Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг... | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="ШИМТ+ буюу Шинжлэх ухаан, Инженерчлэл, Математик, Технологийн мэдлэг олгох “бүтээлч боловсролын төв” нээгдээд удаагүй байна. Тус төв нь STEAM боловсролын Монгол агуулгыг хөгжүүлэхээр зорьж байгаа юм байна.STEAM бол Science, Technology,..." />
<meta name="keywords"
content="боловсрол, гэрийн даалгавар" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг... | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="ШИМТ+ буюу Шинжлэх ухаан, Инженерчлэл, Математик, Технологийн мэдлэг олгох “бүтээлч боловсролын төв” нээгдээд удаагүй байна. Тус төв нь STEAM боловсролын Монгол агуулгыг хөгжүүлэхээр зорьж байгаа юм байна.STEAM бол Science, Technology,..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ce3f8b5380e6cca470d279734a36f2f0.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг... | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ce3f8b5380e6cca470d279734a36f2f0.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="ШИМТ+ буюу Шинжлэх ухаан, Инженерчлэл, Математик, Технологийн мэдлэг олгох “бүтээлч боловсролын төв” нээгдээд удаагүй байна. Тус төв нь STEAM боловсролын Монгол агуулгыг хөгжүүлэхээр зорьж байгаа юм байна.STEAM бол Science, Technology,..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг суулгадаг</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">11 сарын 13, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag&text=Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг суулгадаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ce3f8b5380e6cca470d279734a36f2f0.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ce3f8b5380e6cca470d279734a36f2f0.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;"><a href="https://www.facebook.com/shimtedu/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">ШИМТ</a>+ буюу Шинжлэх ухаан, Инженерчлэл, Математик, Технологийн мэдлэг олгох “бүтээлч боловсролын төв” нээгдээд удаагүй байна. Тус төв нь STEAM боловсролын Монгол агуулгыг хөгжүүлэхээр зорьж байгаа юм байна.</p><p style="text-align: justify;">STEAM бол Science, Technology, Engineering, Art, Mathematics буюу шинжлэх ухаан, технологи, инженерчлэл, урлаг, математик гэсэн үгийн товчлол билээ.</p><p style="text-align: justify;">Ихэнх сургалт, боловсролын төвүүд хүүхдүүдийг академик боловсролоор “нүдэж” залхааж орхидог сул талтай. Харин энэхүү ШИМТ+ хөтөлбөрт /<a href="https://www.facebook.com/shimtedu/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">энд дарж фэйсбүүк хуудсаар нь орно уу</a>/ хамрагдсанаар таны хүүхэд хорвоо ертөнц, эргэн тойрноо танин мэдэх хүсэлд хөтлөгдөж, шинжлэх ухаанч, аливаад бүтээлч хандлагатай хүн болон төлөвшдөгөөрөө давуу талтай.</p><p style="text-align: justify;">Хүүхдүүд тоглонгоо хэрхэн сонирхолтой байдлаар шинжлэх ухаантай танилцаж болох сургалттай, орчныг хүүхдэд ээлтэй, тав тухтай байхаар тохижуулсан энэхүү төвийн үйл ажиллагааны талаар тус төвийн гүйцэтгэх захирал, Физикийн ухааны доктор PhD Ц.Хос-Очир, тус төвийн зөвлөх проф. М.Ганбат нартай ярилцлаа.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Хүүхдүүд ийм багаасаа шинжлэх ухааны туршилтыг хийж байгаа нь сонирхолтой санагдлаа. Яг ямар төрлийн туршилт, хичээлүүд ордог байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ц.Х:</strong> Бид хүүхдүүдэд шинжлэх ухааны мэдлэгийг үйлдэн суралцах арга зүйгээр дамжуулан олгодог. Энэ нь олон улсад ихээхэн хөгжиж байгаа STEAM туршилтын хэрэгсэл дээр хүүхдүүд ажиллаж, өөрсдөө багажаа угсарч, шинжлэх ухааны туршилт хийх замаар шинжлэх ухаанч хандлагаа хөгжүүлж, технологийн хэрэглээнд суралцаж буй явц юм.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;">ЕБС-д физик, хими, математик, технологи гэх мэт хичээлийг заахдаа голдуу уламжлалт хэлбэрээр мэдээлэл өгөх, бодлого бодуулах, тодорхой хэмжигдэхүүнийг тодорхойлох туршилт хийх аргаар явуулдаг. Харин бид сонирхолтой болгохын тулд зугаатай байдлаар шинжлэх ухаан, инженерчлэлийн ур чадварыг бие даан эзэмших боломж олгоход анхаарч байна.</p><p style="text-align: justify;"><strong><em>Тухайлбал, энэ бол хосолсон хөдөлгүүрт буюу hybrid машин. </em></strong>Хүүхдүүд машинаа угсрахын тулд эхлээд батерейг өөрсдөө хийдэг юм. Хүүхдүүд батерей л гэж мэдэхээс биш яг юугаар хийдэг, хэдэн төрөл байдаг, цэнэглэдэг бас цэнэглэдэггүй нь юугаараа ялгаатай талаар ойлголт багатай. Харин энд хүүхдүүд машинаа угсарч ажиллуулахын тулд давсны уусмал ашиглаж батерей хийнэ, хийснээ сайжруулахын тулд давсны орцыг тааруулах туршилт судалгаа хийнэ. Давсны орцоороо ялгаатай уусмалууд бэлтгэж, хүчдэлийг хэмжин машинаа ажиллуулах туршилт хийнэ. Давсны оронд элсэн чихэр хүртэл хийж үзэн юу болохыг туршиж үзнэ. Багшийн удирдлага доор ажиллаж байгаа учраас ойлгохгүй зүйлээ багшаас асуудаг. Зарим хүмүүс леготой төстэй юм уу гэж асуудаг юм. Үнэндээ леготой угсардаг хэсгээрээ л адилхан, бусдаар хичээл болгоны эхэнд хүүхдэд яг юу хийх, ямар асуудлыг шийдвэрлэх гэж байгааг хэлэлцэнэ, тоглоомоо утга учиртай угсарна, дараа бодит туршилт хийнэ, мэдлэг бүтээнэ, уг сэдвээ бүрэн ойлгосон эсэхийг шалгах бүтээлч даалгавар хийдгээрээ олон давуу талтай юм. <img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/68cacb863dc3c398be806cd4d86af463.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,487.5" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/68cacb863dc3c398be806cd4d86af463.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Лего тодорхой нэг зүйлийг хийгээд дуусдаг бол энэхүү шинжлэх ухаанч тоглоомууд дээр жишээ нь машин угсарсан бол араа, шүд нь хоорондоо хэрхэн уялдаж ажиллаж байгааг, хүчийг хэрхэн тааруулах ёстойг гээд тухайн эд юмсын үйл ажиллагааг ажиглаж, тэдгээрийн харилцан хамаарал учир шалтгааныг олох эрэл хайгуул хийдгээрээ давуу талтай. <span class="twittersharelink">Ингэж учрыг нь ойлгосон хүүхдүүд бие дааж өөрсдөө бүтээлч даалгавар хийхдээ түүртдэггүй.</span> </p><p style="text-align: justify;">Хэрэв ойлгоогүй бол багш нь чиглүүлж, бага зэрэг дэмжлэг үзүүлж ажиллаж байна. Хүүхдийн паркийн жижигрүүлсэн хувилбар дээр ажилласан хүүхдүүд тэнд байдаг тоглоомууд ямар технологиор яаж ажиллаж байгааг нь сурна гэсэн үг. Сэдэв болгон өөр өөрийн онцлог хичээлтэй. Химийн батерей гэдэг сэдвийн дор өөр өөр агуулга бүхий 20 гаруй хичээл бий. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Эцэг эхчүүд энэхүү шинэлэг арга барилыг хэрхэн ойлгож хүлээж авч байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ц.Х: Т</strong>өв маань нээгдсэн цагаас хойш эцэг эхчүүд сургалтын арга барилын талаар нэлээд асууж сонирхож байна. Ихэнх эцэг эхчүүд STEAM-ийн талаар “тоглоом” гэдэг андуу төсөөлөлтэй яваа нь анзаарагддаг. Харин сайн тайлбарласны дараа үнэхээр хүүхдэд хэрэгтэй өвөрмөц шинэ сургалт гэж хүлээн зөвшөөрдөг. Манай төвийн хөтөлбөр сургалтыг сонирхож ирсэн нэг хүүхдийн аав <em>“Одоогийн цаг үе сайхан болжээ. Бид багадаа юмны учир шалтгааныг олох гэж янз бүрийн оролдлого хийсэн. Цагны араа, схем яаж ажилладгийг нь мэдэх гэж эвдэж байлаа. Гэтэл одоо хүүхдүүд тойрч суугаад л тоглонгоо л тухайн техник хэрэгсэл яаж ажилладаг талаар ойлгоод авчихдаг болсон байна. Хүүхдэд шинжлэх ухааны бүтээлч сэтгэхүй чухал</em>” гээд хүүхдээ сургахаар болсон.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/3b26bb6e82db11a4d7fc4272ea9293c9.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,487.5" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/3b26bb6e82db11a4d7fc4272ea9293c9.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;">Бид эхлээд суралцахаар ирсэн хүүхдэд эхлээд тухайн үзэж байгаа сэдэвтэй нь холбоотой танин мэдэхүйн ойлголтыг өгдөг. Тухайлбал түрүүн ярьсан хослосон хөдөлгүүрт машин гэдэг хичээл дээр яагаад батерей эсвэл бензин, шатахуунаар ажилладаг болон араа шүд нь хоорондоо уялдаатайгаар хөдөлдөг тухай танин мэдэхүйн ойлголтоор хичээл эхэлдэг. Хэрэв газрын тос дуусвал машиныг хэрхэн ажиллуулах вэ гэсэн асуудал дэвшүүлж нэг шийдэл нь батерей юм байна гэсэн дүгнэлтэд хүрч байна. Дараа нь зааврын дагуу машинаа угсарна. </p><blockquote><p style="text-align: justify;">Ажиглалтаар туршилт хийлгэснээр хүүхэд өөрөө өөртөө системтэй мэдлэг бий болгож байгаа юм. Нэг удаагийн хичээлээр тухайн хичээлийн агуулгаас хамаараад хоёр ч хичээл үзэх боломжтой. STEAM-ийн сургалтад хамрагдсанаар хүүхдийн авьяасыг багаас нь нээж, цаашдийн мэргэжил сонголтод нөлөөлөх боломжтой.</p></blockquote><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Код бичиж сурах хичээл хүртэл байгаа гэсэн. Хэдэн насныхан энэ хичээлд хамрагдах боломжтой вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ц.Х: </strong>Орчин үеийн боловсролын хандлагын нэг нь кодын сургалт. Бага насны хүүхдүүд жижиг машиныг хэрхэн ажиллуулахыг зорьж байна түүгээрээ зориулалтын карт цувуулж зам тавиад машинаа явуулдаг юм. Ингэснээр машин нь програмчлагдаж байна гэсэн үг. Одоо машинаа хотын угсарсан газрын зураг дээр машинаа явуулахаар нөгөө уншуулсан программын дагуу явдаг гэсэн үг. Жижиг карт болгон нь цаанаа код, програмчлалын хэлний талаар ойлголт авна. Дунд ангийнханд зориулсан төхөөрөмжүүдийг утсаараа код бичээд удирддаг. Урдаа мэдрэгчтэй учраас саад таарвал буцаж эргэнэ. Манай төвд орж байгаа бүхий л хичээлүүд шинжлэх ухаан, танин мэдэхүйн өндөр ач холбогдолтой<span class="twittersharelink">. Ийм туршилтын хэрэгслүүд хүүхдийг аливааг хийхдээ бүтээлч сэтгэлгээтэй хүн болгон төлөвшүүлдэг. </span></p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- ШИМТ+ хэмээх сургалтын арга барилын давуу тал нь юу вэ?</span></strong></p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">-ШИМТ+ боловсрол нь хүүхэд ямар ч мэргэжил сонгосон амьдралын туршид хэрэглэгдэх чадвар дадал хандлагыг суулгадаг.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ц.Х:</strong> <span class="twittersharelink">Өнөөдөр дэлхийн бүхий л улс гүрнүүд шинжлэх ухааны боловсролын шинэчлэлийн дараагийн шатанд шилжиж байна. Энэ бол ШИМТ+ буюу STEAM боловсролын асуудал юм</span>. 2000 оноос дэлхий нийт зөвхөн шинжлэх ухаан, технологи хангалтгүйг ойлгосон. Ингээд зохион бүтээх, инженерчлэл, математиктай холбох ёстой гэж үзээд АНУ-д үүнийг 21 дүгээр зууны иргэдийн бүх нийтийн боловсрол гээд зарлачихсан. Хөгжсөн орнуудын их дээд сургуулиудын 30 хувь, ЕБС-ийн 30 хувь энэхүү боловсролын арга барил руу шилжиж байна. Шанхайд гэхэд STEАM боловсролын асуудлаар жилд таван удаа хурал, экспо, үзэсгэлэн гарч танилцуулдаг болжээ. Европын орнуудад ч ялгаагүй ихээхэн ач холбогдол өгч байна.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-М.Г:</strong> Аливаа суудал шийдвэрлэх арга барилд сургах, цаашлаад байгалийн шинжлэх ухаан, технологи, математик зэрэг салбар шинжлэх ухаанууд хоорондоо салахын аргагүй холбоотой зүйлс, бие биеэ хэрхэн нөхөж, бүтээж байгааг ойлгуулж, бүтээлчээр ажиллаж, амьдрах арга барил эзэмшүүлдэг. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">STEАM боловсролын шинэчлэлийн гол зорилго нь шинэ үеэ нийтээр нь хүн болж төлөвших гол үед нь “хайрцаглагдсан сэтгэлгээ”-нээс гаргаж, өөрөө янз бүрийн туршилт хийж, оролдож, асуултын хариуг цөхрөлтгүй хайдаг болж төлөвшдөг.</p><p style="text-align: justify;">Мэдээж <span class="twittersharelink">хэдий чинээ олон хүүхэд STEАM-д сонирхолтой болно, төдий чинээ нарийн мэргэжлийн хүмүүс бэлтгэгдэх үндэс болно. </span>Тийм учраас сүүлийн зургаан жил STEAM-ийг монгол хөрсөнд буулгахаар ажиллаж байна. Эхнээсээ боловсролын зарим хөтөлбөрт тусгасанд олзуурхдаг. Гэхдээ боловсролын бүх шатанд анхаарах ёстой асуудал хэвээрээ л байна. Гэтэл <span class="twittersharelink">STEАM-ийн ач холбогдлыг аль хэдийнэ мэдсэн хөгжиж буй орнууд том зургаар нь харж албан сургалтаас гадна бүр бодлогоор анхаараад эхэлчихлээ</span>. Би Улсын физикийн олимпиадын хорооны даргаар ажилладаг. Сүүлийн олон улсын олимпиадад STEAM дээр суурилсан дадлага туршилтын ажил тавигдаж байна. Энэ нь хичээлийн дутууг нөхөж байгаа зүйл биш, бие даасан шинэ боловсрол. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/300dc83b20a5ae56cbaebce2c89a252a.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/300dc83b20a5ae56cbaebce2c89a252a.jpg" data-test="true" data-test2="650"></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Гадны орнуудад энэ чиглэлд хэрхэн анхаарч байна вэ, бид тэднээс юугаараа ялгарах вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-М.Г: </strong>Хятадын ерөнхийлөгч Ши Жинпин “Хэн нэгний өчигдрөөр бид маргаашаа хийхгүй” гэсэн. Үнэн л дээ, бид хэт өндөр хөгжсөн орнуудын техник технологийг араас нь элдэж хөөгөөд гүйцэхгүй. Үргэлж нэг алхмын ард явна. Тиймээс бид судлагдахууны академик талыг эвдэхгүйгээр, харин ч улам хөгжүүлж агуулгын, хичээл хоорондын ерөнхий, мета -холбоосыг илрүүлэх замаар шинэ түвшинд хүрч чадна гэсэн итгэлээр ажиллаж байна. Товчоор Мета STEAM гэж хэлж болно. Энэ бол монгол хүүхдийн оюуны онцлогт тохирсон шинэ арга юм. Азийнхан аливааг ерөнхийгөөс тусгайд, тусгайгаас ерөнхийд дэвшин шилжих үйлийг арга -билгийн хослолоор гүйцэтгэж сэтгэдэг онцлогтой. Эндээс бид МЕТА –ШИМТ гэсэн цоо шинэ онолд суурилсан хөтөлбөр дэвшүүлж сургалтад амжилттай хэрэглэж байна. Энэ хөтөлбөрөө ШИМТ+ сургалтын төв, түүний харьяа сургуулиудад хэрэгжүүлнэ. Энэ бол хүүхдийн оюуны чадвар чадамжийг маш хурдтайгаар хөгжүүлэх технологи юм. Өмнөговь аймгийн сурагчдад 10 өдөрт явуулсан сургалтын дүнд ЭЕШ-д маш өндөр үзүүлэлт гаргасан. Дагнасан мэргэжилтэй хүмүүс ажлын байргүй болох цаг үе ирээд байна. Хиймэл оюун ухаантай роботууд эрчимтэй хөгжиж байна. Тиймээс бид ухаалаг машины жолоочийг биш, харин бүтээдэг дэлхийн монгол иргэнийг бэлтгэх зорилтыг дэвшүүлж байна. Дэлхийн шилдэг технологийн компаниуд шинжлэх ухаан, технологид суурилж ажиллаж амжилтад хүрсэн. Шинжлэх ухаан хаалга тогшоод гэрт чинь ороод ирсэн гэдгийг хүмүүс тэр бүр анзаардаггүй.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Эцэг эхчүүд сургалтаас маш хурдан үр дүн гарахыг хүлээдэг. Хэр үр дүнтэй байх вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-М.Г</strong>: Ийм төрлийн сургалтад суусан хүүхдүүд манай ангид яагаад ийм хичээл ордоггүй юм бол гэж асуудаг юм. Зарим нь мэргэжлээ сонгочихлоо ч гэнэ. </p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">Багш нар төдийгүй эцэг эхчүүд ч мэдлэгийг чухалчилж хүүхдийнхээ академик боловсролд хэт их анхаардаг. Гэтэл хамгийн чухал зүйл бол сонирхол шүү дээ. Тухайн зүйлийг ойлгоод сонирхоод эхэлчихвэл мэдлэг аажмаар хуримтлагддаг юм байна.</p><p style="text-align: justify;">Хэлээд заагаад өгчихсөн байхад хүүхэд шууд тэр дороо өөрчлөгдөөд гоц болчихно гэсэн үг биш. Жил эсвэл сарын дотор ч хүүхэд хүсэл сонирхлоо таньж болно. Үүн дээр хугацааг тодорхой хэлэх боломжгүй. Харин<span class="twittersharelink"> эцэг эхчүүд өөрсдийн зүгээс тухайн хүүхдийнхээ хүсэл сонирхлыг нь ойлгуулахын тулд энэ төрлийн сургалтад суулгах нь үр дүнтэй. Бас яг аль хэсгийг нь сонирхож байгааг нь анзаарах нь чухал</span>. Угсарч байгааг нь эсвэл цаад учир шалтгааныг нь сонирхож байна уу гэх мэтээр ажиглах судлах хэрэгтэй. Эндээс хүүхдийн сэтгэлгээний, сонирхлын онцлог харагдана.</p><p style="text-align: justify;">Үүнийг хулстай ч зүйрлэж болмоор санагддаг. Хулс эхний таван жилд үл ялиг л ургадаг. 5 дахь жилдээ хулс өдөрт 60 см бүр 1 метрээр огцом ургадаг онцлогтой. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Жирийн нэг жишээгээр STEAM-ын ач холбогдлыг тайлбарлахгүй юу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-М.Г:</strong> Шумуулын жишээгээр тайлбарлая. Өнгөрсөн зун Ховд аймагт шинжлэх ухаанч даалгаврыг хэрхэн боловсруулах вэ сэдвээр сургалт хийлээ. Ховдод 3 Ш хамгийн алдартай гэнэ. Тэр нь хаврын шар шуурга, зуны шумуул, намрын шийгуа юм байна. Хамгийн асуудалтай нь мэдээж шумуул. Ингээд эр эм шумуулын ялгааг, аль хүйсийнх нь шумуул хүнийг хатгадаг гээд ажиглалт хийлгэсэн. Эр нь ургамлын шүүсээр хооллодог учраас хатгадаггүй, эм нь өндгөө бойжуулахад уураг хэрэгтэй учраас цус сордог юм билээ. Бас аль эрүүл чийрэг, спортлог хүний цусанд дурлана. Эр нь биеэр арай бага, шаламгай. Шумуулаас хамгаалахын тулд шумуулын үнэрлэх, сонсох, харах, дуу чимээ гээд бүхий л талын мэдээллийг судалж авах хэрэгтэй. Дараа нь бид аппликейшнаас Ховдын эр шумуулынхтай ижил давтамжтай авиаг гар утсандаа суулгаж тавихад эмэгчин шумуул ойртохоо больж байгааг ажигласан. Эндээс харахад <span class="twittersharelink">шумуулаас хамгаалахад шинжлэх ухаан, технологи тусалж байгаа биз. Ингээд асуудлаа олсны дараа тохирсон инженер шийдэл, тэрхүү төхөөрөмжийн дизайн урлал гээд нарийн сэжмээр холбогдоно.</span> Маш сонирхолтой зүйлийг сургууль дээр сонирхолгүй мэдээлэл болгож таарахгүй. Эх хэлээрээ тааруухан сурч байсан хүүхэд гадаадад очоод бүтээлч арга барилаар суралцахаар “од” болж онц сураад байна шүү дээ.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Азийн хөгжилтэй орнууд голдуу үүнийг технологийн хичээлтэй хамт хэрэгжүүлдэг юм билээ. Бид багш нарын ярьдаг хичээл хоорондын агуулгын холбоо биш, ердийн интеграци хичээл биш, нэг зүйлийг олон талаас судлах барууны арга биш, бид мета холбоост суурилсан монгол технологийн тухай ярьж байна. Ирээд үз. Хамтран ажиллахад бэлэн байна.</p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/боловсрол" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">боловсрол</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гэрийн даалгавар" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гэрийн даалгавар</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag&text=Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг суулгадаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(10) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1784120855.2477"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '28290';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '62a6f4655f970c986cda75293cc68645bf336bf1b3fac49e1b0d733697264415f71fb530e4c077943b778bcbb13b27ece01643044cf9cf9e9d8f4ca6a1636642');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '62a6f4655f970c986cda75293cc68645bf336bf1b3fac49e1b0d733697264415f71fb530e4c077943b778bcbb13b27ece01643044cf9cf9e9d8f4ca6a1636642');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '62a6f4655f970c986cda75293cc68645bf336bf1b3fac49e1b0d733697264415f71fb530e4c077943b778bcbb13b27ece01643044cf9cf9e9d8f4ca6a1636642');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-khuduu-shig-diwaajin-ugui-iimees-khamgaalaasai-khairlaasai-gej-khusdeg">
Стив Морэл: Монголын хөдөө шиг диваажин үгүй, хайрлаасай хамгаалаасай гэж хүсдэг </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/baigalia-khugjliin-undes-bolgoson-butanchuudaas-bid-yuu-surakh-we">
Байгалиа хөгжлийн үндэс болгосон Бутанчуудаас бид юу сурах вэ? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khaan-banknii-sankhuujilteer-baga-surguuli-barikh-daraagiin-bairshil-bulgan-umnugowi-aimag">
ХААН Банкны санхүүжилтээр бага сургууль барих дараагийн байршил: Булган, Өмнөговь аймаг </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/mdashnyam-olondoo-tus-demtei-yawakhiig-khun-shig-amidarna-gedeg-dee">
М.Дашням: Олондоо тус дэмтэй явахыг хүн шиг амьдарна гэдэг юм болов уу </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/atsogtmagnai-khuukhdee-khuntei-kharitsaj-delgetsees-kholduulj-bie-daalgaj-surgay">
А.Цогтмагнай: Хүүхдээ хүнтэй харьцаж, дэлгэцээс холдуулж, бие даалгаж сургая л гэвэл ЗУСЛАН-д явуул </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-ikh-surguuliud-marketing-dizain-orchuulgiin">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/baeee80feea25e64013481b8ba6f0f20_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/baeee80feea25e64013481b8ba6f0f20.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-ikh-surguuliud-marketing-dizain-orchuulgiin">
Хятадын их сургуулиуд маркетинг, дизайн, орчуулгын мэргэжлүүдийг хөтөлбөрөөсөө хасаж эхэллээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
06 сарын 16, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ewropiin-fizikiin-olimpiadad-mongol-suragchid-tuukhen-amjilt-uzuullee">
<img src="https://peak.mn/files/942b10c3-1904-424c-92a6-b433b68f0cdb/ff7faed0b1b761ac1b83915b4cdea8ba_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/942b10c3-1904-424c-92a6-b433b68f0cdb/ff7faed0b1b761ac1b83915b4cdea8ba.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/chanartai-bolowsroliig-demjikh">
Чанартай боловсролыг дэмжих </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ewropiin-fizikiin-olimpiadad-mongol-suragchid-tuukhen-amjilt-uzuullee">
Европын Физикийн олимпиадад монгол сурагчид түүхэн амжилт үзүүллээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Хүдэрчулууны Хулан </a> ・
06 сарын 17, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/bnsu-yn-conbuk-ih-surguulijn-tetgelgeer-500-inzener-beltgene">
<img src="https://peak.mn/files/942b10c3-1904-424c-92a6-b433b68f0cdb/5ec0dc1f92834a291508230974e94c85_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/942b10c3-1904-424c-92a6-b433b68f0cdb/5ec0dc1f92834a291508230974e94c85.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/bnsu-yn-conbuk-ih-surguulijn-tetgelgeer-500-inzener-beltgene">
БНСУ-ын Чонбук их сургуулийн тэтгэлгээр 500 инженер бэлтгэнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Хүдэрчулууны Хулан </a> ・
09 сарын 23, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/awstraliin-bolowsroliin-uzesgelen-2025">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/6025cf78bde263ff581d23a4bdb4f7a0_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/6025cf78bde263ff581d23a4bdb4f7a0.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/awstraliin-bolowsroliin-uzesgelen-2025">
“Австралийн боловсролын үзэсгэлэн 2025” албан ёсны, хамгийн том эвент есдүгээр сарын 13-нд Шангри-Ла-д... </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Дэлгэрмаа </a> ・
09 сарын 09, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/shine-surguuliud-barikh-kheregtei">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/1cf10c6ecee6925f6dbd4d1bccb9a9e6_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/1cf10c6ecee6925f6dbd4d1bccb9a9e6.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/chanartai-bolowsroliig-demjikh">
Чанартай боловсролыг дэмжих </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/shine-surguuliud-barikh-kheregtei">
Түрээсийн байранд суралцах нь "амь тариа" төдий арга, ачааллыг бууруулъя гэвэл шинэ сургуулиуд барих хэрэгтэй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
09 сарын 04, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nltu";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг... | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="ШИМТ+ буюу Шинжлэх ухаан, Инженерчлэл, Математик, Технологийн мэдлэг олгох “бүтээлч боловсролын төв” нээгдээд удаагүй байна. Тус төв нь STEAM боловсролын Монгол агуулгыг хөгжүүлэхээр зорьж байгаа юм байна.STEAM бол Science, Technology,..." />
<meta name="keywords"
content="боловсрол, гэрийн даалгавар" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг... | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="ШИМТ+ буюу Шинжлэх ухаан, Инженерчлэл, Математик, Технологийн мэдлэг олгох “бүтээлч боловсролын төв” нээгдээд удаагүй байна. Тус төв нь STEAM боловсролын Монгол агуулгыг хөгжүүлэхээр зорьж байгаа юм байна.STEAM бол Science, Technology,..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ce3f8b5380e6cca470d279734a36f2f0.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг... | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ce3f8b5380e6cca470d279734a36f2f0.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="ШИМТ+ буюу Шинжлэх ухаан, Инженерчлэл, Математик, Технологийн мэдлэг олгох “бүтээлч боловсролын төв” нээгдээд удаагүй байна. Тус төв нь STEAM боловсролын Монгол агуулгыг хөгжүүлэхээр зорьж байгаа юм байна.STEAM бол Science, Technology,..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг суулгадаг</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">11 сарын 13, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag&text=Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг суулгадаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ce3f8b5380e6cca470d279734a36f2f0.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ce3f8b5380e6cca470d279734a36f2f0.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;"><a href="https://www.facebook.com/shimtedu/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">ШИМТ</a>+ буюу Шинжлэх ухаан, Инженерчлэл, Математик, Технологийн мэдлэг олгох “бүтээлч боловсролын төв” нээгдээд удаагүй байна. Тус төв нь STEAM боловсролын Монгол агуулгыг хөгжүүлэхээр зорьж байгаа юм байна.</p><p style="text-align: justify;">STEAM бол Science, Technology, Engineering, Art, Mathematics буюу шинжлэх ухаан, технологи, инженерчлэл, урлаг, математик гэсэн үгийн товчлол билээ.</p><p style="text-align: justify;">Ихэнх сургалт, боловсролын төвүүд хүүхдүүдийг академик боловсролоор “нүдэж” залхааж орхидог сул талтай. Харин энэхүү ШИМТ+ хөтөлбөрт /<a href="https://www.facebook.com/shimtedu/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">энд дарж фэйсбүүк хуудсаар нь орно уу</a>/ хамрагдсанаар таны хүүхэд хорвоо ертөнц, эргэн тойрноо танин мэдэх хүсэлд хөтлөгдөж, шинжлэх ухаанч, аливаад бүтээлч хандлагатай хүн болон төлөвшдөгөөрөө давуу талтай.</p><p style="text-align: justify;">Хүүхдүүд тоглонгоо хэрхэн сонирхолтой байдлаар шинжлэх ухаантай танилцаж болох сургалттай, орчныг хүүхдэд ээлтэй, тав тухтай байхаар тохижуулсан энэхүү төвийн үйл ажиллагааны талаар тус төвийн гүйцэтгэх захирал, Физикийн ухааны доктор PhD Ц.Хос-Очир, тус төвийн зөвлөх проф. М.Ганбат нартай ярилцлаа.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Хүүхдүүд ийм багаасаа шинжлэх ухааны туршилтыг хийж байгаа нь сонирхолтой санагдлаа. Яг ямар төрлийн туршилт, хичээлүүд ордог байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ц.Х:</strong> Бид хүүхдүүдэд шинжлэх ухааны мэдлэгийг үйлдэн суралцах арга зүйгээр дамжуулан олгодог. Энэ нь олон улсад ихээхэн хөгжиж байгаа STEAM туршилтын хэрэгсэл дээр хүүхдүүд ажиллаж, өөрсдөө багажаа угсарч, шинжлэх ухааны туршилт хийх замаар шинжлэх ухаанч хандлагаа хөгжүүлж, технологийн хэрэглээнд суралцаж буй явц юм.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;">ЕБС-д физик, хими, математик, технологи гэх мэт хичээлийг заахдаа голдуу уламжлалт хэлбэрээр мэдээлэл өгөх, бодлого бодуулах, тодорхой хэмжигдэхүүнийг тодорхойлох туршилт хийх аргаар явуулдаг. Харин бид сонирхолтой болгохын тулд зугаатай байдлаар шинжлэх ухаан, инженерчлэлийн ур чадварыг бие даан эзэмших боломж олгоход анхаарч байна.</p><p style="text-align: justify;"><strong><em>Тухайлбал, энэ бол хосолсон хөдөлгүүрт буюу hybrid машин. </em></strong>Хүүхдүүд машинаа угсрахын тулд эхлээд батерейг өөрсдөө хийдэг юм. Хүүхдүүд батерей л гэж мэдэхээс биш яг юугаар хийдэг, хэдэн төрөл байдаг, цэнэглэдэг бас цэнэглэдэггүй нь юугаараа ялгаатай талаар ойлголт багатай. Харин энд хүүхдүүд машинаа угсарч ажиллуулахын тулд давсны уусмал ашиглаж батерей хийнэ, хийснээ сайжруулахын тулд давсны орцыг тааруулах туршилт судалгаа хийнэ. Давсны орцоороо ялгаатай уусмалууд бэлтгэж, хүчдэлийг хэмжин машинаа ажиллуулах туршилт хийнэ. Давсны оронд элсэн чихэр хүртэл хийж үзэн юу болохыг туршиж үзнэ. Багшийн удирдлага доор ажиллаж байгаа учраас ойлгохгүй зүйлээ багшаас асуудаг. Зарим хүмүүс леготой төстэй юм уу гэж асуудаг юм. Үнэндээ леготой угсардаг хэсгээрээ л адилхан, бусдаар хичээл болгоны эхэнд хүүхдэд яг юу хийх, ямар асуудлыг шийдвэрлэх гэж байгааг хэлэлцэнэ, тоглоомоо утга учиртай угсарна, дараа бодит туршилт хийнэ, мэдлэг бүтээнэ, уг сэдвээ бүрэн ойлгосон эсэхийг шалгах бүтээлч даалгавар хийдгээрээ олон давуу талтай юм. <img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/68cacb863dc3c398be806cd4d86af463.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,487.5" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/68cacb863dc3c398be806cd4d86af463.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Лего тодорхой нэг зүйлийг хийгээд дуусдаг бол энэхүү шинжлэх ухаанч тоглоомууд дээр жишээ нь машин угсарсан бол араа, шүд нь хоорондоо хэрхэн уялдаж ажиллаж байгааг, хүчийг хэрхэн тааруулах ёстойг гээд тухайн эд юмсын үйл ажиллагааг ажиглаж, тэдгээрийн харилцан хамаарал учир шалтгааныг олох эрэл хайгуул хийдгээрээ давуу талтай. <span class="twittersharelink">Ингэж учрыг нь ойлгосон хүүхдүүд бие дааж өөрсдөө бүтээлч даалгавар хийхдээ түүртдэггүй.</span> </p><p style="text-align: justify;">Хэрэв ойлгоогүй бол багш нь чиглүүлж, бага зэрэг дэмжлэг үзүүлж ажиллаж байна. Хүүхдийн паркийн жижигрүүлсэн хувилбар дээр ажилласан хүүхдүүд тэнд байдаг тоглоомууд ямар технологиор яаж ажиллаж байгааг нь сурна гэсэн үг. Сэдэв болгон өөр өөрийн онцлог хичээлтэй. Химийн батерей гэдэг сэдвийн дор өөр өөр агуулга бүхий 20 гаруй хичээл бий. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Эцэг эхчүүд энэхүү шинэлэг арга барилыг хэрхэн ойлгож хүлээж авч байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ц.Х: Т</strong>өв маань нээгдсэн цагаас хойш эцэг эхчүүд сургалтын арга барилын талаар нэлээд асууж сонирхож байна. Ихэнх эцэг эхчүүд STEAM-ийн талаар “тоглоом” гэдэг андуу төсөөлөлтэй яваа нь анзаарагддаг. Харин сайн тайлбарласны дараа үнэхээр хүүхдэд хэрэгтэй өвөрмөц шинэ сургалт гэж хүлээн зөвшөөрдөг. Манай төвийн хөтөлбөр сургалтыг сонирхож ирсэн нэг хүүхдийн аав <em>“Одоогийн цаг үе сайхан болжээ. Бид багадаа юмны учир шалтгааныг олох гэж янз бүрийн оролдлого хийсэн. Цагны араа, схем яаж ажилладгийг нь мэдэх гэж эвдэж байлаа. Гэтэл одоо хүүхдүүд тойрч суугаад л тоглонгоо л тухайн техник хэрэгсэл яаж ажилладаг талаар ойлгоод авчихдаг болсон байна. Хүүхдэд шинжлэх ухааны бүтээлч сэтгэхүй чухал</em>” гээд хүүхдээ сургахаар болсон.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/3b26bb6e82db11a4d7fc4272ea9293c9.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,487.5" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/3b26bb6e82db11a4d7fc4272ea9293c9.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;">Бид эхлээд суралцахаар ирсэн хүүхдэд эхлээд тухайн үзэж байгаа сэдэвтэй нь холбоотой танин мэдэхүйн ойлголтыг өгдөг. Тухайлбал түрүүн ярьсан хослосон хөдөлгүүрт машин гэдэг хичээл дээр яагаад батерей эсвэл бензин, шатахуунаар ажилладаг болон араа шүд нь хоорондоо уялдаатайгаар хөдөлдөг тухай танин мэдэхүйн ойлголтоор хичээл эхэлдэг. Хэрэв газрын тос дуусвал машиныг хэрхэн ажиллуулах вэ гэсэн асуудал дэвшүүлж нэг шийдэл нь батерей юм байна гэсэн дүгнэлтэд хүрч байна. Дараа нь зааврын дагуу машинаа угсарна. </p><blockquote><p style="text-align: justify;">Ажиглалтаар туршилт хийлгэснээр хүүхэд өөрөө өөртөө системтэй мэдлэг бий болгож байгаа юм. Нэг удаагийн хичээлээр тухайн хичээлийн агуулгаас хамаараад хоёр ч хичээл үзэх боломжтой. STEAM-ийн сургалтад хамрагдсанаар хүүхдийн авьяасыг багаас нь нээж, цаашдийн мэргэжил сонголтод нөлөөлөх боломжтой.</p></blockquote><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Код бичиж сурах хичээл хүртэл байгаа гэсэн. Хэдэн насныхан энэ хичээлд хамрагдах боломжтой вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ц.Х: </strong>Орчин үеийн боловсролын хандлагын нэг нь кодын сургалт. Бага насны хүүхдүүд жижиг машиныг хэрхэн ажиллуулахыг зорьж байна түүгээрээ зориулалтын карт цувуулж зам тавиад машинаа явуулдаг юм. Ингэснээр машин нь програмчлагдаж байна гэсэн үг. Одоо машинаа хотын угсарсан газрын зураг дээр машинаа явуулахаар нөгөө уншуулсан программын дагуу явдаг гэсэн үг. Жижиг карт болгон нь цаанаа код, програмчлалын хэлний талаар ойлголт авна. Дунд ангийнханд зориулсан төхөөрөмжүүдийг утсаараа код бичээд удирддаг. Урдаа мэдрэгчтэй учраас саад таарвал буцаж эргэнэ. Манай төвд орж байгаа бүхий л хичээлүүд шинжлэх ухаан, танин мэдэхүйн өндөр ач холбогдолтой<span class="twittersharelink">. Ийм туршилтын хэрэгслүүд хүүхдийг аливааг хийхдээ бүтээлч сэтгэлгээтэй хүн болгон төлөвшүүлдэг. </span></p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- ШИМТ+ хэмээх сургалтын арга барилын давуу тал нь юу вэ?</span></strong></p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">-ШИМТ+ боловсрол нь хүүхэд ямар ч мэргэжил сонгосон амьдралын туршид хэрэглэгдэх чадвар дадал хандлагыг суулгадаг.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ц.Х:</strong> <span class="twittersharelink">Өнөөдөр дэлхийн бүхий л улс гүрнүүд шинжлэх ухааны боловсролын шинэчлэлийн дараагийн шатанд шилжиж байна. Энэ бол ШИМТ+ буюу STEAM боловсролын асуудал юм</span>. 2000 оноос дэлхий нийт зөвхөн шинжлэх ухаан, технологи хангалтгүйг ойлгосон. Ингээд зохион бүтээх, инженерчлэл, математиктай холбох ёстой гэж үзээд АНУ-д үүнийг 21 дүгээр зууны иргэдийн бүх нийтийн боловсрол гээд зарлачихсан. Хөгжсөн орнуудын их дээд сургуулиудын 30 хувь, ЕБС-ийн 30 хувь энэхүү боловсролын арга барил руу шилжиж байна. Шанхайд гэхэд STEАM боловсролын асуудлаар жилд таван удаа хурал, экспо, үзэсгэлэн гарч танилцуулдаг болжээ. Европын орнуудад ч ялгаагүй ихээхэн ач холбогдол өгч байна.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-М.Г:</strong> Аливаа суудал шийдвэрлэх арга барилд сургах, цаашлаад байгалийн шинжлэх ухаан, технологи, математик зэрэг салбар шинжлэх ухаанууд хоорондоо салахын аргагүй холбоотой зүйлс, бие биеэ хэрхэн нөхөж, бүтээж байгааг ойлгуулж, бүтээлчээр ажиллаж, амьдрах арга барил эзэмшүүлдэг. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">STEАM боловсролын шинэчлэлийн гол зорилго нь шинэ үеэ нийтээр нь хүн болж төлөвших гол үед нь “хайрцаглагдсан сэтгэлгээ”-нээс гаргаж, өөрөө янз бүрийн туршилт хийж, оролдож, асуултын хариуг цөхрөлтгүй хайдаг болж төлөвшдөг.</p><p style="text-align: justify;">Мэдээж <span class="twittersharelink">хэдий чинээ олон хүүхэд STEАM-д сонирхолтой болно, төдий чинээ нарийн мэргэжлийн хүмүүс бэлтгэгдэх үндэс болно. </span>Тийм учраас сүүлийн зургаан жил STEAM-ийг монгол хөрсөнд буулгахаар ажиллаж байна. Эхнээсээ боловсролын зарим хөтөлбөрт тусгасанд олзуурхдаг. Гэхдээ боловсролын бүх шатанд анхаарах ёстой асуудал хэвээрээ л байна. Гэтэл <span class="twittersharelink">STEАM-ийн ач холбогдлыг аль хэдийнэ мэдсэн хөгжиж буй орнууд том зургаар нь харж албан сургалтаас гадна бүр бодлогоор анхаараад эхэлчихлээ</span>. Би Улсын физикийн олимпиадын хорооны даргаар ажилладаг. Сүүлийн олон улсын олимпиадад STEAM дээр суурилсан дадлага туршилтын ажил тавигдаж байна. Энэ нь хичээлийн дутууг нөхөж байгаа зүйл биш, бие даасан шинэ боловсрол. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/300dc83b20a5ae56cbaebce2c89a252a.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/300dc83b20a5ae56cbaebce2c89a252a.jpg" data-test="true" data-test2="650"></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Гадны орнуудад энэ чиглэлд хэрхэн анхаарч байна вэ, бид тэднээс юугаараа ялгарах вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-М.Г: </strong>Хятадын ерөнхийлөгч Ши Жинпин “Хэн нэгний өчигдрөөр бид маргаашаа хийхгүй” гэсэн. Үнэн л дээ, бид хэт өндөр хөгжсөн орнуудын техник технологийг араас нь элдэж хөөгөөд гүйцэхгүй. Үргэлж нэг алхмын ард явна. Тиймээс бид судлагдахууны академик талыг эвдэхгүйгээр, харин ч улам хөгжүүлж агуулгын, хичээл хоорондын ерөнхий, мета -холбоосыг илрүүлэх замаар шинэ түвшинд хүрч чадна гэсэн итгэлээр ажиллаж байна. Товчоор Мета STEAM гэж хэлж болно. Энэ бол монгол хүүхдийн оюуны онцлогт тохирсон шинэ арга юм. Азийнхан аливааг ерөнхийгөөс тусгайд, тусгайгаас ерөнхийд дэвшин шилжих үйлийг арга -билгийн хослолоор гүйцэтгэж сэтгэдэг онцлогтой. Эндээс бид МЕТА –ШИМТ гэсэн цоо шинэ онолд суурилсан хөтөлбөр дэвшүүлж сургалтад амжилттай хэрэглэж байна. Энэ хөтөлбөрөө ШИМТ+ сургалтын төв, түүний харьяа сургуулиудад хэрэгжүүлнэ. Энэ бол хүүхдийн оюуны чадвар чадамжийг маш хурдтайгаар хөгжүүлэх технологи юм. Өмнөговь аймгийн сурагчдад 10 өдөрт явуулсан сургалтын дүнд ЭЕШ-д маш өндөр үзүүлэлт гаргасан. Дагнасан мэргэжилтэй хүмүүс ажлын байргүй болох цаг үе ирээд байна. Хиймэл оюун ухаантай роботууд эрчимтэй хөгжиж байна. Тиймээс бид ухаалаг машины жолоочийг биш, харин бүтээдэг дэлхийн монгол иргэнийг бэлтгэх зорилтыг дэвшүүлж байна. Дэлхийн шилдэг технологийн компаниуд шинжлэх ухаан, технологид суурилж ажиллаж амжилтад хүрсэн. Шинжлэх ухаан хаалга тогшоод гэрт чинь ороод ирсэн гэдгийг хүмүүс тэр бүр анзаардаггүй.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Эцэг эхчүүд сургалтаас маш хурдан үр дүн гарахыг хүлээдэг. Хэр үр дүнтэй байх вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-М.Г</strong>: Ийм төрлийн сургалтад суусан хүүхдүүд манай ангид яагаад ийм хичээл ордоггүй юм бол гэж асуудаг юм. Зарим нь мэргэжлээ сонгочихлоо ч гэнэ. </p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">Багш нар төдийгүй эцэг эхчүүд ч мэдлэгийг чухалчилж хүүхдийнхээ академик боловсролд хэт их анхаардаг. Гэтэл хамгийн чухал зүйл бол сонирхол шүү дээ. Тухайн зүйлийг ойлгоод сонирхоод эхэлчихвэл мэдлэг аажмаар хуримтлагддаг юм байна.</p><p style="text-align: justify;">Хэлээд заагаад өгчихсөн байхад хүүхэд шууд тэр дороо өөрчлөгдөөд гоц болчихно гэсэн үг биш. Жил эсвэл сарын дотор ч хүүхэд хүсэл сонирхлоо таньж болно. Үүн дээр хугацааг тодорхой хэлэх боломжгүй. Харин<span class="twittersharelink"> эцэг эхчүүд өөрсдийн зүгээс тухайн хүүхдийнхээ хүсэл сонирхлыг нь ойлгуулахын тулд энэ төрлийн сургалтад суулгах нь үр дүнтэй. Бас яг аль хэсгийг нь сонирхож байгааг нь анзаарах нь чухал</span>. Угсарч байгааг нь эсвэл цаад учир шалтгааныг нь сонирхож байна уу гэх мэтээр ажиглах судлах хэрэгтэй. Эндээс хүүхдийн сэтгэлгээний, сонирхлын онцлог харагдана.</p><p style="text-align: justify;">Үүнийг хулстай ч зүйрлэж болмоор санагддаг. Хулс эхний таван жилд үл ялиг л ургадаг. 5 дахь жилдээ хулс өдөрт 60 см бүр 1 метрээр огцом ургадаг онцлогтой. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Жирийн нэг жишээгээр STEAM-ын ач холбогдлыг тайлбарлахгүй юу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-М.Г:</strong> Шумуулын жишээгээр тайлбарлая. Өнгөрсөн зун Ховд аймагт шинжлэх ухаанч даалгаврыг хэрхэн боловсруулах вэ сэдвээр сургалт хийлээ. Ховдод 3 Ш хамгийн алдартай гэнэ. Тэр нь хаврын шар шуурга, зуны шумуул, намрын шийгуа юм байна. Хамгийн асуудалтай нь мэдээж шумуул. Ингээд эр эм шумуулын ялгааг, аль хүйсийнх нь шумуул хүнийг хатгадаг гээд ажиглалт хийлгэсэн. Эр нь ургамлын шүүсээр хооллодог учраас хатгадаггүй, эм нь өндгөө бойжуулахад уураг хэрэгтэй учраас цус сордог юм билээ. Бас аль эрүүл чийрэг, спортлог хүний цусанд дурлана. Эр нь биеэр арай бага, шаламгай. Шумуулаас хамгаалахын тулд шумуулын үнэрлэх, сонсох, харах, дуу чимээ гээд бүхий л талын мэдээллийг судалж авах хэрэгтэй. Дараа нь бид аппликейшнаас Ховдын эр шумуулынхтай ижил давтамжтай авиаг гар утсандаа суулгаж тавихад эмэгчин шумуул ойртохоо больж байгааг ажигласан. Эндээс харахад <span class="twittersharelink">шумуулаас хамгаалахад шинжлэх ухаан, технологи тусалж байгаа биз. Ингээд асуудлаа олсны дараа тохирсон инженер шийдэл, тэрхүү төхөөрөмжийн дизайн урлал гээд нарийн сэжмээр холбогдоно.</span> Маш сонирхолтой зүйлийг сургууль дээр сонирхолгүй мэдээлэл болгож таарахгүй. Эх хэлээрээ тааруухан сурч байсан хүүхэд гадаадад очоод бүтээлч арга барилаар суралцахаар “од” болж онц сураад байна шүү дээ.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Азийн хөгжилтэй орнууд голдуу үүнийг технологийн хичээлтэй хамт хэрэгжүүлдэг юм билээ. Бид багш нарын ярьдаг хичээл хоорондын агуулгын холбоо биш, ердийн интеграци хичээл биш, нэг зүйлийг олон талаас судлах барууны арга биш, бид мета холбоост суурилсан монгол технологийн тухай ярьж байна. Ирээд үз. Хамтран ажиллахад бэлэн байна.</p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/боловсрол" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">боловсрол</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гэрийн даалгавар" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гэрийн даалгавар</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag&text=Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг суулгадаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(10) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1784120855.2477"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '28290';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '62a6f4655f970c986cda75293cc68645bf336bf1b3fac49e1b0d733697264415f71fb530e4c077943b778bcbb13b27ece01643044cf9cf9e9d8f4ca6a1636642');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '62a6f4655f970c986cda75293cc68645bf336bf1b3fac49e1b0d733697264415f71fb530e4c077943b778bcbb13b27ece01643044cf9cf9e9d8f4ca6a1636642');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '62a6f4655f970c986cda75293cc68645bf336bf1b3fac49e1b0d733697264415f71fb530e4c077943b778bcbb13b27ece01643044cf9cf9e9d8f4ca6a1636642');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-khuduu-shig-diwaajin-ugui-iimees-khamgaalaasai-khairlaasai-gej-khusdeg">
Стив Морэл: Монголын хөдөө шиг диваажин үгүй, хайрлаасай хамгаалаасай гэж хүсдэг </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/baigalia-khugjliin-undes-bolgoson-butanchuudaas-bid-yuu-surakh-we">
Байгалиа хөгжлийн үндэс болгосон Бутанчуудаас бид юу сурах вэ? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khaan-banknii-sankhuujilteer-baga-surguuli-barikh-daraagiin-bairshil-bulgan-umnugowi-aimag">
ХААН Банкны санхүүжилтээр бага сургууль барих дараагийн байршил: Булган, Өмнөговь аймаг </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/mdashnyam-olondoo-tus-demtei-yawakhiig-khun-shig-amidarna-gedeg-dee">
М.Дашням: Олондоо тус дэмтэй явахыг хүн шиг амьдарна гэдэг юм болов уу </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/atsogtmagnai-khuukhdee-khuntei-kharitsaj-delgetsees-kholduulj-bie-daalgaj-surgay">
А.Цогтмагнай: Хүүхдээ хүнтэй харьцаж, дэлгэцээс холдуулж, бие даалгаж сургая л гэвэл ЗУСЛАН-д явуул </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-ikh-surguuliud-marketing-dizain-orchuulgiin">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/baeee80feea25e64013481b8ba6f0f20_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/baeee80feea25e64013481b8ba6f0f20.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-ikh-surguuliud-marketing-dizain-orchuulgiin">
Хятадын их сургуулиуд маркетинг, дизайн, орчуулгын мэргэжлүүдийг хөтөлбөрөөсөө хасаж эхэллээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
06 сарын 16, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ewropiin-fizikiin-olimpiadad-mongol-suragchid-tuukhen-amjilt-uzuullee">
<img src="https://peak.mn/files/942b10c3-1904-424c-92a6-b433b68f0cdb/ff7faed0b1b761ac1b83915b4cdea8ba_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/942b10c3-1904-424c-92a6-b433b68f0cdb/ff7faed0b1b761ac1b83915b4cdea8ba.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/chanartai-bolowsroliig-demjikh">
Чанартай боловсролыг дэмжих </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ewropiin-fizikiin-olimpiadad-mongol-suragchid-tuukhen-amjilt-uzuullee">
Европын Физикийн олимпиадад монгол сурагчид түүхэн амжилт үзүүллээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Хүдэрчулууны Хулан </a> ・
06 сарын 17, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/bnsu-yn-conbuk-ih-surguulijn-tetgelgeer-500-inzener-beltgene">
<img src="https://peak.mn/files/942b10c3-1904-424c-92a6-b433b68f0cdb/5ec0dc1f92834a291508230974e94c85_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/942b10c3-1904-424c-92a6-b433b68f0cdb/5ec0dc1f92834a291508230974e94c85.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/bnsu-yn-conbuk-ih-surguulijn-tetgelgeer-500-inzener-beltgene">
БНСУ-ын Чонбук их сургуулийн тэтгэлгээр 500 инженер бэлтгэнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Хүдэрчулууны Хулан </a> ・
09 сарын 23, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/awstraliin-bolowsroliin-uzesgelen-2025">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/6025cf78bde263ff581d23a4bdb4f7a0_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/6025cf78bde263ff581d23a4bdb4f7a0.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/awstraliin-bolowsroliin-uzesgelen-2025">
“Австралийн боловсролын үзэсгэлэн 2025” албан ёсны, хамгийн том эвент есдүгээр сарын 13-нд Шангри-Ла-д... </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Дэлгэрмаа </a> ・
09 сарын 09, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/shine-surguuliud-barikh-kheregtei">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/1cf10c6ecee6925f6dbd4d1bccb9a9e6_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/1cf10c6ecee6925f6dbd4d1bccb9a9e6.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/chanartai-bolowsroliig-demjikh">
Чанартай боловсролыг дэмжих </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/shine-surguuliud-barikh-kheregtei">
Түрээсийн байранд суралцах нь "амь тариа" төдий арга, ачааллыг бууруулъя гэвэл шинэ сургуулиуд барих хэрэгтэй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
09 сарын 04, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nltu";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг... | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="ШИМТ+ буюу Шинжлэх ухаан, Инженерчлэл, Математик, Технологийн мэдлэг олгох “бүтээлч боловсролын төв” нээгдээд удаагүй байна. Тус төв нь STEAM боловсролын Монгол агуулгыг хөгжүүлэхээр зорьж байгаа юм байна.STEAM бол Science, Technology,..." />
<meta name="keywords"
content="боловсрол, гэрийн даалгавар" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг... | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="ШИМТ+ буюу Шинжлэх ухаан, Инженерчлэл, Математик, Технологийн мэдлэг олгох “бүтээлч боловсролын төв” нээгдээд удаагүй байна. Тус төв нь STEAM боловсролын Монгол агуулгыг хөгжүүлэхээр зорьж байгаа юм байна.STEAM бол Science, Technology,..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ce3f8b5380e6cca470d279734a36f2f0.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг... | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ce3f8b5380e6cca470d279734a36f2f0.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="ШИМТ+ буюу Шинжлэх ухаан, Инженерчлэл, Математик, Технологийн мэдлэг олгох “бүтээлч боловсролын төв” нээгдээд удаагүй байна. Тус төв нь STEAM боловсролын Монгол агуулгыг хөгжүүлэхээр зорьж байгаа юм байна.STEAM бол Science, Technology,..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг суулгадаг</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">11 сарын 13, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag&text=Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг суулгадаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ce3f8b5380e6cca470d279734a36f2f0.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/ce3f8b5380e6cca470d279734a36f2f0.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;"><a href="https://www.facebook.com/shimtedu/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">ШИМТ</a>+ буюу Шинжлэх ухаан, Инженерчлэл, Математик, Технологийн мэдлэг олгох “бүтээлч боловсролын төв” нээгдээд удаагүй байна. Тус төв нь STEAM боловсролын Монгол агуулгыг хөгжүүлэхээр зорьж байгаа юм байна.</p><p style="text-align: justify;">STEAM бол Science, Technology, Engineering, Art, Mathematics буюу шинжлэх ухаан, технологи, инженерчлэл, урлаг, математик гэсэн үгийн товчлол билээ.</p><p style="text-align: justify;">Ихэнх сургалт, боловсролын төвүүд хүүхдүүдийг академик боловсролоор “нүдэж” залхааж орхидог сул талтай. Харин энэхүү ШИМТ+ хөтөлбөрт /<a href="https://www.facebook.com/shimtedu/" rel="noopener noreferrer" target="_blank">энд дарж фэйсбүүк хуудсаар нь орно уу</a>/ хамрагдсанаар таны хүүхэд хорвоо ертөнц, эргэн тойрноо танин мэдэх хүсэлд хөтлөгдөж, шинжлэх ухаанч, аливаад бүтээлч хандлагатай хүн болон төлөвшдөгөөрөө давуу талтай.</p><p style="text-align: justify;">Хүүхдүүд тоглонгоо хэрхэн сонирхолтой байдлаар шинжлэх ухаантай танилцаж болох сургалттай, орчныг хүүхдэд ээлтэй, тав тухтай байхаар тохижуулсан энэхүү төвийн үйл ажиллагааны талаар тус төвийн гүйцэтгэх захирал, Физикийн ухааны доктор PhD Ц.Хос-Очир, тус төвийн зөвлөх проф. М.Ганбат нартай ярилцлаа.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Хүүхдүүд ийм багаасаа шинжлэх ухааны туршилтыг хийж байгаа нь сонирхолтой санагдлаа. Яг ямар төрлийн туршилт, хичээлүүд ордог байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ц.Х:</strong> Бид хүүхдүүдэд шинжлэх ухааны мэдлэгийг үйлдэн суралцах арга зүйгээр дамжуулан олгодог. Энэ нь олон улсад ихээхэн хөгжиж байгаа STEAM туршилтын хэрэгсэл дээр хүүхдүүд ажиллаж, өөрсдөө багажаа угсарч, шинжлэх ухааны туршилт хийх замаар шинжлэх ухаанч хандлагаа хөгжүүлж, технологийн хэрэглээнд суралцаж буй явц юм.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;">ЕБС-д физик, хими, математик, технологи гэх мэт хичээлийг заахдаа голдуу уламжлалт хэлбэрээр мэдээлэл өгөх, бодлого бодуулах, тодорхой хэмжигдэхүүнийг тодорхойлох туршилт хийх аргаар явуулдаг. Харин бид сонирхолтой болгохын тулд зугаатай байдлаар шинжлэх ухаан, инженерчлэлийн ур чадварыг бие даан эзэмших боломж олгоход анхаарч байна.</p><p style="text-align: justify;"><strong><em>Тухайлбал, энэ бол хосолсон хөдөлгүүрт буюу hybrid машин. </em></strong>Хүүхдүүд машинаа угсрахын тулд эхлээд батерейг өөрсдөө хийдэг юм. Хүүхдүүд батерей л гэж мэдэхээс биш яг юугаар хийдэг, хэдэн төрөл байдаг, цэнэглэдэг бас цэнэглэдэггүй нь юугаараа ялгаатай талаар ойлголт багатай. Харин энд хүүхдүүд машинаа угсарч ажиллуулахын тулд давсны уусмал ашиглаж батерей хийнэ, хийснээ сайжруулахын тулд давсны орцыг тааруулах туршилт судалгаа хийнэ. Давсны орцоороо ялгаатай уусмалууд бэлтгэж, хүчдэлийг хэмжин машинаа ажиллуулах туршилт хийнэ. Давсны оронд элсэн чихэр хүртэл хийж үзэн юу болохыг туршиж үзнэ. Багшийн удирдлага доор ажиллаж байгаа учраас ойлгохгүй зүйлээ багшаас асуудаг. Зарим хүмүүс леготой төстэй юм уу гэж асуудаг юм. Үнэндээ леготой угсардаг хэсгээрээ л адилхан, бусдаар хичээл болгоны эхэнд хүүхдэд яг юу хийх, ямар асуудлыг шийдвэрлэх гэж байгааг хэлэлцэнэ, тоглоомоо утга учиртай угсарна, дараа бодит туршилт хийнэ, мэдлэг бүтээнэ, уг сэдвээ бүрэн ойлгосон эсэхийг шалгах бүтээлч даалгавар хийдгээрээ олон давуу талтай юм. <img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/68cacb863dc3c398be806cd4d86af463.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,487.5" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/68cacb863dc3c398be806cd4d86af463.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Лего тодорхой нэг зүйлийг хийгээд дуусдаг бол энэхүү шинжлэх ухаанч тоглоомууд дээр жишээ нь машин угсарсан бол араа, шүд нь хоорондоо хэрхэн уялдаж ажиллаж байгааг, хүчийг хэрхэн тааруулах ёстойг гээд тухайн эд юмсын үйл ажиллагааг ажиглаж, тэдгээрийн харилцан хамаарал учир шалтгааныг олох эрэл хайгуул хийдгээрээ давуу талтай. <span class="twittersharelink">Ингэж учрыг нь ойлгосон хүүхдүүд бие дааж өөрсдөө бүтээлч даалгавар хийхдээ түүртдэггүй.</span> </p><p style="text-align: justify;">Хэрэв ойлгоогүй бол багш нь чиглүүлж, бага зэрэг дэмжлэг үзүүлж ажиллаж байна. Хүүхдийн паркийн жижигрүүлсэн хувилбар дээр ажилласан хүүхдүүд тэнд байдаг тоглоомууд ямар технологиор яаж ажиллаж байгааг нь сурна гэсэн үг. Сэдэв болгон өөр өөрийн онцлог хичээлтэй. Химийн батерей гэдэг сэдвийн дор өөр өөр агуулга бүхий 20 гаруй хичээл бий. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Эцэг эхчүүд энэхүү шинэлэг арга барилыг хэрхэн ойлгож хүлээж авч байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ц.Х: Т</strong>өв маань нээгдсэн цагаас хойш эцэг эхчүүд сургалтын арга барилын талаар нэлээд асууж сонирхож байна. Ихэнх эцэг эхчүүд STEAM-ийн талаар “тоглоом” гэдэг андуу төсөөлөлтэй яваа нь анзаарагддаг. Харин сайн тайлбарласны дараа үнэхээр хүүхдэд хэрэгтэй өвөрмөц шинэ сургалт гэж хүлээн зөвшөөрдөг. Манай төвийн хөтөлбөр сургалтыг сонирхож ирсэн нэг хүүхдийн аав <em>“Одоогийн цаг үе сайхан болжээ. Бид багадаа юмны учир шалтгааныг олох гэж янз бүрийн оролдлого хийсэн. Цагны араа, схем яаж ажилладгийг нь мэдэх гэж эвдэж байлаа. Гэтэл одоо хүүхдүүд тойрч суугаад л тоглонгоо л тухайн техник хэрэгсэл яаж ажилладаг талаар ойлгоод авчихдаг болсон байна. Хүүхдэд шинжлэх ухааны бүтээлч сэтгэхүй чухал</em>” гээд хүүхдээ сургахаар болсон.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/3b26bb6e82db11a4d7fc4272ea9293c9.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,487.5" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/3b26bb6e82db11a4d7fc4272ea9293c9.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p style="text-align: justify;">Бид эхлээд суралцахаар ирсэн хүүхдэд эхлээд тухайн үзэж байгаа сэдэвтэй нь холбоотой танин мэдэхүйн ойлголтыг өгдөг. Тухайлбал түрүүн ярьсан хослосон хөдөлгүүрт машин гэдэг хичээл дээр яагаад батерей эсвэл бензин, шатахуунаар ажилладаг болон араа шүд нь хоорондоо уялдаатайгаар хөдөлдөг тухай танин мэдэхүйн ойлголтоор хичээл эхэлдэг. Хэрэв газрын тос дуусвал машиныг хэрхэн ажиллуулах вэ гэсэн асуудал дэвшүүлж нэг шийдэл нь батерей юм байна гэсэн дүгнэлтэд хүрч байна. Дараа нь зааврын дагуу машинаа угсарна. </p><blockquote><p style="text-align: justify;">Ажиглалтаар туршилт хийлгэснээр хүүхэд өөрөө өөртөө системтэй мэдлэг бий болгож байгаа юм. Нэг удаагийн хичээлээр тухайн хичээлийн агуулгаас хамаараад хоёр ч хичээл үзэх боломжтой. STEAM-ийн сургалтад хамрагдсанаар хүүхдийн авьяасыг багаас нь нээж, цаашдийн мэргэжил сонголтод нөлөөлөх боломжтой.</p></blockquote><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Код бичиж сурах хичээл хүртэл байгаа гэсэн. Хэдэн насныхан энэ хичээлд хамрагдах боломжтой вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ц.Х: </strong>Орчин үеийн боловсролын хандлагын нэг нь кодын сургалт. Бага насны хүүхдүүд жижиг машиныг хэрхэн ажиллуулахыг зорьж байна түүгээрээ зориулалтын карт цувуулж зам тавиад машинаа явуулдаг юм. Ингэснээр машин нь програмчлагдаж байна гэсэн үг. Одоо машинаа хотын угсарсан газрын зураг дээр машинаа явуулахаар нөгөө уншуулсан программын дагуу явдаг гэсэн үг. Жижиг карт болгон нь цаанаа код, програмчлалын хэлний талаар ойлголт авна. Дунд ангийнханд зориулсан төхөөрөмжүүдийг утсаараа код бичээд удирддаг. Урдаа мэдрэгчтэй учраас саад таарвал буцаж эргэнэ. Манай төвд орж байгаа бүхий л хичээлүүд шинжлэх ухаан, танин мэдэхүйн өндөр ач холбогдолтой<span class="twittersharelink">. Ийм туршилтын хэрэгслүүд хүүхдийг аливааг хийхдээ бүтээлч сэтгэлгээтэй хүн болгон төлөвшүүлдэг. </span></p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">- ШИМТ+ хэмээх сургалтын арга барилын давуу тал нь юу вэ?</span></strong></p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">-ШИМТ+ боловсрол нь хүүхэд ямар ч мэргэжил сонгосон амьдралын туршид хэрэглэгдэх чадвар дадал хандлагыг суулгадаг.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-Ц.Х:</strong> <span class="twittersharelink">Өнөөдөр дэлхийн бүхий л улс гүрнүүд шинжлэх ухааны боловсролын шинэчлэлийн дараагийн шатанд шилжиж байна. Энэ бол ШИМТ+ буюу STEAM боловсролын асуудал юм</span>. 2000 оноос дэлхий нийт зөвхөн шинжлэх ухаан, технологи хангалтгүйг ойлгосон. Ингээд зохион бүтээх, инженерчлэл, математиктай холбох ёстой гэж үзээд АНУ-д үүнийг 21 дүгээр зууны иргэдийн бүх нийтийн боловсрол гээд зарлачихсан. Хөгжсөн орнуудын их дээд сургуулиудын 30 хувь, ЕБС-ийн 30 хувь энэхүү боловсролын арга барил руу шилжиж байна. Шанхайд гэхэд STEАM боловсролын асуудлаар жилд таван удаа хурал, экспо, үзэсгэлэн гарч танилцуулдаг болжээ. Европын орнуудад ч ялгаагүй ихээхэн ач холбогдол өгч байна.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>-М.Г:</strong> Аливаа суудал шийдвэрлэх арга барилд сургах, цаашлаад байгалийн шинжлэх ухаан, технологи, математик зэрэг салбар шинжлэх ухаанууд хоорондоо салахын аргагүй холбоотой зүйлс, бие биеэ хэрхэн нөхөж, бүтээж байгааг ойлгуулж, бүтээлчээр ажиллаж, амьдрах арга барил эзэмшүүлдэг. </p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">STEАM боловсролын шинэчлэлийн гол зорилго нь шинэ үеэ нийтээр нь хүн болж төлөвших гол үед нь “хайрцаглагдсан сэтгэлгээ”-нээс гаргаж, өөрөө янз бүрийн туршилт хийж, оролдож, асуултын хариуг цөхрөлтгүй хайдаг болж төлөвшдөг.</p><p style="text-align: justify;">Мэдээж <span class="twittersharelink">хэдий чинээ олон хүүхэд STEАM-д сонирхолтой болно, төдий чинээ нарийн мэргэжлийн хүмүүс бэлтгэгдэх үндэс болно. </span>Тийм учраас сүүлийн зургаан жил STEAM-ийг монгол хөрсөнд буулгахаар ажиллаж байна. Эхнээсээ боловсролын зарим хөтөлбөрт тусгасанд олзуурхдаг. Гэхдээ боловсролын бүх шатанд анхаарах ёстой асуудал хэвээрээ л байна. Гэтэл <span class="twittersharelink">STEАM-ийн ач холбогдлыг аль хэдийнэ мэдсэн хөгжиж буй орнууд том зургаар нь харж албан сургалтаас гадна бүр бодлогоор анхаараад эхэлчихлээ</span>. Би Улсын физикийн олимпиадын хорооны даргаар ажилладаг. Сүүлийн олон улсын олимпиадад STEAM дээр суурилсан дадлага туршилтын ажил тавигдаж байна. Энэ нь хичээлийн дутууг нөхөж байгаа зүйл биш, бие даасан шинэ боловсрол. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/300dc83b20a5ae56cbaebce2c89a252a.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.33333333333" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/300dc83b20a5ae56cbaebce2c89a252a.jpg" data-test="true" data-test2="650"></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Гадны орнуудад энэ чиглэлд хэрхэн анхаарч байна вэ, бид тэднээс юугаараа ялгарах вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-М.Г: </strong>Хятадын ерөнхийлөгч Ши Жинпин “Хэн нэгний өчигдрөөр бид маргаашаа хийхгүй” гэсэн. Үнэн л дээ, бид хэт өндөр хөгжсөн орнуудын техник технологийг араас нь элдэж хөөгөөд гүйцэхгүй. Үргэлж нэг алхмын ард явна. Тиймээс бид судлагдахууны академик талыг эвдэхгүйгээр, харин ч улам хөгжүүлж агуулгын, хичээл хоорондын ерөнхий, мета -холбоосыг илрүүлэх замаар шинэ түвшинд хүрч чадна гэсэн итгэлээр ажиллаж байна. Товчоор Мета STEAM гэж хэлж болно. Энэ бол монгол хүүхдийн оюуны онцлогт тохирсон шинэ арга юм. Азийнхан аливааг ерөнхийгөөс тусгайд, тусгайгаас ерөнхийд дэвшин шилжих үйлийг арга -билгийн хослолоор гүйцэтгэж сэтгэдэг онцлогтой. Эндээс бид МЕТА –ШИМТ гэсэн цоо шинэ онолд суурилсан хөтөлбөр дэвшүүлж сургалтад амжилттай хэрэглэж байна. Энэ хөтөлбөрөө ШИМТ+ сургалтын төв, түүний харьяа сургуулиудад хэрэгжүүлнэ. Энэ бол хүүхдийн оюуны чадвар чадамжийг маш хурдтайгаар хөгжүүлэх технологи юм. Өмнөговь аймгийн сурагчдад 10 өдөрт явуулсан сургалтын дүнд ЭЕШ-д маш өндөр үзүүлэлт гаргасан. Дагнасан мэргэжилтэй хүмүүс ажлын байргүй болох цаг үе ирээд байна. Хиймэл оюун ухаантай роботууд эрчимтэй хөгжиж байна. Тиймээс бид ухаалаг машины жолоочийг биш, харин бүтээдэг дэлхийн монгол иргэнийг бэлтгэх зорилтыг дэвшүүлж байна. Дэлхийн шилдэг технологийн компаниуд шинжлэх ухаан, технологид суурилж ажиллаж амжилтад хүрсэн. Шинжлэх ухаан хаалга тогшоод гэрт чинь ороод ирсэн гэдгийг хүмүүс тэр бүр анзаардаггүй.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Эцэг эхчүүд сургалтаас маш хурдан үр дүн гарахыг хүлээдэг. Хэр үр дүнтэй байх вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-М.Г</strong>: Ийм төрлийн сургалтад суусан хүүхдүүд манай ангид яагаад ийм хичээл ордоггүй юм бол гэж асуудаг юм. Зарим нь мэргэжлээ сонгочихлоо ч гэнэ. </p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">Багш нар төдийгүй эцэг эхчүүд ч мэдлэгийг чухалчилж хүүхдийнхээ академик боловсролд хэт их анхаардаг. Гэтэл хамгийн чухал зүйл бол сонирхол шүү дээ. Тухайн зүйлийг ойлгоод сонирхоод эхэлчихвэл мэдлэг аажмаар хуримтлагддаг юм байна.</p><p style="text-align: justify;">Хэлээд заагаад өгчихсөн байхад хүүхэд шууд тэр дороо өөрчлөгдөөд гоц болчихно гэсэн үг биш. Жил эсвэл сарын дотор ч хүүхэд хүсэл сонирхлоо таньж болно. Үүн дээр хугацааг тодорхой хэлэх боломжгүй. Харин<span class="twittersharelink"> эцэг эхчүүд өөрсдийн зүгээс тухайн хүүхдийнхээ хүсэл сонирхлыг нь ойлгуулахын тулд энэ төрлийн сургалтад суулгах нь үр дүнтэй. Бас яг аль хэсгийг нь сонирхож байгааг нь анзаарах нь чухал</span>. Угсарч байгааг нь эсвэл цаад учир шалтгааныг нь сонирхож байна уу гэх мэтээр ажиглах судлах хэрэгтэй. Эндээс хүүхдийн сэтгэлгээний, сонирхлын онцлог харагдана.</p><p style="text-align: justify;">Үүнийг хулстай ч зүйрлэж болмоор санагддаг. Хулс эхний таван жилд үл ялиг л ургадаг. 5 дахь жилдээ хулс өдөрт 60 см бүр 1 метрээр огцом ургадаг онцлогтой. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Жирийн нэг жишээгээр STEAM-ын ач холбогдлыг тайлбарлахгүй юу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong>-М.Г:</strong> Шумуулын жишээгээр тайлбарлая. Өнгөрсөн зун Ховд аймагт шинжлэх ухаанч даалгаврыг хэрхэн боловсруулах вэ сэдвээр сургалт хийлээ. Ховдод 3 Ш хамгийн алдартай гэнэ. Тэр нь хаврын шар шуурга, зуны шумуул, намрын шийгуа юм байна. Хамгийн асуудалтай нь мэдээж шумуул. Ингээд эр эм шумуулын ялгааг, аль хүйсийнх нь шумуул хүнийг хатгадаг гээд ажиглалт хийлгэсэн. Эр нь ургамлын шүүсээр хооллодог учраас хатгадаггүй, эм нь өндгөө бойжуулахад уураг хэрэгтэй учраас цус сордог юм билээ. Бас аль эрүүл чийрэг, спортлог хүний цусанд дурлана. Эр нь биеэр арай бага, шаламгай. Шумуулаас хамгаалахын тулд шумуулын үнэрлэх, сонсох, харах, дуу чимээ гээд бүхий л талын мэдээллийг судалж авах хэрэгтэй. Дараа нь бид аппликейшнаас Ховдын эр шумуулынхтай ижил давтамжтай авиаг гар утсандаа суулгаж тавихад эмэгчин шумуул ойртохоо больж байгааг ажигласан. Эндээс харахад <span class="twittersharelink">шумуулаас хамгаалахад шинжлэх ухаан, технологи тусалж байгаа биз. Ингээд асуудлаа олсны дараа тохирсон инженер шийдэл, тэрхүү төхөөрөмжийн дизайн урлал гээд нарийн сэжмээр холбогдоно.</span> Маш сонирхолтой зүйлийг сургууль дээр сонирхолгүй мэдээлэл болгож таарахгүй. Эх хэлээрээ тааруухан сурч байсан хүүхэд гадаадад очоод бүтээлч арга барилаар суралцахаар “од” болж онц сураад байна шүү дээ.</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Азийн хөгжилтэй орнууд голдуу үүнийг технологийн хичээлтэй хамт хэрэгжүүлдэг юм билээ. Бид багш нарын ярьдаг хичээл хоорондын агуулгын холбоо биш, ердийн интеграци хичээл биш, нэг зүйлийг олон талаас судлах барууны арга биш, бид мета холбоост суурилсан монгол технологийн тухай ярьж байна. Ирээд үз. Хамтран ажиллахад бэлэн байна.</p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/боловсрол" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">боловсрол</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гэрийн даалгавар" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гэрийн даалгавар</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag&text=Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг суулгадаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/tskhos-ochir-shimt-khutulbur-ni-khuukhded-amidraliinkh-ni-turshid-khereglegdekh-chadwar-dadal-khandlagiig-suulgadag"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(10) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1784120855.2477"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '28290';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '62a6f4655f970c986cda75293cc68645bf336bf1b3fac49e1b0d733697264415f71fb530e4c077943b778bcbb13b27ece01643044cf9cf9e9d8f4ca6a1636642');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '62a6f4655f970c986cda75293cc68645bf336bf1b3fac49e1b0d733697264415f71fb530e4c077943b778bcbb13b27ece01643044cf9cf9e9d8f4ca6a1636642');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '62a6f4655f970c986cda75293cc68645bf336bf1b3fac49e1b0d733697264415f71fb530e4c077943b778bcbb13b27ece01643044cf9cf9e9d8f4ca6a1636642');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/mongoliin-khuduu-shig-diwaajin-ugui-iimees-khamgaalaasai-khairlaasai-gej-khusdeg">
Стив Морэл: Монголын хөдөө шиг диваажин үгүй, хайрлаасай хамгаалаасай гэж хүсдэг </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/baigalia-khugjliin-undes-bolgoson-butanchuudaas-bid-yuu-surakh-we">
Байгалиа хөгжлийн үндэс болгосон Бутанчуудаас бид юу сурах вэ? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khaan-banknii-sankhuujilteer-baga-surguuli-barikh-daraagiin-bairshil-bulgan-umnugowi-aimag">
ХААН Банкны санхүүжилтээр бага сургууль барих дараагийн байршил: Булган, Өмнөговь аймаг </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/mdashnyam-olondoo-tus-demtei-yawakhiig-khun-shig-amidarna-gedeg-dee">
М.Дашням: Олондоо тус дэмтэй явахыг хүн шиг амьдарна гэдэг юм болов уу </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/atsogtmagnai-khuukhdee-khuntei-kharitsaj-delgetsees-kholduulj-bie-daalgaj-surgay">
А.Цогтмагнай: Хүүхдээ хүнтэй харьцаж, дэлгэцээс холдуулж, бие даалгаж сургая л гэвэл ЗУСЛАН-д явуул </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-ikh-surguuliud-marketing-dizain-orchuulgiin">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/baeee80feea25e64013481b8ba6f0f20_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/baeee80feea25e64013481b8ba6f0f20.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-ikh-surguuliud-marketing-dizain-orchuulgiin">
Хятадын их сургуулиуд маркетинг, дизайн, орчуулгын мэргэжлүүдийг хөтөлбөрөөсөө хасаж эхэллээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
06 сарын 16, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ewropiin-fizikiin-olimpiadad-mongol-suragchid-tuukhen-amjilt-uzuullee">
<img src="https://peak.mn/files/942b10c3-1904-424c-92a6-b433b68f0cdb/ff7faed0b1b761ac1b83915b4cdea8ba_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/942b10c3-1904-424c-92a6-b433b68f0cdb/ff7faed0b1b761ac1b83915b4cdea8ba.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/chanartai-bolowsroliig-demjikh">
Чанартай боловсролыг дэмжих </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ewropiin-fizikiin-olimpiadad-mongol-suragchid-tuukhen-amjilt-uzuullee">
Европын Физикийн олимпиадад монгол сурагчид түүхэн амжилт үзүүллээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Хүдэрчулууны Хулан </a> ・
06 сарын 17, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/bnsu-yn-conbuk-ih-surguulijn-tetgelgeer-500-inzener-beltgene">
<img src="https://peak.mn/files/942b10c3-1904-424c-92a6-b433b68f0cdb/5ec0dc1f92834a291508230974e94c85_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/942b10c3-1904-424c-92a6-b433b68f0cdb/5ec0dc1f92834a291508230974e94c85.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/bnsu-yn-conbuk-ih-surguulijn-tetgelgeer-500-inzener-beltgene">
БНСУ-ын Чонбук их сургуулийн тэтгэлгээр 500 инженер бэлтгэнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Хүдэрчулууны Хулан </a> ・
09 сарын 23, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/awstraliin-bolowsroliin-uzesgelen-2025">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/6025cf78bde263ff581d23a4bdb4f7a0_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/6025cf78bde263ff581d23a4bdb4f7a0.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/awstraliin-bolowsroliin-uzesgelen-2025">
“Австралийн боловсролын үзэсгэлэн 2025” албан ёсны, хамгийн том эвент есдүгээр сарын 13-нд Шангри-Ла-д... </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Дэлгэрмаа </a> ・
09 сарын 09, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/shine-surguuliud-barikh-kheregtei">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/1cf10c6ecee6925f6dbd4d1bccb9a9e6_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/1cf10c6ecee6925f6dbd4d1bccb9a9e6.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/chanartai-bolowsroliig-demjikh">
Чанартай боловсролыг дэмжих </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/shine-surguuliud-barikh-kheregtei">
Түрээсийн байранд суралцах нь "амь тариа" төдий арга, ачааллыг бууруулъя гэвэл шинэ сургуулиуд барих хэрэгтэй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
09 сарын 04, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nltu";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => '62a6f4655f970c986cda75293cc68645bf336bf1b3fac49e1b0d733697264415f71fb530e4c077943b778bcbb13b27ece01643044cf9cf9e9d8f4ca6a1636642',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.ZTdhN2ZmZWMxNzJjMmZiMGMyZDk2MDU5NWU5ZmY4Njk5NmJjZjMwOGZhYTljMTJiNGMwNWFhNmU4NTcxNWNlMFkIcDKSz4V5LfTIywia75jVn9w1IPG9/8c5B9hDPbh+',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1786799255',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.NmEyZjFlZDVkYmY1ZGFlYWU4MmNlN2JiYzI1MWVlZDMwYTMwNGU5OTE4NjA4ZmUzNjZkZDY3YzFhMjQyNjg1MRZSgPY29Ic5hh8namv0XXNTl0IHnSKB3leyVBIzqw8H2GbJfCdddiwADhCctEkK6YNtWwF3/VYZH2wqQsgJDqY=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1786712855',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = '62a6f4655f970c986cda75293cc68645bf336bf1b3fac49e1b0d733697264415f71fb530e4c077943b778bcbb13b27ece01643044cf9cf9e9d8f4ca6a1636642'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.ZTdhN2ZmZWMxNzJjMmZiMGMyZDk2MDU5NWU5ZmY4Njk5NmJjZjMwOGZhYTljMTJiNGMwNWFhNmU4NTcxNWNlMFkIcDKSz4V5LfTIywia75jVn9w1IPG9/8c5B9hDPbh+'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1786799255'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.NmEyZjFlZDVkYmY1ZGFlYWU4MmNlN2JiYzI1MWVlZDMwYTMwNGU5OTE4NjA4ZmUzNjZkZDY3YzFhMjQyNjg1MRZSgPY29Ic5hh8namv0XXNTl0IHnSKB3leyVBIzqw8H2GbJfCdddiwADhCctEkK6YNtWwF3/VYZH2wqQsgJDqY='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1786712855'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг... | Peak News
Ц.Хос-Очир: “ШИМТ+” хөтөлбөр нь хүүхдэд амьдралынх нь туршид хэрэглэгдэх чадвар, дадал, хандлагыг суулгадаг
ШИМТ + буюу Шинжлэх ухаан, Инженерчлэл, Математик, Технологийн мэдлэг олгох “бүтээлч боловсролын төв” нээгдээд удаагүй байна. Тус төв нь STEAM боловсролын Монгол агуулгыг хөгжүүлэхээр зорьж байгаа юм байна.
STEAM бол Science, Technology, Engineering, Art, Mathematics буюу шинжлэх ухаан, технологи, инженерчлэл, урлаг, математик гэсэн үгийн товчлол билээ.
Ихэнх сургалт, боловсролын төвүүд хүүхдүүдийг академик боловсролоор “нүдэж” залхааж орхидог сул талтай. Харин энэхүү ШИМТ+ хөтөлбөрт /энд дарж фэйсбүүк хуудсаар нь орно уу / хамрагдсанаар таны хүүхэд хорвоо ертөнц, эргэн тойрноо танин мэдэх хүсэлд хөтлөгдөж, шинжлэх ухаанч, аливаад бүтээлч хандлагатай хүн болон төлөвшдөгөөрөө давуу талтай.
Хүүхдүүд тоглонгоо хэрхэн сонирхолтой байдлаар шинжлэх ухаантай танилцаж болох сургалттай, орчныг хүүхдэд ээлтэй, тав тухтай байхаар тохижуулсан энэхүү төвийн үйл ажиллагааны талаар тус төвийн гүйцэтгэх захирал, Физикийн ухааны доктор PhD Ц.Хос-Очир, тус төвийн зөвлөх проф. М.Ганбат нартай ярилцлаа.
-Хүүхдүүд ийм багаасаа шинжлэх ухааны туршилтыг хийж байгаа нь сонирхолтой санагдлаа. Яг ямар төрлийн туршилт, хичээлүүд ордог байна вэ?
-Ц.Х: Бид хүүхдүүдэд шинжлэх ухааны мэдлэгийг үйлдэн суралцах арга зүйгээр дамжуулан олгодог. Энэ нь олон улсад ихээхэн хөгжиж байгаа STEAM туршилтын хэрэгсэл дээр хүүхдүүд ажиллаж, өөрсдөө багажаа угсарч, шинжлэх ухааны туршилт хийх замаар шинжлэх ухаанч хандлагаа хөгжүүлж, технологийн хэрэглээнд суралцаж буй явц юм.
ЕБС-д физик, хими, математик, технологи гэх мэт хичээлийг заахдаа голдуу уламжлалт хэлбэрээр мэдээлэл өгөх, бодлого бодуулах, тодорхой хэмжигдэхүүнийг тодорхойлох туршилт хийх аргаар явуулдаг. Харин бид сонирхолтой болгохын тулд зугаатай байдлаар шинжлэх ухаан, инженерчлэлийн ур чадварыг бие даан эзэмших боломж олгоход анхаарч байна.
Тухайлбал, энэ бол хосолсон хөдөлгүүрт буюу hybrid машин.
Лего тодорхой нэг зүйлийг хийгээд дуусдаг бол энэхүү шинжлэх ухаанч тоглоомууд дээр жишээ нь машин угсарсан бол араа, шүд нь хоорондоо хэрхэн уялдаж ажиллаж байгааг, хүчийг хэрхэн тааруулах ёстойг гээд тухайн эд юмсын үйл ажиллагааг ажиглаж, тэдгээрийн харилцан хамаарал учир шалтгааныг олох эрэл хайгуул хийдгээрээ давуу талтай.
Хэрэв ойлгоогүй бол багш нь чиглүүлж, бага зэрэг дэмжлэг үзүүлж ажиллаж байна. Хүүхдийн паркийн жижигрүүлсэн хувилбар дээр ажилласан хүүхдүүд тэнд байдаг тоглоомууд ямар технологиор яаж ажиллаж байгааг нь сурна гэсэн үг. Сэдэв болгон өөр өөрийн онцлог хичээлтэй. Химийн батерей гэдэг сэдвийн дор өөр өөр агуулга бүхий 20 гаруй хичээл бий.
-Эцэг эхчүүд энэхүү шинэлэг арга барилыг хэрхэн ойлгож хүлээж авч байна вэ?
-Ц.Х: Т өв маань нээгдсэн цагаас хойш эцэг эхчүүд сургалтын арга барилын талаар нэлээд асууж сонирхож байна. Ихэнх эцэг эхчүүд STEAM-ийн талаар “тоглоом” гэдэг андуу төсөөлөлтэй яваа нь анзаарагддаг. Харин сайн тайлбарласны дараа үнэхээр хүүхдэд хэрэгтэй өвөрмөц шинэ сургалт гэж хүлээн зөвшөөрдөг. Манай төвийн хөтөлбөр сургалтыг сонирхож ирсэн нэг хүүхдийн аав “Одоогийн цаг үе сайхан болжээ. Бид багадаа юмны учир шалтгааныг олох гэж янз бүрийн оролдлого хийсэн. Цагны араа, схем яаж ажилладгийг нь мэдэх гэж эвдэж байлаа. Гэтэл одоо хүүхдүүд тойрч суугаад л тоглонгоо л тухайн техник хэрэгсэл яаж ажилладаг талаар ойлгоод авчихдаг болсон байна. Хүүхдэд шинжлэх ухааны бүтээлч сэтгэхүй чухал ” гээд хүүхдээ сургахаар болсон.
Бид эхлээд суралцахаар ирсэн хүүхдэд эхлээд тухайн үзэж байгаа сэдэвтэй нь холбоотой танин мэдэхүйн ойлголтыг өгдөг. Тухайлбал түрүүн ярьсан хослосон хөдөлгүүрт машин гэдэг хичээл дээр яагаад батерей эсвэл бензин, шатахуунаар ажилладаг болон араа шүд нь хоорондоо уялдаатайгаар хөдөлдөг тухай танин мэдэхүйн ойлголтоор хичээл эхэлдэг. Хэрэв газрын тос дуусвал машиныг хэрхэн ажиллуулах вэ гэсэн асуудал дэвшүүлж нэг шийдэл нь батерей юм байна гэсэн дүгнэлтэд хүрч байна. Дараа нь зааврын дагуу машинаа угсарна.
Ажиглалтаар туршилт хийлгэснээр хүүхэд өөрөө өөртөө системтэй мэдлэг бий болгож байгаа юм. Нэг удаагийн хичээлээр тухайн хичээлийн агуулгаас хамаараад хоёр ч хичээл үзэх боломжтой. STEAM-ийн сургалтад хамрагдсанаар хүүхдийн авьяасыг багаас нь нээж, цаашдийн мэргэжил сонголтод нөлөөлөх боломжтой.
-Код бичиж сурах хичээл хүртэл байгаа гэсэн. Хэдэн насныхан энэ хичээлд хамрагдах боломжтой вэ?
-Ц.Х: Орчин үеийн боловсролын хандлагын нэг нь кодын сургалт. Бага насны хүүхдүүд жижиг машиныг хэрхэн ажиллуулахыг зорьж байна түүгээрээ зориулалтын карт цувуулж зам тавиад машинаа явуулдаг юм. Ингэснээр машин нь програмчлагдаж байна гэсэн үг. Одоо машинаа хотын угсарсан газрын зураг дээр машинаа явуулахаар нөгөө уншуулсан программын дагуу явдаг гэсэн үг. Жижиг карт болгон нь цаанаа код, програмчлалын хэлний талаар ойлголт авна. Дунд ангийнханд зориулсан төхөөрөмжүүдийг утсаараа код бичээд удирддаг. Урдаа мэдрэгчтэй учраас саад таарвал буцаж эргэнэ. Манай төвд орж байгаа бүхий л хичээлүүд шинжлэх ухаан, танин мэдэхүйн өндөр ач холбогдолтой
- ШИМТ+ хэмээх сургалтын арга барилын давуу тал нь юу вэ?
-ШИМТ+ боловсрол нь хүүхэд ямар ч мэргэжил сонгосон амьдралын туршид хэрэглэгдэх чадвар дадал хандлагыг суулгадаг.
-Ц.Х: . 2000 оноос дэлхий нийт зөвхөн шинжлэх ухаан, технологи хангалтгүйг ойлгосон. Ингээд зохион бүтээх, инженерчлэл, математиктай холбох ёстой гэж үзээд АНУ-д үүнийг 21 дүгээр зууны иргэдийн бүх нийтийн боловсрол гээд зарлачихсан. Хөгжсөн орнуудын их дээд сургуулиудын 30 хувь, ЕБС-ийн 30 хувь энэхүү боловсролын арга барил руу шилжиж байна. Шанхайд гэхэд STEАM боловсролын асуудлаар жилд таван удаа хурал, экспо, үзэсгэлэн гарч танилцуулдаг болжээ. Европын орнуудад ч ялгаагүй ихээхэн ач холбогдол өгч байна.
-М.Г: Аливаа суудал шийдвэрлэх арга барилд сургах, цаашлаад байгалийн шинжлэх ухаан, технологи, математик зэрэг салбар шинжлэх ухаанууд хоорондоо салахын аргагүй холбоотой зүйлс, бие биеэ хэрхэн нөхөж, бүтээж байгааг ойлгуулж, бүтээлчээр ажиллаж, амьдрах арга барил эзэмшүүлдэг.
STEАM боловсролын шинэчлэлийн гол зорилго нь шинэ үеэ нийтээр нь хүн болж төлөвших гол үед нь “хайрцаглагдсан сэтгэлгээ”-нээс гаргаж, өөрөө янз бүрийн туршилт хийж, оролдож, асуултын хариуг цөхрөлтгүй хайдаг болж төлөвшдөг.
Мэдээж Тийм учраас сүүлийн зургаан жил STEAM-ийг монгол хөрсөнд буулгахаар ажиллаж байна. Эхнээсээ боловсролын зарим хөтөлбөрт тусгасанд олзуурхдаг. Гэхдээ боловсролын бүх шатанд анхаарах ёстой асуудал хэвээрээ л байна. Гэтэл . Би Улсын физикийн олимпиадын хорооны даргаар ажилладаг. Сүүлийн олон улсын олимпиадад STEAM дээр суурилсан дадлага туршилтын ажил тавигдаж байна. Энэ нь хичээлийн дутууг нөхөж байгаа зүйл биш, бие даасан шинэ боловсрол.
-Гадны орнуудад энэ чиглэлд хэрхэн анхаарч байна вэ, бид тэднээс юугаараа ялгарах вэ?
-М.Г: Хятадын ерөнхийлөгч Ши Жинпин “Хэн нэгний өчигдрөөр бид маргаашаа хийхгүй” гэсэн. Үнэн л дээ, бид хэт өндөр хөгжсөн орнуудын техник технологийг араас нь элдэж хөөгөөд гүйцэхгүй. Үргэлж нэг алхмын ард явна. Тиймээс бид судлагдахууны академик талыг эвдэхгүйгээр, харин ч улам хөгжүүлж агуулгын, хичээл хоорондын ерөнхий, мета -холбоосыг илрүүлэх замаар шинэ түвшинд хүрч чадна гэсэн итгэлээр ажиллаж байна. Товчоор Мета STEAM гэж хэлж болно. Энэ бол монгол хүүхдийн оюуны онцлогт тохирсон шинэ арга юм. Азийнхан аливааг ерөнхийгөөс тусгайд, тусгайгаас ерөнхийд дэвшин шилжих үйлийг арга -билгийн хослолоор гүйцэтгэж сэтгэдэг онцлогтой. Эндээс бид МЕТА –ШИМТ гэсэн цоо шинэ онолд суурилсан хөтөлбөр дэвшүүлж сургалтад амжилттай хэрэглэж байна. Энэ хөтөлбөрөө ШИМТ+ сургалтын төв, түүний харьяа сургуулиудад хэрэгжүүлнэ. Энэ бол хүүхдийн оюуны чадвар чадамжийг маш хурдтайгаар хөгжүүлэх технологи юм. Өмнөговь аймгийн сурагчдад 10 өдөрт явуулсан сургалтын дүнд ЭЕШ-д маш өндөр үзүүлэлт гаргасан. Дагнасан мэргэжилтэй хүмүүс ажлын байргүй болох цаг үе ирээд байна. Хиймэл оюун ухаантай роботууд эрчимтэй хөгжиж байна. Тиймээс бид ухаалаг машины жолоочийг биш, харин бүтээдэг дэлхийн монгол иргэнийг бэлтгэх зорилтыг дэвшүүлж байна. Дэлхийн шилдэг технологийн компаниуд шинжлэх ухаан, технологид суурилж ажиллаж амжилтад хүрсэн. Шинжлэх ухаан хаалга тогшоод гэрт чинь ороод ирсэн гэдгийг хүмүүс тэр бүр анзаардаггүй.
-Эцэг эхчүүд сургалтаас маш хурдан үр дүн гарахыг хүлээдэг. Хэр үр дүнтэй байх вэ?
-М.Г : Ийм төрлийн сургалтад суусан хүүхдүүд манай ангид яагаад ийм хичээл ордоггүй юм бол гэж асуудаг юм. Зарим нь мэргэжлээ сонгочихлоо ч гэнэ.
Багш нар төдийгүй эцэг эхчүүд ч мэдлэгийг чухалчилж хүүхдийнхээ академик боловсролд хэт их анхаардаг. Гэтэл хамгийн чухал зүйл бол сонирхол шүү дээ. Тухайн зүйлийг ойлгоод сонирхоод эхэлчихвэл мэдлэг аажмаар хуримтлагддаг юм байна.
Хэлээд заагаад өгчихсөн байхад хүүхэд шууд тэр дороо өөрчлөгдөөд гоц болчихно гэсэн үг биш. Жил эсвэл сарын дотор ч хүүхэд хүсэл сонирхлоо таньж болно. Үүн дээр хугацааг тодорхой хэлэх боломжгүй. Харин. Угсарч байгааг нь эсвэл цаад учир шалтгааныг нь сонирхож байна уу гэх мэтээр ажиглах судлах хэрэгтэй. Эндээс хүүхдийн сэтгэлгээний, сонирхлын онцлог харагдана.
Үүнийг хулстай ч зүйрлэж болмоор санагддаг. Хулс эхний таван жилд үл ялиг л ургадаг. 5 дахь жилдээ хулс өдөрт 60 см бүр 1 метрээр огцом ургадаг онцлогтой.
-Жирийн нэг жишээгээр STEAM-ын ач холбогдлыг тайлбарлахгүй юу?
-М.Г: Шумуулын жишээгээр тайлбарлая. Өнгөрсөн зун Ховд аймагт шинжлэх ухаанч даалгаврыг хэрхэн боловсруулах вэ сэдвээр сургалт хийлээ. Ховдод 3 Ш хамгийн алдартай гэнэ. Тэр нь хаврын шар шуурга, зуны шумуул, намрын шийгуа юм байна. Хамгийн асуудалтай нь мэдээж шумуул. Ингээд эр эм шумуулын ялгааг, аль хүйсийнх нь шумуул хүнийг хатгадаг гээд ажиглалт хийлгэсэн. Эр нь ургамлын шүүсээр хооллодог учраас хатгадаггүй, эм нь өндгөө бойжуулахад уураг хэрэгтэй учраас цус сордог юм билээ. Бас аль эрүүл чийрэг, спортлог хүний цусанд дурлана. Эр нь биеэр арай бага, шаламгай. Шумуулаас хамгаалахын тулд шумуулын үнэрлэх, сонсох, харах, дуу чимээ гээд бүхий л талын мэдээллийг судалж авах хэрэгтэй. Дараа нь бид аппликейшнаас Ховдын эр шумуулынхтай ижил давтамжтай авиаг гар утсандаа суулгаж тавихад эмэгчин шумуул ойртохоо больж байгааг ажигласан. Эндээс харахад Маш сонирхолтой зүйлийг сургууль дээр сонирхолгүй мэдээлэл болгож таарахгүй. Эх хэлээрээ тааруухан сурч байсан хүүхэд гадаадад очоод бүтээлч арга барилаар суралцахаар “од” болж онц сураад байна шүү дээ.
Азийн хөгжилтэй орнууд голдуу үүнийг технологийн хичээлтэй хамт хэрэгжүүлдэг юм билээ. Бид багш нарын ярьдаг хичээл хоорондын агуулгын холбоо биш, ердийн интеграци хичээл биш, нэг зүйлийг олон талаас судлах барууны арга биш, бид мета холбоост суурилсан монгол технологийн тухай ярьж байна. Ирээд үз. Хамтран ажиллахад бэлэн байна.
Цэдэнбалын Цэрэндолгор
Сэтгэгдэл бичих (10)
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.