Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх... | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Монголын залуус хоёр дахь хиймэл дагуулаа хөөргөхөөр ажиллаж байна. Энэ бол Монголдоо зөвхөн монгол залуус бүтээж буй "ТЭМҮҮЛЭЛ" хиймэл дагуул. Тиймээс ч "Тэмүүлэл” ярилцлагын зочноор МУИС-ийн Нано хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лаборторийн судлаач,..." />
<meta name="keywords"
content="сансар судлал, “тэмүүлэл” подкаст, т.бэгзсүрэн" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх... | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Монголын залуус хоёр дахь хиймэл дагуулаа хөөргөхөөр ажиллаж байна. Энэ бол Монголдоо зөвхөн монгол залуус бүтээж буй "ТЭМҮҮЛЭЛ" хиймэл дагуул. Тиймээс ч "Тэмүүлэл” ярилцлагын зочноор МУИС-ийн Нано хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лаборторийн судлаач,..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/5be73c17b4761109eb78083aff824115.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх... | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/5be73c17b4761109eb78083aff824115.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Монголын залуус хоёр дахь хиймэл дагуулаа хөөргөхөөр ажиллаж байна. Энэ бол Монголдоо зөвхөн монгол залуус бүтээж буй "ТЭМҮҮЛЭЛ" хиймэл дагуул. Тиймээс ч "Тэмүүлэл” ярилцлагын зочноор МУИС-ийн Нано хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лаборторийн судлаач,..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх хэрэгтэй</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="http://peak.mn/files/profile/ba56fd9950e29ffac7bfa2716cab9a03.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC" class="uk-text-semi uk-link-text">Д.Даваадулам</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">03 сарын 11, 2021</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei&text=Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх хэрэгтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/5be73c17b4761109eb78083aff824115.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/5be73c17b4761109eb78083aff824115.jpg" alt=""/> </p>
<p class="txt-block1" style="text-align: center;"><em>Монголын залуус хоёр дахь хиймэл дагуулаа хөөргөхөөр ажиллаж байна. Энэ бол Монголдоо зөвхөн монгол залуус бүтээж буй "ТЭМҮҮЛЭЛ" хиймэл дагуул. Тиймээс ч "Тэмүүлэл” ярилцлагын зочноор МУИС-ийн Нано хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лаборторийн судлаач, Хокайдо их сургуулийн доктор Т. Бэгзсүрэнг урьж, сансрын технологи, хиймэл дагуулын хөгжил, хэрэглээний талаар ярилцлаа. </em></p><p style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong>- Ер нь олон улсын үйл амьдралын мэдээллийн төвд сансар, одон орон судлалын сэдэв жин дарж байна. Дэлхийн улс орнууд, хувийн хэвшлийн томоохон компаниуд яагаад энэ салбарыг илүү сонирхож эхлэв гэдгээс ярилцлагаа эхэлье. </strong></span></p><p style="text-align: justify;">- Энэ бол хэрэглээтэй холбоотой. <span class="twittersharelink">Сансарт ажиллаж байгаа технологиуд хүний амьдралын зайлшгүй хэрэглээтэй салшгүй холбоотой болж ирлээ.</span> Дэлхийг ажиглах, харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн салбарт өргөн ашиглаж байна. </p><p style="text-align: justify;">Нөгөө талаас уламжлалт хиймэл дагуулууд нэг бүр нь өөрийн гэсэн пуужингаар хөөрөөд өөрийн хурдтайгаа харьцангуй орбитыг олж, тойрог замд ордог байсан. Харин орчин үеийн жижиг хиймэл дагуулууд энэ загварыг өөрчилж, зөөвөрлөгч пуужингаар Олон улсын Сансрын станцад олноороо хүргэгдэн тусгай тоноглосон гараар нам тойрог замд ордог шинэ технологи хэрэглэх болсон. <span class="twittersharelink">Хөөргөх зардал хямдарсан нь хувийн компаниуд энэ бизнест оролцох боломжийг олгосон. </span></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Хиймэд дагуул бидний мэдэх өөр ямар ямар хэрэглээтэй холбогдож байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- <span class="twittersharelink">Хиймэл дагуулуудыг үүрэг чиглэлээр нь ангилж үзвэл, харилцаа холбооны, байршил тогтоох, дэлхийг ажиглах, шинжлэх ухааны туршилтын гээд ангилж болно.</span> Нэг жишээ ярихад Филиппин улсад далайн хар шуурганы улмаас үүрэн холбооны гар утасны бүх сүлжээ унаж, шугам сүлжээ тасарч, холбоо барих боломжгүй болоход зөвхөн сансрын харилцаа холбоо ажиллаж байх жишээтэй. Эндээс сансрын харилцаа холбоо нь ямар их ач холбогдолтойг ойлгож болно. Мөн сансрын хиймэл дагуулын тусламжтайгаар телевизийн олон суваг үзэж байна. </p><p style="text-align: justify;">Хот байгуулалт, хөдөө аж ахуйн салбарт өргөн ашиглаж эхэлсэн. Нэг тодорхой жишээ ярихад хүний нүдээр харахад яг адилхан нов ногоон хоёр ургамал байлаа гэхэд сансрын хиймэл дагуулаас авсан зургаар аль хэсэг нь өвчилсөн, ус, бусад эрдэс бодис бордоогоор дутагдсан нь мэдэгддэг. </p><p style="text-align: justify;">Та бидний сайн мэддэг байршил тогтоогч бол GPS. <span class="twittersharelink">Бид GPS ашиглан аль улсын ямар хотод, цаашлаад ямар дүүрэгт, ямар нэртэй газар яваагаа мэдэж болдог.</span> Мөн хөдөө хээр төөрөхгүй явахад хамгийн тохиромжтой хэрэглээ бол GPS болоод байна. GPS-ийг ашиглан цаг мэдэж болдог. <span class="twittersharelink">Байршил тогтоодог сансрын хиймэл дагуул нь нано секунтын нарийвчлалтай атомын цагийг өөрөө дээрээ суурилуулсан байдаг.</span> Японы Хокайдо их сургуульд миний суралцаж төгссөн чиглэл бол хиймэл дагуулын камертай холбогддог. Манай багийн хувьд өөр өөр чиглэлээр суралцаж ирсэн байдаг. Жишээ нь доктор Эрдэнэбаатар баттерейн чиглэлээр, Төртогтох төв процессор, удирдлагын чиглэлээр, би хиймэл дагуул дээрх мэдрэгч камеруудыг хэрхэн хийх, ямар мэдээлэл авах вэ гэдгийг судалж төгссөн. </p><p style="text-align: justify;">Хүмүүс сансрын технологи ярихаар бүх зүйлийг нь мэддэг хүн байна гэж ойлгож болох юм. Бодит байдал дээр эжнэ технологи маш олон салбар болж хөгжсөн. Тэгэхээр миний хувьд өөрийнхөө хариуцсан хэсгийг л мэднэ гэсэн үг. Бид багаар ажилладаг. </p><p><iframe src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=314&href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FVast.content%2Fvideos%2F766216940688376%2F&show_text=false&width=560" width="560" height="314" style="border:none;overflow:hidden;" scrolling="no"></iframe></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Сансрын хиймэл дагуулын мэдээллийг манай улс хэр өргөн ашиглаж байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- Ний нуугүй хэлэхэд өргөн ашиглаж чадахгүй байна. Би саяхан Улсын онцгой комиссынхонтой хамтран ажиллаж, судалгаа тооцоон дээр жаахан суусан. Онцгой байдлын салбарт сансрын хиймэл дагуулын зураглал хийх тал дээр тодорхой төвшинд сайн ажиллаж байна. МУИС-ийн Газарзүйн танхимын эрдэмтэн, судлаачид орон зайн мэдээллийн систем дээр бас сайн ажиллаж байна. Гэхдээ сансрын технологи өндөр хөгжсөн улс орнууд шиг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй амьдрал дээр хэрэгжүүлж хараахан чадаагүй байна. Тухайлбал, Япончууд загас агнахдаа сансрын хиймэл дагуулын зураг ашиглаж байна. Сансрын дэвшилд камераар нэг удаа хараад хаана явааг нь мэдээд амдаж очоод барих жишээтэй. Халим болон бусад том загасыг ч гэсэн хаана явааг нь мэдэх боломжтой. <span class="twittersharelink">Монголчууд ч гэсэн удахгүй сансрын хиймэл дагуулын тусламжтайгаар адуу малаа хаана явааг нь мэдэх боломжийг бүрдүүлэх байх гэж найдаж байна. </span></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Онцгой байдлын салбарт цаг уурын болон давагдашгүй хүчин зүйлсийн аюулыг цаг алдалгүй мэдэх хэмжээнд ашиглаж чадаж байна уу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-<span class="twittersharelink"> Халдварт өвчний нөхцөл байдлыг тандан судлах, хэсэгчилсэн хөл хорих гээд зураглал гаргахад олон улсын төвшинд ашиглаж байна.</span> Харин Дорнод аймагт хээрийн түймэр гарлаа, Дорноговь аймагт хүчтэй шороон шуурга боллоо гэх мэдээллүүдийг цаг алдахгүй шууд авч байна уу гэвэл бас үгүй. Олон улсад үнэгүй ашиглах боломжтой сансрын хиймэл дагуулын мэдээлэл ашиглаад зарим зүйлийг мэдэж болно. Тухайлбал, сая Хөвсгөл аймагт болсон газар хөдлөлтийн улмаас нуурын мөсөнд томоохон ан цав үүссэн эсэхийг сансрын хиймэл дагуулын тусламжтай олж мэдэж болж байна. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><em><strong>Харин ирээдүйд бид өөрсдөө шинэ технологи хөгжүүлснээр</strong></em> Оюу толгойн ил уурхайн олборлолт ямар хэмжээнд байна, хэдэн машин баяжмал экспортод гарч байна вэ, Таван толгойн бүлэг орд дээр хэдэн м2 газар хөрс хуулав, өдөрт хэдэн машин нүүрс ачив гэх зэрэг мэдээллийг өдөр тутам авч болно. Мөн Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлыг өдөр болгон тогтсон цагуудад авч архив үүсгэж болж байна. Энэ бүхнийг ашиглах хэрэгтэй. <span class="twittersharelink">Үүнийг ашиглахын тулд газар дээр тухайн мэдээллүүдийг авах дэд бүтцийг бий болгох шаардлагатай. </span></p><p style="text-align: justify;"><img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2029fd135d38fb1d6807caa05383ce10.jpg" data-size="650,365" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2029fd135d38fb1d6807caa05383ce10.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Монголчууд бид өөрийн гэсэн хиймэл дагуулгүй ч гэсэн таны саяны хэлдэг боломжуудыг ашиглах боломжтой гэсэн үг үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- Тийм. Юм бүхнийг үнэтэй ашиглана гэвэл хэцүү, бас үнэгүй ашиглаад байх нь зохимжгүй. Гол нь бид ямар боломжууд байгааг мэдэж байх ёстой. Энэ л чухал. Дээр дурдсан хөдөө аж ахуйн салбарт дэлхийг ажиглах хиймэл дагуулын мэдээг өргөн ашиглах боломжтой гэж. Саяхан Үндэсний телевизээр нэг мэдээ гарч байсан. Сэлэнгэ аймагт нэг тариаланч сансрын хиймэл дагуулын зургаас өөрийн талбайд үр тариа хэрхэн ургаж байгааг тодорхой хугацаанд хянаж, шаардлагатай газар нь бордоо хийх, услах зэргээр тордоод нийт талбайгаас авах ургацынхаа хэмжээг хэд дахин нэмэгдүүлсэн тухай ярьж байсан. <span class="twittersharelink">Бид өөрийн гэсэн хиймэл дагуулгүй юм чинь сансраас юм хүртэхгүй гэсэн бодлоор хандах хэрэггүй. </span></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Монголчууд сансрын технологийн чиглэлээр 1970-аад оноос хүний нөөцөө бэлтгэж эхэлсэн.</span> <span class="twittersharelink">1981 онд Монгол хүн сансарт ниссэн.</span> Харин 1990-ээд оноос нэг хэсэг тасарч байгаад одоо шинэ үеийн залуучууд бэлтгэгдэж ирээд байна. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Бид өөрсдийн гэсэн хиймэл дагуулыг сансарт хөөргөнө. Мэдээж цаг хугацаа, хөрөнгө мөнгө, судалгаа шинжилгээний асар их ажил бий. Бид хийж хөөргөхгүй юм бол бидний дараагийн үеийн хөгжил мөн л удааширна. Дараа үедээ гишгэх шатыг нь бэлдэх үүднээс заавал энэ ажлыг гүйцэтгэх үүрэгтэй гэж бодож байгаа. </p><p style="text-align: justify;"><img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/fa1854c6cecb60daa384dbeab5645bd9.jpg" data-size="433.544921875,650" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/fa1854c6cecb60daa384dbeab5645bd9.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Монголын сансрын технологийн инженерийн багийн залуус Япон улсад сурч ажиллаж байхдаа Япон, Филиппин, Вьетнам зэрэг улсын хиймэл дагуул дээр ажиллаж байсан туршлага бий. Одоо эх орондоо хэрхэн баг болж ажиллаж байна? </span></strong></p><p style="text-align: justify;">- Хиймэл дагуулыг хөөргөхөд маш олон систем ажиллаж байдаг. Хамгийн наад зах нь залгагдах тэжээл байхгүй тул нараар өөрийгөө цэнэглэдэг байх ёстой. <span class="twittersharelink">Сансарт агаар байхгүй, даралт байхгүй, наран талдаа хэт халуун, наргүй талдаа маш хүйтэн байдаг.</span> Энэ нөхцөлд хиймэл дагуул буюу электроник систем ажиллуулна гэдэг гайхамшиг. Судалгаа, тооцоолол, тест гээд нарийн ажил маш их. Зөвхөн зураг авах үүрэгтэй хиймэл дагуул байлаа гэхэд ганцхан камер байх юм шиг ойлгож болохгүй. Системийн тасралтгүй ажиллагааг хангахын тулд маш олон дагалдах төхөөрөмжүүд ажиллана. Тийм учраас олон талаас нь судалсан хүмүүс нэгдэж баг болох нь зүйн хэрэг. <span class="twittersharelink">Одоогоор докторын зэргээ өөр өөр чиглэлээр хамгаалсан дөрвөн хүн байна. Магистрын зэргээ хамгаалсан таван хүн бий. Бакалаврын төвшинд суралцаад төгсөх гэж байгаа залуучуудаа оруулан тооцвол 10 гаруй хүн байна. </span></p><p style="text-align: justify;">Монголчууд “Цаас чичихээс нааш цоорохгүй, хүнийг хэлэхээс нааш ойлгохгүй” гэж ярьдаг. Тэрэнтэй адил манай улс нэг зүйлээр цоорч гарч дэлхийг байлдан дагуулах хэрэгтэй байна. Тодорхой газар, талбарт маш хүчтэй дайралт хийж жим гаргая. Тэр жимийг дагаж монголын олон залуус мэргэжилтнүүд яваасай, жимийг зам болгож өргөжүүлээсэй гэж л бодож, хичээж байна. <span class="twittersharelink">Хиймэл дагуулыг хийх нь зөвхөн сансар судлалын мэргэжилтнүүдийн хийх ажил биш.</span> Био-технологи, хими, физик, электроник, механикийн мэргэжилтнүүд хамтарна. Энэ олон хүнийг нэгдсэн бодлогоор хангаж ажиллах менежментийн баг ажиллах шаардлагатай, хөрөнгө мөнгөө олохын тулд тодорхой хэмжээний PR хийх хүмүүс ч хэрэгтэй болно. </p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Сансрын хиймэл дагуул хөөргөх нь асар их өртөгтэй ажил. Хөөргөснөөр дараа нь ямар ашиг хүртэх юм бэ гэж олон хүн асуух байх. Хөрөнгө оруулагчид ч гэсэн ингэж л асууна. Үүнд та ямар хариулт өгөх вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- <span class="twittersharelink">“Мазаалай” хиймэл дагуул нь сургалт хийж, хүний нөөц бэлтгэх, шинжлэх ухааны туршилт хийх гэсэн үүрэгтэй байсан. Энэ үүргээ биелүүлсэн.</span> <span class="twittersharelink">Одоо бид дахиад сургалт судалгааны чиглэлийн хиймэл дагуулыг Монголоосоо хөөргөх судалгааг хийж байна. Энэ туршилт амжилттай болбол Монголд бааз суурь ажиллаж байгааг харуулна.</span> Ингээд дууссаны дараа түүнийгээ томруулах, үүрэг даалгаврыг өөрчлөх, сайжруулах ажлууд хийнэ. Ер нь <span class="twittersharelink">хиймэл дагуулыг хэмжээгээр ангилвал 10 хүртэл кг жинтэйг нь нано-хиймэл дагуул, 10-100 кг жинтэйг нь микро-хиймэл дагуул гээд цааш явна.</span> </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><em><strong>Бидний дараагийн зорилт нь</strong></em> тодорхой үүрэг чиглэлтэй, хэрэглээнд микро-хиймэл дагуулыг хөөргөх явдал. Энэ нөхцөлд эдийн засгийн үр ашгийг нь хүртэх боломжтой. Бидэнд асар том хүчин чадалтай нүсэр хиймэл дагуул шаардлагагүй, энэ нь өртөг ч өндөртэй. Ойролцоогоор 50 кг жинтэй, урт болон өргөн нь 50 см хэмжээтэй байх нь үйлдлийн хувьд хамгийн үр ашигтай гэж тооцдог. </p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9f95acafa810e201b9f1ef1ce0af26cc.JPG" class="fr-fic fr-dib" data-size="512.63333333333,650" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9f95acafa810e201b9f1ef1ce0af26cc.JPG" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Америк, Хятад, Хонконгоос эхлээд олон орны хувийн хэвшил сансрын технологид хөрөнгө оруулаад эхэлсэн. Бизнес эрхлэгчид хэзээ ч ашиггүй зүйлд хөрөнгө оруулахгүй гээд бодохоор?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- <span class="twittersharelink">Эдийн засгийн хувьд үр ашигтай гэдэг нь батлагдсан учраас л хүмүүс энэ салбарыг сонирхож эхэлсэн хэрэг.</span> Сүүлийн үед ганц том хиймэл дагуул хөөргөхөөсөө илүү олон жижиг хиймэл дагуул хөөргөхийг илүүд үздэг болсон. Том хиймэл дагуулаас олон мэдээлэл авч болох ч хурднаасаа хамаараад хүссэн байрлал дээр очих нь удаан. Тэгэхээр хүссэн үедээ хүссэн мэдээллээ авч чадахгүй байх талтай. Харин<span class="twittersharelink"> олон жижиг хиймэл дагуул хөөргөх нь хүссэн зураг мэдээллээ хүссэн цаг хугацаандаа авах боломжийг бүрдүүлж буйгаараа онцлогтой. Өртөг ч багатай тусна. </span></p><p style="text-align: justify;">Нэг жишээ ярихад 2014 онд Японы Хокайдо их сургуулийн профессор Юкихиро Такахаши багш “50 ширхэг микро-хиймэл дагуул хөөргөе. Үйлдлийн систем, хүчин чадал нь бүгд ижил байна. Тэгээд хугацааны зөрүүтэй хөөргөж, тойрог замд оруулбал дэлхийн аль ч газрын зургыг авах боломж бүрдэнэ. Энэ 50 хиймэл дагуулыг Япон улс дангаараа хийхгүй, Азийн бусад улстай хамтран хэрэгжүүлнэ” гэж байлаа. Газар дээрх дэд бүтэц буюу мэдээлэл хүлээн авах станцуудаа төсөлд оролцсон улс бүрдээ байгуулах санааг хэлж байсан. Энэ санаа маш их таалагдсан учир би Белги биш Японы Хоккайдо их сургуулийг зорих болсон юм. </p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Монголчууд энэ нэгдэлд орж чадсан уу. Юкихиро Такахаши багшийн яриа өнөөдөр хэр биеллээ олж байна?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- Манай улс Азийн микро-хиймэл дагуул консорциумд байдаг. Гэсэн ч одоогоор энд нэгдэн хиймэл дагуулаа хөөргөж чадаагүй л байна. Би дээр хэлсэн 10 кг-аас дээш жинтэй хиймэл дагуулын өртөг өндөр. Хоёрдугаарт хүний нөөцийн хувьд одоо л баг бүрдэж байна. <span class="twittersharelink">Энэ төсөлд нэгдсэн Азийн улс орнууд 5-6 хиймэл дагуул хөөргөөд ажиллуулж байна. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong>- Сансрын технологиор суралцсан залуучууд эх орондоо эргэн ирж, баг болж ажиллаад энэ салбарын хөгжлийн шанг татах гээд зүтгэж байгааг харахад сайхан байна. Таны хувьд эх орондоо ирээд хагас жилийн хугацааг өнгөрүүлжээ. Энэ хугацаанд юу амжуулав?</strong></span></p><p style="text-align: justify;">- Би Япон улсад гурван жил суралцаж төгсөөд судалгааны ажил хийж байгаад эх орондоо ирсэн. Мэдээж ирсэн шалтгаан маань эх орондоо энэ салбарыг хөгжүүлье, дэлхийн хөгжлөөс тасраад хоцорчихгүйн тулд ямар нэгэн зүйл хийгээд явж байсан нь дээр гэдэг үүднээс манай багийн залуучууд тал талаас цуглаж байна. Бид бага багаар урагшаа алхаж байна. <span class="twittersharelink">Ковид-19 цар тахлын нөлөөгөөр “Тэмүүлэл” хиймэл дагуул хөөргөх хугацаа хойшилсон. </span></p><p style="text-align: justify;">Дээрх мөрөөдөл, зорилго чиглэл маань хэвээрээ байна. Юм бүхэн санаснаар болохгүй шүү гэдгийг алхам тутамдаа мэдэрч байгаа. <span class="twittersharelink">Намайг энэ салбарт сургах гэж манай гэр бүл, улс орноос багагүй их мөнгө зарцуулсан учраас надад ухрах зам байхгүй.</span> Сурч мэдсэн зүйлээ эх орондоо, энэ салбарт зориулах нь миний эрхэм үүрэг гэж боддог. <span class="twittersharelink">Зарим хүмүүс “чи сансрын юм ярилаа” гэх маягаар егөөдөж л байдаг юм. </span></p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/6185f7f8bdfb2864dc64197e41658321.JPG" class="fr-fic fr-dib" data-size="433.33333333333,650" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/6185f7f8bdfb2864dc64197e41658321.JPG" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong>- Та бүхний хувьд сурч ирээд шууд ажиллах байгууллага бэлэн байсан уу. Ер нь ямар асуудлууд тулгарч байна вэ?</strong></span></p><p style="text-align: justify;">- Монгол Улсад гадаадын их, дээд сургуульд сураад, төгсөөд ирсэн хүмүүст бодит дэмжлэг бага байна. Ядаж ажилд ортол нь сурсан хугацааны нийгмийн даатгалыг нөхөж төлөх, төгсөөд ирсэн мэргэжилтнүүдээ ажлын байранд зуучлах зэрэг үйлчилгээ шаардлагатай юм шиг санагдсан. Миний хувьд МУИС-д ажиллаж байгаад явсан. <span class="twittersharelink">Буцаад яг өөрийн хүссэн чиглэлээрээ ажиллах боломж хараахан нээгдээгүй байна. Гэхдээ удахгүй шийдэгдэх байх. </span></p><p style="text-align: justify;">Таны хөндөж байгаа асуудал зөв. <span class="twittersharelink">Эрдэмтэн судлаачдынхаа нийгмийн баталгааг хангаж чадахгүйгээр энэ салбарын хөгжил урагш явах боломжгүй. </span>Тиймээс ядаж нэг хэсэг нь төслөөс цалинжаад явах боломжтой ч олонх нь их сургууль, эрдэм шинжилгээний хүрээлэнд ажиллаж амьдралдаа тус дэм болох ёстой биз дээ. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Монгол Улс тусгаар тогтносон улс мөн л юм бол энэ салбарын эрдэмтэн мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх нь зүй ёсны хэрэг.</span> Бид дэлхийд тэргүүлээд явахгүй ч гэсэн энэ салбарт юу болоод байгаа, ямар технологи ашиглаад байгааг судалж мэдэх л хэрэгтэй. Эдийн засгийн хувьд байнгын хэрэглэгч улс байх нь илүү өртгөөр тухайн үйлчилгээг авна гэсэн үг. Тиймээс өөрсдийн гэсэн зүйлтэй байх нь яваандаа нөгөө валютын гарах урсгалыг бууруулна. </p><p style="text-align: justify;">Монголчууд их ухаалаг ард түмэн. Ижил төвшний эдийн засагтай хөгжиж байгаа улс орнуудтай харьцуулахад хүн амын бичиг үсгийн боловсрол өндөр, салбар бүрт эрдэмтэн судлаачид байдаг. <span class="twittersharelink">Цаашид шинжлэх ухаанд шимтэн суралцдаг хүүхэд залуучуудаа нэмэгдүүлэхэд, аливаа зүйлд шинжлэх ухаанчаар ханддаг байхад өнөөдрийн идэр үеийн залуучуудын оролцоо чухал.</span> Үүнд бүгдээрээ хичээж идэвх зүтгэлтэй байя, бусдадаа уриалъя. </p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Баярлалаа. </span></strong></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: right;"><em>Монгол-Зөвлөлтийн сансрын хамтарсан нислэгийн 40 жилийн ойд зориулав. </em></p><p style="text-align: right;"><em>МоСТХ, ШУА-ын ООГХ, “Васт” продакшн хамтран ажиллаа.</em> </p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/сансар судлал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">сансар судлал</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/“тэмүүлэл” подкаст" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">“тэмүүлэл” подкаст</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/т.бэгзсүрэн" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">т.бэгзсүрэн</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei&text=Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх хэрэгтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780079211.6074"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '37662';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '244f8612543b0303e2da104ee57bceb46bb666bab792dc1b04cb92c7e5b5c39fa5783806e71b331198488fd45f2c6fb94687aa0740d647a2ee9a8c255df5bc02');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '244f8612543b0303e2da104ee57bceb46bb666bab792dc1b04cb92c7e5b5c39fa5783806e71b331198488fd45f2c6fb94687aa0740d647a2ee9a8c255df5bc02');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '244f8612543b0303e2da104ee57bceb46bb666bab792dc1b04cb92c7e5b5c39fa5783806e71b331198488fd45f2c6fb94687aa0740d647a2ee9a8c255df5bc02');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/jgurragchaa-mongolchuud-bilgiin-nudeeree-ali-ert-sansart-baisan-uls-gej-bi-oilgodog">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/36ab901afceb1ef8a45ceda4c264d40b.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/36ab901afceb1ef8a45ceda4c264d40b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/jgurragchaa-mongolchuud-bilgiin-nudeeree-ali-ert-sansart-baisan-uls-gej-bi-oilgodog">
Ж.Гүррагчаа: Монголчууд билгийн нүдээрээ аль эрт сансарт байсан улс гэж би ойлгодог </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Д.Даваадулам </a> ・
03 сарын 22, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-sansriin-nislegiin-tuukhiig-uguulekh-gants-bagiin-olon-tuukhees">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2122fc6b2479d405c45d7eda98c2e7b5.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2122fc6b2479d405c45d7eda98c2e7b5.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-sansriin-nislegiin-tuukhiig-uguulekh-gants-bagiin-olon-tuukhees">
Монголын сансрын нислэгийн түүхийг өгүүлэх ганц багийн олон түүхээс </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Д.Даваадулам </a> ・
03 сарын 19, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-undesnii-sansriin-agentlagtai-khiimel-daguuliin-chigleleer-khamtran-ajillana">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/fc1b075f97d612b583b105f21e42be96.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/fc1b075f97d612b583b105f21e42be96.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-undesnii-sansriin-agentlagtai-khiimel-daguuliin-chigleleer-khamtran-ajillana">
Хятадын үндэсний сансрын агентлагтай хиймэл дагуулын чиглэлээр хамтран ажиллана </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
11 сарын 08, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/d-regdel">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/970c5d089d70870824867508609158a2.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/970c5d089d70870824867508609158a2.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/d-regdel">
Д.Рэгдэл: Борцоор сансарт найруулж уудаг шөл хийх кофе шиг нунтгийг 3 жил ажиллаж байж гарган авсан </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Д.Даваадулам </a> ・
03 сарын 17, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/cos">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e3f2c3d412920c4b0a2f5ebdd0ebafc9.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e3f2c3d412920c4b0a2f5ebdd0ebafc9.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/cos">
Хятад улстай хамтарсан сансрын нислэг хийвэл манай улсад хамгийн тохиромжтой бас хямд өртөгтэй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
03 сарын 12, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nt26";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх... | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Монголын залуус хоёр дахь хиймэл дагуулаа хөөргөхөөр ажиллаж байна. Энэ бол Монголдоо зөвхөн монгол залуус бүтээж буй "ТЭМҮҮЛЭЛ" хиймэл дагуул. Тиймээс ч "Тэмүүлэл” ярилцлагын зочноор МУИС-ийн Нано хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лаборторийн судлаач,..." />
<meta name="keywords"
content="сансар судлал, “тэмүүлэл” подкаст, т.бэгзсүрэн" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх... | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Монголын залуус хоёр дахь хиймэл дагуулаа хөөргөхөөр ажиллаж байна. Энэ бол Монголдоо зөвхөн монгол залуус бүтээж буй "ТЭМҮҮЛЭЛ" хиймэл дагуул. Тиймээс ч "Тэмүүлэл” ярилцлагын зочноор МУИС-ийн Нано хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лаборторийн судлаач,..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/5be73c17b4761109eb78083aff824115.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх... | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/5be73c17b4761109eb78083aff824115.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Монголын залуус хоёр дахь хиймэл дагуулаа хөөргөхөөр ажиллаж байна. Энэ бол Монголдоо зөвхөн монгол залуус бүтээж буй "ТЭМҮҮЛЭЛ" хиймэл дагуул. Тиймээс ч "Тэмүүлэл” ярилцлагын зочноор МУИС-ийн Нано хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лаборторийн судлаач,..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх хэрэгтэй</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="http://peak.mn/files/profile/ba56fd9950e29ffac7bfa2716cab9a03.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC" class="uk-text-semi uk-link-text">Д.Даваадулам</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">03 сарын 11, 2021</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei&text=Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх хэрэгтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/5be73c17b4761109eb78083aff824115.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/5be73c17b4761109eb78083aff824115.jpg" alt=""/> </p>
<p class="txt-block1" style="text-align: center;"><em>Монголын залуус хоёр дахь хиймэл дагуулаа хөөргөхөөр ажиллаж байна. Энэ бол Монголдоо зөвхөн монгол залуус бүтээж буй "ТЭМҮҮЛЭЛ" хиймэл дагуул. Тиймээс ч "Тэмүүлэл” ярилцлагын зочноор МУИС-ийн Нано хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лаборторийн судлаач, Хокайдо их сургуулийн доктор Т. Бэгзсүрэнг урьж, сансрын технологи, хиймэл дагуулын хөгжил, хэрэглээний талаар ярилцлаа. </em></p><p style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong>- Ер нь олон улсын үйл амьдралын мэдээллийн төвд сансар, одон орон судлалын сэдэв жин дарж байна. Дэлхийн улс орнууд, хувийн хэвшлийн томоохон компаниуд яагаад энэ салбарыг илүү сонирхож эхлэв гэдгээс ярилцлагаа эхэлье. </strong></span></p><p style="text-align: justify;">- Энэ бол хэрэглээтэй холбоотой. <span class="twittersharelink">Сансарт ажиллаж байгаа технологиуд хүний амьдралын зайлшгүй хэрэглээтэй салшгүй холбоотой болж ирлээ.</span> Дэлхийг ажиглах, харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн салбарт өргөн ашиглаж байна. </p><p style="text-align: justify;">Нөгөө талаас уламжлалт хиймэл дагуулууд нэг бүр нь өөрийн гэсэн пуужингаар хөөрөөд өөрийн хурдтайгаа харьцангуй орбитыг олж, тойрог замд ордог байсан. Харин орчин үеийн жижиг хиймэл дагуулууд энэ загварыг өөрчилж, зөөвөрлөгч пуужингаар Олон улсын Сансрын станцад олноороо хүргэгдэн тусгай тоноглосон гараар нам тойрог замд ордог шинэ технологи хэрэглэх болсон. <span class="twittersharelink">Хөөргөх зардал хямдарсан нь хувийн компаниуд энэ бизнест оролцох боломжийг олгосон. </span></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Хиймэд дагуул бидний мэдэх өөр ямар ямар хэрэглээтэй холбогдож байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- <span class="twittersharelink">Хиймэл дагуулуудыг үүрэг чиглэлээр нь ангилж үзвэл, харилцаа холбооны, байршил тогтоох, дэлхийг ажиглах, шинжлэх ухааны туршилтын гээд ангилж болно.</span> Нэг жишээ ярихад Филиппин улсад далайн хар шуурганы улмаас үүрэн холбооны гар утасны бүх сүлжээ унаж, шугам сүлжээ тасарч, холбоо барих боломжгүй болоход зөвхөн сансрын харилцаа холбоо ажиллаж байх жишээтэй. Эндээс сансрын харилцаа холбоо нь ямар их ач холбогдолтойг ойлгож болно. Мөн сансрын хиймэл дагуулын тусламжтайгаар телевизийн олон суваг үзэж байна. </p><p style="text-align: justify;">Хот байгуулалт, хөдөө аж ахуйн салбарт өргөн ашиглаж эхэлсэн. Нэг тодорхой жишээ ярихад хүний нүдээр харахад яг адилхан нов ногоон хоёр ургамал байлаа гэхэд сансрын хиймэл дагуулаас авсан зургаар аль хэсэг нь өвчилсөн, ус, бусад эрдэс бодис бордоогоор дутагдсан нь мэдэгддэг. </p><p style="text-align: justify;">Та бидний сайн мэддэг байршил тогтоогч бол GPS. <span class="twittersharelink">Бид GPS ашиглан аль улсын ямар хотод, цаашлаад ямар дүүрэгт, ямар нэртэй газар яваагаа мэдэж болдог.</span> Мөн хөдөө хээр төөрөхгүй явахад хамгийн тохиромжтой хэрэглээ бол GPS болоод байна. GPS-ийг ашиглан цаг мэдэж болдог. <span class="twittersharelink">Байршил тогтоодог сансрын хиймэл дагуул нь нано секунтын нарийвчлалтай атомын цагийг өөрөө дээрээ суурилуулсан байдаг.</span> Японы Хокайдо их сургуульд миний суралцаж төгссөн чиглэл бол хиймэл дагуулын камертай холбогддог. Манай багийн хувьд өөр өөр чиглэлээр суралцаж ирсэн байдаг. Жишээ нь доктор Эрдэнэбаатар баттерейн чиглэлээр, Төртогтох төв процессор, удирдлагын чиглэлээр, би хиймэл дагуул дээрх мэдрэгч камеруудыг хэрхэн хийх, ямар мэдээлэл авах вэ гэдгийг судалж төгссөн. </p><p style="text-align: justify;">Хүмүүс сансрын технологи ярихаар бүх зүйлийг нь мэддэг хүн байна гэж ойлгож болох юм. Бодит байдал дээр эжнэ технологи маш олон салбар болж хөгжсөн. Тэгэхээр миний хувьд өөрийнхөө хариуцсан хэсгийг л мэднэ гэсэн үг. Бид багаар ажилладаг. </p><p><iframe src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=314&href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FVast.content%2Fvideos%2F766216940688376%2F&show_text=false&width=560" width="560" height="314" style="border:none;overflow:hidden;" scrolling="no"></iframe></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Сансрын хиймэл дагуулын мэдээллийг манай улс хэр өргөн ашиглаж байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- Ний нуугүй хэлэхэд өргөн ашиглаж чадахгүй байна. Би саяхан Улсын онцгой комиссынхонтой хамтран ажиллаж, судалгаа тооцоон дээр жаахан суусан. Онцгой байдлын салбарт сансрын хиймэл дагуулын зураглал хийх тал дээр тодорхой төвшинд сайн ажиллаж байна. МУИС-ийн Газарзүйн танхимын эрдэмтэн, судлаачид орон зайн мэдээллийн систем дээр бас сайн ажиллаж байна. Гэхдээ сансрын технологи өндөр хөгжсөн улс орнууд шиг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй амьдрал дээр хэрэгжүүлж хараахан чадаагүй байна. Тухайлбал, Япончууд загас агнахдаа сансрын хиймэл дагуулын зураг ашиглаж байна. Сансрын дэвшилд камераар нэг удаа хараад хаана явааг нь мэдээд амдаж очоод барих жишээтэй. Халим болон бусад том загасыг ч гэсэн хаана явааг нь мэдэх боломжтой. <span class="twittersharelink">Монголчууд ч гэсэн удахгүй сансрын хиймэл дагуулын тусламжтайгаар адуу малаа хаана явааг нь мэдэх боломжийг бүрдүүлэх байх гэж найдаж байна. </span></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Онцгой байдлын салбарт цаг уурын болон давагдашгүй хүчин зүйлсийн аюулыг цаг алдалгүй мэдэх хэмжээнд ашиглаж чадаж байна уу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-<span class="twittersharelink"> Халдварт өвчний нөхцөл байдлыг тандан судлах, хэсэгчилсэн хөл хорих гээд зураглал гаргахад олон улсын төвшинд ашиглаж байна.</span> Харин Дорнод аймагт хээрийн түймэр гарлаа, Дорноговь аймагт хүчтэй шороон шуурга боллоо гэх мэдээллүүдийг цаг алдахгүй шууд авч байна уу гэвэл бас үгүй. Олон улсад үнэгүй ашиглах боломжтой сансрын хиймэл дагуулын мэдээлэл ашиглаад зарим зүйлийг мэдэж болно. Тухайлбал, сая Хөвсгөл аймагт болсон газар хөдлөлтийн улмаас нуурын мөсөнд томоохон ан цав үүссэн эсэхийг сансрын хиймэл дагуулын тусламжтай олж мэдэж болж байна. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><em><strong>Харин ирээдүйд бид өөрсдөө шинэ технологи хөгжүүлснээр</strong></em> Оюу толгойн ил уурхайн олборлолт ямар хэмжээнд байна, хэдэн машин баяжмал экспортод гарч байна вэ, Таван толгойн бүлэг орд дээр хэдэн м2 газар хөрс хуулав, өдөрт хэдэн машин нүүрс ачив гэх зэрэг мэдээллийг өдөр тутам авч болно. Мөн Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлыг өдөр болгон тогтсон цагуудад авч архив үүсгэж болж байна. Энэ бүхнийг ашиглах хэрэгтэй. <span class="twittersharelink">Үүнийг ашиглахын тулд газар дээр тухайн мэдээллүүдийг авах дэд бүтцийг бий болгох шаардлагатай. </span></p><p style="text-align: justify;"><img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2029fd135d38fb1d6807caa05383ce10.jpg" data-size="650,365" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2029fd135d38fb1d6807caa05383ce10.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Монголчууд бид өөрийн гэсэн хиймэл дагуулгүй ч гэсэн таны саяны хэлдэг боломжуудыг ашиглах боломжтой гэсэн үг үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- Тийм. Юм бүхнийг үнэтэй ашиглана гэвэл хэцүү, бас үнэгүй ашиглаад байх нь зохимжгүй. Гол нь бид ямар боломжууд байгааг мэдэж байх ёстой. Энэ л чухал. Дээр дурдсан хөдөө аж ахуйн салбарт дэлхийг ажиглах хиймэл дагуулын мэдээг өргөн ашиглах боломжтой гэж. Саяхан Үндэсний телевизээр нэг мэдээ гарч байсан. Сэлэнгэ аймагт нэг тариаланч сансрын хиймэл дагуулын зургаас өөрийн талбайд үр тариа хэрхэн ургаж байгааг тодорхой хугацаанд хянаж, шаардлагатай газар нь бордоо хийх, услах зэргээр тордоод нийт талбайгаас авах ургацынхаа хэмжээг хэд дахин нэмэгдүүлсэн тухай ярьж байсан. <span class="twittersharelink">Бид өөрийн гэсэн хиймэл дагуулгүй юм чинь сансраас юм хүртэхгүй гэсэн бодлоор хандах хэрэггүй. </span></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Монголчууд сансрын технологийн чиглэлээр 1970-аад оноос хүний нөөцөө бэлтгэж эхэлсэн.</span> <span class="twittersharelink">1981 онд Монгол хүн сансарт ниссэн.</span> Харин 1990-ээд оноос нэг хэсэг тасарч байгаад одоо шинэ үеийн залуучууд бэлтгэгдэж ирээд байна. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Бид өөрсдийн гэсэн хиймэл дагуулыг сансарт хөөргөнө. Мэдээж цаг хугацаа, хөрөнгө мөнгө, судалгаа шинжилгээний асар их ажил бий. Бид хийж хөөргөхгүй юм бол бидний дараагийн үеийн хөгжил мөн л удааширна. Дараа үедээ гишгэх шатыг нь бэлдэх үүднээс заавал энэ ажлыг гүйцэтгэх үүрэгтэй гэж бодож байгаа. </p><p style="text-align: justify;"><img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/fa1854c6cecb60daa384dbeab5645bd9.jpg" data-size="433.544921875,650" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/fa1854c6cecb60daa384dbeab5645bd9.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Монголын сансрын технологийн инженерийн багийн залуус Япон улсад сурч ажиллаж байхдаа Япон, Филиппин, Вьетнам зэрэг улсын хиймэл дагуул дээр ажиллаж байсан туршлага бий. Одоо эх орондоо хэрхэн баг болж ажиллаж байна? </span></strong></p><p style="text-align: justify;">- Хиймэл дагуулыг хөөргөхөд маш олон систем ажиллаж байдаг. Хамгийн наад зах нь залгагдах тэжээл байхгүй тул нараар өөрийгөө цэнэглэдэг байх ёстой. <span class="twittersharelink">Сансарт агаар байхгүй, даралт байхгүй, наран талдаа хэт халуун, наргүй талдаа маш хүйтэн байдаг.</span> Энэ нөхцөлд хиймэл дагуул буюу электроник систем ажиллуулна гэдэг гайхамшиг. Судалгаа, тооцоолол, тест гээд нарийн ажил маш их. Зөвхөн зураг авах үүрэгтэй хиймэл дагуул байлаа гэхэд ганцхан камер байх юм шиг ойлгож болохгүй. Системийн тасралтгүй ажиллагааг хангахын тулд маш олон дагалдах төхөөрөмжүүд ажиллана. Тийм учраас олон талаас нь судалсан хүмүүс нэгдэж баг болох нь зүйн хэрэг. <span class="twittersharelink">Одоогоор докторын зэргээ өөр өөр чиглэлээр хамгаалсан дөрвөн хүн байна. Магистрын зэргээ хамгаалсан таван хүн бий. Бакалаврын төвшинд суралцаад төгсөх гэж байгаа залуучуудаа оруулан тооцвол 10 гаруй хүн байна. </span></p><p style="text-align: justify;">Монголчууд “Цаас чичихээс нааш цоорохгүй, хүнийг хэлэхээс нааш ойлгохгүй” гэж ярьдаг. Тэрэнтэй адил манай улс нэг зүйлээр цоорч гарч дэлхийг байлдан дагуулах хэрэгтэй байна. Тодорхой газар, талбарт маш хүчтэй дайралт хийж жим гаргая. Тэр жимийг дагаж монголын олон залуус мэргэжилтнүүд яваасай, жимийг зам болгож өргөжүүлээсэй гэж л бодож, хичээж байна. <span class="twittersharelink">Хиймэл дагуулыг хийх нь зөвхөн сансар судлалын мэргэжилтнүүдийн хийх ажил биш.</span> Био-технологи, хими, физик, электроник, механикийн мэргэжилтнүүд хамтарна. Энэ олон хүнийг нэгдсэн бодлогоор хангаж ажиллах менежментийн баг ажиллах шаардлагатай, хөрөнгө мөнгөө олохын тулд тодорхой хэмжээний PR хийх хүмүүс ч хэрэгтэй болно. </p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Сансрын хиймэл дагуул хөөргөх нь асар их өртөгтэй ажил. Хөөргөснөөр дараа нь ямар ашиг хүртэх юм бэ гэж олон хүн асуух байх. Хөрөнгө оруулагчид ч гэсэн ингэж л асууна. Үүнд та ямар хариулт өгөх вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- <span class="twittersharelink">“Мазаалай” хиймэл дагуул нь сургалт хийж, хүний нөөц бэлтгэх, шинжлэх ухааны туршилт хийх гэсэн үүрэгтэй байсан. Энэ үүргээ биелүүлсэн.</span> <span class="twittersharelink">Одоо бид дахиад сургалт судалгааны чиглэлийн хиймэл дагуулыг Монголоосоо хөөргөх судалгааг хийж байна. Энэ туршилт амжилттай болбол Монголд бааз суурь ажиллаж байгааг харуулна.</span> Ингээд дууссаны дараа түүнийгээ томруулах, үүрэг даалгаврыг өөрчлөх, сайжруулах ажлууд хийнэ. Ер нь <span class="twittersharelink">хиймэл дагуулыг хэмжээгээр ангилвал 10 хүртэл кг жинтэйг нь нано-хиймэл дагуул, 10-100 кг жинтэйг нь микро-хиймэл дагуул гээд цааш явна.</span> </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><em><strong>Бидний дараагийн зорилт нь</strong></em> тодорхой үүрэг чиглэлтэй, хэрэглээнд микро-хиймэл дагуулыг хөөргөх явдал. Энэ нөхцөлд эдийн засгийн үр ашгийг нь хүртэх боломжтой. Бидэнд асар том хүчин чадалтай нүсэр хиймэл дагуул шаардлагагүй, энэ нь өртөг ч өндөртэй. Ойролцоогоор 50 кг жинтэй, урт болон өргөн нь 50 см хэмжээтэй байх нь үйлдлийн хувьд хамгийн үр ашигтай гэж тооцдог. </p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9f95acafa810e201b9f1ef1ce0af26cc.JPG" class="fr-fic fr-dib" data-size="512.63333333333,650" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9f95acafa810e201b9f1ef1ce0af26cc.JPG" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Америк, Хятад, Хонконгоос эхлээд олон орны хувийн хэвшил сансрын технологид хөрөнгө оруулаад эхэлсэн. Бизнес эрхлэгчид хэзээ ч ашиггүй зүйлд хөрөнгө оруулахгүй гээд бодохоор?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- <span class="twittersharelink">Эдийн засгийн хувьд үр ашигтай гэдэг нь батлагдсан учраас л хүмүүс энэ салбарыг сонирхож эхэлсэн хэрэг.</span> Сүүлийн үед ганц том хиймэл дагуул хөөргөхөөсөө илүү олон жижиг хиймэл дагуул хөөргөхийг илүүд үздэг болсон. Том хиймэл дагуулаас олон мэдээлэл авч болох ч хурднаасаа хамаараад хүссэн байрлал дээр очих нь удаан. Тэгэхээр хүссэн үедээ хүссэн мэдээллээ авч чадахгүй байх талтай. Харин<span class="twittersharelink"> олон жижиг хиймэл дагуул хөөргөх нь хүссэн зураг мэдээллээ хүссэн цаг хугацаандаа авах боломжийг бүрдүүлж буйгаараа онцлогтой. Өртөг ч багатай тусна. </span></p><p style="text-align: justify;">Нэг жишээ ярихад 2014 онд Японы Хокайдо их сургуулийн профессор Юкихиро Такахаши багш “50 ширхэг микро-хиймэл дагуул хөөргөе. Үйлдлийн систем, хүчин чадал нь бүгд ижил байна. Тэгээд хугацааны зөрүүтэй хөөргөж, тойрог замд оруулбал дэлхийн аль ч газрын зургыг авах боломж бүрдэнэ. Энэ 50 хиймэл дагуулыг Япон улс дангаараа хийхгүй, Азийн бусад улстай хамтран хэрэгжүүлнэ” гэж байлаа. Газар дээрх дэд бүтэц буюу мэдээлэл хүлээн авах станцуудаа төсөлд оролцсон улс бүрдээ байгуулах санааг хэлж байсан. Энэ санаа маш их таалагдсан учир би Белги биш Японы Хоккайдо их сургуулийг зорих болсон юм. </p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Монголчууд энэ нэгдэлд орж чадсан уу. Юкихиро Такахаши багшийн яриа өнөөдөр хэр биеллээ олж байна?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- Манай улс Азийн микро-хиймэл дагуул консорциумд байдаг. Гэсэн ч одоогоор энд нэгдэн хиймэл дагуулаа хөөргөж чадаагүй л байна. Би дээр хэлсэн 10 кг-аас дээш жинтэй хиймэл дагуулын өртөг өндөр. Хоёрдугаарт хүний нөөцийн хувьд одоо л баг бүрдэж байна. <span class="twittersharelink">Энэ төсөлд нэгдсэн Азийн улс орнууд 5-6 хиймэл дагуул хөөргөөд ажиллуулж байна. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong>- Сансрын технологиор суралцсан залуучууд эх орондоо эргэн ирж, баг болж ажиллаад энэ салбарын хөгжлийн шанг татах гээд зүтгэж байгааг харахад сайхан байна. Таны хувьд эх орондоо ирээд хагас жилийн хугацааг өнгөрүүлжээ. Энэ хугацаанд юу амжуулав?</strong></span></p><p style="text-align: justify;">- Би Япон улсад гурван жил суралцаж төгсөөд судалгааны ажил хийж байгаад эх орондоо ирсэн. Мэдээж ирсэн шалтгаан маань эх орондоо энэ салбарыг хөгжүүлье, дэлхийн хөгжлөөс тасраад хоцорчихгүйн тулд ямар нэгэн зүйл хийгээд явж байсан нь дээр гэдэг үүднээс манай багийн залуучууд тал талаас цуглаж байна. Бид бага багаар урагшаа алхаж байна. <span class="twittersharelink">Ковид-19 цар тахлын нөлөөгөөр “Тэмүүлэл” хиймэл дагуул хөөргөх хугацаа хойшилсон. </span></p><p style="text-align: justify;">Дээрх мөрөөдөл, зорилго чиглэл маань хэвээрээ байна. Юм бүхэн санаснаар болохгүй шүү гэдгийг алхам тутамдаа мэдэрч байгаа. <span class="twittersharelink">Намайг энэ салбарт сургах гэж манай гэр бүл, улс орноос багагүй их мөнгө зарцуулсан учраас надад ухрах зам байхгүй.</span> Сурч мэдсэн зүйлээ эх орондоо, энэ салбарт зориулах нь миний эрхэм үүрэг гэж боддог. <span class="twittersharelink">Зарим хүмүүс “чи сансрын юм ярилаа” гэх маягаар егөөдөж л байдаг юм. </span></p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/6185f7f8bdfb2864dc64197e41658321.JPG" class="fr-fic fr-dib" data-size="433.33333333333,650" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/6185f7f8bdfb2864dc64197e41658321.JPG" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong>- Та бүхний хувьд сурч ирээд шууд ажиллах байгууллага бэлэн байсан уу. Ер нь ямар асуудлууд тулгарч байна вэ?</strong></span></p><p style="text-align: justify;">- Монгол Улсад гадаадын их, дээд сургуульд сураад, төгсөөд ирсэн хүмүүст бодит дэмжлэг бага байна. Ядаж ажилд ортол нь сурсан хугацааны нийгмийн даатгалыг нөхөж төлөх, төгсөөд ирсэн мэргэжилтнүүдээ ажлын байранд зуучлах зэрэг үйлчилгээ шаардлагатай юм шиг санагдсан. Миний хувьд МУИС-д ажиллаж байгаад явсан. <span class="twittersharelink">Буцаад яг өөрийн хүссэн чиглэлээрээ ажиллах боломж хараахан нээгдээгүй байна. Гэхдээ удахгүй шийдэгдэх байх. </span></p><p style="text-align: justify;">Таны хөндөж байгаа асуудал зөв. <span class="twittersharelink">Эрдэмтэн судлаачдынхаа нийгмийн баталгааг хангаж чадахгүйгээр энэ салбарын хөгжил урагш явах боломжгүй. </span>Тиймээс ядаж нэг хэсэг нь төслөөс цалинжаад явах боломжтой ч олонх нь их сургууль, эрдэм шинжилгээний хүрээлэнд ажиллаж амьдралдаа тус дэм болох ёстой биз дээ. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Монгол Улс тусгаар тогтносон улс мөн л юм бол энэ салбарын эрдэмтэн мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх нь зүй ёсны хэрэг.</span> Бид дэлхийд тэргүүлээд явахгүй ч гэсэн энэ салбарт юу болоод байгаа, ямар технологи ашиглаад байгааг судалж мэдэх л хэрэгтэй. Эдийн засгийн хувьд байнгын хэрэглэгч улс байх нь илүү өртгөөр тухайн үйлчилгээг авна гэсэн үг. Тиймээс өөрсдийн гэсэн зүйлтэй байх нь яваандаа нөгөө валютын гарах урсгалыг бууруулна. </p><p style="text-align: justify;">Монголчууд их ухаалаг ард түмэн. Ижил төвшний эдийн засагтай хөгжиж байгаа улс орнуудтай харьцуулахад хүн амын бичиг үсгийн боловсрол өндөр, салбар бүрт эрдэмтэн судлаачид байдаг. <span class="twittersharelink">Цаашид шинжлэх ухаанд шимтэн суралцдаг хүүхэд залуучуудаа нэмэгдүүлэхэд, аливаа зүйлд шинжлэх ухаанчаар ханддаг байхад өнөөдрийн идэр үеийн залуучуудын оролцоо чухал.</span> Үүнд бүгдээрээ хичээж идэвх зүтгэлтэй байя, бусдадаа уриалъя. </p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Баярлалаа. </span></strong></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: right;"><em>Монгол-Зөвлөлтийн сансрын хамтарсан нислэгийн 40 жилийн ойд зориулав. </em></p><p style="text-align: right;"><em>МоСТХ, ШУА-ын ООГХ, “Васт” продакшн хамтран ажиллаа.</em> </p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/сансар судлал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">сансар судлал</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/“тэмүүлэл” подкаст" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">“тэмүүлэл” подкаст</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/т.бэгзсүрэн" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">т.бэгзсүрэн</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei&text=Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх хэрэгтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780079211.6074"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '37662';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '244f8612543b0303e2da104ee57bceb46bb666bab792dc1b04cb92c7e5b5c39fa5783806e71b331198488fd45f2c6fb94687aa0740d647a2ee9a8c255df5bc02');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '244f8612543b0303e2da104ee57bceb46bb666bab792dc1b04cb92c7e5b5c39fa5783806e71b331198488fd45f2c6fb94687aa0740d647a2ee9a8c255df5bc02');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '244f8612543b0303e2da104ee57bceb46bb666bab792dc1b04cb92c7e5b5c39fa5783806e71b331198488fd45f2c6fb94687aa0740d647a2ee9a8c255df5bc02');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/jgurragchaa-mongolchuud-bilgiin-nudeeree-ali-ert-sansart-baisan-uls-gej-bi-oilgodog">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/36ab901afceb1ef8a45ceda4c264d40b.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/36ab901afceb1ef8a45ceda4c264d40b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/jgurragchaa-mongolchuud-bilgiin-nudeeree-ali-ert-sansart-baisan-uls-gej-bi-oilgodog">
Ж.Гүррагчаа: Монголчууд билгийн нүдээрээ аль эрт сансарт байсан улс гэж би ойлгодог </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Д.Даваадулам </a> ・
03 сарын 22, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-sansriin-nislegiin-tuukhiig-uguulekh-gants-bagiin-olon-tuukhees">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2122fc6b2479d405c45d7eda98c2e7b5.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2122fc6b2479d405c45d7eda98c2e7b5.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-sansriin-nislegiin-tuukhiig-uguulekh-gants-bagiin-olon-tuukhees">
Монголын сансрын нислэгийн түүхийг өгүүлэх ганц багийн олон түүхээс </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Д.Даваадулам </a> ・
03 сарын 19, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-undesnii-sansriin-agentlagtai-khiimel-daguuliin-chigleleer-khamtran-ajillana">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/fc1b075f97d612b583b105f21e42be96.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/fc1b075f97d612b583b105f21e42be96.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-undesnii-sansriin-agentlagtai-khiimel-daguuliin-chigleleer-khamtran-ajillana">
Хятадын үндэсний сансрын агентлагтай хиймэл дагуулын чиглэлээр хамтран ажиллана </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
11 сарын 08, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/d-regdel">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/970c5d089d70870824867508609158a2.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/970c5d089d70870824867508609158a2.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/d-regdel">
Д.Рэгдэл: Борцоор сансарт найруулж уудаг шөл хийх кофе шиг нунтгийг 3 жил ажиллаж байж гарган авсан </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Д.Даваадулам </a> ・
03 сарын 17, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/cos">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e3f2c3d412920c4b0a2f5ebdd0ebafc9.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e3f2c3d412920c4b0a2f5ebdd0ebafc9.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/cos">
Хятад улстай хамтарсан сансрын нислэг хийвэл манай улсад хамгийн тохиромжтой бас хямд өртөгтэй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
03 сарын 12, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nt26";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх... | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Монголын залуус хоёр дахь хиймэл дагуулаа хөөргөхөөр ажиллаж байна. Энэ бол Монголдоо зөвхөн монгол залуус бүтээж буй "ТЭМҮҮЛЭЛ" хиймэл дагуул. Тиймээс ч "Тэмүүлэл” ярилцлагын зочноор МУИС-ийн Нано хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лаборторийн судлаач,..." />
<meta name="keywords"
content="сансар судлал, “тэмүүлэл” подкаст, т.бэгзсүрэн" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх... | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Монголын залуус хоёр дахь хиймэл дагуулаа хөөргөхөөр ажиллаж байна. Энэ бол Монголдоо зөвхөн монгол залуус бүтээж буй "ТЭМҮҮЛЭЛ" хиймэл дагуул. Тиймээс ч "Тэмүүлэл” ярилцлагын зочноор МУИС-ийн Нано хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лаборторийн судлаач,..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/5be73c17b4761109eb78083aff824115.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх... | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/5be73c17b4761109eb78083aff824115.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Монголын залуус хоёр дахь хиймэл дагуулаа хөөргөхөөр ажиллаж байна. Энэ бол Монголдоо зөвхөн монгол залуус бүтээж буй "ТЭМҮҮЛЭЛ" хиймэл дагуул. Тиймээс ч "Тэмүүлэл” ярилцлагын зочноор МУИС-ийн Нано хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лаборторийн судлаач,..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх хэрэгтэй</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="http://peak.mn/files/profile/ba56fd9950e29ffac7bfa2716cab9a03.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%94.%D0%94%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BC" class="uk-text-semi uk-link-text">Д.Даваадулам</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">03 сарын 11, 2021</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei&text=Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх хэрэгтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/5be73c17b4761109eb78083aff824115.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/5be73c17b4761109eb78083aff824115.jpg" alt=""/> </p>
<p class="txt-block1" style="text-align: center;"><em>Монголын залуус хоёр дахь хиймэл дагуулаа хөөргөхөөр ажиллаж байна. Энэ бол Монголдоо зөвхөн монгол залуус бүтээж буй "ТЭМҮҮЛЭЛ" хиймэл дагуул. Тиймээс ч "Тэмүүлэл” ярилцлагын зочноор МУИС-ийн Нано хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лаборторийн судлаач, Хокайдо их сургуулийн доктор Т. Бэгзсүрэнг урьж, сансрын технологи, хиймэл дагуулын хөгжил, хэрэглээний талаар ярилцлаа. </em></p><p style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong>- Ер нь олон улсын үйл амьдралын мэдээллийн төвд сансар, одон орон судлалын сэдэв жин дарж байна. Дэлхийн улс орнууд, хувийн хэвшлийн томоохон компаниуд яагаад энэ салбарыг илүү сонирхож эхлэв гэдгээс ярилцлагаа эхэлье. </strong></span></p><p style="text-align: justify;">- Энэ бол хэрэглээтэй холбоотой. <span class="twittersharelink">Сансарт ажиллаж байгаа технологиуд хүний амьдралын зайлшгүй хэрэглээтэй салшгүй холбоотой болж ирлээ.</span> Дэлхийг ажиглах, харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн салбарт өргөн ашиглаж байна. </p><p style="text-align: justify;">Нөгөө талаас уламжлалт хиймэл дагуулууд нэг бүр нь өөрийн гэсэн пуужингаар хөөрөөд өөрийн хурдтайгаа харьцангуй орбитыг олж, тойрог замд ордог байсан. Харин орчин үеийн жижиг хиймэл дагуулууд энэ загварыг өөрчилж, зөөвөрлөгч пуужингаар Олон улсын Сансрын станцад олноороо хүргэгдэн тусгай тоноглосон гараар нам тойрог замд ордог шинэ технологи хэрэглэх болсон. <span class="twittersharelink">Хөөргөх зардал хямдарсан нь хувийн компаниуд энэ бизнест оролцох боломжийг олгосон. </span></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Хиймэд дагуул бидний мэдэх өөр ямар ямар хэрэглээтэй холбогдож байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- <span class="twittersharelink">Хиймэл дагуулуудыг үүрэг чиглэлээр нь ангилж үзвэл, харилцаа холбооны, байршил тогтоох, дэлхийг ажиглах, шинжлэх ухааны туршилтын гээд ангилж болно.</span> Нэг жишээ ярихад Филиппин улсад далайн хар шуурганы улмаас үүрэн холбооны гар утасны бүх сүлжээ унаж, шугам сүлжээ тасарч, холбоо барих боломжгүй болоход зөвхөн сансрын харилцаа холбоо ажиллаж байх жишээтэй. Эндээс сансрын харилцаа холбоо нь ямар их ач холбогдолтойг ойлгож болно. Мөн сансрын хиймэл дагуулын тусламжтайгаар телевизийн олон суваг үзэж байна. </p><p style="text-align: justify;">Хот байгуулалт, хөдөө аж ахуйн салбарт өргөн ашиглаж эхэлсэн. Нэг тодорхой жишээ ярихад хүний нүдээр харахад яг адилхан нов ногоон хоёр ургамал байлаа гэхэд сансрын хиймэл дагуулаас авсан зургаар аль хэсэг нь өвчилсөн, ус, бусад эрдэс бодис бордоогоор дутагдсан нь мэдэгддэг. </p><p style="text-align: justify;">Та бидний сайн мэддэг байршил тогтоогч бол GPS. <span class="twittersharelink">Бид GPS ашиглан аль улсын ямар хотод, цаашлаад ямар дүүрэгт, ямар нэртэй газар яваагаа мэдэж болдог.</span> Мөн хөдөө хээр төөрөхгүй явахад хамгийн тохиромжтой хэрэглээ бол GPS болоод байна. GPS-ийг ашиглан цаг мэдэж болдог. <span class="twittersharelink">Байршил тогтоодог сансрын хиймэл дагуул нь нано секунтын нарийвчлалтай атомын цагийг өөрөө дээрээ суурилуулсан байдаг.</span> Японы Хокайдо их сургуульд миний суралцаж төгссөн чиглэл бол хиймэл дагуулын камертай холбогддог. Манай багийн хувьд өөр өөр чиглэлээр суралцаж ирсэн байдаг. Жишээ нь доктор Эрдэнэбаатар баттерейн чиглэлээр, Төртогтох төв процессор, удирдлагын чиглэлээр, би хиймэл дагуул дээрх мэдрэгч камеруудыг хэрхэн хийх, ямар мэдээлэл авах вэ гэдгийг судалж төгссөн. </p><p style="text-align: justify;">Хүмүүс сансрын технологи ярихаар бүх зүйлийг нь мэддэг хүн байна гэж ойлгож болох юм. Бодит байдал дээр эжнэ технологи маш олон салбар болж хөгжсөн. Тэгэхээр миний хувьд өөрийнхөө хариуцсан хэсгийг л мэднэ гэсэн үг. Бид багаар ажилладаг. </p><p><iframe src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=314&href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FVast.content%2Fvideos%2F766216940688376%2F&show_text=false&width=560" width="560" height="314" style="border:none;overflow:hidden;" scrolling="no"></iframe></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Сансрын хиймэл дагуулын мэдээллийг манай улс хэр өргөн ашиглаж байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- Ний нуугүй хэлэхэд өргөн ашиглаж чадахгүй байна. Би саяхан Улсын онцгой комиссынхонтой хамтран ажиллаж, судалгаа тооцоон дээр жаахан суусан. Онцгой байдлын салбарт сансрын хиймэл дагуулын зураглал хийх тал дээр тодорхой төвшинд сайн ажиллаж байна. МУИС-ийн Газарзүйн танхимын эрдэмтэн, судлаачид орон зайн мэдээллийн систем дээр бас сайн ажиллаж байна. Гэхдээ сансрын технологи өндөр хөгжсөн улс орнууд шиг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй амьдрал дээр хэрэгжүүлж хараахан чадаагүй байна. Тухайлбал, Япончууд загас агнахдаа сансрын хиймэл дагуулын зураг ашиглаж байна. Сансрын дэвшилд камераар нэг удаа хараад хаана явааг нь мэдээд амдаж очоод барих жишээтэй. Халим болон бусад том загасыг ч гэсэн хаана явааг нь мэдэх боломжтой. <span class="twittersharelink">Монголчууд ч гэсэн удахгүй сансрын хиймэл дагуулын тусламжтайгаар адуу малаа хаана явааг нь мэдэх боломжийг бүрдүүлэх байх гэж найдаж байна. </span></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Онцгой байдлын салбарт цаг уурын болон давагдашгүй хүчин зүйлсийн аюулыг цаг алдалгүй мэдэх хэмжээнд ашиглаж чадаж байна уу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-<span class="twittersharelink"> Халдварт өвчний нөхцөл байдлыг тандан судлах, хэсэгчилсэн хөл хорих гээд зураглал гаргахад олон улсын төвшинд ашиглаж байна.</span> Харин Дорнод аймагт хээрийн түймэр гарлаа, Дорноговь аймагт хүчтэй шороон шуурга боллоо гэх мэдээллүүдийг цаг алдахгүй шууд авч байна уу гэвэл бас үгүй. Олон улсад үнэгүй ашиглах боломжтой сансрын хиймэл дагуулын мэдээлэл ашиглаад зарим зүйлийг мэдэж болно. Тухайлбал, сая Хөвсгөл аймагт болсон газар хөдлөлтийн улмаас нуурын мөсөнд томоохон ан цав үүссэн эсэхийг сансрын хиймэл дагуулын тусламжтай олж мэдэж болж байна. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><em><strong>Харин ирээдүйд бид өөрсдөө шинэ технологи хөгжүүлснээр</strong></em> Оюу толгойн ил уурхайн олборлолт ямар хэмжээнд байна, хэдэн машин баяжмал экспортод гарч байна вэ, Таван толгойн бүлэг орд дээр хэдэн м2 газар хөрс хуулав, өдөрт хэдэн машин нүүрс ачив гэх зэрэг мэдээллийг өдөр тутам авч болно. Мөн Улаанбаатар хотын агаарын бохирдлыг өдөр болгон тогтсон цагуудад авч архив үүсгэж болж байна. Энэ бүхнийг ашиглах хэрэгтэй. <span class="twittersharelink">Үүнийг ашиглахын тулд газар дээр тухайн мэдээллүүдийг авах дэд бүтцийг бий болгох шаардлагатай. </span></p><p style="text-align: justify;"><img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2029fd135d38fb1d6807caa05383ce10.jpg" data-size="650,365" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2029fd135d38fb1d6807caa05383ce10.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Монголчууд бид өөрийн гэсэн хиймэл дагуулгүй ч гэсэн таны саяны хэлдэг боломжуудыг ашиглах боломжтой гэсэн үг үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- Тийм. Юм бүхнийг үнэтэй ашиглана гэвэл хэцүү, бас үнэгүй ашиглаад байх нь зохимжгүй. Гол нь бид ямар боломжууд байгааг мэдэж байх ёстой. Энэ л чухал. Дээр дурдсан хөдөө аж ахуйн салбарт дэлхийг ажиглах хиймэл дагуулын мэдээг өргөн ашиглах боломжтой гэж. Саяхан Үндэсний телевизээр нэг мэдээ гарч байсан. Сэлэнгэ аймагт нэг тариаланч сансрын хиймэл дагуулын зургаас өөрийн талбайд үр тариа хэрхэн ургаж байгааг тодорхой хугацаанд хянаж, шаардлагатай газар нь бордоо хийх, услах зэргээр тордоод нийт талбайгаас авах ургацынхаа хэмжээг хэд дахин нэмэгдүүлсэн тухай ярьж байсан. <span class="twittersharelink">Бид өөрийн гэсэн хиймэл дагуулгүй юм чинь сансраас юм хүртэхгүй гэсэн бодлоор хандах хэрэггүй. </span></p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Монголчууд сансрын технологийн чиглэлээр 1970-аад оноос хүний нөөцөө бэлтгэж эхэлсэн.</span> <span class="twittersharelink">1981 онд Монгол хүн сансарт ниссэн.</span> Харин 1990-ээд оноос нэг хэсэг тасарч байгаад одоо шинэ үеийн залуучууд бэлтгэгдэж ирээд байна. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Бид өөрсдийн гэсэн хиймэл дагуулыг сансарт хөөргөнө. Мэдээж цаг хугацаа, хөрөнгө мөнгө, судалгаа шинжилгээний асар их ажил бий. Бид хийж хөөргөхгүй юм бол бидний дараагийн үеийн хөгжил мөн л удааширна. Дараа үедээ гишгэх шатыг нь бэлдэх үүднээс заавал энэ ажлыг гүйцэтгэх үүрэгтэй гэж бодож байгаа. </p><p style="text-align: justify;"><img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/fa1854c6cecb60daa384dbeab5645bd9.jpg" data-size="433.544921875,650" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/fa1854c6cecb60daa384dbeab5645bd9.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Монголын сансрын технологийн инженерийн багийн залуус Япон улсад сурч ажиллаж байхдаа Япон, Филиппин, Вьетнам зэрэг улсын хиймэл дагуул дээр ажиллаж байсан туршлага бий. Одоо эх орондоо хэрхэн баг болж ажиллаж байна? </span></strong></p><p style="text-align: justify;">- Хиймэл дагуулыг хөөргөхөд маш олон систем ажиллаж байдаг. Хамгийн наад зах нь залгагдах тэжээл байхгүй тул нараар өөрийгөө цэнэглэдэг байх ёстой. <span class="twittersharelink">Сансарт агаар байхгүй, даралт байхгүй, наран талдаа хэт халуун, наргүй талдаа маш хүйтэн байдаг.</span> Энэ нөхцөлд хиймэл дагуул буюу электроник систем ажиллуулна гэдэг гайхамшиг. Судалгаа, тооцоолол, тест гээд нарийн ажил маш их. Зөвхөн зураг авах үүрэгтэй хиймэл дагуул байлаа гэхэд ганцхан камер байх юм шиг ойлгож болохгүй. Системийн тасралтгүй ажиллагааг хангахын тулд маш олон дагалдах төхөөрөмжүүд ажиллана. Тийм учраас олон талаас нь судалсан хүмүүс нэгдэж баг болох нь зүйн хэрэг. <span class="twittersharelink">Одоогоор докторын зэргээ өөр өөр чиглэлээр хамгаалсан дөрвөн хүн байна. Магистрын зэргээ хамгаалсан таван хүн бий. Бакалаврын төвшинд суралцаад төгсөх гэж байгаа залуучуудаа оруулан тооцвол 10 гаруй хүн байна. </span></p><p style="text-align: justify;">Монголчууд “Цаас чичихээс нааш цоорохгүй, хүнийг хэлэхээс нааш ойлгохгүй” гэж ярьдаг. Тэрэнтэй адил манай улс нэг зүйлээр цоорч гарч дэлхийг байлдан дагуулах хэрэгтэй байна. Тодорхой газар, талбарт маш хүчтэй дайралт хийж жим гаргая. Тэр жимийг дагаж монголын олон залуус мэргэжилтнүүд яваасай, жимийг зам болгож өргөжүүлээсэй гэж л бодож, хичээж байна. <span class="twittersharelink">Хиймэл дагуулыг хийх нь зөвхөн сансар судлалын мэргэжилтнүүдийн хийх ажил биш.</span> Био-технологи, хими, физик, электроник, механикийн мэргэжилтнүүд хамтарна. Энэ олон хүнийг нэгдсэн бодлогоор хангаж ажиллах менежментийн баг ажиллах шаардлагатай, хөрөнгө мөнгөө олохын тулд тодорхой хэмжээний PR хийх хүмүүс ч хэрэгтэй болно. </p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Сансрын хиймэл дагуул хөөргөх нь асар их өртөгтэй ажил. Хөөргөснөөр дараа нь ямар ашиг хүртэх юм бэ гэж олон хүн асуух байх. Хөрөнгө оруулагчид ч гэсэн ингэж л асууна. Үүнд та ямар хариулт өгөх вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- <span class="twittersharelink">“Мазаалай” хиймэл дагуул нь сургалт хийж, хүний нөөц бэлтгэх, шинжлэх ухааны туршилт хийх гэсэн үүрэгтэй байсан. Энэ үүргээ биелүүлсэн.</span> <span class="twittersharelink">Одоо бид дахиад сургалт судалгааны чиглэлийн хиймэл дагуулыг Монголоосоо хөөргөх судалгааг хийж байна. Энэ туршилт амжилттай болбол Монголд бааз суурь ажиллаж байгааг харуулна.</span> Ингээд дууссаны дараа түүнийгээ томруулах, үүрэг даалгаврыг өөрчлөх, сайжруулах ажлууд хийнэ. Ер нь <span class="twittersharelink">хиймэл дагуулыг хэмжээгээр ангилвал 10 хүртэл кг жинтэйг нь нано-хиймэл дагуул, 10-100 кг жинтэйг нь микро-хиймэл дагуул гээд цааш явна.</span> </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><em><strong>Бидний дараагийн зорилт нь</strong></em> тодорхой үүрэг чиглэлтэй, хэрэглээнд микро-хиймэл дагуулыг хөөргөх явдал. Энэ нөхцөлд эдийн засгийн үр ашгийг нь хүртэх боломжтой. Бидэнд асар том хүчин чадалтай нүсэр хиймэл дагуул шаардлагагүй, энэ нь өртөг ч өндөртэй. Ойролцоогоор 50 кг жинтэй, урт болон өргөн нь 50 см хэмжээтэй байх нь үйлдлийн хувьд хамгийн үр ашигтай гэж тооцдог. </p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9f95acafa810e201b9f1ef1ce0af26cc.JPG" class="fr-fic fr-dib" data-size="512.63333333333,650" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9f95acafa810e201b9f1ef1ce0af26cc.JPG" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Америк, Хятад, Хонконгоос эхлээд олон орны хувийн хэвшил сансрын технологид хөрөнгө оруулаад эхэлсэн. Бизнес эрхлэгчид хэзээ ч ашиггүй зүйлд хөрөнгө оруулахгүй гээд бодохоор?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- <span class="twittersharelink">Эдийн засгийн хувьд үр ашигтай гэдэг нь батлагдсан учраас л хүмүүс энэ салбарыг сонирхож эхэлсэн хэрэг.</span> Сүүлийн үед ганц том хиймэл дагуул хөөргөхөөсөө илүү олон жижиг хиймэл дагуул хөөргөхийг илүүд үздэг болсон. Том хиймэл дагуулаас олон мэдээлэл авч болох ч хурднаасаа хамаараад хүссэн байрлал дээр очих нь удаан. Тэгэхээр хүссэн үедээ хүссэн мэдээллээ авч чадахгүй байх талтай. Харин<span class="twittersharelink"> олон жижиг хиймэл дагуул хөөргөх нь хүссэн зураг мэдээллээ хүссэн цаг хугацаандаа авах боломжийг бүрдүүлж буйгаараа онцлогтой. Өртөг ч багатай тусна. </span></p><p style="text-align: justify;">Нэг жишээ ярихад 2014 онд Японы Хокайдо их сургуулийн профессор Юкихиро Такахаши багш “50 ширхэг микро-хиймэл дагуул хөөргөе. Үйлдлийн систем, хүчин чадал нь бүгд ижил байна. Тэгээд хугацааны зөрүүтэй хөөргөж, тойрог замд оруулбал дэлхийн аль ч газрын зургыг авах боломж бүрдэнэ. Энэ 50 хиймэл дагуулыг Япон улс дангаараа хийхгүй, Азийн бусад улстай хамтран хэрэгжүүлнэ” гэж байлаа. Газар дээрх дэд бүтэц буюу мэдээлэл хүлээн авах станцуудаа төсөлд оролцсон улс бүрдээ байгуулах санааг хэлж байсан. Энэ санаа маш их таалагдсан учир би Белги биш Японы Хоккайдо их сургуулийг зорих болсон юм. </p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Монголчууд энэ нэгдэлд орж чадсан уу. Юкихиро Такахаши багшийн яриа өнөөдөр хэр биеллээ олж байна?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">- Манай улс Азийн микро-хиймэл дагуул консорциумд байдаг. Гэсэн ч одоогоор энд нэгдэн хиймэл дагуулаа хөөргөж чадаагүй л байна. Би дээр хэлсэн 10 кг-аас дээш жинтэй хиймэл дагуулын өртөг өндөр. Хоёрдугаарт хүний нөөцийн хувьд одоо л баг бүрдэж байна. <span class="twittersharelink">Энэ төсөлд нэгдсэн Азийн улс орнууд 5-6 хиймэл дагуул хөөргөөд ажиллуулж байна. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong>- Сансрын технологиор суралцсан залуучууд эх орондоо эргэн ирж, баг болж ажиллаад энэ салбарын хөгжлийн шанг татах гээд зүтгэж байгааг харахад сайхан байна. Таны хувьд эх орондоо ирээд хагас жилийн хугацааг өнгөрүүлжээ. Энэ хугацаанд юу амжуулав?</strong></span></p><p style="text-align: justify;">- Би Япон улсад гурван жил суралцаж төгсөөд судалгааны ажил хийж байгаад эх орондоо ирсэн. Мэдээж ирсэн шалтгаан маань эх орондоо энэ салбарыг хөгжүүлье, дэлхийн хөгжлөөс тасраад хоцорчихгүйн тулд ямар нэгэн зүйл хийгээд явж байсан нь дээр гэдэг үүднээс манай багийн залуучууд тал талаас цуглаж байна. Бид бага багаар урагшаа алхаж байна. <span class="twittersharelink">Ковид-19 цар тахлын нөлөөгөөр “Тэмүүлэл” хиймэл дагуул хөөргөх хугацаа хойшилсон. </span></p><p style="text-align: justify;">Дээрх мөрөөдөл, зорилго чиглэл маань хэвээрээ байна. Юм бүхэн санаснаар болохгүй шүү гэдгийг алхам тутамдаа мэдэрч байгаа. <span class="twittersharelink">Намайг энэ салбарт сургах гэж манай гэр бүл, улс орноос багагүй их мөнгө зарцуулсан учраас надад ухрах зам байхгүй.</span> Сурч мэдсэн зүйлээ эх орондоо, энэ салбарт зориулах нь миний эрхэм үүрэг гэж боддог. <span class="twittersharelink">Зарим хүмүүс “чи сансрын юм ярилаа” гэх маягаар егөөдөж л байдаг юм. </span></p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/6185f7f8bdfb2864dc64197e41658321.JPG" class="fr-fic fr-dib" data-size="433.33333333333,650" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/6185f7f8bdfb2864dc64197e41658321.JPG" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong>- Та бүхний хувьд сурч ирээд шууд ажиллах байгууллага бэлэн байсан уу. Ер нь ямар асуудлууд тулгарч байна вэ?</strong></span></p><p style="text-align: justify;">- Монгол Улсад гадаадын их, дээд сургуульд сураад, төгсөөд ирсэн хүмүүст бодит дэмжлэг бага байна. Ядаж ажилд ортол нь сурсан хугацааны нийгмийн даатгалыг нөхөж төлөх, төгсөөд ирсэн мэргэжилтнүүдээ ажлын байранд зуучлах зэрэг үйлчилгээ шаардлагатай юм шиг санагдсан. Миний хувьд МУИС-д ажиллаж байгаад явсан. <span class="twittersharelink">Буцаад яг өөрийн хүссэн чиглэлээрээ ажиллах боломж хараахан нээгдээгүй байна. Гэхдээ удахгүй шийдэгдэх байх. </span></p><p style="text-align: justify;">Таны хөндөж байгаа асуудал зөв. <span class="twittersharelink">Эрдэмтэн судлаачдынхаа нийгмийн баталгааг хангаж чадахгүйгээр энэ салбарын хөгжил урагш явах боломжгүй. </span>Тиймээс ядаж нэг хэсэг нь төслөөс цалинжаад явах боломжтой ч олонх нь их сургууль, эрдэм шинжилгээний хүрээлэнд ажиллаж амьдралдаа тус дэм болох ёстой биз дээ. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Монгол Улс тусгаар тогтносон улс мөн л юм бол энэ салбарын эрдэмтэн мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх нь зүй ёсны хэрэг.</span> Бид дэлхийд тэргүүлээд явахгүй ч гэсэн энэ салбарт юу болоод байгаа, ямар технологи ашиглаад байгааг судалж мэдэх л хэрэгтэй. Эдийн засгийн хувьд байнгын хэрэглэгч улс байх нь илүү өртгөөр тухайн үйлчилгээг авна гэсэн үг. Тиймээс өөрсдийн гэсэн зүйлтэй байх нь яваандаа нөгөө валютын гарах урсгалыг бууруулна. </p><p style="text-align: justify;">Монголчууд их ухаалаг ард түмэн. Ижил төвшний эдийн засагтай хөгжиж байгаа улс орнуудтай харьцуулахад хүн амын бичиг үсгийн боловсрол өндөр, салбар бүрт эрдэмтэн судлаачид байдаг. <span class="twittersharelink">Цаашид шинжлэх ухаанд шимтэн суралцдаг хүүхэд залуучуудаа нэмэгдүүлэхэд, аливаа зүйлд шинжлэх ухаанчаар ханддаг байхад өнөөдрийн идэр үеийн залуучуудын оролцоо чухал.</span> Үүнд бүгдээрээ хичээж идэвх зүтгэлтэй байя, бусдадаа уриалъя. </p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- Баярлалаа. </span></strong></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: right;"><em>Монгол-Зөвлөлтийн сансрын хамтарсан нислэгийн 40 жилийн ойд зориулав. </em></p><p style="text-align: right;"><em>МоСТХ, ШУА-ын ООГХ, “Васт” продакшн хамтран ажиллаа.</em> </p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/сансар судлал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">сансар судлал</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/“тэмүүлэл” подкаст" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">“тэмүүлэл” подкаст</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/т.бэгзсүрэн" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">т.бэгзсүрэн</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei&text=Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх хэрэгтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/tbegzsuren-mongol-tusgaar-togtnoson-uls-mun-l-bol-sansar-sudlaliin-mergejiltnuudiig-beltgekh-kheregtei"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780079211.6074"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '37662';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '244f8612543b0303e2da104ee57bceb46bb666bab792dc1b04cb92c7e5b5c39fa5783806e71b331198488fd45f2c6fb94687aa0740d647a2ee9a8c255df5bc02');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '244f8612543b0303e2da104ee57bceb46bb666bab792dc1b04cb92c7e5b5c39fa5783806e71b331198488fd45f2c6fb94687aa0740d647a2ee9a8c255df5bc02');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '244f8612543b0303e2da104ee57bceb46bb666bab792dc1b04cb92c7e5b5c39fa5783806e71b331198488fd45f2c6fb94687aa0740d647a2ee9a8c255df5bc02');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/jgurragchaa-mongolchuud-bilgiin-nudeeree-ali-ert-sansart-baisan-uls-gej-bi-oilgodog">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/36ab901afceb1ef8a45ceda4c264d40b.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/36ab901afceb1ef8a45ceda4c264d40b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/jgurragchaa-mongolchuud-bilgiin-nudeeree-ali-ert-sansart-baisan-uls-gej-bi-oilgodog">
Ж.Гүррагчаа: Монголчууд билгийн нүдээрээ аль эрт сансарт байсан улс гэж би ойлгодог </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Д.Даваадулам </a> ・
03 сарын 22, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-sansriin-nislegiin-tuukhiig-uguulekh-gants-bagiin-olon-tuukhees">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2122fc6b2479d405c45d7eda98c2e7b5.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/2122fc6b2479d405c45d7eda98c2e7b5.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-sansriin-nislegiin-tuukhiig-uguulekh-gants-bagiin-olon-tuukhees">
Монголын сансрын нислэгийн түүхийг өгүүлэх ганц багийн олон түүхээс </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Д.Даваадулам </a> ・
03 сарын 19, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-undesnii-sansriin-agentlagtai-khiimel-daguuliin-chigleleer-khamtran-ajillana">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/fc1b075f97d612b583b105f21e42be96.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/fc1b075f97d612b583b105f21e42be96.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-undesnii-sansriin-agentlagtai-khiimel-daguuliin-chigleleer-khamtran-ajillana">
Хятадын үндэсний сансрын агентлагтай хиймэл дагуулын чиглэлээр хамтран ажиллана </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
11 сарын 08, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/d-regdel">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/970c5d089d70870824867508609158a2.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/970c5d089d70870824867508609158a2.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/d-regdel">
Д.Рэгдэл: Борцоор сансарт найруулж уудаг шөл хийх кофе шиг нунтгийг 3 жил ажиллаж байж гарган авсан </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Д.Даваадулам </a> ・
03 сарын 17, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/cos">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e3f2c3d412920c4b0a2f5ebdd0ebafc9.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e3f2c3d412920c4b0a2f5ebdd0ebafc9.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/cos">
Хятад улстай хамтарсан сансрын нислэг хийвэл манай улсад хамгийн тохиромжтой бас хямд өртөгтэй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
03 сарын 12, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nt26";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => '244f8612543b0303e2da104ee57bceb46bb666bab792dc1b04cb92c7e5b5c39fa5783806e71b331198488fd45f2c6fb94687aa0740d647a2ee9a8c255df5bc02',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.YThkMmIyN2JlMjI1ZWVjMjUyNWMzNzAwNTczMTVjZjQ2M2Q3MjhmNjU5MDQyOThkY2YwM2MyMDRkYWU1Y2U3YxXqFenJtGYEbQw0pNUl6ocYzuw5nZIXvDuM9+kRAq28',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1782757611',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.MTA0ZTYzOGRkMDMwMjhjZmI3YzE1YjNjOTY0N2UzM2M2YmFmOWYxNzQzOGQ5MWQyYjBiNjJiMjA3YWEwN2JjOAQXtF6YQVnP+Pp6XeoLhC/uq9eMDRvRtlxZ9ChCuMowN4YTOY9DhFVp08tHRwaT1lQjsX7meZrTHZ+Dxwx57l8=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1782671211',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = '244f8612543b0303e2da104ee57bceb46bb666bab792dc1b04cb92c7e5b5c39fa5783806e71b331198488fd45f2c6fb94687aa0740d647a2ee9a8c255df5bc02'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.YThkMmIyN2JlMjI1ZWVjMjUyNWMzNzAwNTczMTVjZjQ2M2Q3MjhmNjU5MDQyOThkY2YwM2MyMDRkYWU1Y2U3YxXqFenJtGYEbQw0pNUl6ocYzuw5nZIXvDuM9+kRAq28'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1782757611'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.MTA0ZTYzOGRkMDMwMjhjZmI3YzE1YjNjOTY0N2UzM2M2YmFmOWYxNzQzOGQ5MWQyYjBiNjJiMjA3YWEwN2JjOAQXtF6YQVnP+Pp6XeoLhC/uq9eMDRvRtlxZ9ChCuMowN4YTOY9DhFVp08tHRwaT1lQjsX7meZrTHZ+Dxwx57l8='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1782671211'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх... | Peak News
Т.Бэгзсүрэн: Монгол тусгаар тогтносон улс мөн л бол сансар судлалын мэргэжилтнүүдийг бэлтгэх хэрэгтэй
Монголын залуус хоёр дахь хиймэл дагуулаа хөөргөхөөр ажиллаж байна. Энэ бол Монголдоо зөвхөн монгол залуус бүтээж буй "ТЭМҮҮЛЭЛ" хиймэл дагуул. Тиймээс ч "Тэмүүлэл” ярилцлагын зочноор МУИС-ийн Нано хиймэл дагуул хөгжүүлэлтийн лаборторийн судлаач, Хокайдо их сургуулийн доктор Т. Бэгзсүрэнг урьж, сансрын технологи, хиймэл дагуулын хөгжил, хэрэглээний талаар ярилцлаа.
- Ер нь олон улсын үйл амьдралын мэдээллийн төвд сансар, одон орон судлалын сэдэв жин дарж байна. Дэлхийн улс орнууд, хувийн хэвшлийн томоохон компаниуд яагаад энэ салбарыг илүү сонирхож эхлэв гэдгээс ярилцлагаа эхэлье.
- Энэ бол хэрэглээтэй холбоотой. Дэлхийг ажиглах, харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн салбарт өргөн ашиглаж байна.
Нөгөө талаас уламжлалт хиймэл дагуулууд нэг бүр нь өөрийн гэсэн пуужингаар хөөрөөд өөрийн хурдтайгаа харьцангуй орбитыг олж, тойрог замд ордог байсан. Харин орчин үеийн жижиг хиймэл дагуулууд энэ загварыг өөрчилж, зөөвөрлөгч пуужингаар Олон улсын Сансрын станцад олноороо хүргэгдэн тусгай тоноглосон гараар нам тойрог замд ордог шинэ технологи хэрэглэх болсон.
- Хиймэд дагуул бидний мэдэх өөр ямар ямар хэрэглээтэй холбогдож байна вэ?
- Нэг жишээ ярихад Филиппин улсад далайн хар шуурганы улмаас үүрэн холбооны гар утасны бүх сүлжээ унаж, шугам сүлжээ тасарч, холбоо барих боломжгүй болоход зөвхөн сансрын харилцаа холбоо ажиллаж байх жишээтэй. Эндээс сансрын харилцаа холбоо нь ямар их ач холбогдолтойг ойлгож болно. Мөн сансрын хиймэл дагуулын тусламжтайгаар телевизийн олон суваг үзэж байна.
Хот байгуулалт, хөдөө аж ахуйн салбарт өргөн ашиглаж эхэлсэн. Нэг тодорхой жишээ ярихад хүний нүдээр харахад яг адилхан нов ногоон хоёр ургамал байлаа гэхэд сансрын хиймэл дагуулаас авсан зургаар аль хэсэг нь өвчилсөн, ус, бусад эрдэс бодис бордоогоор дутагдсан нь мэдэгддэг.
Та бидний сайн мэддэг байршил тогтоогч бол GPS. Мөн хөдөө хээр төөрөхгүй явахад хамгийн тохиромжтой хэрэглээ бол GPS болоод байна. GPS-ийг ашиглан цаг мэдэж болдог. Японы Хокайдо их сургуульд миний суралцаж төгссөн чиглэл бол хиймэл дагуулын камертай холбогддог. Манай багийн хувьд өөр өөр чиглэлээр суралцаж ирсэн байдаг. Жишээ нь доктор Эрдэнэбаатар баттерейн чиглэлээр, Төртогтох төв процессор, удирдлагын чиглэлээр, би хиймэл дагуул дээрх мэдрэгч камеруудыг хэрхэн хийх, ямар мэдээлэл авах вэ гэдгийг судалж төгссөн.
Хүмүүс сансрын технологи ярихаар бүх зүйлийг нь мэддэг хүн байна гэж ойлгож болох юм. Бодит байдал дээр эжнэ технологи маш олон салбар болж хөгжсөн. Тэгэхээр миний хувьд өөрийнхөө хариуцсан хэсгийг л мэднэ гэсэн үг. Бид багаар ажилладаг.
- Сансрын хиймэл дагуулын мэдээллийг манай улс хэр өргөн ашиглаж байна вэ?
- Ний нуугүй хэлэхэд өргөн ашиглаж чадахгүй байна. Би саяхан Улсын онцгой комиссынхонтой хамтран ажиллаж, судалгаа тооцоон дээр жаахан суусан. Онцгой байдлын салбарт сансрын хиймэл дагуулын зураглал хийх тал дээр тодорхой төвшинд сайн ажиллаж байна. МУИС-ийн Газарзүйн танхимын эрдэмтэн, судлаачид орон зайн мэдээллийн систем дээр бас сайн ажиллаж байна. Гэхдээ сансрын технологи өндөр хөгжсөн улс орнууд шиг шинжлэх ухааны үндэслэлтэй амьдрал дээр хэрэгжүүлж хараахан чадаагүй байна. Тухайлбал, Япончууд загас агнахдаа сансрын хиймэл дагуулын зураг ашиглаж байна. Сансрын дэвшилд камераар нэг удаа хараад хаана явааг нь мэдээд амдаж очоод барих жишээтэй. Халим болон бусад том загасыг ч гэсэн хаана явааг нь мэдэх боломжтой.
- Онцгой байдлын салбарт цаг уурын болон давагдашгүй хүчин зүйлсийн аюулыг цаг алдалгүй мэдэх хэмжээнд ашиглаж чадаж байна уу?
- Харин Дорнод аймагт хээрийн түймэр гарлаа, Дорноговь аймагт хүчтэй шороон шуурга боллоо гэх мэдээллүүдийг цаг алдахгүй шууд авч байна уу гэвэл бас үгүй. Олон улсад үнэгүй ашиглах боломжтой сансрын хиймэл дагуулын мэдээлэл ашиглаад зарим зүйлийг мэдэж болно. Тухайлбал, сая Хөвсгөл аймагт болсон газар хөдлөлтийн улмаас нуурын мөсөнд томоохон ан цав үүссэн эсэхийг сансрын хиймэл дагуулын тусламжтай олж мэдэж болж байна.
Харин ирээдүйд бид өөрсдөө шинэ технологи хөгжүүлснээр
- Монголчууд бид өөрийн гэсэн хиймэл дагуулгүй ч гэсэн таны саяны хэлдэг боломжуудыг ашиглах боломжтой гэсэн үг үү?
- Тийм. Юм бүхнийг үнэтэй ашиглана гэвэл хэцүү, бас үнэгүй ашиглаад байх нь зохимжгүй. Гол нь бид ямар боломжууд байгааг мэдэж байх ёстой. Энэ л чухал. Дээр дурдсан хөдөө аж ахуйн салбарт дэлхийг ажиглах хиймэл дагуулын мэдээг өргөн ашиглах боломжтой гэж. Саяхан Үндэсний телевизээр нэг мэдээ гарч байсан. Сэлэнгэ аймагт нэг тариаланч сансрын хиймэл дагуулын зургаас өөрийн талбайд үр тариа хэрхэн ургаж байгааг тодорхой хугацаанд хянаж, шаардлагатай газар нь бордоо хийх, услах зэргээр тордоод нийт талбайгаас авах ургацынхаа хэмжээг хэд дахин нэмэгдүүлсэн тухай ярьж байсан.
Харин 1990-ээд оноос нэг хэсэг тасарч байгаад одоо шинэ үеийн залуучууд бэлтгэгдэж ирээд байна.
Бид өөрсдийн гэсэн хиймэл дагуулыг сансарт хөөргөнө. Мэдээж цаг хугацаа, хөрөнгө мөнгө, судалгаа шинжилгээний асар их ажил бий. Бид хийж хөөргөхгүй юм бол бидний дараагийн үеийн хөгжил мөн л удааширна. Дараа үедээ гишгэх шатыг нь бэлдэх үүднээс заавал энэ ажлыг гүйцэтгэх үүрэгтэй гэж бодож байгаа.
- Монголын сансрын технологийн инженерийн багийн залуус Япон улсад сурч ажиллаж байхдаа Япон, Филиппин, Вьетнам зэрэг улсын хиймэл дагуул дээр ажиллаж байсан туршлага бий. Одоо эх орондоо хэрхэн баг болж ажиллаж байна?
- Хиймэл дагуулыг хөөргөхөд маш олон систем ажиллаж байдаг. Хамгийн наад зах нь залгагдах тэжээл байхгүй тул нараар өөрийгөө цэнэглэдэг байх ёстой. Энэ нөхцөлд хиймэл дагуул буюу электроник систем ажиллуулна гэдэг гайхамшиг. Судалгаа, тооцоолол, тест гээд нарийн ажил маш их. Зөвхөн зураг авах үүрэгтэй хиймэл дагуул байлаа гэхэд ганцхан камер байх юм шиг ойлгож болохгүй. Системийн тасралтгүй ажиллагааг хангахын тулд маш олон дагалдах төхөөрөмжүүд ажиллана. Тийм учраас олон талаас нь судалсан хүмүүс нэгдэж баг болох нь зүйн хэрэг.
Монголчууд “Цаас чичихээс нааш цоорохгүй, хүнийг хэлэхээс нааш ойлгохгүй” гэж ярьдаг. Тэрэнтэй адил манай улс нэг зүйлээр цоорч гарч дэлхийг байлдан дагуулах хэрэгтэй байна. Тодорхой газар, талбарт маш хүчтэй дайралт хийж жим гаргая. Тэр жимийг дагаж монголын олон залуус мэргэжилтнүүд яваасай, жимийг зам болгож өргөжүүлээсэй гэж л бодож, хичээж байна. Био-технологи, хими, физик, электроник, механикийн мэргэжилтнүүд хамтарна. Энэ олон хүнийг нэгдсэн бодлогоор хангаж ажиллах менежментийн баг ажиллах шаардлагатай, хөрөнгө мөнгөө олохын тулд тодорхой хэмжээний PR хийх хүмүүс ч хэрэгтэй болно.
- Сансрын хиймэл дагуул хөөргөх нь асар их өртөгтэй ажил. Хөөргөснөөр дараа нь ямар ашиг хүртэх юм бэ гэж олон хүн асуух байх. Хөрөнгө оруулагчид ч гэсэн ингэж л асууна. Үүнд та ямар хариулт өгөх вэ?
- Ингээд дууссаны дараа түүнийгээ томруулах, үүрэг даалгаврыг өөрчлөх, сайжруулах ажлууд хийнэ. Ер нь
Бидний дараагийн зорилт нь
- Америк, Хятад, Хонконгоос эхлээд олон орны хувийн хэвшил сансрын технологид хөрөнгө оруулаад эхэлсэн. Бизнес эрхлэгчид хэзээ ч ашиггүй зүйлд хөрөнгө оруулахгүй гээд бодохоор?
- Сүүлийн үед ганц том хиймэл дагуул хөөргөхөөсөө илүү олон жижиг хиймэл дагуул хөөргөхийг илүүд үздэг болсон. Том хиймэл дагуулаас олон мэдээлэл авч болох ч хурднаасаа хамаараад хүссэн байрлал дээр очих нь удаан. Тэгэхээр хүссэн үедээ хүссэн мэдээллээ авч чадахгүй байх талтай. Харин
Нэг жишээ ярихад 2014 онд Японы Хокайдо их сургуулийн профессор Юкихиро Такахаши багш “50 ширхэг микро-хиймэл дагуул хөөргөе. Үйлдлийн систем, хүчин чадал нь бүгд ижил байна. Тэгээд хугацааны зөрүүтэй хөөргөж, тойрог замд оруулбал дэлхийн аль ч газрын зургыг авах боломж бүрдэнэ. Энэ 50 хиймэл дагуулыг Япон улс дангаараа хийхгүй, Азийн бусад улстай хамтран хэрэгжүүлнэ” гэж байлаа. Газар дээрх дэд бүтэц буюу мэдээлэл хүлээн авах станцуудаа төсөлд оролцсон улс бүрдээ байгуулах санааг хэлж байсан. Энэ санаа маш их таалагдсан учир би Белги биш Японы Хоккайдо их сургуулийг зорих болсон юм.
- Монголчууд энэ нэгдэлд орж чадсан уу. Юкихиро Такахаши багшийн яриа өнөөдөр хэр биеллээ олж байна?
- Манай улс Азийн микро-хиймэл дагуул консорциумд байдаг. Гэсэн ч одоогоор энд нэгдэн хиймэл дагуулаа хөөргөж чадаагүй л байна. Би дээр хэлсэн 10 кг-аас дээш жинтэй хиймэл дагуулын өртөг өндөр. Хоёрдугаарт хүний нөөцийн хувьд одоо л баг бүрдэж байна.
- Сансрын технологиор суралцсан залуучууд эх орондоо эргэн ирж, баг болж ажиллаад энэ салбарын хөгжлийн шанг татах гээд зүтгэж байгааг харахад сайхан байна. Таны хувьд эх орондоо ирээд хагас жилийн хугацааг өнгөрүүлжээ. Энэ хугацаанд юу амжуулав?
- Би Япон улсад гурван жил суралцаж төгсөөд судалгааны ажил хийж байгаад эх орондоо ирсэн. Мэдээж ирсэн шалтгаан маань эх орондоо энэ салбарыг хөгжүүлье, дэлхийн хөгжлөөс тасраад хоцорчихгүйн тулд ямар нэгэн зүйл хийгээд явж байсан нь дээр гэдэг үүднээс манай багийн залуучууд тал талаас цуглаж байна. Бид бага багаар урагшаа алхаж байна.
Дээрх мөрөөдөл, зорилго чиглэл маань хэвээрээ байна. Юм бүхэн санаснаар болохгүй шүү гэдгийг алхам тутамдаа мэдэрч байгаа. Сурч мэдсэн зүйлээ эх орондоо, энэ салбарт зориулах нь миний эрхэм үүрэг гэж боддог.
- Та бүхний хувьд сурч ирээд шууд ажиллах байгууллага бэлэн байсан уу. Ер нь ямар асуудлууд тулгарч байна вэ?
- Монгол Улсад гадаадын их, дээд сургуульд сураад, төгсөөд ирсэн хүмүүст бодит дэмжлэг бага байна. Ядаж ажилд ортол нь сурсан хугацааны нийгмийн даатгалыг нөхөж төлөх, төгсөөд ирсэн мэргэжилтнүүдээ ажлын байранд зуучлах зэрэг үйлчилгээ шаардлагатай юм шиг санагдсан. Миний хувьд МУИС-д ажиллаж байгаад явсан.
Таны хөндөж байгаа асуудал зөв. Тиймээс ядаж нэг хэсэг нь төслөөс цалинжаад явах боломжтой ч олонх нь их сургууль, эрдэм шинжилгээний хүрээлэнд ажиллаж амьдралдаа тус дэм болох ёстой биз дээ.
Бид дэлхийд тэргүүлээд явахгүй ч гэсэн энэ салбарт юу болоод байгаа, ямар технологи ашиглаад байгааг судалж мэдэх л хэрэгтэй. Эдийн засгийн хувьд байнгын хэрэглэгч улс байх нь илүү өртгөөр тухайн үйлчилгээг авна гэсэн үг. Тиймээс өөрсдийн гэсэн зүйлтэй байх нь яваандаа нөгөө валютын гарах урсгалыг бууруулна.
Монголчууд их ухаалаг ард түмэн. Ижил төвшний эдийн засагтай хөгжиж байгаа улс орнуудтай харьцуулахад хүн амын бичиг үсгийн боловсрол өндөр, салбар бүрт эрдэмтэн судлаачид байдаг. Үүнд бүгдээрээ хичээж идэвх зүтгэлтэй байя, бусдадаа уриалъя.
- Баярлалаа.
Монгол-Зөвлөлтийн сансрын хамтарсан нислэгийн 40 жилийн ойд зориулав.
МоСТХ, ШУА-ын ООГХ, “Васт” продакшн хамтран ажиллаа.
Д.Даваадулам
Сэтгэгдэл бичих
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.