нь мухар. Нийслэлийн түгжрэлийн нэг шалтгаан нь энэ юм биш үү. Үүний цаана бол нийгмийн итгэлцэл ямар байгааг харуулаад байх шиг. </p><p style="text-align: justify;">Үүн шиг сураад ирсэн, хийгээд туршлагажсан залуусдаа итгэж, дэмжээрэй гэж хэлмээр байна. </p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">Монголчууд бид хэрэглээндээ, бас үр ашгаа мөд өгөхгүй салбарт дэндүү их хөрөнгө зарж байна.Монголын нэн чухал хэрэгцээ км нь 1 тэрбум төгрөгийн зам мөн үү? Одоо тэгвэл технологид хөрөнгөө оруулаад үзье л дээ. </p><p style="text-align: justify;">Бид өнөөдөр залуу байна. Бидэнд албан тушаал, хувийн хөрөнгө хэрэггүй. Сурсан мэдсэн зүйлээ хийж үйлдвэрлэлд нэвтрүүлмээр байна., бас сургамаар байна. Миний хувьд ойрын таван жилдээ удирдах албан тушаал, бичиг цаас эрхлэхгүй, нарийн технологи дээр ажиллана гэсэн төлөвлөгөөтэй байна. Ингэж бүх хүчээ МУ-ын технологийн хөгжилд зориулахын тулд ахуйдаа, ар гэртээ санаа зовохгүй байх нөхцөл л чухал.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Та бүхний Япон улсад мэргэжлээрээ ажилласан, судалгаа хийсэн туршлагыг сонирхвол?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Д.Эрдэнэбаатар:</span></strong> Миний хувьд Японы “Хорюү-4” хиймэл дагуул, Сингапур Японы хамтарсан “Спатиум”, Монголын “Мазаалай” хиймэл дагуулууд дээр ажиллаж байсан. Манай багийн гишүүн Т.Төртогтох нь “Мазаалай” хиймэл дагуулаас гадна Японы “Угуйсу” хиймэл дагуул дээр ажилласан. Тэр хиймэл дагуул одоо ч сансарт дэлхийн зургийг аваад явж байгаа. </p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Т.Бэгзсүрэн:</span></strong> Миний хувьд Японы Филлипинчүүдэд бүтээж өгсөн хиймэл дагуулын хайперспектр камер дээр ажиллаж байсан. Зориулалт нь ургамлын өвчлөл, ургац, бэлчээрийн доройтол, усны байршилгэх мэт зүйлсийг нарийвчлан ангилан ялгадаг камер. Ийм төрлийн камерийн зургын хэрэглээ маш их байдаг л даа. Сүүлд Филиппинд гадил жимсний панама мөөгөнцрийн өвчин гарах үед өвчлөлтэй талбай дээр нь очиж хэмжилт хийж байсан. Газар дээр баталгаажуулж зургыг аваад дараа хиймэл дагуултай харьцуулах зорилготой. Мөн 2017 онд Японы камерийг нутагтаа авчирч МУИС-ын ой судлалын багштай хамтарч Богд уулын Нүхтийн амны ойн зургийг авч мөөгөнцөр төрлийн амьд биет үржсэнийг камераараа тогтоосон. Харахад өвчингүй юм шиг моднууд ногооноороо.Гэтэл камерт хаана ямар хэмжээгээр өвчлөөд байгаа нь тодорхой гардаг. Ийм жишээ олон бий.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-“1000 инженер”ийн хөтөлбөрт хамрагдаж, гэрээгээр сурсан гэсэн. Хэрэв ийм гэрээгүйгээр сурсан бол Монголдоо хэзээ ирэх байсан бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Т.Бэгзсүрэн:</span></strong>Ямар ч байсан ковид дуустал Японд байх байсан болов уу. Ковидын үеэр гэр бүлээрээ ирсэн болохоор ихээхэн мөнгө, бас карантин гээд багагүй цаг хугацаа зарцууллаа. Тэнд миний хийж байсан төсөл дуусаагүй, төсөв хөрөнгө нь ч хангалттай байсан. Гэхдээ тэнд сурч, ажиллаж байгаа монгол залуусын, бидний том зорилго бол монголдоо хийж бүтээж, эзэн нь болж амьдрах хүсэл мөрөөдөл. Японд бүх юм хангалттай, сайхан, юм хийх боломж дүүрэн. Гэхдээ л цаанаа хүний л юм бол хүний юм. Залуу насаа өөр улсын хөгжилд зориулаад, хүний юм хийгээд байхаар бас л юм бодогддог л доо. </p><p style="text-align: justify;">Япончууд биднийг нутагт нь ажиллаад байвал ажиллуулаад л байна. Ингэж өндөр чадвартай, нарийн мэргэжилтэй залуусыг ажиллуулж чадсанаараа тэд их зүйлийг хожиж байгаа. Үүний тулд ч ар гэр, ахуйн асуудалд санаа зовох зүйлгүй байлгадаг.</p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Д.Эрдэнэбаатар:</span></strong>Хүний нөөцийн бодлого гэдэг нь аливаа мэргэжилтнийг гадаадад сургаж мэргэжил дээшлүүлүүлэхээр хязгаардагдах биш, мэргэжлээрээ тогтвортой ажиллаж, үр дүнг нь улс орон нь хүртдэг байх тухай гэж ойлгож байна. Манай улс хөгжлийн бодлогодоо Сансар судлалын салбарыг хөгжүүлье гээд 2050 он хүртэл тов тодорхой гарсан байдаг. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Та нарын яриад хөгжүүлэх гээд байгаа салбарын ойрын ирээдүйн боловсон хүчний нөөц, бодлого ер нь ямар байна гэж бодож дүгнэдэг вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Т.Бэгзсүрэн:</span></strong> 2050 онд одоо байгаа ажил мэргэжлийн 47 хувь нь устаж үгүй болох, харин ирэх 25 жилд ажлын байрнуудын 25 хувь нь машинаар солигдох таамаглал бий. Кассчин, банкны теллэр машинаар солигдоод эхэлснийг бид мэднэ. Багш мэргэжил онлайн сургалтад шилжээд эхэллээ. </p><p style="text-align: justify;">Ер нь сайн оюутнууд багшаас чиглэлээ л асуухаас биш хэзээ ч нарийн деталь зүйлүүдийг асуух шаардлагагүй болж байна. Хөгжлийн нөлөөгөөр маш их зүйл өөрчлөгдөж байгаа ч нэг л зүйл өөрчлөгдөхгүй.Дэлхий эргэдгээрээ эргэх учир байгалийн шинжлэх ухаан өөрчлөгдөхгүй.Нэг хошин яриа байдаг л даа. Их сургуулийн физикийн багшаас социализмийн үед багшлах, одоо багшлах ямар ялгаа байна гэж асууж л дээ. Багш физик физикээрээ л байна гэсэн гэдэг. </p><p style="text-align: justify;">Нийгмийн байгууламж, нийгмийн бүтцээс хамаардаггүй шинжлэх ухаан байгалийн шинжлэх ухаан. Түүнийг ойлгодог хэл нь математик, физик. Үүнийг системтэй үзэхгүйгээр байгалийн шинжлэх ухаан, өндөр технологи руу нэвтрэх боломжгүй</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><em><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Д.Эрдэнэбаатар</span></em><span style="color: rgb(41, 105, 176);">: </span>Энэ байдал давхар давхар олон зүйлээс шалтгаалах ч 2014 оны боловсролын шинэчлэл гол нөлөө үзүүлсэн гэж бодож байна. Урд нь оюутан, сурагчдын судлахзаалгах хичээл тодорхой байсан. Одоо сурагчид хичээлээ сонгохдоо нийгэмд хэрэгтэйг биш өөрт амар сонголт хийж байна. Голдуу нийгмийн салбарыг сонгодог болсон. </p><p style="text-align: justify;">Жишээ нь сурагчид 10-р ангид орохдоо цааш судлах чиглэлээ сонгодог. Гэтэл эмч болох сонирхолтой хүүхдүүдийн сонголтыг эс тооцвол физик, хими, биологи гурвыг хүүхдүүд бараг сонгохоо больсон. 9-р анги төгсөж байгаа бүлгүүдээс физик сонгож байгаа хүүхдүүд 12-оос цөөн байвал бүлэг үүсгэдэггүй. Гэтэл цөөн бүлэгтэй захын болон жижиг дунд сургуулиудад 12 хүүхэд яагаад ч хүрдэггүй байх жишээтэй.</p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(0, 0, 0);">-Сурагчид байгалийн хичээл сонгон суралцах нь буурч байгаа нь багш бэлтгэхтэй холбоотой юу? </span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Багшийн үнэлгээг ЭЕШ-аар үнэлдэг. Тиймээс багш зөвхөн сайн хүүхдүүд авна гэж хатуухандаа “шахалт үзүүлдэг”. Хүүхдүүдийн сонголтод багш нараас гадна эцэг эхчүүд ч их нөлөөлнө.<br><br></p><p>Энэ мэдлэгийг Монголд хамгийн сайн олгодог газар бол МУИС, тэр дундаа физикийн тэнхим байсан, ирээдүйд ч мөн байх ёстой. Гэтэл физик судалдаг залуус их цөөхөн болчихлоо. Дан физикээр яах юм бэ, гараад юу хийх юм бэ гээд сонгохгүй байх шиг байна. Гэтэл маш хэрэгтэй суурь мэдлэг бол физик. </p><p style="text-align: justify; margin-top: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-bottom: 0px !important; margin-left: 0px; font-size: 16px !important; line-height: 22px !important; font-style: normal !important; color: inherit !important;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Хоёрхон оюутан сурч байгаа гэсэн үнэн үү?</strong></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Өнөөдөр МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байна. МУИС-ийн оюутан 1-р курс төгсөөд мэргэжил сонгодог. Энэ бол бидний 2014 оноос хойш сонгосон зам. Харин энэ жилээс физик, физикийн багшийн хөтөлбөрийг 5-аас доош оюутан сонговол тэр жилдээ элсэлт авахгүй хаах шийдвэр гарсан. Үүнээс болж физикийн багшийн 2 дугаар түвшний хөтөлбөр энэ жил хаагдсан. Монгол улс 95 их дээд сургуультай. Эдгээрээс технологийн чиглэлээр мэргэжилтэн бэлтгэдэг 5 хүрэхгүй сургууль бий. МУИС-ийн хувьд байгалийн шинжлэх ухаанчийг бэлтгэдгээрээ ялгаатай. Шинжлэх ухаан, технологи “моод” болчихоод яриад байгаа юм биш, өндөр технологи өндөр үнэлэгддэг чиг хандлага улам хүчээ авч байхад бид хоцрох эрхгүй гэдгийг л хэлээд байгаа юм. Ирээдүйгээ харж, өнөөдрөөс хөдөлмөөр байна аа бүгдээрээ.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Олон улсад эсрэгээрээ байгаа байх..?</strong></p><p>-Сансрын технологийг хөгжүүлж байгаа хүмүүсийг хараарай дандаа физикчид. Бидний мэдэх Элон Маск хүртэл физикч хүн. Шинжлэх ухааны суурь хэл физикийн салбар улам бүр хүрээгээ тэлж, холимог хөтөлбөрийн тоог нэмж интералчлагдах хэрэгтэй байна. </p><p>Гэвч манайд жил ирэх тусам хүрээгээ багасгаж дифференциалчлагдаад. Нөгөө талаас энэ интералчлах, дифференциаллагдаг үйлдлийг хамгийн сайн ойлгох хүмүүс физикчид өөрсдөө хэдий боловч энийг ойлгож нэг зүгт харж чадахгүй байна.</p><p><img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ab21e9b0934737fdbff074640985b71a.jpg" data-size="417.94171220401,650" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ab21e9b0934737fdbff074640985b71a.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;">Баярлалаа. </p><p style="text-align: justify;"><br style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: Roboto, sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; orphans: 2; text-align: start; text-indent: 0px; text-transform: none; white-space: normal; widows: 2; word-spacing: 0px; -webkit-text-stroke-width: 0px; background-color: rgb(255, 255, 255); text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;"></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/сансар" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">сансар</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/сансар судлал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">сансар судлал</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tbeg')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tbeg&text=Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tbeg')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/tbeg" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/tbeg"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(10) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780205230.1828"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="6359d822-5a2b-4f2b-95f1-e2ff7683b550">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [118.43.118.74] ・ 2021.04.26</span>
<a onclick="addReply('6359d822-5a2b-4f2b-95f1-e2ff7683b550')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Saihan zaluus amjilt husie ! Mongolchuud technology-iin salbart hurungu oruulalt mash ih heregtei. StartUp company-uudiig 5 jil tatbaraas chuluuluh heregtei. Alivaa tender, sudalgaanii ajild zaaval ih surguuliin bagsh sudlaachidiig oruulj ajiluuldag huuli-tai boloh heregtei. Ih surguulid bgaa chadvarlag bagsh naraa demjij sudalgaa shinjilgeenii ajiluud deer medleg chadvariig ni zuv ashiglaj zohion bguulah chiglel deer tur bol company-uud hamtarch ajillah heregtei. Tegehgui bol chadvarlag zaluus yavaandaa zevreed huuchin technology-toi uldeh esvel gadaad oron ryy yavah gesen 2 zam l uldene.
Mongolchuud bid nar hamtarch surah heregtei. Huvi huvidaa mash ih ambitstsai bdag mash tom saad boldog shuu.</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="3ecc3949-1a18-4362-b176-f12a319d21d8">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [119.40.99.35] ・ 2020.10.26</span>
<a onclick="addReply('3ecc3949-1a18-4362-b176-f12a319d21d8')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>МУИС-ийн захиргааны зөвлөлд үеэлүүд суудаг биздээ. Лодойравсал, Заяабаатар гээд. Бөөн ашиг сонирхлын зөрчилтэй газар. Заяабаатар нь Лодойгийнхоо захиалгаар энэ хэдийг дарлаж байгаа юм байна даа. Монгол хэлнийхээ ахмадуудыг Чоймаагаас бусдыг нь халчихсан байх шүү. МҮОНРТ-ээс дутахгүй хөгийн газар болждээ МУИС</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="1c262e0c-6a59-48e3-9ee5-858ed41ceeff">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [122.201.21.133] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('1c262e0c-6a59-48e3-9ee5-858ed41ceeff')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Амралтын өдөр сайхан ярилцлага уншлаа. Иймэрхүү залуучуудын талаар нийтлэл тогтмол байдаг бол сайхан байна. </p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="fa44d70e-32a4-4232-bffb-6b154614419c">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [66.181.184.196] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('fa44d70e-32a4-4232-bffb-6b154614419c')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Ийм залууст урам өгч дэмжих л хэрэгтэй. Манайх оюуны хөдөлмөр эрхлэгчдээ дэндүү их хаях юмаа. Амжилт хүсье залуусаа</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="acc9eaf9-659d-40b0-ac86-7b0cae985be6">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [193.108.118.190] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('acc9eaf9-659d-40b0-ac86-7b0cae985be6')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Хөөрхөн 5 жилийн дараа дарга болно гээд мөрөөдчихсөн. Японд чанаргүй докторууд их төгсөх юм. Ш/ухаанд 5 жил маш бага хугацаа.</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="bb5b4f4e-0104-407f-a064-ce3bc12bff15">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [172.104.64.125] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('bb5b4f4e-0104-407f-a064-ce3bc12bff15')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Neeree bodohod mongoliin ediin zasgiig neg company bosgono shuu! Ene zaluus hiimel daguul gej tuilshrahgui uur technologiin zuils deer ajlaasai! </p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="6a4326a6-241b-434b-941c-7e0de7188f5d">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [122.201.21.133] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('6a4326a6-241b-434b-941c-7e0de7188f5d')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Уншихад үр өгөөжтэй ярилцлага болжээ. Маш олон санаа эндээс авч болохоор байна.
</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="048c4b16-d877-41e1-a609-62d821773d7e">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [192.82.73.174] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('048c4b16-d877-41e1-a609-62d821773d7e')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Том зорилготой залуус байна. Амжилт хүсье. Бид яах ч аргагүй түүхээ ярьж цээжээ дэлдэх биш технологид хөрөнгө оруулах цаг болсон шүү. </p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="daa83140-f937-4e27-8b57-60041d835228">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [103.57.94.23] ・ 2020.10.24</span>
<a onclick="addReply('daa83140-f937-4e27-8b57-60041d835228')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Иймэрхүү эрч хүчтэй залуус тэгээд удахгүй бууж өгөөд буцаад гадаадруу явдымдөө. </p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="2dd70d8f-d58c-4b19-bad2-cae4ef6f566d">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [103.212.118.231] ・ 2020.10.24</span>
<a onclick="addReply('2dd70d8f-d58c-4b19-bad2-cae4ef6f566d')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Лодой тэргүүтэй хэсэг бүлэг хүмүүсээс болж монголын шинжлэх ухааны салбар балран доройтож байна. Бас энэ чиглэлээр хүүхэд залуусаа дэмжих дээр манай боловсролын салбар ажилгүй байна</p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div>
<script>
var foreign_key = '35481';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'acecb8d89324396fa1cdaaf6c146888f44a54dab1b10057d290619d51c8cd6d5149218324b850bd71e17cd1d71f926658ccc302c335e6a741fd60b77bf3f4f93');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'acecb8d89324396fa1cdaaf6c146888f44a54dab1b10057d290619d51c8cd6d5149218324b850bd71e17cd1d71f926658ccc302c335e6a741fd60b77bf3f4f93');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'acecb8d89324396fa1cdaaf6c146888f44a54dab1b10057d290619d51c8cd6d5149218324b850bd71e17cd1d71f926658ccc302c335e6a741fd60b77bf3f4f93');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/nasa-tsaashid-angarag-ruu-yawakh-uridchilsan-beltgelee-khiine">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a1c2ae771950f0298fac7b596463bcd4_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a1c2ae771950f0298fac7b596463bcd4.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/technology">
Технологи </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/nasa-tsaashid-angarag-ruu-yawakh-uridchilsan-beltgelee-khiine">
NASA дараагийн зогсоолоо Ангараг гэж зарлалаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
04 сарын 07, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/cos">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e3f2c3d412920c4b0a2f5ebdd0ebafc9.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e3f2c3d412920c4b0a2f5ebdd0ebafc9.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/cos">
Хятад улстай хамтарсан сансрын нислэг хийвэл манай улсад хамгийн тохиромжтой бас хямд өртөгтэй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
03 сарын 12, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/sansariin-nisleg">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/5c8d5bc74f17dc8cdc1db69f7f1c461a.jpeg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/5c8d5bc74f17dc8cdc1db69f7f1c461a.jpeg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/sansariin-nisleg">
Ж.Гүррагчаа: Ийм өндөр шагналуудыг зэрэг авна гэдэг миний хувьд асар их хүндэтгэл </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
03 сарын 22, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/janibekov">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/810f5836bfbe0d47056ebd1a4ad62cb1.jpeg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/810f5836bfbe0d47056ebd1a4ad62cb1.jpeg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/janibekov">
В.А.Жанибеков: "Өөрийн улсын багийг биш Монголын багийг илүү дэмжих үе ч байсан" </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
03 сарын 22, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khun-ekh-delkhii-sansriin-uudam-uzesgelengees-ontslokh-uzweruud">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/bf5436dd3e09509c5cea06424ef2b3e2.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/bf5436dd3e09509c5cea06424ef2b3e2.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khun-ekh-delkhii-sansriin-uudam-uzesgelengees-ontslokh-uzweruud">
“Хүн-Эх дэлхий-Сансрын уудам” үзэсгэлэнгээс онцлох үзвэрүүд </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
03 сарын 22, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nrdl";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Бид сансар, гариг судлал, түүний эзэмшил, ашиглалтын тухай ярихаар “хорхогтой савандаа буудуулж” хөөрч байгаачлан хэдий болтол өөрсдийгөө даапаалж, хоцрогдлын эмгэгээрээ хошин шог хийн баясаж суух вэ. Гаднын компаниуд сансрын орон зайд хиймэл..." />
<meta name="keywords"
content="сансар, сансар судлал" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Бид сансар, гариг судлал, түүний эзэмшил, ашиглалтын тухай ярихаар “хорхогтой савандаа буудуулж” хөөрч байгаачлан хэдий болтол өөрсдийгөө даапаалж, хоцрогдлын эмгэгээрээ хошин шог хийн баясаж суух вэ. Гаднын компаниуд сансрын орон зайд хиймэл..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3c798e9ac51585edab9481d130a608c6.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3c798e9ac51585edab9481d130a608c6.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Бид сансар, гариг судлал, түүний эзэмшил, ашиглалтын тухай ярихаар “хорхогтой савандаа буудуулж” хөөрч байгаачлан хэдий болтол өөрсдийгөө даапаалж, хоцрогдлын эмгэгээрээ хошин шог хийн баясаж суух вэ. Гаднын компаниуд сансрын орон зайд хиймэл..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="http://peak.mn/files/profile/ba56fd9950e29ffac7bfa2716cab9a03.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC" class="uk-text-semi uk-link-text">Д.Даваадулам</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">04 сарын 26, 2021</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tbeg')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tbeg&text=Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tbeg')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3c798e9ac51585edab9481d130a608c6.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3c798e9ac51585edab9481d130a608c6.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Бид сансар, гариг судлал, түүний эзэмшил, ашиглалтын тухай ярихаар “хорхогтой савандаа буудуулж” хөөрч байгаачлан хэдий болтол өөрсдийгөө даапаалж, хоцрогдлын эмгэгээрээ хошин шог хийн баясаж суух вэ. Гаднын компаниуд сансрын орон зайд хиймэл дагуулаараа өрсөлдөцгөөж, шинэ зах зээлээс хөрөнгө босгох гэж улайрч байхад бид ширэнгэнд төөрсөн сармагчин лугаа ангайсаар үлдмээргүй л байгаа биз дээ. </p><p style="text-align: justify;">Хиймэл дагуул бүтээгч гадны гарааны жижигхэн компанийн хөрөнгө манай улсын нийт ДНБ-тэй тэнцэнэ гэхээр үндэсний мэргэжилтнээ бэлтгэж, анхны хиймэл дагуулаа хөөргөчихсөн бидэнд түүнээс ч том амбиц яагаад байж болохгүй гэж. </p><p style="text-align: justify;">Энэ асуудлаар энэ удаа Монголын сансрын технологийн анхны багийн ахлагч, МУИС, Физикийн тэнхимийн дэд профессор доктор, МУИС-ийн Нано Хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лабораторийн эрхлэгч. Д.Эрдэнэбаатар, мөн судлаач, доктор Т.Бэгзсүрэн нарыг урьж ярилцлаа.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><blockquote><p style="margin-top: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-bottom: 0px !important; margin-left: 0px; font-size: 16px !important; line-height: 22px !important; font-style: normal !important; color: inherit !important; text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong>МОНГОЛ УЛС ХИЙМЭЛ ДАГУУЛЫН НАРИЙВЧИЛСАН ТЕХНОЛОГИОР МЭРГЭШСЭН БАГТАЙ БОЛЛОО</strong></span></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Сансрын технологиор докторын зэрэг хамгаалсан гурав дахь монгол мэргэжилтэн болсон Т.Бэгзсүрэн танд, Д.Эрдэнэбаатар тэргүүтэй сансрын технологийн анхны багт баяр хүргэе. </strong></p><p style="text-align: justify;">-Т.Бэгзсүрэн: Баярлалаа. 2019 онд Япон улсын Хоккайдогийн их сургуульд сансрын технологийн чиглэлээр докторын зэрэг хамгаалж, сургуульдаа зочин судлаачаар ажиллаж байгаад Монголдоо хоёр сарын өмнө ирлээ. Хөл хорионоос 9 сарын дундуур гараад одоо МУИС-д багшийн ажилдаа буцаж орохоор хөөцөлдөөд явж байна. Бидний багт мөн МУИС, Физикийн тэнхимийн ахлах багш, доктор Нано Хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лабораторийн судлаач Т.Төртогтох бий. Бид Монгол Улсын Засгийн газраас хэрэгжүүлж байгаа “1000 инженер” хөтөлбөр, мөн НҮБ-ын хөтөлбөрөөр суралцаж төгссөн. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;">-<strong>Өндөр технологийн бүтээл туршиж, үйлдвэрлэж үр шимийг нь үздэг гал тогоонд нь сурч, ажиллаж байгаад ирсэн мэргэжилтний монголдоо тээж ирсэн зорилгыг нь сонирхвол? </strong></p><p style="text-align: justify;">-Товчхондоо сансрын технологийг монголдоо нутагшуулах нь манай багийн гол зорилго.Хиймэл дагуулын нарийвчилсан технологиор мэргэшсэн монгол инженерүүдийн анхны баг гэж хэлж болно. Компьютертой харьцуулан жишвэл төв процессортой, гаднаас өгөгдөл оруулах камер, микрофон, гар зэрэг зүйлсийн чиглэлээр би сурсан бол батерей тэжээлийн системийг нь Эрдэнэбаатар, гол процессорын ажлыг Төртогтох сурсан гүйцэтгэсэн үг.</p><p style="text-align: justify;">Багаараа ямар ч системийг шинээр хийх өндөр чадвар эзэмшсэндээ баяртай байна. Тиймээс бид жижиг төсөл гэхээсээ илүү алсын хараатай, хэтийн зорилготой, Монголын хөгжилд “цахиур хагалах” өндөр технологи дээр төрийн бодлого дэмжлэгтэй ажиллах юм сан гэж хүсэж, эрмэлзэж байна. Яг үнэндээ бид жижиг төсөл дээр ажиллаж хугацаа алдмааргүй байна.</p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/4ac54cd3f42a505fe7192d361e120266.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/4ac54cd3f42a505fe7192d361e120266.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(0, 0, 0);"><strong>-Нэг үгээр сансрын технологийн чиглэлээрээ ажиллана гэсэн үг үү? </strong></span></p><p style="text-align: justify;">-Ганцхан сансрын гэж хязгаарлаж болохгүй л дээ. Нэг жишээ яръя. Хамгийн аюултай зам туулж байж, сургуульдаа очдог хүүхдүүдийн тухай гадаадууд хийсэн баримтад киног Японд байхдаа үзлээ. Тэнд сургуульдаа явж байгаа хоёр монгол хүүхдийн тухай гарч байна. Охин аавтайгаа мотоциклоор сундалдаад сумын төвд ирдэг бол өөр айлын хүү мориор 30 км давхисаар сумынхаа сургуульд ирдэг. Эрэгтэй хүүхдийнх их боломжийн амьдралтай, гаднаа пажеро жиптэй. Гэхдээ монголд бензин үнэтэй учраас машинаараа яваагүй гэж хэлж байсан. Мориор, мотоциклоор явж байгаа хүүхдүүдийн хацар нь улайгаад, нулимс нь гоожоод хүйтэнд хэцүү харагдсан л даа. </p><blockquote><p style="text-align: justify;">Энэ киног үзээд хөдөө цасанд хальтардаггүй, өргөн дугуйтай, салхинд цохиулж элс шороонд нүдүүлэхээс хамгаалсан бүхээгтэй, шатахууны бэрхшээлтэй тулгарддаггүй авсаархан унаа хэрэгтэй юм байна гэсэн бодол төрж байлаа.</p></blockquote><p style="text-align: justify;">Бас би карантенаас гарчхаад хамгийн түрүүн хотын түгжрэлтэй нүүр тулсан. Энэ үед мөн Улаанбаатарт мөн л адилхан жижиг унаа хэрэгтэйг ойлгосон. Уламжлалт аргаас татгалзсан, шинэ технологи ашигласан ийм унааг хамгийн түрүүн хийх юм сан гэж бодож төлөвлөж байна. </p><p style="text-align: justify;">Зөвхөн дэлхийн гадаргын зураг авдаг хиймэл дагуул бүтээхээр хэдэн зуун гарааны компани ажиллаж байгаа мэдээг саяхан уншиж байсан. Маш ирээдүйтэй салбар гэж үзээд энэ зах зээл рүү хошуурах компаниудын тоо асар хурдан нэмэгдэж байгаа гэсэн. </p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2420c9e85ecf5650b20575e230ce02d8.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2420c9e85ecf5650b20575e230ce02d8.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><blockquote><p style="margin-top: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-bottom: 0px !important; margin-left: 0px; font-size: 16px !important; line-height: 22px !important; font-style: normal !important; color: inherit !important; text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">“МОНГОЛЧУУД БИД Ч САНСАР РУУ ТЭМҮҮЛЭХ ЁСТОЙ”</span></strong></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ер нь сансрыг ашиглах, сансар судлалд оролцох гэдгийг өнөөдөр ямар байдлаар ойлгож, харж, үр дүнг хүлээх ёстой юм бэ? </strong></p><p style="text-align: justify;">-Газар зүйн хувьд хоёр хэмжээсээр төсөөлбөл улс орнууд аль хэдийн газар нутгийг хуваагаад авчихсан. Тиймээс одоо улс орнуудын энэ уралдаан дээшээгээ сансар руу тэмүүлж байна. Дээшлэх тусам гүн орон зай биднийг хүлээж байна. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Хамгийн их хөрөнгө хаяж, хамгийн нарийвчилсан гүнзгий судалгаа хийж байгаа физикч, шинжлэх ухаан технологийн эрдэмтэд бүгд сансрын орон зайг судалж байна. </p><p style="text-align: justify;">Элон Маскийн “SpaceX” компани гэхэд марс гариг дээр хүн амьдрах төсөл хэрэгжүүлж байна. Дэлхийн гадарга дээрээс өөр гараг ертөнцийг ажиглан судлахад дэлхийн агаар мандал шуугиан тарьж саад болдог учраас одон орон ажиглах телескопыг сансарт гаргадаг. Үүний жишээ бол Хаббле болон Кеплерийн сансрын телескоп. НАСА орчлон ертөнцийн үүсэл гарал, галактикийн үүсэх явцыг судлахаар Жамес Веббийн сансрын телескопыг 2021 оны намар хөөргөхөөр бэлдэж байна. </p><p class="fr-text-bordered" style="text-align: justify;">Үнэ өртөг нь хэдэн тэрбум доллараар яригдана. Тэр байтугай солир, сансрын жижиг биетүүдээс түүхий эд гаргаж авах, сарнаас эрдэс баялаг олборлох гээд Америк, Хятад болон бусад орны судалгааны олон жишээ бий.</p><p style="text-align: justify;">Хүн төрөлхтний бусад амьтдаас ялгарах гол шинж нь ирээдүйг урьдчилан таамаглаж түүнд тохирсон үйл ажиллагааг урьдаас төлөвлөх гэж Япон гаралтай Америкийн онолын физикч эрдэмтэн хэлсэн байдаг. Тиймээс монголчууд бид ч ирээдүйгээ харж, аль болох сансар руу тэмүүлж амьдрах ёстой юм. Сансарт гарна гэдэг стратегийн хувьд ч, үндэсний аюулгүй байдалд ч чухал ач холбогдолтой. Энэ бол Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын 12 заалттай шууд холбогддог салбар. </p><p style="text-align: justify;">Ирээдүйд бэлэн байх үүднээс энэ технологийг бид өөрсдөө өөрсдөө эзэмшиж, хийх ёстой л доо.</p><p style="text-align: justify;"><strong><br></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ямар үед эзэмшсэн, ямар үед хийж, үйлдвэрлэж байна гэж үзэх юм бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Жишээ нь GPS системийг жаахан хурдтай биет дээр тавихаар байрлал нь зөрж эхэлдэг. Физикийн хурдны алдаанаас гадна цаанаасаа програмчлагдсан байх магадлалтай. Ийм байдлаар гаднын систем хэрэглэж байгаа тохиолдолд гэв гэнэт унтрах, ажиллахаа болих, байрлал өөрчлөгдөх тохиолдолд бид ямар учиртайг нь мэдэх боломжгүй. Мөн холбоо харилцааны хиймэл дагуул нэг л өдөр ажиллахаа байчихвал бид яаж ч чадахгүй гэсэн үг.</p><p style="text-align: justify;">Ер нь хиймэл дагуулаас мэдээлэл авахгүй, ашиглахгүй салбар гэж үгүй. </p><p style="text-align: justify;">Жишээ нь саяхан олсон Хүннүгийн Луут хотын археологийн олдворыг сансрын мэдээг ашиглаж тогтоосон гэж дуулсан. Манайх шиг өргөн уудам газар нутагтай, газар тариалан, мал аж ахуй эрхлэлдэг орны тухайд талбайн аль хэсгээс хамгийн их ургац авч болох, хаана бэлчээр сайтай байгаа, өвс ногоо ямар шалтгаанаар өвчилсөн, сийрэгжсэн,хаана талхдагдсан гэх зэргээр мэдээллийг сансрын хиймэл дагуулаас маш нарийн зураглалаар авч болно.</p><p style="text-align: justify;">Өнөөдөр манай зарим тариаланчид дрон, нисдэг төхөөрөмж ашиглаж талбайн зураг авдаг гэх боловч үүний хамрах хүрээ нь бага. Монголын нийт газар нутгийн хувьд ч энэ үүргийг зөвхөн хиймэл дагуул гүйцэтгэх боломжтой. Одоо ч зарим тохиолдолд гүйцэтгэсээр байгаа.</p><p style="text-align: justify;"><strong><br></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ганц ч хиймэл дагуулгүй учраас мэдээг дандаа түрээсэлж худалдаж авч байгаа гэсэн үг үү? </strong></p><p style="text-align: justify;">-Манайд нэг ч хиймэл дагуул байхгүй. Хүмүүс нөгөө “Мазаалай” чинь яасан бэ гээд байдаг.</p><p style="text-align: justify;">“Мазаалай” 2017 оны 7-р сард сансрын тойрог замд гарч хоёр жил дэлхийн нам орбитоор нисэж үүргээ гүйцэтгэсэн шүү ээ. Ингээд 2019 оны 5-р сарын 12-нд дэлхийн агаар мандалд европ орчимд орж дууссан. “Мазаалай” төсөл шинэ технологийг сансарт турших, хүний нөөцийн анхны багийг бэлдэх зорилгоо бүрэн биелүүлсэн.</p><p style="text-align: justify;">Харин мэдээ түрээсэлж байгаа тухайд УЦУОШГ, ОБЕГ-аас эхлээд бүхий л байгууллага, хувь хүн, монголчууд бид өнөөдөр ОУ-ын байгууллага, бусад улс орон, компанийн хиймэл дагуулаас мэдээг төлбөртэй, төлбөргүй хэлбэрээр авч ашиглаж байна. </p><p style="text-align: justify;">ДДэш ТВ, Монгол Сат компани гэхэд гаднын хиймэл дагуулын мэдээлэл дамжуулах шугам түрээсэлж монгол орон даяар тоон телевизийн үйлчилгээ үзүүлдэг. Тавган антентай телевиз бол Монголд хиймэл дагуулыг төлбөртэй ашиглаж байгаа хамгийн том жишээ болов уу. </p><p style="text-align: justify;">Нийслэлийг дээрээс нь харсан 10х10км-ын талбайг хамарсан өндөр нарийвчлалтай хиймэл дагуулын зураг авъя гэвэл нэг зураг нь ойролцоогоор 1000 $ үнэтэй байдаг.</p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/16be1b5f76d3f1855bcef365b9413f5e.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/16be1b5f76d3f1855bcef365b9413f5e.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><blockquote><p style="margin-top: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-bottom: 0px !important; margin-left: 0px; font-size: 16px !important; line-height: 22px !important; font-style: normal !important; color: inherit !important; text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);">“САНСРЫН ТЕХНОЛОГИ БУСДЫГАА ТҮҮЧЭЭЛЖ, АГУУЛЖ БАЙДАГ” </span></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ийм байдлаар гаднын хиймэл дагуулын мэдээ мэдээллийг ашиглаад явахын үр дагаврыг хэлбэл?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Д.Эрдэнэбаатар: Бүх зүйл явж явж эдийн засагтай холбогддог. Өнөөдөр бид мэдлэгийн эдийн засгийн цаг үед амьдарч байна. Бидний хэрэглэж байгаа тоног төхөөрөмжийн нийт үнэ өртөгийн 70 аас дээш хувь нь түүний дизайн, шийдэл ноу хауг гаргагчдад очдог. </p><p style="text-align: justify;">Жишээ нь IPHONE утасны ард Хятадад угсарсан, Америкт загвар гаргасан гэж бий. Тэгвэл дээрх судалгаагаар жишиж үзвэл энэ утсыг үйлдвэрлэхэд Хятадууд бараа материал, сэлбэг хэрэгсэл, хүн хүчээ гаргаж, үйлдвэрээ ажиллуулсан ч түүний ноу хауг гаргасан, технологийг бий болгосон Америкчууд уг утасны нийт орлогын 70 хувийг авдаг.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Тэр утсыг үйлдвэрлэхэд монголчууд бид ч хувь оруулж байгаа. Нөгөө газраа ухаж, хэдэн мянган хүн хүч ажиллуулж, байгаль орчиндоо асуудал үүсгэж, бөөн ажил болж алт, зэс, нүүрсээ гаргачхаад тэдний 10 хувьд ч хүрэхгүй орлого олж суугаа. Хүний юм ашиглана гэдэг чинь угтаа ийм байдал үргэлжилсээр байна л гэсэн үг. </p><p style="text-align: justify;"><strong>Т.Бэгзсүрэн: </strong>Монгол Улсын нийт ДНБ 13 тэрбум доллар буюу ганцхан тэрбумтан хүний хөрөнгөтэй тэнцүү. Тухайлбал “Амазон”-ыг үүсгэн байгууласан Жефф Безосийн нийт хөрөнгө манай улсын хөрөнгөнөөс 14 дахин их, 170 гаруй тэрбум $. Тэгвэл Монгол Улс 3 сая хүнтэй нэг компани гэж үзвэл яг нэг л бизнесээ тордоод дэлхийн зах зээл дээр гараад ирвэл иргэдийн, монголын нийт орлого огцом өснө. </p><p style="text-align: justify;">Үүний түлхүүр нь өндөр технологи шингэсэн ганцхан л үйлдвэр. Чадварлаг, хүчтэй баг маш сайн зохион байгуулалттайгаар гүйцэтгэхэд хангалттай. Энэ өндөр технологийн нэг жишээ нь сансрын технологи байж болно гэж манай баг үзэж байгаа.</p><p style="text-align: justify;"><strong><br></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бид та бүхний яриад байгаа технологийн хөгжлөөс хэр хоцроод байгаа бол?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Д.Эрдэнэбаатар: </span></strong>Технологи байнга өөрчлөгдөж хөгжиж байдаг. Тиймээс шинэ гарч байгаа технологийг барьж авахад яг адилхан түвшинд тэдэнтэй өрсөлдөөд явах бололцоотой. </p><p style="text-align: justify;">Ер нь бид араас нь хөөвөл хэзээ ч гүйцэхгүй. Харин тэр дундаас тодорхой нэг чиглэлийг барьж авч тэдний урд нь алхаж орох хэрэгтэй. Тэнд нь үсэрч очих ёстой.</p><p style="text-align: justify;">Нэг л чиглэлд сэтлээд гараад ирвэл бусад нь аяндаа дагаад өндөр түвшинд очдог байгалийн хууль бий. Жижиг оврын буюу нано хиймэл дагуул гэж яриад байгаа салбар харьцангуй шинэ залуу салбар. Цөөн хүн хүч шаарддаг, уламжлалт том сансрын технологи шиг нүсэр биш учраас бидний эдийн засагт тохирсон. Америк, Япон, Хятад, Энэтхэг шиг хэдэн тонн уламжлалт хиймэл дагуул сансарт гаргана гэж даахгүй хоол руугаа явах ямар ч шаардлагагүй. </p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Т.Бэгзсүрэн: </span></strong>Сингапурын сансрын технологийн жижигхэн гарааны компанийн гарааны хөрөнгө нь тэрбум $-оор хэмжигддэг. Бид үүнийг л хэлээд байгаа хэрэг.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Сансрын, орчны, нано, био, кибер гэх зэргээр технологийг ангилдаг. Яагаад заавал сансрын технологи гэж?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Д.Эрдэнэбаатар</span></strong>: Нэгт мэргэшсэн баг нь байна, зорилго байна. Мөн сансрын технологи агуулгаараа нөгөө технологиудаа түүчээлж, тэднийгээ агуулж явдаг. Үүний үр дүнд бусад технологиуд өнөөдрийн түвшинд хөгжсөн түүхтэй. Түүчээ технологийг сонгон авч түүн рүү зорьж тэмүүлж байж үр дүнгүүдээ гаргаж авна. Өндөр технологийн өөр нэг жишээ болох биотехнологийг хар л даа. Хэрэв манайд энэ технологи өндөр хөгжсөн байсан бол ковидын эсрэг вакцин гаргачхаад гурван шатны тестийг нь амжилттай давж дэлхий нийтэд зарж байх боломж байсан. Үүнд өнөөдрийн нүүрсний үйлдвэрлэл шиг тэр олон хүн хүч, техник, газар нутаг хэрэгтэй юу. Ер нь бид ганц салбарын зах зээл хараад хэдий болтол суух вэ?</p><p style="text-align: justify;"><strong>“БИДЭНД АЛБАН ТУШААЛ, ХУВИЙН ХӨРӨНГӨ ХЭРЭГГҮЙ”</strong></p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Т.Бэгзсүрэн:</span></strong> Монголчууд бид бие биедээ итгэхээ больчихоо юу гэж заримдаа боддог л доо. Улаанбаатартаа ирэхэд л энэ бодлыг батлах гэсэн юм шиг орчин нүдэнд шууд туссан. Байгууллага, газар бүр том том хашаатай хороо барьчихсан. Хэнээс юунаас юугаа хамгаалж, хаацайлаад, харамлаад байгаа бүү мэд. Машин явах зайгүй битүү хашаа. Гудамнууд нь мухар. Нийслэлийн түгжрэлийн нэг шалтгаан нь энэ юм биш үү. Үүний цаана бол нийгмийн итгэлцэл ямар байгааг харуулаад байх шиг. </p><p style="text-align: justify;">Үүн шиг сураад ирсэн, хийгээд туршлагажсан залуусдаа итгэж, дэмжээрэй гэж хэлмээр байна. </p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">Монголчууд бид хэрэглээндээ, бас үр ашгаа мөд өгөхгүй салбарт дэндүү их хөрөнгө зарж байна.Монголын нэн чухал хэрэгцээ км нь 1 тэрбум төгрөгийн зам мөн үү? Одоо тэгвэл технологид хөрөнгөө оруулаад үзье л дээ. </p><p style="text-align: justify;">Бид өнөөдөр залуу байна. Бидэнд албан тушаал, хувийн хөрөнгө хэрэггүй. Сурсан мэдсэн зүйлээ хийж үйлдвэрлэлд нэвтрүүлмээр байна., бас сургамаар байна. Миний хувьд ойрын таван жилдээ удирдах албан тушаал, бичиг цаас эрхлэхгүй, нарийн технологи дээр ажиллана гэсэн төлөвлөгөөтэй байна. Ингэж бүх хүчээ МУ-ын технологийн хөгжилд зориулахын тулд ахуйдаа, ар гэртээ санаа зовохгүй байх нөхцөл л чухал.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Та бүхний Япон улсад мэргэжлээрээ ажилласан, судалгаа хийсэн туршлагыг сонирхвол?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Д.Эрдэнэбаатар:</span></strong> Миний хувьд Японы “Хорюү-4” хиймэл дагуул, Сингапур Японы хамтарсан “Спатиум”, Монголын “Мазаалай” хиймэл дагуулууд дээр ажиллаж байсан. Манай багийн гишүүн Т.Төртогтох нь “Мазаалай” хиймэл дагуулаас гадна Японы “Угуйсу” хиймэл дагуул дээр ажилласан. Тэр хиймэл дагуул одоо ч сансарт дэлхийн зургийг аваад явж байгаа. </p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Т.Бэгзсүрэн:</span></strong> Миний хувьд Японы Филлипинчүүдэд бүтээж өгсөн хиймэл дагуулын хайперспектр камер дээр ажиллаж байсан. Зориулалт нь ургамлын өвчлөл, ургац, бэлчээрийн доройтол, усны байршилгэх мэт зүйлсийг нарийвчлан ангилан ялгадаг камер. Ийм төрлийн камерийн зургын хэрэглээ маш их байдаг л даа. Сүүлд Филиппинд гадил жимсний панама мөөгөнцрийн өвчин гарах үед өвчлөлтэй талбай дээр нь очиж хэмжилт хийж байсан. Газар дээр баталгаажуулж зургыг аваад дараа хиймэл дагуултай харьцуулах зорилготой. Мөн 2017 онд Японы камерийг нутагтаа авчирч МУИС-ын ой судлалын багштай хамтарч Богд уулын Нүхтийн амны ойн зургийг авч мөөгөнцөр төрлийн амьд биет үржсэнийг камераараа тогтоосон. Харахад өвчингүй юм шиг моднууд ногооноороо.Гэтэл камерт хаана ямар хэмжээгээр өвчлөөд байгаа нь тодорхой гардаг. Ийм жишээ олон бий.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-“1000 инженер”ийн хөтөлбөрт хамрагдаж, гэрээгээр сурсан гэсэн. Хэрэв ийм гэрээгүйгээр сурсан бол Монголдоо хэзээ ирэх байсан бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Т.Бэгзсүрэн:</span></strong>Ямар ч байсан ковид дуустал Японд байх байсан болов уу. Ковидын үеэр гэр бүлээрээ ирсэн болохоор ихээхэн мөнгө, бас карантин гээд багагүй цаг хугацаа зарцууллаа. Тэнд миний хийж байсан төсөл дуусаагүй, төсөв хөрөнгө нь ч хангалттай байсан. Гэхдээ тэнд сурч, ажиллаж байгаа монгол залуусын, бидний том зорилго бол монголдоо хийж бүтээж, эзэн нь болж амьдрах хүсэл мөрөөдөл. Японд бүх юм хангалттай, сайхан, юм хийх боломж дүүрэн. Гэхдээ л цаанаа хүний л юм бол хүний юм. Залуу насаа өөр улсын хөгжилд зориулаад, хүний юм хийгээд байхаар бас л юм бодогддог л доо. </p><p style="text-align: justify;">Япончууд биднийг нутагт нь ажиллаад байвал ажиллуулаад л байна. Ингэж өндөр чадвартай, нарийн мэргэжилтэй залуусыг ажиллуулж чадсанаараа тэд их зүйлийг хожиж байгаа. Үүний тулд ч ар гэр, ахуйн асуудалд санаа зовох зүйлгүй байлгадаг.</p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Д.Эрдэнэбаатар:</span></strong>Хүний нөөцийн бодлого гэдэг нь аливаа мэргэжилтнийг гадаадад сургаж мэргэжил дээшлүүлүүлэхээр хязгаардагдах биш, мэргэжлээрээ тогтвортой ажиллаж, үр дүнг нь улс орон нь хүртдэг байх тухай гэж ойлгож байна. Манай улс хөгжлийн бодлогодоо Сансар судлалын салбарыг хөгжүүлье гээд 2050 он хүртэл тов тодорхой гарсан байдаг. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Та нарын яриад хөгжүүлэх гээд байгаа салбарын ойрын ирээдүйн боловсон хүчний нөөц, бодлого ер нь ямар байна гэж бодож дүгнэдэг вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Т.Бэгзсүрэн:</span></strong> 2050 онд одоо байгаа ажил мэргэжлийн 47 хувь нь устаж үгүй болох, харин ирэх 25 жилд ажлын байрнуудын 25 хувь нь машинаар солигдох таамаглал бий. Кассчин, банкны теллэр машинаар солигдоод эхэлснийг бид мэднэ. Багш мэргэжил онлайн сургалтад шилжээд эхэллээ. </p><p style="text-align: justify;">Ер нь сайн оюутнууд багшаас чиглэлээ л асуухаас биш хэзээ ч нарийн деталь зүйлүүдийг асуух шаардлагагүй болж байна. Хөгжлийн нөлөөгөөр маш их зүйл өөрчлөгдөж байгаа ч нэг л зүйл өөрчлөгдөхгүй.Дэлхий эргэдгээрээ эргэх учир байгалийн шинжлэх ухаан өөрчлөгдөхгүй.Нэг хошин яриа байдаг л даа. Их сургуулийн физикийн багшаас социализмийн үед багшлах, одоо багшлах ямар ялгаа байна гэж асууж л дээ. Багш физик физикээрээ л байна гэсэн гэдэг. </p><p style="text-align: justify;">Нийгмийн байгууламж, нийгмийн бүтцээс хамаардаггүй шинжлэх ухаан байгалийн шинжлэх ухаан. Түүнийг ойлгодог хэл нь математик, физик. Үүнийг системтэй үзэхгүйгээр байгалийн шинжлэх ухаан, өндөр технологи руу нэвтрэх боломжгүй</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><em><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Д.Эрдэнэбаатар</span></em><span style="color: rgb(41, 105, 176);">: </span>Энэ байдал давхар давхар олон зүйлээс шалтгаалах ч 2014 оны боловсролын шинэчлэл гол нөлөө үзүүлсэн гэж бодож байна. Урд нь оюутан, сурагчдын судлахзаалгах хичээл тодорхой байсан. Одоо сурагчид хичээлээ сонгохдоо нийгэмд хэрэгтэйг биш өөрт амар сонголт хийж байна. Голдуу нийгмийн салбарыг сонгодог болсон. </p><p style="text-align: justify;">Жишээ нь сурагчид 10-р ангид орохдоо цааш судлах чиглэлээ сонгодог. Гэтэл эмч болох сонирхолтой хүүхдүүдийн сонголтыг эс тооцвол физик, хими, биологи гурвыг хүүхдүүд бараг сонгохоо больсон. 9-р анги төгсөж байгаа бүлгүүдээс физик сонгож байгаа хүүхдүүд 12-оос цөөн байвал бүлэг үүсгэдэггүй. Гэтэл цөөн бүлэгтэй захын болон жижиг дунд сургуулиудад 12 хүүхэд яагаад ч хүрдэггүй байх жишээтэй.</p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(0, 0, 0);">-Сурагчид байгалийн хичээл сонгон суралцах нь буурч байгаа нь багш бэлтгэхтэй холбоотой юу? </span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Багшийн үнэлгээг ЭЕШ-аар үнэлдэг. Тиймээс багш зөвхөн сайн хүүхдүүд авна гэж хатуухандаа “шахалт үзүүлдэг”. Хүүхдүүдийн сонголтод багш нараас гадна эцэг эхчүүд ч их нөлөөлнө.<br><br></p><p>Энэ мэдлэгийг Монголд хамгийн сайн олгодог газар бол МУИС, тэр дундаа физикийн тэнхим байсан, ирээдүйд ч мөн байх ёстой. Гэтэл физик судалдаг залуус их цөөхөн болчихлоо. Дан физикээр яах юм бэ, гараад юу хийх юм бэ гээд сонгохгүй байх шиг байна. Гэтэл маш хэрэгтэй суурь мэдлэг бол физик. </p><p style="text-align: justify; margin-top: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-bottom: 0px !important; margin-left: 0px; font-size: 16px !important; line-height: 22px !important; font-style: normal !important; color: inherit !important;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Хоёрхон оюутан сурч байгаа гэсэн үнэн үү?</strong></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Өнөөдөр МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байна. МУИС-ийн оюутан 1-р курс төгсөөд мэргэжил сонгодог. Энэ бол бидний 2014 оноос хойш сонгосон зам. Харин энэ жилээс физик, физикийн багшийн хөтөлбөрийг 5-аас доош оюутан сонговол тэр жилдээ элсэлт авахгүй хаах шийдвэр гарсан. Үүнээс болж физикийн багшийн 2 дугаар түвшний хөтөлбөр энэ жил хаагдсан. Монгол улс 95 их дээд сургуультай. Эдгээрээс технологийн чиглэлээр мэргэжилтэн бэлтгэдэг 5 хүрэхгүй сургууль бий. МУИС-ийн хувьд байгалийн шинжлэх ухаанчийг бэлтгэдгээрээ ялгаатай. Шинжлэх ухаан, технологи “моод” болчихоод яриад байгаа юм биш, өндөр технологи өндөр үнэлэгддэг чиг хандлага улам хүчээ авч байхад бид хоцрох эрхгүй гэдгийг л хэлээд байгаа юм. Ирээдүйгээ харж, өнөөдрөөс хөдөлмөөр байна аа бүгдээрээ.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Олон улсад эсрэгээрээ байгаа байх..?</strong></p><p>-Сансрын технологийг хөгжүүлж байгаа хүмүүсийг хараарай дандаа физикчид. Бидний мэдэх Элон Маск хүртэл физикч хүн. Шинжлэх ухааны суурь хэл физикийн салбар улам бүр хүрээгээ тэлж, холимог хөтөлбөрийн тоог нэмж интералчлагдах хэрэгтэй байна. </p><p>Гэвч манайд жил ирэх тусам хүрээгээ багасгаж дифференциалчлагдаад. Нөгөө талаас энэ интералчлах, дифференциаллагдаг үйлдлийг хамгийн сайн ойлгох хүмүүс физикчид өөрсдөө хэдий боловч энийг ойлгож нэг зүгт харж чадахгүй байна.</p><p><img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ab21e9b0934737fdbff074640985b71a.jpg" data-size="417.94171220401,650" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ab21e9b0934737fdbff074640985b71a.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;">Баярлалаа. </p><p style="text-align: justify;"><br style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: Roboto, sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; orphans: 2; text-align: start; text-indent: 0px; text-transform: none; white-space: normal; widows: 2; word-spacing: 0px; -webkit-text-stroke-width: 0px; background-color: rgb(255, 255, 255); text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;"></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/сансар" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">сансар</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/сансар судлал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">сансар судлал</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tbeg')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tbeg&text=Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tbeg')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/tbeg" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/tbeg"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(10) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780205230.1828"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="6359d822-5a2b-4f2b-95f1-e2ff7683b550">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [118.43.118.74] ・ 2021.04.26</span>
<a onclick="addReply('6359d822-5a2b-4f2b-95f1-e2ff7683b550')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Saihan zaluus amjilt husie ! Mongolchuud technology-iin salbart hurungu oruulalt mash ih heregtei. StartUp company-uudiig 5 jil tatbaraas chuluuluh heregtei. Alivaa tender, sudalgaanii ajild zaaval ih surguuliin bagsh sudlaachidiig oruulj ajiluuldag huuli-tai boloh heregtei. Ih surguulid bgaa chadvarlag bagsh naraa demjij sudalgaa shinjilgeenii ajiluud deer medleg chadvariig ni zuv ashiglaj zohion bguulah chiglel deer tur bol company-uud hamtarch ajillah heregtei. Tegehgui bol chadvarlag zaluus yavaandaa zevreed huuchin technology-toi uldeh esvel gadaad oron ryy yavah gesen 2 zam l uldene.
Mongolchuud bid nar hamtarch surah heregtei. Huvi huvidaa mash ih ambitstsai bdag mash tom saad boldog shuu.</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="3ecc3949-1a18-4362-b176-f12a319d21d8">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [119.40.99.35] ・ 2020.10.26</span>
<a onclick="addReply('3ecc3949-1a18-4362-b176-f12a319d21d8')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>МУИС-ийн захиргааны зөвлөлд үеэлүүд суудаг биздээ. Лодойравсал, Заяабаатар гээд. Бөөн ашиг сонирхлын зөрчилтэй газар. Заяабаатар нь Лодойгийнхоо захиалгаар энэ хэдийг дарлаж байгаа юм байна даа. Монгол хэлнийхээ ахмадуудыг Чоймаагаас бусдыг нь халчихсан байх шүү. МҮОНРТ-ээс дутахгүй хөгийн газар болждээ МУИС</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="1c262e0c-6a59-48e3-9ee5-858ed41ceeff">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [122.201.21.133] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('1c262e0c-6a59-48e3-9ee5-858ed41ceeff')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Амралтын өдөр сайхан ярилцлага уншлаа. Иймэрхүү залуучуудын талаар нийтлэл тогтмол байдаг бол сайхан байна. </p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="fa44d70e-32a4-4232-bffb-6b154614419c">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [66.181.184.196] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('fa44d70e-32a4-4232-bffb-6b154614419c')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Ийм залууст урам өгч дэмжих л хэрэгтэй. Манайх оюуны хөдөлмөр эрхлэгчдээ дэндүү их хаях юмаа. Амжилт хүсье залуусаа</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="acc9eaf9-659d-40b0-ac86-7b0cae985be6">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [193.108.118.190] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('acc9eaf9-659d-40b0-ac86-7b0cae985be6')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Хөөрхөн 5 жилийн дараа дарга болно гээд мөрөөдчихсөн. Японд чанаргүй докторууд их төгсөх юм. Ш/ухаанд 5 жил маш бага хугацаа.</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="bb5b4f4e-0104-407f-a064-ce3bc12bff15">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [172.104.64.125] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('bb5b4f4e-0104-407f-a064-ce3bc12bff15')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Neeree bodohod mongoliin ediin zasgiig neg company bosgono shuu! Ene zaluus hiimel daguul gej tuilshrahgui uur technologiin zuils deer ajlaasai! </p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="6a4326a6-241b-434b-941c-7e0de7188f5d">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [122.201.21.133] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('6a4326a6-241b-434b-941c-7e0de7188f5d')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Уншихад үр өгөөжтэй ярилцлага болжээ. Маш олон санаа эндээс авч болохоор байна.
</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="048c4b16-d877-41e1-a609-62d821773d7e">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [192.82.73.174] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('048c4b16-d877-41e1-a609-62d821773d7e')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Том зорилготой залуус байна. Амжилт хүсье. Бид яах ч аргагүй түүхээ ярьж цээжээ дэлдэх биш технологид хөрөнгө оруулах цаг болсон шүү. </p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="daa83140-f937-4e27-8b57-60041d835228">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [103.57.94.23] ・ 2020.10.24</span>
<a onclick="addReply('daa83140-f937-4e27-8b57-60041d835228')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Иймэрхүү эрч хүчтэй залуус тэгээд удахгүй бууж өгөөд буцаад гадаадруу явдымдөө. </p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="2dd70d8f-d58c-4b19-bad2-cae4ef6f566d">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [103.212.118.231] ・ 2020.10.24</span>
<a onclick="addReply('2dd70d8f-d58c-4b19-bad2-cae4ef6f566d')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Лодой тэргүүтэй хэсэг бүлэг хүмүүсээс болж монголын шинжлэх ухааны салбар балран доройтож байна. Бас энэ чиглэлээр хүүхэд залуусаа дэмжих дээр манай боловсролын салбар ажилгүй байна</p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div>
<script>
var foreign_key = '35481';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'acecb8d89324396fa1cdaaf6c146888f44a54dab1b10057d290619d51c8cd6d5149218324b850bd71e17cd1d71f926658ccc302c335e6a741fd60b77bf3f4f93');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'acecb8d89324396fa1cdaaf6c146888f44a54dab1b10057d290619d51c8cd6d5149218324b850bd71e17cd1d71f926658ccc302c335e6a741fd60b77bf3f4f93');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'acecb8d89324396fa1cdaaf6c146888f44a54dab1b10057d290619d51c8cd6d5149218324b850bd71e17cd1d71f926658ccc302c335e6a741fd60b77bf3f4f93');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/nasa-tsaashid-angarag-ruu-yawakh-uridchilsan-beltgelee-khiine">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a1c2ae771950f0298fac7b596463bcd4_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a1c2ae771950f0298fac7b596463bcd4.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/technology">
Технологи </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/nasa-tsaashid-angarag-ruu-yawakh-uridchilsan-beltgelee-khiine">
NASA дараагийн зогсоолоо Ангараг гэж зарлалаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
04 сарын 07, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/cos">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e3f2c3d412920c4b0a2f5ebdd0ebafc9.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e3f2c3d412920c4b0a2f5ebdd0ebafc9.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/cos">
Хятад улстай хамтарсан сансрын нислэг хийвэл манай улсад хамгийн тохиромжтой бас хямд өртөгтэй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
03 сарын 12, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/sansariin-nisleg">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/5c8d5bc74f17dc8cdc1db69f7f1c461a.jpeg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/5c8d5bc74f17dc8cdc1db69f7f1c461a.jpeg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/sansariin-nisleg">
Ж.Гүррагчаа: Ийм өндөр шагналуудыг зэрэг авна гэдэг миний хувьд асар их хүндэтгэл </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
03 сарын 22, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/janibekov">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/810f5836bfbe0d47056ebd1a4ad62cb1.jpeg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/810f5836bfbe0d47056ebd1a4ad62cb1.jpeg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/janibekov">
В.А.Жанибеков: "Өөрийн улсын багийг биш Монголын багийг илүү дэмжих үе ч байсан" </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
03 сарын 22, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khun-ekh-delkhii-sansriin-uudam-uzesgelengees-ontslokh-uzweruud">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/bf5436dd3e09509c5cea06424ef2b3e2.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/bf5436dd3e09509c5cea06424ef2b3e2.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khun-ekh-delkhii-sansriin-uudam-uzesgelengees-ontslokh-uzweruud">
“Хүн-Эх дэлхий-Сансрын уудам” үзэсгэлэнгээс онцлох үзвэрүүд </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
03 сарын 22, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nrdl";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Бид сансар, гариг судлал, түүний эзэмшил, ашиглалтын тухай ярихаар “хорхогтой савандаа буудуулж” хөөрч байгаачлан хэдий болтол өөрсдийгөө даапаалж, хоцрогдлын эмгэгээрээ хошин шог хийн баясаж суух вэ. Гаднын компаниуд сансрын орон зайд хиймэл..." />
<meta name="keywords"
content="сансар, сансар судлал" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Бид сансар, гариг судлал, түүний эзэмшил, ашиглалтын тухай ярихаар “хорхогтой савандаа буудуулж” хөөрч байгаачлан хэдий болтол өөрсдийгөө даапаалж, хоцрогдлын эмгэгээрээ хошин шог хийн баясаж суух вэ. Гаднын компаниуд сансрын орон зайд хиймэл..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3c798e9ac51585edab9481d130a608c6.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3c798e9ac51585edab9481d130a608c6.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Бид сансар, гариг судлал, түүний эзэмшил, ашиглалтын тухай ярихаар “хорхогтой савандаа буудуулж” хөөрч байгаачлан хэдий болтол өөрсдийгөө даапаалж, хоцрогдлын эмгэгээрээ хошин шог хийн баясаж суух вэ. Гаднын компаниуд сансрын орон зайд хиймэл..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="http://peak.mn/files/profile/ba56fd9950e29ffac7bfa2716cab9a03.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC" class="uk-text-semi uk-link-text">Д.Даваадулам</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">04 сарын 26, 2021</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tbeg')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tbeg&text=Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tbeg')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3c798e9ac51585edab9481d130a608c6.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/3c798e9ac51585edab9481d130a608c6.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Бид сансар, гариг судлал, түүний эзэмшил, ашиглалтын тухай ярихаар “хорхогтой савандаа буудуулж” хөөрч байгаачлан хэдий болтол өөрсдийгөө даапаалж, хоцрогдлын эмгэгээрээ хошин шог хийн баясаж суух вэ. Гаднын компаниуд сансрын орон зайд хиймэл дагуулаараа өрсөлдөцгөөж, шинэ зах зээлээс хөрөнгө босгох гэж улайрч байхад бид ширэнгэнд төөрсөн сармагчин лугаа ангайсаар үлдмээргүй л байгаа биз дээ. </p><p style="text-align: justify;">Хиймэл дагуул бүтээгч гадны гарааны жижигхэн компанийн хөрөнгө манай улсын нийт ДНБ-тэй тэнцэнэ гэхээр үндэсний мэргэжилтнээ бэлтгэж, анхны хиймэл дагуулаа хөөргөчихсөн бидэнд түүнээс ч том амбиц яагаад байж болохгүй гэж. </p><p style="text-align: justify;">Энэ асуудлаар энэ удаа Монголын сансрын технологийн анхны багийн ахлагч, МУИС, Физикийн тэнхимийн дэд профессор доктор, МУИС-ийн Нано Хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лабораторийн эрхлэгч. Д.Эрдэнэбаатар, мөн судлаач, доктор Т.Бэгзсүрэн нарыг урьж ярилцлаа.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><blockquote><p style="margin-top: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-bottom: 0px !important; margin-left: 0px; font-size: 16px !important; line-height: 22px !important; font-style: normal !important; color: inherit !important; text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong>МОНГОЛ УЛС ХИЙМЭЛ ДАГУУЛЫН НАРИЙВЧИЛСАН ТЕХНОЛОГИОР МЭРГЭШСЭН БАГТАЙ БОЛЛОО</strong></span></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Сансрын технологиор докторын зэрэг хамгаалсан гурав дахь монгол мэргэжилтэн болсон Т.Бэгзсүрэн танд, Д.Эрдэнэбаатар тэргүүтэй сансрын технологийн анхны багт баяр хүргэе. </strong></p><p style="text-align: justify;">-Т.Бэгзсүрэн: Баярлалаа. 2019 онд Япон улсын Хоккайдогийн их сургуульд сансрын технологийн чиглэлээр докторын зэрэг хамгаалж, сургуульдаа зочин судлаачаар ажиллаж байгаад Монголдоо хоёр сарын өмнө ирлээ. Хөл хорионоос 9 сарын дундуур гараад одоо МУИС-д багшийн ажилдаа буцаж орохоор хөөцөлдөөд явж байна. Бидний багт мөн МУИС, Физикийн тэнхимийн ахлах багш, доктор Нано Хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лабораторийн судлаач Т.Төртогтох бий. Бид Монгол Улсын Засгийн газраас хэрэгжүүлж байгаа “1000 инженер” хөтөлбөр, мөн НҮБ-ын хөтөлбөрөөр суралцаж төгссөн. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;">-<strong>Өндөр технологийн бүтээл туршиж, үйлдвэрлэж үр шимийг нь үздэг гал тогоонд нь сурч, ажиллаж байгаад ирсэн мэргэжилтний монголдоо тээж ирсэн зорилгыг нь сонирхвол? </strong></p><p style="text-align: justify;">-Товчхондоо сансрын технологийг монголдоо нутагшуулах нь манай багийн гол зорилго.Хиймэл дагуулын нарийвчилсан технологиор мэргэшсэн монгол инженерүүдийн анхны баг гэж хэлж болно. Компьютертой харьцуулан жишвэл төв процессортой, гаднаас өгөгдөл оруулах камер, микрофон, гар зэрэг зүйлсийн чиглэлээр би сурсан бол батерей тэжээлийн системийг нь Эрдэнэбаатар, гол процессорын ажлыг Төртогтох сурсан гүйцэтгэсэн үг.</p><p style="text-align: justify;">Багаараа ямар ч системийг шинээр хийх өндөр чадвар эзэмшсэндээ баяртай байна. Тиймээс бид жижиг төсөл гэхээсээ илүү алсын хараатай, хэтийн зорилготой, Монголын хөгжилд “цахиур хагалах” өндөр технологи дээр төрийн бодлого дэмжлэгтэй ажиллах юм сан гэж хүсэж, эрмэлзэж байна. Яг үнэндээ бид жижиг төсөл дээр ажиллаж хугацаа алдмааргүй байна.</p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/4ac54cd3f42a505fe7192d361e120266.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/4ac54cd3f42a505fe7192d361e120266.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(0, 0, 0);"><strong>-Нэг үгээр сансрын технологийн чиглэлээрээ ажиллана гэсэн үг үү? </strong></span></p><p style="text-align: justify;">-Ганцхан сансрын гэж хязгаарлаж болохгүй л дээ. Нэг жишээ яръя. Хамгийн аюултай зам туулж байж, сургуульдаа очдог хүүхдүүдийн тухай гадаадууд хийсэн баримтад киног Японд байхдаа үзлээ. Тэнд сургуульдаа явж байгаа хоёр монгол хүүхдийн тухай гарч байна. Охин аавтайгаа мотоциклоор сундалдаад сумын төвд ирдэг бол өөр айлын хүү мориор 30 км давхисаар сумынхаа сургуульд ирдэг. Эрэгтэй хүүхдийнх их боломжийн амьдралтай, гаднаа пажеро жиптэй. Гэхдээ монголд бензин үнэтэй учраас машинаараа яваагүй гэж хэлж байсан. Мориор, мотоциклоор явж байгаа хүүхдүүдийн хацар нь улайгаад, нулимс нь гоожоод хүйтэнд хэцүү харагдсан л даа. </p><blockquote><p style="text-align: justify;">Энэ киног үзээд хөдөө цасанд хальтардаггүй, өргөн дугуйтай, салхинд цохиулж элс шороонд нүдүүлэхээс хамгаалсан бүхээгтэй, шатахууны бэрхшээлтэй тулгарддаггүй авсаархан унаа хэрэгтэй юм байна гэсэн бодол төрж байлаа.</p></blockquote><p style="text-align: justify;">Бас би карантенаас гарчхаад хамгийн түрүүн хотын түгжрэлтэй нүүр тулсан. Энэ үед мөн Улаанбаатарт мөн л адилхан жижиг унаа хэрэгтэйг ойлгосон. Уламжлалт аргаас татгалзсан, шинэ технологи ашигласан ийм унааг хамгийн түрүүн хийх юм сан гэж бодож төлөвлөж байна. </p><p style="text-align: justify;">Зөвхөн дэлхийн гадаргын зураг авдаг хиймэл дагуул бүтээхээр хэдэн зуун гарааны компани ажиллаж байгаа мэдээг саяхан уншиж байсан. Маш ирээдүйтэй салбар гэж үзээд энэ зах зээл рүү хошуурах компаниудын тоо асар хурдан нэмэгдэж байгаа гэсэн. </p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2420c9e85ecf5650b20575e230ce02d8.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2420c9e85ecf5650b20575e230ce02d8.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><blockquote><p style="margin-top: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-bottom: 0px !important; margin-left: 0px; font-size: 16px !important; line-height: 22px !important; font-style: normal !important; color: inherit !important; text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">“МОНГОЛЧУУД БИД Ч САНСАР РУУ ТЭМҮҮЛЭХ ЁСТОЙ”</span></strong></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ер нь сансрыг ашиглах, сансар судлалд оролцох гэдгийг өнөөдөр ямар байдлаар ойлгож, харж, үр дүнг хүлээх ёстой юм бэ? </strong></p><p style="text-align: justify;">-Газар зүйн хувьд хоёр хэмжээсээр төсөөлбөл улс орнууд аль хэдийн газар нутгийг хуваагаад авчихсан. Тиймээс одоо улс орнуудын энэ уралдаан дээшээгээ сансар руу тэмүүлж байна. Дээшлэх тусам гүн орон зай биднийг хүлээж байна. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Хамгийн их хөрөнгө хаяж, хамгийн нарийвчилсан гүнзгий судалгаа хийж байгаа физикч, шинжлэх ухаан технологийн эрдэмтэд бүгд сансрын орон зайг судалж байна. </p><p style="text-align: justify;">Элон Маскийн “SpaceX” компани гэхэд марс гариг дээр хүн амьдрах төсөл хэрэгжүүлж байна. Дэлхийн гадарга дээрээс өөр гараг ертөнцийг ажиглан судлахад дэлхийн агаар мандал шуугиан тарьж саад болдог учраас одон орон ажиглах телескопыг сансарт гаргадаг. Үүний жишээ бол Хаббле болон Кеплерийн сансрын телескоп. НАСА орчлон ертөнцийн үүсэл гарал, галактикийн үүсэх явцыг судлахаар Жамес Веббийн сансрын телескопыг 2021 оны намар хөөргөхөөр бэлдэж байна. </p><p class="fr-text-bordered" style="text-align: justify;">Үнэ өртөг нь хэдэн тэрбум доллараар яригдана. Тэр байтугай солир, сансрын жижиг биетүүдээс түүхий эд гаргаж авах, сарнаас эрдэс баялаг олборлох гээд Америк, Хятад болон бусад орны судалгааны олон жишээ бий.</p><p style="text-align: justify;">Хүн төрөлхтний бусад амьтдаас ялгарах гол шинж нь ирээдүйг урьдчилан таамаглаж түүнд тохирсон үйл ажиллагааг урьдаас төлөвлөх гэж Япон гаралтай Америкийн онолын физикч эрдэмтэн хэлсэн байдаг. Тиймээс монголчууд бид ч ирээдүйгээ харж, аль болох сансар руу тэмүүлж амьдрах ёстой юм. Сансарт гарна гэдэг стратегийн хувьд ч, үндэсний аюулгүй байдалд ч чухал ач холбогдолтой. Энэ бол Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын 12 заалттай шууд холбогддог салбар. </p><p style="text-align: justify;">Ирээдүйд бэлэн байх үүднээс энэ технологийг бид өөрсдөө өөрсдөө эзэмшиж, хийх ёстой л доо.</p><p style="text-align: justify;"><strong><br></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ямар үед эзэмшсэн, ямар үед хийж, үйлдвэрлэж байна гэж үзэх юм бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Жишээ нь GPS системийг жаахан хурдтай биет дээр тавихаар байрлал нь зөрж эхэлдэг. Физикийн хурдны алдаанаас гадна цаанаасаа програмчлагдсан байх магадлалтай. Ийм байдлаар гаднын систем хэрэглэж байгаа тохиолдолд гэв гэнэт унтрах, ажиллахаа болих, байрлал өөрчлөгдөх тохиолдолд бид ямар учиртайг нь мэдэх боломжгүй. Мөн холбоо харилцааны хиймэл дагуул нэг л өдөр ажиллахаа байчихвал бид яаж ч чадахгүй гэсэн үг.</p><p style="text-align: justify;">Ер нь хиймэл дагуулаас мэдээлэл авахгүй, ашиглахгүй салбар гэж үгүй. </p><p style="text-align: justify;">Жишээ нь саяхан олсон Хүннүгийн Луут хотын археологийн олдворыг сансрын мэдээг ашиглаж тогтоосон гэж дуулсан. Манайх шиг өргөн уудам газар нутагтай, газар тариалан, мал аж ахуй эрхлэлдэг орны тухайд талбайн аль хэсгээс хамгийн их ургац авч болох, хаана бэлчээр сайтай байгаа, өвс ногоо ямар шалтгаанаар өвчилсөн, сийрэгжсэн,хаана талхдагдсан гэх зэргээр мэдээллийг сансрын хиймэл дагуулаас маш нарийн зураглалаар авч болно.</p><p style="text-align: justify;">Өнөөдөр манай зарим тариаланчид дрон, нисдэг төхөөрөмж ашиглаж талбайн зураг авдаг гэх боловч үүний хамрах хүрээ нь бага. Монголын нийт газар нутгийн хувьд ч энэ үүргийг зөвхөн хиймэл дагуул гүйцэтгэх боломжтой. Одоо ч зарим тохиолдолд гүйцэтгэсээр байгаа.</p><p style="text-align: justify;"><strong><br></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ганц ч хиймэл дагуулгүй учраас мэдээг дандаа түрээсэлж худалдаж авч байгаа гэсэн үг үү? </strong></p><p style="text-align: justify;">-Манайд нэг ч хиймэл дагуул байхгүй. Хүмүүс нөгөө “Мазаалай” чинь яасан бэ гээд байдаг.</p><p style="text-align: justify;">“Мазаалай” 2017 оны 7-р сард сансрын тойрог замд гарч хоёр жил дэлхийн нам орбитоор нисэж үүргээ гүйцэтгэсэн шүү ээ. Ингээд 2019 оны 5-р сарын 12-нд дэлхийн агаар мандалд европ орчимд орж дууссан. “Мазаалай” төсөл шинэ технологийг сансарт турших, хүний нөөцийн анхны багийг бэлдэх зорилгоо бүрэн биелүүлсэн.</p><p style="text-align: justify;">Харин мэдээ түрээсэлж байгаа тухайд УЦУОШГ, ОБЕГ-аас эхлээд бүхий л байгууллага, хувь хүн, монголчууд бид өнөөдөр ОУ-ын байгууллага, бусад улс орон, компанийн хиймэл дагуулаас мэдээг төлбөртэй, төлбөргүй хэлбэрээр авч ашиглаж байна. </p><p style="text-align: justify;">ДДэш ТВ, Монгол Сат компани гэхэд гаднын хиймэл дагуулын мэдээлэл дамжуулах шугам түрээсэлж монгол орон даяар тоон телевизийн үйлчилгээ үзүүлдэг. Тавган антентай телевиз бол Монголд хиймэл дагуулыг төлбөртэй ашиглаж байгаа хамгийн том жишээ болов уу. </p><p style="text-align: justify;">Нийслэлийг дээрээс нь харсан 10х10км-ын талбайг хамарсан өндөр нарийвчлалтай хиймэл дагуулын зураг авъя гэвэл нэг зураг нь ойролцоогоор 1000 $ үнэтэй байдаг.</p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/16be1b5f76d3f1855bcef365b9413f5e.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/16be1b5f76d3f1855bcef365b9413f5e.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><blockquote><p style="margin-top: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-bottom: 0px !important; margin-left: 0px; font-size: 16px !important; line-height: 22px !important; font-style: normal !important; color: inherit !important; text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);">“САНСРЫН ТЕХНОЛОГИ БУСДЫГАА ТҮҮЧЭЭЛЖ, АГУУЛЖ БАЙДАГ” </span></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ийм байдлаар гаднын хиймэл дагуулын мэдээ мэдээллийг ашиглаад явахын үр дагаврыг хэлбэл?</strong></p><p style="text-align: justify;">-Д.Эрдэнэбаатар: Бүх зүйл явж явж эдийн засагтай холбогддог. Өнөөдөр бид мэдлэгийн эдийн засгийн цаг үед амьдарч байна. Бидний хэрэглэж байгаа тоног төхөөрөмжийн нийт үнэ өртөгийн 70 аас дээш хувь нь түүний дизайн, шийдэл ноу хауг гаргагчдад очдог. </p><p style="text-align: justify;">Жишээ нь IPHONE утасны ард Хятадад угсарсан, Америкт загвар гаргасан гэж бий. Тэгвэл дээрх судалгаагаар жишиж үзвэл энэ утсыг үйлдвэрлэхэд Хятадууд бараа материал, сэлбэг хэрэгсэл, хүн хүчээ гаргаж, үйлдвэрээ ажиллуулсан ч түүний ноу хауг гаргасан, технологийг бий болгосон Америкчууд уг утасны нийт орлогын 70 хувийг авдаг.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Тэр утсыг үйлдвэрлэхэд монголчууд бид ч хувь оруулж байгаа. Нөгөө газраа ухаж, хэдэн мянган хүн хүч ажиллуулж, байгаль орчиндоо асуудал үүсгэж, бөөн ажил болж алт, зэс, нүүрсээ гаргачхаад тэдний 10 хувьд ч хүрэхгүй орлого олж суугаа. Хүний юм ашиглана гэдэг чинь угтаа ийм байдал үргэлжилсээр байна л гэсэн үг. </p><p style="text-align: justify;"><strong>Т.Бэгзсүрэн: </strong>Монгол Улсын нийт ДНБ 13 тэрбум доллар буюу ганцхан тэрбумтан хүний хөрөнгөтэй тэнцүү. Тухайлбал “Амазон”-ыг үүсгэн байгууласан Жефф Безосийн нийт хөрөнгө манай улсын хөрөнгөнөөс 14 дахин их, 170 гаруй тэрбум $. Тэгвэл Монгол Улс 3 сая хүнтэй нэг компани гэж үзвэл яг нэг л бизнесээ тордоод дэлхийн зах зээл дээр гараад ирвэл иргэдийн, монголын нийт орлого огцом өснө. </p><p style="text-align: justify;">Үүний түлхүүр нь өндөр технологи шингэсэн ганцхан л үйлдвэр. Чадварлаг, хүчтэй баг маш сайн зохион байгуулалттайгаар гүйцэтгэхэд хангалттай. Энэ өндөр технологийн нэг жишээ нь сансрын технологи байж болно гэж манай баг үзэж байгаа.</p><p style="text-align: justify;"><strong><br></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Бид та бүхний яриад байгаа технологийн хөгжлөөс хэр хоцроод байгаа бол?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Д.Эрдэнэбаатар: </span></strong>Технологи байнга өөрчлөгдөж хөгжиж байдаг. Тиймээс шинэ гарч байгаа технологийг барьж авахад яг адилхан түвшинд тэдэнтэй өрсөлдөөд явах бололцоотой. </p><p style="text-align: justify;">Ер нь бид араас нь хөөвөл хэзээ ч гүйцэхгүй. Харин тэр дундаас тодорхой нэг чиглэлийг барьж авч тэдний урд нь алхаж орох хэрэгтэй. Тэнд нь үсэрч очих ёстой.</p><p style="text-align: justify;">Нэг л чиглэлд сэтлээд гараад ирвэл бусад нь аяндаа дагаад өндөр түвшинд очдог байгалийн хууль бий. Жижиг оврын буюу нано хиймэл дагуул гэж яриад байгаа салбар харьцангуй шинэ залуу салбар. Цөөн хүн хүч шаарддаг, уламжлалт том сансрын технологи шиг нүсэр биш учраас бидний эдийн засагт тохирсон. Америк, Япон, Хятад, Энэтхэг шиг хэдэн тонн уламжлалт хиймэл дагуул сансарт гаргана гэж даахгүй хоол руугаа явах ямар ч шаардлагагүй. </p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Т.Бэгзсүрэн: </span></strong>Сингапурын сансрын технологийн жижигхэн гарааны компанийн гарааны хөрөнгө нь тэрбум $-оор хэмжигддэг. Бид үүнийг л хэлээд байгаа хэрэг.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Сансрын, орчны, нано, био, кибер гэх зэргээр технологийг ангилдаг. Яагаад заавал сансрын технологи гэж?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Д.Эрдэнэбаатар</span></strong>: Нэгт мэргэшсэн баг нь байна, зорилго байна. Мөн сансрын технологи агуулгаараа нөгөө технологиудаа түүчээлж, тэднийгээ агуулж явдаг. Үүний үр дүнд бусад технологиуд өнөөдрийн түвшинд хөгжсөн түүхтэй. Түүчээ технологийг сонгон авч түүн рүү зорьж тэмүүлж байж үр дүнгүүдээ гаргаж авна. Өндөр технологийн өөр нэг жишээ болох биотехнологийг хар л даа. Хэрэв манайд энэ технологи өндөр хөгжсөн байсан бол ковидын эсрэг вакцин гаргачхаад гурван шатны тестийг нь амжилттай давж дэлхий нийтэд зарж байх боломж байсан. Үүнд өнөөдрийн нүүрсний үйлдвэрлэл шиг тэр олон хүн хүч, техник, газар нутаг хэрэгтэй юу. Ер нь бид ганц салбарын зах зээл хараад хэдий болтол суух вэ?</p><p style="text-align: justify;"><strong>“БИДЭНД АЛБАН ТУШААЛ, ХУВИЙН ХӨРӨНГӨ ХЭРЭГГҮЙ”</strong></p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Т.Бэгзсүрэн:</span></strong> Монголчууд бид бие биедээ итгэхээ больчихоо юу гэж заримдаа боддог л доо. Улаанбаатартаа ирэхэд л энэ бодлыг батлах гэсэн юм шиг орчин нүдэнд шууд туссан. Байгууллага, газар бүр том том хашаатай хороо барьчихсан. Хэнээс юунаас юугаа хамгаалж, хаацайлаад, харамлаад байгаа бүү мэд. Машин явах зайгүй битүү хашаа. Гудамнууд нь мухар. Нийслэлийн түгжрэлийн нэг шалтгаан нь энэ юм биш үү. Үүний цаана бол нийгмийн итгэлцэл ямар байгааг харуулаад байх шиг. </p><p style="text-align: justify;">Үүн шиг сураад ирсэн, хийгээд туршлагажсан залуусдаа итгэж, дэмжээрэй гэж хэлмээр байна. </p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">Монголчууд бид хэрэглээндээ, бас үр ашгаа мөд өгөхгүй салбарт дэндүү их хөрөнгө зарж байна.Монголын нэн чухал хэрэгцээ км нь 1 тэрбум төгрөгийн зам мөн үү? Одоо тэгвэл технологид хөрөнгөө оруулаад үзье л дээ. </p><p style="text-align: justify;">Бид өнөөдөр залуу байна. Бидэнд албан тушаал, хувийн хөрөнгө хэрэггүй. Сурсан мэдсэн зүйлээ хийж үйлдвэрлэлд нэвтрүүлмээр байна., бас сургамаар байна. Миний хувьд ойрын таван жилдээ удирдах албан тушаал, бичиг цаас эрхлэхгүй, нарийн технологи дээр ажиллана гэсэн төлөвлөгөөтэй байна. Ингэж бүх хүчээ МУ-ын технологийн хөгжилд зориулахын тулд ахуйдаа, ар гэртээ санаа зовохгүй байх нөхцөл л чухал.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Та бүхний Япон улсад мэргэжлээрээ ажилласан, судалгаа хийсэн туршлагыг сонирхвол?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Д.Эрдэнэбаатар:</span></strong> Миний хувьд Японы “Хорюү-4” хиймэл дагуул, Сингапур Японы хамтарсан “Спатиум”, Монголын “Мазаалай” хиймэл дагуулууд дээр ажиллаж байсан. Манай багийн гишүүн Т.Төртогтох нь “Мазаалай” хиймэл дагуулаас гадна Японы “Угуйсу” хиймэл дагуул дээр ажилласан. Тэр хиймэл дагуул одоо ч сансарт дэлхийн зургийг аваад явж байгаа. </p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Т.Бэгзсүрэн:</span></strong> Миний хувьд Японы Филлипинчүүдэд бүтээж өгсөн хиймэл дагуулын хайперспектр камер дээр ажиллаж байсан. Зориулалт нь ургамлын өвчлөл, ургац, бэлчээрийн доройтол, усны байршилгэх мэт зүйлсийг нарийвчлан ангилан ялгадаг камер. Ийм төрлийн камерийн зургын хэрэглээ маш их байдаг л даа. Сүүлд Филиппинд гадил жимсний панама мөөгөнцрийн өвчин гарах үед өвчлөлтэй талбай дээр нь очиж хэмжилт хийж байсан. Газар дээр баталгаажуулж зургыг аваад дараа хиймэл дагуултай харьцуулах зорилготой. Мөн 2017 онд Японы камерийг нутагтаа авчирч МУИС-ын ой судлалын багштай хамтарч Богд уулын Нүхтийн амны ойн зургийг авч мөөгөнцөр төрлийн амьд биет үржсэнийг камераараа тогтоосон. Харахад өвчингүй юм шиг моднууд ногооноороо.Гэтэл камерт хаана ямар хэмжээгээр өвчлөөд байгаа нь тодорхой гардаг. Ийм жишээ олон бий.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-“1000 инженер”ийн хөтөлбөрт хамрагдаж, гэрээгээр сурсан гэсэн. Хэрэв ийм гэрээгүйгээр сурсан бол Монголдоо хэзээ ирэх байсан бэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Т.Бэгзсүрэн:</span></strong>Ямар ч байсан ковид дуустал Японд байх байсан болов уу. Ковидын үеэр гэр бүлээрээ ирсэн болохоор ихээхэн мөнгө, бас карантин гээд багагүй цаг хугацаа зарцууллаа. Тэнд миний хийж байсан төсөл дуусаагүй, төсөв хөрөнгө нь ч хангалттай байсан. Гэхдээ тэнд сурч, ажиллаж байгаа монгол залуусын, бидний том зорилго бол монголдоо хийж бүтээж, эзэн нь болж амьдрах хүсэл мөрөөдөл. Японд бүх юм хангалттай, сайхан, юм хийх боломж дүүрэн. Гэхдээ л цаанаа хүний л юм бол хүний юм. Залуу насаа өөр улсын хөгжилд зориулаад, хүний юм хийгээд байхаар бас л юм бодогддог л доо. </p><p style="text-align: justify;">Япончууд биднийг нутагт нь ажиллаад байвал ажиллуулаад л байна. Ингэж өндөр чадвартай, нарийн мэргэжилтэй залуусыг ажиллуулж чадсанаараа тэд их зүйлийг хожиж байгаа. Үүний тулд ч ар гэр, ахуйн асуудалд санаа зовох зүйлгүй байлгадаг.</p><p style="text-align: justify;">-<strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Д.Эрдэнэбаатар:</span></strong>Хүний нөөцийн бодлого гэдэг нь аливаа мэргэжилтнийг гадаадад сургаж мэргэжил дээшлүүлүүлэхээр хязгаардагдах биш, мэргэжлээрээ тогтвортой ажиллаж, үр дүнг нь улс орон нь хүртдэг байх тухай гэж ойлгож байна. Манай улс хөгжлийн бодлогодоо Сансар судлалын салбарыг хөгжүүлье гээд 2050 он хүртэл тов тодорхой гарсан байдаг. </p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Та нарын яриад хөгжүүлэх гээд байгаа салбарын ойрын ирээдүйн боловсон хүчний нөөц, бодлого ер нь ямар байна гэж бодож дүгнэдэг вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Т.Бэгзсүрэн:</span></strong> 2050 онд одоо байгаа ажил мэргэжлийн 47 хувь нь устаж үгүй болох, харин ирэх 25 жилд ажлын байрнуудын 25 хувь нь машинаар солигдох таамаглал бий. Кассчин, банкны теллэр машинаар солигдоод эхэлснийг бид мэднэ. Багш мэргэжил онлайн сургалтад шилжээд эхэллээ. </p><p style="text-align: justify;">Ер нь сайн оюутнууд багшаас чиглэлээ л асуухаас биш хэзээ ч нарийн деталь зүйлүүдийг асуух шаардлагагүй болж байна. Хөгжлийн нөлөөгөөр маш их зүйл өөрчлөгдөж байгаа ч нэг л зүйл өөрчлөгдөхгүй.Дэлхий эргэдгээрээ эргэх учир байгалийн шинжлэх ухаан өөрчлөгдөхгүй.Нэг хошин яриа байдаг л даа. Их сургуулийн физикийн багшаас социализмийн үед багшлах, одоо багшлах ямар ялгаа байна гэж асууж л дээ. Багш физик физикээрээ л байна гэсэн гэдэг. </p><p style="text-align: justify;">Нийгмийн байгууламж, нийгмийн бүтцээс хамаардаггүй шинжлэх ухаан байгалийн шинжлэх ухаан. Түүнийг ойлгодог хэл нь математик, физик. Үүнийг системтэй үзэхгүйгээр байгалийн шинжлэх ухаан, өндөр технологи руу нэвтрэх боломжгүй</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><em><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Д.Эрдэнэбаатар</span></em><span style="color: rgb(41, 105, 176);">: </span>Энэ байдал давхар давхар олон зүйлээс шалтгаалах ч 2014 оны боловсролын шинэчлэл гол нөлөө үзүүлсэн гэж бодож байна. Урд нь оюутан, сурагчдын судлахзаалгах хичээл тодорхой байсан. Одоо сурагчид хичээлээ сонгохдоо нийгэмд хэрэгтэйг биш өөрт амар сонголт хийж байна. Голдуу нийгмийн салбарыг сонгодог болсон. </p><p style="text-align: justify;">Жишээ нь сурагчид 10-р ангид орохдоо цааш судлах чиглэлээ сонгодог. Гэтэл эмч болох сонирхолтой хүүхдүүдийн сонголтыг эс тооцвол физик, хими, биологи гурвыг хүүхдүүд бараг сонгохоо больсон. 9-р анги төгсөж байгаа бүлгүүдээс физик сонгож байгаа хүүхдүүд 12-оос цөөн байвал бүлэг үүсгэдэггүй. Гэтэл цөөн бүлэгтэй захын болон жижиг дунд сургуулиудад 12 хүүхэд яагаад ч хүрдэггүй байх жишээтэй.</p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(0, 0, 0);">-Сурагчид байгалийн хичээл сонгон суралцах нь буурч байгаа нь багш бэлтгэхтэй холбоотой юу? </span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Багшийн үнэлгээг ЭЕШ-аар үнэлдэг. Тиймээс багш зөвхөн сайн хүүхдүүд авна гэж хатуухандаа “шахалт үзүүлдэг”. Хүүхдүүдийн сонголтод багш нараас гадна эцэг эхчүүд ч их нөлөөлнө.<br><br></p><p>Энэ мэдлэгийг Монголд хамгийн сайн олгодог газар бол МУИС, тэр дундаа физикийн тэнхим байсан, ирээдүйд ч мөн байх ёстой. Гэтэл физик судалдаг залуус их цөөхөн болчихлоо. Дан физикээр яах юм бэ, гараад юу хийх юм бэ гээд сонгохгүй байх шиг байна. Гэтэл маш хэрэгтэй суурь мэдлэг бол физик. </p><p style="text-align: justify; margin-top: 0px !important; margin-right: 0px !important; margin-bottom: 0px !important; margin-left: 0px; font-size: 16px !important; line-height: 22px !important; font-style: normal !important; color: inherit !important;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Хоёрхон оюутан сурч байгаа гэсэн үнэн үү?</strong></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Өнөөдөр МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байна. МУИС-ийн оюутан 1-р курс төгсөөд мэргэжил сонгодог. Энэ бол бидний 2014 оноос хойш сонгосон зам. Харин энэ жилээс физик, физикийн багшийн хөтөлбөрийг 5-аас доош оюутан сонговол тэр жилдээ элсэлт авахгүй хаах шийдвэр гарсан. Үүнээс болж физикийн багшийн 2 дугаар түвшний хөтөлбөр энэ жил хаагдсан. Монгол улс 95 их дээд сургуультай. Эдгээрээс технологийн чиглэлээр мэргэжилтэн бэлтгэдэг 5 хүрэхгүй сургууль бий. МУИС-ийн хувьд байгалийн шинжлэх ухаанчийг бэлтгэдгээрээ ялгаатай. Шинжлэх ухаан, технологи “моод” болчихоод яриад байгаа юм биш, өндөр технологи өндөр үнэлэгддэг чиг хандлага улам хүчээ авч байхад бид хоцрох эрхгүй гэдгийг л хэлээд байгаа юм. Ирээдүйгээ харж, өнөөдрөөс хөдөлмөөр байна аа бүгдээрээ.</p><p style="text-align: justify;"><strong>-Олон улсад эсрэгээрээ байгаа байх..?</strong></p><p>-Сансрын технологийг хөгжүүлж байгаа хүмүүсийг хараарай дандаа физикчид. Бидний мэдэх Элон Маск хүртэл физикч хүн. Шинжлэх ухааны суурь хэл физикийн салбар улам бүр хүрээгээ тэлж, холимог хөтөлбөрийн тоог нэмж интералчлагдах хэрэгтэй байна. </p><p>Гэвч манайд жил ирэх тусам хүрээгээ багасгаж дифференциалчлагдаад. Нөгөө талаас энэ интералчлах, дифференциаллагдаг үйлдлийг хамгийн сайн ойлгох хүмүүс физикчид өөрсдөө хэдий боловч энийг ойлгож нэг зүгт харж чадахгүй байна.</p><p><img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ab21e9b0934737fdbff074640985b71a.jpg" data-size="417.94171220401,650" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ab21e9b0934737fdbff074640985b71a.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;">Баярлалаа. </p><p style="text-align: justify;"><br style="color: rgb(0, 0, 0); font-family: Roboto, sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; orphans: 2; text-align: start; text-indent: 0px; text-transform: none; white-space: normal; widows: 2; word-spacing: 0px; -webkit-text-stroke-width: 0px; background-color: rgb(255, 255, 255); text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;"></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/сансар" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">сансар</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/сансар судлал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">сансар судлал</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tbeg')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tbeg&text=Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tbeg')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/tbeg" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/tbeg"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(10) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780205230.1828"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="6359d822-5a2b-4f2b-95f1-e2ff7683b550">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [118.43.118.74] ・ 2021.04.26</span>
<a onclick="addReply('6359d822-5a2b-4f2b-95f1-e2ff7683b550')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Saihan zaluus amjilt husie ! Mongolchuud technology-iin salbart hurungu oruulalt mash ih heregtei. StartUp company-uudiig 5 jil tatbaraas chuluuluh heregtei. Alivaa tender, sudalgaanii ajild zaaval ih surguuliin bagsh sudlaachidiig oruulj ajiluuldag huuli-tai boloh heregtei. Ih surguulid bgaa chadvarlag bagsh naraa demjij sudalgaa shinjilgeenii ajiluud deer medleg chadvariig ni zuv ashiglaj zohion bguulah chiglel deer tur bol company-uud hamtarch ajillah heregtei. Tegehgui bol chadvarlag zaluus yavaandaa zevreed huuchin technology-toi uldeh esvel gadaad oron ryy yavah gesen 2 zam l uldene.
Mongolchuud bid nar hamtarch surah heregtei. Huvi huvidaa mash ih ambitstsai bdag mash tom saad boldog shuu.</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="3ecc3949-1a18-4362-b176-f12a319d21d8">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [119.40.99.35] ・ 2020.10.26</span>
<a onclick="addReply('3ecc3949-1a18-4362-b176-f12a319d21d8')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>МУИС-ийн захиргааны зөвлөлд үеэлүүд суудаг биздээ. Лодойравсал, Заяабаатар гээд. Бөөн ашиг сонирхлын зөрчилтэй газар. Заяабаатар нь Лодойгийнхоо захиалгаар энэ хэдийг дарлаж байгаа юм байна даа. Монгол хэлнийхээ ахмадуудыг Чоймаагаас бусдыг нь халчихсан байх шүү. МҮОНРТ-ээс дутахгүй хөгийн газар болждээ МУИС</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="1c262e0c-6a59-48e3-9ee5-858ed41ceeff">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [122.201.21.133] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('1c262e0c-6a59-48e3-9ee5-858ed41ceeff')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Амралтын өдөр сайхан ярилцлага уншлаа. Иймэрхүү залуучуудын талаар нийтлэл тогтмол байдаг бол сайхан байна. </p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="fa44d70e-32a4-4232-bffb-6b154614419c">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [66.181.184.196] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('fa44d70e-32a4-4232-bffb-6b154614419c')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Ийм залууст урам өгч дэмжих л хэрэгтэй. Манайх оюуны хөдөлмөр эрхлэгчдээ дэндүү их хаях юмаа. Амжилт хүсье залуусаа</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="acc9eaf9-659d-40b0-ac86-7b0cae985be6">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [193.108.118.190] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('acc9eaf9-659d-40b0-ac86-7b0cae985be6')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Хөөрхөн 5 жилийн дараа дарга болно гээд мөрөөдчихсөн. Японд чанаргүй докторууд их төгсөх юм. Ш/ухаанд 5 жил маш бага хугацаа.</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="bb5b4f4e-0104-407f-a064-ce3bc12bff15">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [172.104.64.125] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('bb5b4f4e-0104-407f-a064-ce3bc12bff15')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Neeree bodohod mongoliin ediin zasgiig neg company bosgono shuu! Ene zaluus hiimel daguul gej tuilshrahgui uur technologiin zuils deer ajlaasai! </p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="6a4326a6-241b-434b-941c-7e0de7188f5d">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [122.201.21.133] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('6a4326a6-241b-434b-941c-7e0de7188f5d')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Уншихад үр өгөөжтэй ярилцлага болжээ. Маш олон санаа эндээс авч болохоор байна.
</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="048c4b16-d877-41e1-a609-62d821773d7e">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [192.82.73.174] ・ 2020.10.25</span>
<a onclick="addReply('048c4b16-d877-41e1-a609-62d821773d7e')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Том зорилготой залуус байна. Амжилт хүсье. Бид яах ч аргагүй түүхээ ярьж цээжээ дэлдэх биш технологид хөрөнгө оруулах цаг болсон шүү. </p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="daa83140-f937-4e27-8b57-60041d835228">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [103.57.94.23] ・ 2020.10.24</span>
<a onclick="addReply('daa83140-f937-4e27-8b57-60041d835228')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Иймэрхүү эрч хүчтэй залуус тэгээд удахгүй бууж өгөөд буцаад гадаадруу явдымдөө. </p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="2dd70d8f-d58c-4b19-bad2-cae4ef6f566d">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [103.212.118.231] ・ 2020.10.24</span>
<a onclick="addReply('2dd70d8f-d58c-4b19-bad2-cae4ef6f566d')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Лодой тэргүүтэй хэсэг бүлэг хүмүүсээс болж монголын шинжлэх ухааны салбар балран доройтож байна. Бас энэ чиглэлээр хүүхэд залуусаа дэмжих дээр манай боловсролын салбар ажилгүй байна</p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div>
<script>
var foreign_key = '35481';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'acecb8d89324396fa1cdaaf6c146888f44a54dab1b10057d290619d51c8cd6d5149218324b850bd71e17cd1d71f926658ccc302c335e6a741fd60b77bf3f4f93');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'acecb8d89324396fa1cdaaf6c146888f44a54dab1b10057d290619d51c8cd6d5149218324b850bd71e17cd1d71f926658ccc302c335e6a741fd60b77bf3f4f93');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'acecb8d89324396fa1cdaaf6c146888f44a54dab1b10057d290619d51c8cd6d5149218324b850bd71e17cd1d71f926658ccc302c335e6a741fd60b77bf3f4f93');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/nasa-tsaashid-angarag-ruu-yawakh-uridchilsan-beltgelee-khiine">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a1c2ae771950f0298fac7b596463bcd4_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a1c2ae771950f0298fac7b596463bcd4.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/technology">
Технологи </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/nasa-tsaashid-angarag-ruu-yawakh-uridchilsan-beltgelee-khiine">
NASA дараагийн зогсоолоо Ангараг гэж зарлалаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
04 сарын 07, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/cos">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e3f2c3d412920c4b0a2f5ebdd0ebafc9.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e3f2c3d412920c4b0a2f5ebdd0ebafc9.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/cos">
Хятад улстай хамтарсан сансрын нислэг хийвэл манай улсад хамгийн тохиромжтой бас хямд өртөгтэй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
03 сарын 12, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/sansariin-nisleg">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/5c8d5bc74f17dc8cdc1db69f7f1c461a.jpeg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/5c8d5bc74f17dc8cdc1db69f7f1c461a.jpeg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/sansariin-nisleg">
Ж.Гүррагчаа: Ийм өндөр шагналуудыг зэрэг авна гэдэг миний хувьд асар их хүндэтгэл </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
03 сарын 22, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/janibekov">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/810f5836bfbe0d47056ebd1a4ad62cb1.jpeg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/810f5836bfbe0d47056ebd1a4ad62cb1.jpeg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/janibekov">
В.А.Жанибеков: "Өөрийн улсын багийг биш Монголын багийг илүү дэмжих үе ч байсан" </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
03 сарын 22, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khun-ekh-delkhii-sansriin-uudam-uzesgelengees-ontslokh-uzweruud">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/bf5436dd3e09509c5cea06424ef2b3e2.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/bf5436dd3e09509c5cea06424ef2b3e2.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khun-ekh-delkhii-sansriin-uudam-uzesgelengees-ontslokh-uzweruud">
“Хүн-Эх дэлхий-Сансрын уудам” үзэсгэлэнгээс онцлох үзвэрүүд </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
03 сарын 22, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nrdl";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => 'acecb8d89324396fa1cdaaf6c146888f44a54dab1b10057d290619d51c8cd6d5149218324b850bd71e17cd1d71f926658ccc302c335e6a741fd60b77bf3f4f93',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.NTM2MmM5ZTM4NWRiNjhiMzk2OWY5ZDhkOWIwOWQyYmM4N2U2M2E4YTgyMWZiOGIwNjFiMTg4ZWQ0OWNhYmMxNrXCQtqkugRb+uVte6YI0o+ei3zg6x19ZJSRHgkYTbA+',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1782883630',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.ZTIzM2Q2MjQ1ZDFkY2MwZGQwYTg2ZjE3MDVmYzljNDNjNjMwZjgzNjQyNDVlNGQ0MjdiZDI3YzIyZTU0NmZkYhvi9I+txegtjHq5gDNOv6NJKN3LE8AqdFKO8Rr7YPdHQb3rprnDafFZ1A17AHoqjs/ScAK3KzFlyrmBndFj+Vc=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1782797230',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = 'acecb8d89324396fa1cdaaf6c146888f44a54dab1b10057d290619d51c8cd6d5149218324b850bd71e17cd1d71f926658ccc302c335e6a741fd60b77bf3f4f93'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.NTM2MmM5ZTM4NWRiNjhiMzk2OWY5ZDhkOWIwOWQyYmM4N2U2M2E4YTgyMWZiOGIwNjFiMTg4ZWQ0OWNhYmMxNrXCQtqkugRb+uVte6YI0o+ei3zg6x19ZJSRHgkYTbA+'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1782883630'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.ZTIzM2Q2MjQ1ZDFkY2MwZGQwYTg2ZjE3MDVmYzljNDNjNjMwZjgzNjQyNDVlNGQ0MjdiZDI3YzIyZTU0NmZkYhvi9I+txegtjHq5gDNOv6NJKN3LE8AqdFKO8Rr7YPdHQb3rprnDafFZ1A17AHoqjs/ScAK3KzFlyrmBndFj+Vc='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1782797230'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн | Peak News
Т.Бэгзсүрэн: МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байгаа нь үнэн
Бид сансар, гариг судлал, түүний эзэмшил, ашиглалтын тухай ярихаар “хорхогтой савандаа буудуулж” хөөрч байгаачлан хэдий болтол өөрсдийгөө даапаалж, хоцрогдлын эмгэгээрээ хошин шог хийн баясаж суух вэ. Гаднын компаниуд сансрын орон зайд хиймэл дагуулаараа өрсөлдөцгөөж, шинэ зах зээлээс хөрөнгө босгох гэж улайрч байхад бид ширэнгэнд төөрсөн сармагчин лугаа ангайсаар үлдмээргүй л байгаа биз дээ.
Хиймэл дагуул бүтээгч гадны гарааны жижигхэн компанийн хөрөнгө манай улсын нийт ДНБ-тэй тэнцэнэ гэхээр үндэсний мэргэжилтнээ бэлтгэж, анхны хиймэл дагуулаа хөөргөчихсөн бидэнд түүнээс ч том амбиц яагаад байж болохгүй гэж.
Энэ асуудлаар энэ удаа Монголын сансрын технологийн анхны багийн ахлагч, МУИС, Физикийн тэнхимийн дэд профессор доктор, МУИС-ийн Нано Хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лабораторийн эрхлэгч. Д.Эрдэнэбаатар, мөн судлаач, доктор Т.Бэгзсүрэн нарыг урьж ярилцлаа.
МОНГОЛ УЛС ХИЙМЭЛ ДАГУУЛЫН НАРИЙВЧИЛСАН ТЕХНОЛОГИОР МЭРГЭШСЭН БАГТАЙ БОЛЛОО
-Сансрын технологиор докторын зэрэг хамгаалсан гурав дахь монгол мэргэжилтэн болсон Т.Бэгзсүрэн танд, Д.Эрдэнэбаатар тэргүүтэй сансрын технологийн анхны багт баяр хүргэе.
-Т.Бэгзсүрэн: Баярлалаа. 2019 онд Япон улсын Хоккайдогийн их сургуульд сансрын технологийн чиглэлээр докторын зэрэг хамгаалж, сургуульдаа зочин судлаачаар ажиллаж байгаад Монголдоо хоёр сарын өмнө ирлээ. Хөл хорионоос 9 сарын дундуур гараад одоо МУИС-д багшийн ажилдаа буцаж орохоор хөөцөлдөөд явж байна. Бидний багт мөн МУИС, Физикийн тэнхимийн ахлах багш, доктор Нано Хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лабораторийн судлаач Т.Төртогтох бий. Бид Монгол Улсын Засгийн газраас хэрэгжүүлж байгаа “1000 инженер” хөтөлбөр, мөн НҮБ-ын хөтөлбөрөөр суралцаж төгссөн.
-Өндөр технологийн бүтээл туршиж, үйлдвэрлэж үр шимийг нь үздэг гал тогоонд нь сурч, ажиллаж байгаад ирсэн мэргэжилтний монголдоо тээж ирсэн зорилгыг нь сонирхвол?
-Товчхондоо сансрын технологийг монголдоо нутагшуулах нь манай багийн гол зорилго.Хиймэл дагуулын нарийвчилсан технологиор мэргэшсэн монгол инженерүүдийн анхны баг гэж хэлж болно. Компьютертой харьцуулан жишвэл төв процессортой, гаднаас өгөгдөл оруулах камер, микрофон, гар зэрэг зүйлсийн чиглэлээр би сурсан бол батерей тэжээлийн системийг нь Эрдэнэбаатар, гол процессорын ажлыг Төртогтох сурсан гүйцэтгэсэн үг.
Багаараа ямар ч системийг шинээр хийх өндөр чадвар эзэмшсэндээ баяртай байна. Тиймээс бид жижиг төсөл гэхээсээ илүү алсын хараатай, хэтийн зорилготой, Монголын хөгжилд “цахиур хагалах” өндөр технологи дээр төрийн бодлого дэмжлэгтэй ажиллах юм сан гэж хүсэж, эрмэлзэж байна. Яг үнэндээ бид жижиг төсөл дээр ажиллаж хугацаа алдмааргүй байна.
-Нэг үгээр сансрын технологийн чиглэлээрээ ажиллана гэсэн үг үү?
-Ганцхан сансрын гэж хязгаарлаж болохгүй л дээ. Нэг жишээ яръя. Хамгийн аюултай зам туулж байж, сургуульдаа очдог хүүхдүүдийн тухай гадаадууд хийсэн баримтад киног Японд байхдаа үзлээ. Тэнд сургуульдаа явж байгаа хоёр монгол хүүхдийн тухай гарч байна. Охин аавтайгаа мотоциклоор сундалдаад сумын төвд ирдэг бол өөр айлын хүү мориор 30 км давхисаар сумынхаа сургуульд ирдэг. Эрэгтэй хүүхдийнх их боломжийн амьдралтай, гаднаа пажеро жиптэй. Гэхдээ монголд бензин үнэтэй учраас машинаараа яваагүй гэж хэлж байсан. Мориор, мотоциклоор явж байгаа хүүхдүүдийн хацар нь улайгаад, нулимс нь гоожоод хүйтэнд хэцүү харагдсан л даа.
Энэ киног үзээд хөдөө цасанд хальтардаггүй, өргөн дугуйтай, салхинд цохиулж элс шороонд нүдүүлэхээс хамгаалсан бүхээгтэй, шатахууны бэрхшээлтэй тулгарддаггүй авсаархан унаа хэрэгтэй юм байна гэсэн бодол төрж байлаа.
Бас би карантенаас гарчхаад хамгийн түрүүн хотын түгжрэлтэй нүүр тулсан. Энэ үед мөн Улаанбаатарт мөн л адилхан жижиг унаа хэрэгтэйг ойлгосон. Уламжлалт аргаас татгалзсан, шинэ технологи ашигласан ийм унааг хамгийн түрүүн хийх юм сан гэж бодож төлөвлөж байна.
Зөвхөн дэлхийн гадаргын зураг авдаг хиймэл дагуул бүтээхээр хэдэн зуун гарааны компани ажиллаж байгаа мэдээг саяхан уншиж байсан. Маш ирээдүйтэй салбар гэж үзээд энэ зах зээл рүү хошуурах компаниудын тоо асар хурдан нэмэгдэж байгаа гэсэн.
“МОНГОЛЧУУД БИД Ч САНСАР РУУ ТЭМҮҮЛЭХ ЁСТОЙ”
-Ер нь сансрыг ашиглах, сансар судлалд оролцох гэдгийг өнөөдөр ямар байдлаар ойлгож, харж, үр дүнг хүлээх ёстой юм бэ?
-Газар зүйн хувьд хоёр хэмжээсээр төсөөлбөл улс орнууд аль хэдийн газар нутгийг хуваагаад авчихсан. Тиймээс одоо улс орнуудын энэ уралдаан дээшээгээ сансар руу тэмүүлж байна. Дээшлэх тусам гүн орон зай биднийг хүлээж байна.
Хамгийн их хөрөнгө хаяж, хамгийн нарийвчилсан гүнзгий судалгаа хийж байгаа физикч, шинжлэх ухаан технологийн эрдэмтэд бүгд сансрын орон зайг судалж байна.
Элон Маскийн “SpaceX” компани гэхэд марс гариг дээр хүн амьдрах төсөл хэрэгжүүлж байна. Дэлхийн гадарга дээрээс өөр гараг ертөнцийг ажиглан судлахад дэлхийн агаар мандал шуугиан тарьж саад болдог учраас одон орон ажиглах телескопыг сансарт гаргадаг. Үүний жишээ бол Хаббле болон Кеплерийн сансрын телескоп. НАСА орчлон ертөнцийн үүсэл гарал, галактикийн үүсэх явцыг судлахаар Жамес Веббийн сансрын телескопыг 2021 оны намар хөөргөхөөр бэлдэж байна.
Үнэ өртөг нь хэдэн тэрбум доллараар яригдана. Тэр байтугай солир, сансрын жижиг биетүүдээс түүхий эд гаргаж авах, сарнаас эрдэс баялаг олборлох гээд Америк, Хятад болон бусад орны судалгааны олон жишээ бий.
Хүн төрөлхтний бусад амьтдаас ялгарах гол шинж нь ирээдүйг урьдчилан таамаглаж түүнд тохирсон үйл ажиллагааг урьдаас төлөвлөх гэж Япон гаралтай Америкийн онолын физикч эрдэмтэн хэлсэн байдаг. Тиймээс монголчууд бид ч ирээдүйгээ харж, аль болох сансар руу тэмүүлж амьдрах ёстой юм. Сансарт гарна гэдэг стратегийн хувьд ч, үндэсний аюулгүй байдалд ч чухал ач холбогдолтой. Энэ бол Монгол Улсын Үндэсний аюулгүй байдлын 12 заалттай шууд холбогддог салбар.
Ирээдүйд бэлэн байх үүднээс энэ технологийг бид өөрсдөө өөрсдөө эзэмшиж, хийх ёстой л доо.
-Ямар үед эзэмшсэн, ямар үед хийж, үйлдвэрлэж байна гэж үзэх юм бэ?
-Жишээ нь GPS системийг жаахан хурдтай биет дээр тавихаар байрлал нь зөрж эхэлдэг. Физикийн хурдны алдаанаас гадна цаанаасаа програмчлагдсан байх магадлалтай. Ийм байдлаар гаднын систем хэрэглэж байгаа тохиолдолд гэв гэнэт унтрах, ажиллахаа болих, байрлал өөрчлөгдөх тохиолдолд бид ямар учиртайг нь мэдэх боломжгүй. Мөн холбоо харилцааны хиймэл дагуул нэг л өдөр ажиллахаа байчихвал бид яаж ч чадахгүй гэсэн үг.
Ер нь хиймэл дагуулаас мэдээлэл авахгүй, ашиглахгүй салбар гэж үгүй.
Жишээ нь саяхан олсон Хүннүгийн Луут хотын археологийн олдворыг сансрын мэдээг ашиглаж тогтоосон гэж дуулсан. Манайх шиг өргөн уудам газар нутагтай, газар тариалан, мал аж ахуй эрхлэлдэг орны тухайд талбайн аль хэсгээс хамгийн их ургац авч болох, хаана бэлчээр сайтай байгаа, өвс ногоо ямар шалтгаанаар өвчилсөн, сийрэгжсэн,хаана талхдагдсан гэх зэргээр мэдээллийг сансрын хиймэл дагуулаас маш нарийн зураглалаар авч болно.
Өнөөдөр манай зарим тариаланчид дрон, нисдэг төхөөрөмж ашиглаж талбайн зураг авдаг гэх боловч үүний хамрах хүрээ нь бага. Монголын нийт газар нутгийн хувьд ч энэ үүргийг зөвхөн хиймэл дагуул гүйцэтгэх боломжтой. Одоо ч зарим тохиолдолд гүйцэтгэсээр байгаа.
-Ганц ч хиймэл дагуулгүй учраас мэдээг дандаа түрээсэлж худалдаж авч байгаа гэсэн үг үү?
-Манайд нэг ч хиймэл дагуул байхгүй. Хүмүүс нөгөө “Мазаалай” чинь яасан бэ гээд байдаг.
“Мазаалай” 2017 оны 7-р сард сансрын тойрог замд гарч хоёр жил дэлхийн нам орбитоор нисэж үүргээ гүйцэтгэсэн шүү ээ. Ингээд 2019 оны 5-р сарын 12-нд дэлхийн агаар мандалд европ орчимд орж дууссан. “Мазаалай” төсөл шинэ технологийг сансарт турших, хүний нөөцийн анхны багийг бэлдэх зорилгоо бүрэн биелүүлсэн.
Харин мэдээ түрээсэлж байгаа тухайд УЦУОШГ, ОБЕГ-аас эхлээд бүхий л байгууллага, хувь хүн, монголчууд бид өнөөдөр ОУ-ын байгууллага, бусад улс орон, компанийн хиймэл дагуулаас мэдээг төлбөртэй, төлбөргүй хэлбэрээр авч ашиглаж байна.
ДДэш ТВ, Монгол Сат компани гэхэд гаднын хиймэл дагуулын мэдээлэл дамжуулах шугам түрээсэлж монгол орон даяар тоон телевизийн үйлчилгээ үзүүлдэг. Тавган антентай телевиз бол Монголд хиймэл дагуулыг төлбөртэй ашиглаж байгаа хамгийн том жишээ болов уу.
Нийслэлийг дээрээс нь харсан 10х10км-ын талбайг хамарсан өндөр нарийвчлалтай хиймэл дагуулын зураг авъя гэвэл нэг зураг нь ойролцоогоор 1000 $ үнэтэй байдаг.
“САНСРЫН ТЕХНОЛОГИ БУСДЫГАА ТҮҮЧЭЭЛЖ, АГУУЛЖ БАЙДАГ”
-Ийм байдлаар гаднын хиймэл дагуулын мэдээ мэдээллийг ашиглаад явахын үр дагаврыг хэлбэл?
-Д.Эрдэнэбаатар: Бүх зүйл явж явж эдийн засагтай холбогддог. Өнөөдөр бид мэдлэгийн эдийн засгийн цаг үед амьдарч байна. Бидний хэрэглэж байгаа тоног төхөөрөмжийн нийт үнэ өртөгийн 70 аас дээш хувь нь түүний дизайн, шийдэл ноу хауг гаргагчдад очдог.
Жишээ нь IPHONE утасны ард Хятадад угсарсан, Америкт загвар гаргасан гэж бий. Тэгвэл дээрх судалгаагаар жишиж үзвэл энэ утсыг үйлдвэрлэхэд Хятадууд бараа материал, сэлбэг хэрэгсэл, хүн хүчээ гаргаж, үйлдвэрээ ажиллуулсан ч түүний ноу хауг гаргасан, технологийг бий болгосон Америкчууд уг утасны нийт орлогын 70 хувийг авдаг.
Тэр утсыг үйлдвэрлэхэд монголчууд бид ч хувь оруулж байгаа. Нөгөө газраа ухаж, хэдэн мянган хүн хүч ажиллуулж, байгаль орчиндоо асуудал үүсгэж, бөөн ажил болж алт, зэс, нүүрсээ гаргачхаад тэдний 10 хувьд ч хүрэхгүй орлого олж суугаа. Хүний юм ашиглана гэдэг чинь угтаа ийм байдал үргэлжилсээр байна л гэсэн үг.
Т.Бэгзсүрэн: Монгол Улсын нийт ДНБ 13 тэрбум доллар буюу ганцхан тэрбумтан хүний хөрөнгөтэй тэнцүү. Тухайлбал “Амазон”-ыг үүсгэн байгууласан Жефф Безосийн нийт хөрөнгө манай улсын хөрөнгөнөөс 14 дахин их, 170 гаруй тэрбум $. Тэгвэл Монгол Улс 3 сая хүнтэй нэг компани гэж үзвэл яг нэг л бизнесээ тордоод дэлхийн зах зээл дээр гараад ирвэл иргэдийн, монголын нийт орлого огцом өснө.
Үүний түлхүүр нь өндөр технологи шингэсэн ганцхан л үйлдвэр. Чадварлаг, хүчтэй баг маш сайн зохион байгуулалттайгаар гүйцэтгэхэд хангалттай. Энэ өндөр технологийн нэг жишээ нь сансрын технологи байж болно гэж манай баг үзэж байгаа.
-Бид та бүхний яриад байгаа технологийн хөгжлөөс хэр хоцроод байгаа бол?
-Д.Эрдэнэбаатар:
Ер нь бид араас нь хөөвөл хэзээ ч гүйцэхгүй. Харин тэр дундаас тодорхой нэг чиглэлийг барьж авч тэдний урд нь алхаж орох хэрэгтэй. Тэнд нь үсэрч очих ёстой.
Нэг л чиглэлд сэтлээд гараад ирвэл бусад нь аяндаа дагаад өндөр түвшинд очдог байгалийн хууль бий. Жижиг оврын буюу нано хиймэл дагуул гэж яриад байгаа салбар харьцангуй шинэ залуу салбар. Цөөн хүн хүч шаарддаг, уламжлалт том сансрын технологи шиг нүсэр биш учраас бидний эдийн засагт тохирсон. Америк, Япон, Хятад, Энэтхэг шиг хэдэн тонн уламжлалт хиймэл дагуул сансарт гаргана гэж даахгүй хоол руугаа явах ямар ч шаардлагагүй.
Т.Бэгзсүрэн:
Сансрын, орчны, нано, био, кибер гэх зэргээр технологийг ангилдаг. Яагаад заавал сансрын технологи гэж?
-Д.Эрдэнэбаатар
“БИДЭНД АЛБАН ТУШААЛ, ХУВИЙН ХӨРӨНГӨ ХЭРЭГГҮЙ”
-Т.Бэгзсүрэн:
Үүн шиг сураад ирсэн, хийгээд туршлагажсан залуусдаа итгэж, дэмжээрэй гэж хэлмээр байна.
Монголчууд бид хэрэглээндээ, бас үр ашгаа мөд өгөхгүй салбарт дэндүү их хөрөнгө зарж байна.Монголын нэн чухал хэрэгцээ км нь 1 тэрбум төгрөгийн зам мөн үү? Одоо тэгвэл технологид хөрөнгөө оруулаад үзье л дээ.
Бид өнөөдөр залуу байна. Бидэнд албан тушаал, хувийн хөрөнгө хэрэггүй. Сурсан мэдсэн зүйлээ хийж үйлдвэрлэлд нэвтрүүлмээр байна., бас сургамаар байна. Миний хувьд ойрын таван жилдээ удирдах албан тушаал, бичиг цаас эрхлэхгүй, нарийн технологи дээр ажиллана гэсэн төлөвлөгөөтэй байна. Ингэж бүх хүчээ МУ-ын технологийн хөгжилд зориулахын тулд ахуйдаа, ар гэртээ санаа зовохгүй байх нөхцөл л чухал.
-Та бүхний Япон улсад мэргэжлээрээ ажилласан, судалгаа хийсэн туршлагыг сонирхвол?
-Д.Эрдэнэбаатар:
-Т.Бэгзсүрэн:
-“1000 инженер”ийн хөтөлбөрт хамрагдаж, гэрээгээр сурсан гэсэн. Хэрэв ийм гэрээгүйгээр сурсан бол Монголдоо хэзээ ирэх байсан бэ?
-Т.Бэгзсүрэн:
Япончууд биднийг нутагт нь ажиллаад байвал ажиллуулаад л байна. Ингэж өндөр чадвартай, нарийн мэргэжилтэй залуусыг ажиллуулж чадсанаараа тэд их зүйлийг хожиж байгаа. Үүний тулд ч ар гэр, ахуйн асуудалд санаа зовох зүйлгүй байлгадаг.
-Д.Эрдэнэбаатар:
-Та нарын яриад хөгжүүлэх гээд байгаа салбарын ойрын ирээдүйн боловсон хүчний нөөц, бодлого ер нь ямар байна гэж бодож дүгнэдэг вэ?
-Т.Бэгзсүрэн:
Ер нь сайн оюутнууд багшаас чиглэлээ л асуухаас биш хэзээ ч нарийн деталь зүйлүүдийг асуух шаардлагагүй болж байна. Хөгжлийн нөлөөгөөр маш их зүйл өөрчлөгдөж байгаа ч нэг л зүйл өөрчлөгдөхгүй.Дэлхий эргэдгээрээ эргэх учир байгалийн шинжлэх ухаан өөрчлөгдөхгүй.Нэг хошин яриа байдаг л даа. Их сургуулийн физикийн багшаас социализмийн үед багшлах, одоо багшлах ямар ялгаа байна гэж асууж л дээ. Багш физик физикээрээ л байна гэсэн гэдэг.
Нийгмийн байгууламж, нийгмийн бүтцээс хамаардаггүй шинжлэх ухаан байгалийн шинжлэх ухаан. Түүнийг ойлгодог хэл нь математик, физик. Үүнийг системтэй үзэхгүйгээр байгалийн шинжлэх ухаан, өндөр технологи руу нэвтрэх боломжгүй
Д.Эрдэнэбаатар : Энэ байдал давхар давхар олон зүйлээс шалтгаалах ч 2014 оны боловсролын шинэчлэл гол нөлөө үзүүлсэн гэж бодож байна. Урд нь оюутан, сурагчдын судлахзаалгах хичээл тодорхой байсан. Одоо сурагчид хичээлээ сонгохдоо нийгэмд хэрэгтэйг биш өөрт амар сонголт хийж байна. Голдуу нийгмийн салбарыг сонгодог болсон.
Жишээ нь сурагчид 10-р ангид орохдоо цааш судлах чиглэлээ сонгодог. Гэтэл эмч болох сонирхолтой хүүхдүүдийн сонголтыг эс тооцвол физик, хими, биологи гурвыг хүүхдүүд бараг сонгохоо больсон. 9-р анги төгсөж байгаа бүлгүүдээс физик сонгож байгаа хүүхдүүд 12-оос цөөн байвал бүлэг үүсгэдэггүй. Гэтэл цөөн бүлэгтэй захын болон жижиг дунд сургуулиудад 12 хүүхэд яагаад ч хүрдэггүй байх жишээтэй.
-Сурагчид байгалийн хичээл сонгон суралцах нь буурч байгаа нь багш бэлтгэхтэй холбоотой юу?
-Багшийн үнэлгээг ЭЕШ-аар үнэлдэг. Тиймээс багш зөвхөн сайн хүүхдүүд авна гэж хатуухандаа “шахалт үзүүлдэг”. Хүүхдүүдийн сонголтод багш нараас гадна эцэг эхчүүд ч их нөлөөлнө.
Энэ мэдлэгийг Монголд хамгийн сайн олгодог газар бол МУИС, тэр дундаа физикийн тэнхим байсан, ирээдүйд ч мөн байх ёстой. Гэтэл физик судалдаг залуус их цөөхөн болчихлоо. Дан физикээр яах юм бэ, гараад юу хийх юм бэ гээд сонгохгүй байх шиг байна. Гэтэл маш хэрэгтэй суурь мэдлэг бол физик.
-Хоёрхон оюутан сурч байгаа гэсэн үнэн үү?
Өнөөдөр МУИС-ийн ШУС-ийн физикийн тэнхимд лекц сонсох оюутангүй болчихоод байна. МУИС-ийн оюутан 1-р курс төгсөөд мэргэжил сонгодог. Энэ бол бидний 2014 оноос хойш сонгосон зам. Харин энэ жилээс физик, физикийн багшийн хөтөлбөрийг 5-аас доош оюутан сонговол тэр жилдээ элсэлт авахгүй хаах шийдвэр гарсан. Үүнээс болж физикийн багшийн 2 дугаар түвшний хөтөлбөр энэ жил хаагдсан. Монгол улс 95 их дээд сургуультай. Эдгээрээс технологийн чиглэлээр мэргэжилтэн бэлтгэдэг 5 хүрэхгүй сургууль бий. МУИС-ийн хувьд байгалийн шинжлэх ухаанчийг бэлтгэдгээрээ ялгаатай. Шинжлэх ухаан, технологи “моод” болчихоод яриад байгаа юм биш, өндөр технологи өндөр үнэлэгддэг чиг хандлага улам хүчээ авч байхад бид хоцрох эрхгүй гэдгийг л хэлээд байгаа юм. Ирээдүйгээ харж, өнөөдрөөс хөдөлмөөр байна аа бүгдээрээ.
-Олон улсад эсрэгээрээ байгаа байх..?
-Сансрын технологийг хөгжүүлж байгаа хүмүүсийг хараарай дандаа физикчид. Бидний мэдэх Элон Маск хүртэл физикч хүн. Шинжлэх ухааны суурь хэл физикийн салбар улам бүр хүрээгээ тэлж, холимог хөтөлбөрийн тоог нэмж интералчлагдах хэрэгтэй байна.
Гэвч манайд жил ирэх тусам хүрээгээ багасгаж дифференциалчлагдаад. Нөгөө талаас энэ интералчлах, дифференциаллагдаг үйлдлийг хамгийн сайн ойлгох хүмүүс физикчид өөрсдөө хэдий боловч энийг ойлгож нэг зүгт харж чадахгүй байна.
Баярлалаа.
Д.Даваадулам
Сэтгэгдэл бичих (10)
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.
Зочин [118.43.118.74] ・ 2021.04.26 Хариулах
Saihan zaluus amjilt husie ! Mongolchuud technology-iin salbart hurungu oruulalt mash ih heregtei. StartUp company-uudiig 5 jil tatbaraas chuluuluh heregtei. Alivaa tender, sudalgaanii ajild zaaval ih surguuliin bagsh sudlaachidiig oruulj ajiluuldag huuli-tai boloh heregtei. Ih surguulid bgaa chadvarlag bagsh naraa demjij sudalgaa shinjilgeenii ajiluud deer medleg chadvariig ni zuv ashiglaj zohion bguulah chiglel deer tur bol company-uud hamtarch ajillah heregtei. Tegehgui bol chadvarlag zaluus yavaandaa zevreed huuchin technology-toi uldeh esvel gadaad oron ryy yavah gesen 2 zam l uldene. Mongolchuud bid nar hamtarch surah heregtei. Huvi huvidaa mash ih ambitstsai bdag mash tom saad boldog shuu.
Зочин [119.40.99.35] ・ 2020.10.26 Хариулах
МУИС-ийн захиргааны зөвлөлд үеэлүүд суудаг биздээ. Лодойравсал, Заяабаатар гээд. Бөөн ашиг сонирхлын зөрчилтэй газар. Заяабаатар нь Лодойгийнхоо захиалгаар энэ хэдийг дарлаж байгаа юм байна даа. Монгол хэлнийхээ ахмадуудыг Чоймаагаас бусдыг нь халчихсан байх шүү. МҮОНРТ-ээс дутахгүй хөгийн газар болждээ МУИС
Зочин [122.201.21.133] ・ 2020.10.25 Хариулах
Амралтын өдөр сайхан ярилцлага уншлаа. Иймэрхүү залуучуудын талаар нийтлэл тогтмол байдаг бол сайхан байна.
Зочин [66.181.184.196] ・ 2020.10.25 Хариулах
Ийм залууст урам өгч дэмжих л хэрэгтэй. Манайх оюуны хөдөлмөр эрхлэгчдээ дэндүү их хаях юмаа. Амжилт хүсье залуусаа
Зочин [193.108.118.190] ・ 2020.10.25 Хариулах
Хөөрхөн 5 жилийн дараа дарга болно гээд мөрөөдчихсөн. Японд чанаргүй докторууд их төгсөх юм. Ш/ухаанд 5 жил маш бага хугацаа.
Зочин [172.104.64.125] ・ 2020.10.25 Хариулах
Neeree bodohod mongoliin ediin zasgiig neg company bosgono shuu! Ene zaluus hiimel daguul gej tuilshrahgui uur technologiin zuils deer ajlaasai!
Зочин [122.201.21.133] ・ 2020.10.25 Хариулах
Уншихад үр өгөөжтэй ярилцлага болжээ. Маш олон санаа эндээс авч болохоор байна.
Зочин [192.82.73.174] ・ 2020.10.25 Хариулах
Том зорилготой залуус байна. Амжилт хүсье. Бид яах ч аргагүй түүхээ ярьж цээжээ дэлдэх биш технологид хөрөнгө оруулах цаг болсон шүү.
Зочин [103.57.94.23] ・ 2020.10.24 Хариулах
Иймэрхүү эрч хүчтэй залуус тэгээд удахгүй бууж өгөөд буцаад гадаадруу явдымдөө.
Зочин [103.212.118.231] ・ 2020.10.24 Хариулах
Лодой тэргүүтэй хэсэг бүлэг хүмүүсээс болж монголын шинжлэх ухааны салбар балран доройтож байна. Бас энэ чиглэлээр хүүхэд залуусаа дэмжих дээр манай боловсролын салбар ажилгүй байна
Санал болгох
1 Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ
2 Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна
3 Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй
4 Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ
5 Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио
Холбоотой мэдээ
Технологи
NASA дараагийн зогсоолоо Ангараг гэж зарлалаа
Х.Оргил ・ 04 сарын 07, 2026
Нийгэм
Хятад улстай хамтарсан сансрын нислэг хийвэл манай улсад хамгийн тохиромжтой бас хямд өртөгтэй
Цэдэнбалын Цэрэндолгор ・ 03 сарын 12, 2021
Нийгэм
Ж.Гүррагчаа: Ийм өндөр шагналуудыг зэрэг авна гэдэг миний хувьд асар их хүндэтгэл
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг ・ 03 сарын 22, 2021
Нийгэм
В.А.Жанибеков: "Өөрийн улсын багийг биш Монголын багийг илүү дэмжих үе ч байсан"
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг ・ 03 сарын 22, 2021
Нийгэм
“Хүн-Эх дэлхий-Сансрын уудам” үзэсгэлэнгээс онцлох үзвэрүүд
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг ・ 03 сарын 22, 2021
Үндсэн категори
Бусад
Үйлчилгээ
Холбоо барих
Мэдээ
77191977
Редакц
99126085
Имэйл
contact@peak.mn
Холбоо барих
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр
© 2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан.