Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Өнгөрсөн долоо хоногт Үндсэн хуулинд нэмэлт, өөрчлөлт хийх төсөл өргөн баригдсан. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга Д.Тогтохсүрэнгийн өчигдөр мэдээлснээр Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудлаар ард нийтийн санал асуулга явуулж, ээлжит бус чуулганаар..." />
<meta name="keywords"
content="үндсэн хууль, үндсэнхууль" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Өнгөрсөн долоо хоногт Үндсэн хуулинд нэмэлт, өөрчлөлт хийх төсөл өргөн баригдсан. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга Д.Тогтохсүрэнгийн өчигдөр мэдээлснээр Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудлаар ард нийтийн санал асуулга явуулж, ээлжит бус чуулганаар..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/0ccdec7107416493f4c1bcf7f6adc685.jpg" />
<meta property="og:title"
content="УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/0ccdec7107416493f4c1bcf7f6adc685.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Өнгөрсөн долоо хоногт Үндсэн хуулинд нэмэлт, өөрчлөлт хийх төсөл өргөн баригдсан. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга Д.Тогтохсүрэнгийн өчигдөр мэдээлснээр Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудлаар ард нийтийн санал асуулга явуулж, ээлжит бус чуулганаар..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://www.peak.mn/files/profile/53d6ddb6e674f760a115e1eeab7d87ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author" class="uk-text-semi uk-link-text"></a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">06 сарын 12, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno&text=УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/0ccdec7107416493f4c1bcf7f6adc685.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/0ccdec7107416493f4c1bcf7f6adc685.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;"><em>Өнгөрсөн долоо хоногт Үндсэн хуулинд нэмэлт, өөрчлөлт хийх төсөл өргөн баригдсан. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга Д.Тогтохсүрэнгийн өчигдөр мэдээлснээр Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудлаар ард нийтийн санал асуулга явуулж, ээлжит бус чуулганаар хэлэлцэх юм байна. Тийм учраас Үндсэн хуулинд орж буй нэмэлт, өөрчлөлтүүдийн талаар уншигч та бүхэндээ мэдээлэл өгөх үүднээс судлаачдын байр суурийг цуврал байдлаар хүргэж байна. Ингээд хууль тогтоох болон гүйцэтгэх засаглалын чиглэлээр Үндсэн хуулинд ямар нэмэлт, өөрчлөлт орж байгаа талаарх улс төр судлаач, доктор Ц.Мөнхцэцэгийн нийтлэлийг толилуулж байна.</em></p></blockquote><p style="text-align: justify;">Монгол Улс ардчилсан нийгэмд шилжиж, 1992 онд Үндсэн хуулиа баталснаас хойш 27 жил өнгөрч улс төр, нийгэм, хүн ам зүй, эдийн засгийн гэх мэт олон хүчин зүйлс өөрчлөгдлөө. Үүнийг дагаад Үндсэн хуулийн зарим заалтуудыг өөрчлөх нь зүй ёсны зүйл болж байна. Тухайлбал, хууль тогтоох болон гүйцэтгэх засаглалын чадамжийг сайжруулах, төрийн тогтолцоон дахь хяналт-тэнцвэрийн механизмыг боловсронгуй болгох зэрэг асуудлыг Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулж байж шийдэхээс өөр аргагүй юм. Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах зүй ёсны үндэслэл байгаа тухай улс төр судлаачид, хуульчид зэрэг олон мэргэжилтэн, эрдэмтдийн удаа дараагийн судалгаа, дүгнэлтүүд гарсны зэрэгцээ сүүлийн гурван удаагийн УИХ дамжин Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудал яригдсан юм. Тухайлбал, Үндсэн хуулинд өөрчлөлт төслийг 2011, 2012, 2015 онуудад УИХ-д өргөн мэдүүлж байсан билээ.</p><p style="text-align: justify;">Энэ удаагийн УИХ-аар Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах ажлын хэсгийг 2016 онд УИХ-ын гишүүн Д.Лүндээжанцангаар ахлуулан байгуулсан билээ. Ажлын хэсгээс Үндсэн хуулинд оруулах нэмэлт өөрчлөлтийг дараах чиглэлээр хийхээр санал оруулсан байна. Үүнд:</p><ul><li style="text-align: justify;">Парламентын ардчиллын төлөвшлийг төгөлдөржүүлэх</li><li style="text-align: justify;">Гүйцэтгэх эрх мэдлийн тогтвортой байдлыг хангах</li><li style="text-align: justify;">Улсын Их Хурлын хяналтыг боловсронгуй болгох</li><li style="text-align: justify;">Шүүх эрх мэдлийн хариуцлага, хараат бус байдлыг хангах</li><li style="text-align: justify;">Нутгийн удирдлагын тогтолцоог боловсронгуй болгох</li></ul><p style="text-align: justify;"> Энэхүү нийтлэлд Монгол улсын Үндсэн хуулинд орж буй нэмэлт өөрчлөлтүүдээс УИХ болон Засгийн газрын үйл ажиллагаатай холбоотой голлох заалтуудыг олон нийтэд танилцуулах үүднээс авч үзлээ.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: center;"><strong>Дордуулсан долоон өөрчлөлтийг засна</strong></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;">Монгол улсын 1992 онд батлагдсан Үндсэн хуулинд 2000 онд УИХ-аас хоёр нэмэлт, таван өөрчлөлт хийсэн нь олон нийтэд “Дордуулсан долоон өөрчлөлт” гэж шүүмжлэгдэх болсон билээ. Тэгвэл энэ удаагийн <strong><em>Үндсэн хуулинд орж буй нэмэлт өөрчлөлтөөр энэхүү “Дордуулсан долоон өөрчлөлт”-ийг буцааж 1992 оны анхны заалтыг сэргээх юмуу засч сайжруулж байгаа юм.</em></strong> Тухайлбал, 1992 оны Үндсэн хуулийн 27.1-д “Улсын Их Хурлын ээлжит чуулган хагас жил тутам нэг удаа далан таваас доошгүй ажлын өдөр чуулна” хэмээн заасан байсныг 2000 оны нэмэлт, өөрчлөлтөөр “Улсын Их Хурлын ээлжит чуулган хагас жил тутам нэг удаа тавиас доошгүй ажлын өдөр чуулна” гэж өөрчилсөн нь парламентын тасралтгүй ажиллагааг хязгаарлан хууль тогтоох ажлын бүтээмжийг сулруулсан билээ. Тэгвэл энэ удаа 2000 оны өөрчлөлтийг буцааж УИХ-ын ээлжит чуулганы нэг удаагийн хуралдааны хугацааг 75-аас доошгүй ажлын өдөр болгохоор төсөлд заажээ.</p><p style="text-align: justify;">Мөн олон нийтийн дунд дээрх долоон өөрчлөлтийн хамгийн их шүүмжлэгддэг заалт болох Үндсэн хуулийн 29 дүгээр зүйлийн нэг дэх хэсэгт орсон өөрчлөлтөөр “УИХ-ын гишүүн Засгийн газрын гишүүн байх”-ыг зөвшөөрсөн явдлыг энэ удаа мөн буцааж “Улсын Их Хурлын гишүүн нь Үндсэн хуульд өөрөөр заагаагүй бол албан үүрэгт нь үл хамаарах ажил, албан тушаал хавсарч болохгүй” гэж оруулсан. ТүүнчлэнЗасгийн газрын гишүүн Улсын Их Хурлын гишүүнээр хавсран ажиллахыг хязгаарлаж “Ерөнхий сайд болон Засгийн газрын дөрвөөс илүүгүй гишүүн Улсын Их Хурлын гишүүний албан тушаалыг хавсарч болно” гэж оруулсан байна.</p><p style="text-align: justify;">2000 оны долоон өөрчлөлтийн нэг болох Үндсэн хуулийн 27 дугаар зүйлийн зургаа дахь хэсэгт оруулсан “УИХ-ын чуулганы болон Байнгын хорооны хуралдаан гишүүдийн олонхи нь хүрэлцэн ирснээр хүчинтэйд үзэж хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонхийн саналаар ихэнх асуудлыг илээр санал хурааж шийдэх” явдлыг энэ удаагийн өөрчлөлтөөр халж байгаа нь их ач холбогдолтой юм. Учир юу гэвэл дээрх заалтын дагуу УИХ-ын нийт гишүүдийн 39 хүрэлцэн ирснээс ирц бүрдэж, ердөө 20 гишүүний саналаар хууль батлах боломжтой болсон нь чанаргүй, тогтворгүй, үр нөлөөгүй хууль гарах сөрөг үр дагавар бий болсон билээ. Энэ байдал нь асуудлыг олонхиор шийдэх зарчмыг алдагдуулж, төлөөллийн үүрэг, ач холбогдлыг бууруулсан гэж судлаачид үздэг юм.Тэгвэл энэ заалтыг “Үндсэн хуульд өөрөөр заагаагүй бол хуулийг Улсын Их Хурлын нийт гишүүний олонхийн саналаар эцэслэн батална”гэж өөрчилж байгаа юм.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: center;"><strong>УИХ-ын зарим хэтийдсэн эрх мэдлийг хязгаарлаж, хариуцлагын өндөрсгөнө</strong></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;">Үе үеийн УИХ-ын үйл ажиллагааны нэгэн шүүмжлэл дагуулсан асуудал нь гишүүн бусдын өмнөөс санал өгөх, чуулганы хуралдааныг таслах явдал байсан. Өөрөөр хэлбэл дэг зөрчсөн гишүүдэд хүлээлгэх хариуцлага тодорхойгүй байсныг энэ удаагийн Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр засаж байна. Үндсэн хуулийн27.7-д “Улсын Их Хурлын гишүүн чуулганы болон Байнгын хорооны хуралдаанд биеэр оролцож санал өгнө. Улсын Их Хурлын гишүүн бусад гишүүнийг төлөөлж санал өгөхийг хориглоно”, 29.4-д “Улсын Их Хурлын гишүүн чуулганы болон Байнгын хорооны хуралдаанд хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр хүрэлцэн ирээгүй цагийн нийлбэр нь тухайн ээлжит чуулганы нийт хугацааны гуравны нэгээс хэтэрсэн бол Улсын Их Хурал түүнийг гишүүнээс нь эгүүлэн татна” гэсэн заалтуудыг шинээр оруулахаар саналд тусгасан байна. </p><p style="text-align: justify;"><strong><u>1992 оны Үндсэн хуулинд зайлшгүй нэмэлт оруулах нэг шаардлага нь УИХ-ын зарим эрх мэдэл хэтийдсэн байдгийг засах, тухайлбал УИХ-ын төсвийн талаарх бүрэн эрхийг хязгаарлах явдал.</u></strong> Учир юу гэвэл Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн төсвийг УИХ-ын гишүүд өөрсдийн үзэмж, тойргийн эрх ашгийн үүднээс асар их тарамдуулдаг, зардлыг ихээхэн нэмдэг явдал нь Монгол улсад тогтож үүнээс болж төсвийн сахилга бат алдагдах, тооцоо судалгаан дээр үндэслэсэн төрийн бодлого хэрэгжиж чадахгүй байдалд хүрсэн билээ. </p><p style="text-align: justify;">Тэгвэл дэлхийн улс орнуудад төсвийн сахилга баттай холбогдуулан төсөв батлах шатанд парламентын оролцоог багасгах явдал түгээмэл байна. Парламентын зүгээс төсвийг батлахад идэвхтэй оролцох нь төсвийн зарлагыг орлогоос давуулах, эдийн засгийн тооцоо судалгаагүй, улс төрийн амлалтад суурилсан буруу хуваарилалтыг бий болгох эрсдэлийг үүсгэдэг учраас улс орнуудын парламент Засгийн газраас мэдүүлсэн төсвийн төслийг огт өөрчлөхгүй буюу маш бага хэмжээний өөрчилж баталдаг эсвэл төсвийн зарлагын хэмжээ нэмэгдүүлэлгүйгээр зүйл заалт хооронд шилжүүлэх зэрэг зарим өөрчлөлт оруулах нь түгээмэл юм. </p><p style="text-align: justify;">Байдал ийм байгаа учаас Үндсэн хуулийн 25.1.7-д “Төрийн санхүү, зээл, албан татвар, мөнгөний бодлого, улсын эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн бодлого, үндсэн чиглэлийг тодорхойлж, Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөр, улсын төсөв, түүний гүйцэтгэлийн тайланг батлах. Улсын төсвийг хэлэлцэн батлахдаа Засгийн газрын зөвшөөрөлгүй зардлын шинэ төрөл үүсгэх, зарлага нэмэгдүүлэхийг хориглоно” гэсэн өөрчлөлт оруулж байгаа юм байна.</p><p style="text-align: justify;">Үндсэн хуулинд оруулж буй өөрчлөлтүүдээс нэгэн онцлох заалт нь УИХ-ын хариуцлагыг нэмэгдүүлэх үүднээс УИХ тарах механизмыг илүү тодорхой болгож 22.3-д “Улсын Их Хурлын анхдугаар чуулганы хуралдаан эхэлснээс дөчин тав хоногийн дотор, эсхүл Ерөнхий сайдыг шинээр томилох нөхцөл үүссэн өдрөөс хойш гучхоногийндотор Ерөнхий сайдыг томилоогүй бол Улсын Их Хурлыг тараах шийдвэрийг Ерөнхийлөгч гаргана, 22.4-дЭнэ зүйлийн 2, 3 дахь хэсэгт заасны дагуушийдвэр гаргаснаас хойш Улсын Их Хурал арав хоногийн дотор сонгуулийг товлон зарлах бөгөөд сонгуулийг жархоногийн дотор явуулна. Шинэ сонгогдсон гишүүд тангараг өргөтөл Улсын Их Хурал бүрэн эрхээ хадгална” гэсэн нэмэлт өөрчлөлтүүд юм. </p><p style="text-align: justify;">Дэлхийн улс орнуудын практикаас харахад парламентыг хариуцлагажуулах нэг үндсэн хэлбэр бол түүнийг тараах нөхцөлийг оновчтой зохицуулах явдал юм. “Парламентын засагтай улсад гүйцэтгэх эрх мэдлийн байгууллагатай харьцахад парламентад улстөрийн эрсдэл үүсгэх замаар парламент-засгийн газрын харилцаанд эрх мэдлийн хяналт-тэнцлийг хангах механизм түгээмэл байдаг билээ. Улс төрийн эрсдэлийн үндсэн хэлбэр бол парламентыг тараах явдал бөгөөд парламентыг тараах нь түүнд хүлээлгэж байгаа улстөрийн хариуцлага шинжтэй байдаг гэж судлаачид үздэг. </p><p style="text-align: justify;">УИХ Ерөнхий сайдад итгэл хүлээлгэхээс татгалзсан боловч 30 хоногт шинэ ерөнхий сайдыг томилж чадаагүй бол. Төслөөр Үндсэн хуулийн 44.1, 44.2-торуулах шинэ зохицуулалтаар улсын төсөв, бодлогын тодорхой асуудлаар Ерөнхий сайдад итгэл үзүүлэхээс УИХ татгалзсан бол Ерөнхий сайдыг огцорсонд тооцох ба УИХ 30 хоногийн дотор шинэ ерөнхий сайдыг томилох үүрэгтэй. Ийнхүү 30 хоногийн дотор томилж чадаагүй бол УИХ-ыг Ерөнхийлөгч тараах нөхцөл үүснэ. Уг нөхцөл нь Үндсэн хуулийн 22.3-т “...Ерөнхий сайдыг шинээр томилох нөхцөл үүссэн тохиолдолд 30хоногийндотор Ерөнхий сайдыг томилоогүй бол Улсын Их Хурлыг тараах шийдвэрийг Ерөнхийлөгч гаргана” гэж заах төслийн заалтад тулгуурлан хэрэгжих юм. Ерөнхий сайд өөрөө огцрох эрсдэлийг үүсгэж төсөв, бодлогын тодорхой асуудлаар өөрт нь итгэл хүлээлгэх тогтоолын төслийг оруулсаар байхад түүнийг нь батлахаас татгалзсан бол дараагийн Ерөнхий сайдыг 30 хоногийн дотор томилох болно. Ерөнхий сайдад итгэл үзүүлэхээс татгалзчихаад шинэ Ерөнхий сайдыг томилохгүй байна гэдэг бол тун хариуцлагагүй явдал учраас ийм нөхцөл үүссэнээр УИХ-ыг тараах зохицуулалтыг олон улсын сайн туршлагын дагуу тусгаж байна. </p><p style="text-align: justify;">Ийнхүү УИХ-ыг тараах заалтад Ерөнхий сайдыг томилох хугацааг өөрчилснөөр Засгийн газрын тогтвортой, тасралтгүй ажиллагааг хангах боломж бүрдэнэ. Ерөнхий сайдыг томилох асуудлыг шуурхай шийдвэрлэх УИХ-ын хариуцлагыг өндөржүүлэх эерэг үр дагавар авчирна. Парламентыг тараах зохицуулалтыг ийнхүү тодорхой, хатуу болгож байгаагаар төрийн эрх мэдлийн хуваарилалтыг тэнцвэржүүлэх бодит механизм болох юм.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: center;"><strong>Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангаж, хариуцлагын механизмыг </strong><strong>тодорхой болгоно</strong></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;">Үндсэн хуулинд засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах, засгийн газрын хариуцлагыг нэмэх чиглэлээр хэд хэдэн өөрчлөлт оруулах гэж байгаагийн нэг нь Ерөнхий сайд засгийн газрын гишүүдээ УИХ-аас хамаарахгүй өөрөө томилдог байх явдал юм. Үүнийг Үндсэн хуулийн 39.3-д “Монгол Улсын Ерөнхий сайд Засгийн газрын бүтэц, бүрэлдэхүүн, түүнд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөн Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлнэ. Ерөнхий сайд энэ асуудлыг Ерөнхийлөгчтэй долоо хоногийн дотор зөвшилцөж чадаагүй бол Улсын Их Хуралд өөрөө өргөн мэдүүлнэ” гэж томьёолсон юм. </p><p style="text-align: justify;">1992 оны Үндсэн хуулиар Засгийн газрын гишүүнийг УИХ-аас нэг бүрчлэн томилдог болсон нь Монгол Улсын төрийн байгуулал, улс төрийн амьдралд сөрөг нөлөө үзүүлж байгааг улс төрчид төдийгүй судлаач, эрдэмтэд эрс шүүмжилж ирсэн. УИХ-аас Засгийн газрын сайд нэг бүрийг томилдог нь эрх мэдлийн хяналт-тэнцлийг алдагдуулаад зогсохгүй УИХ-ын “ард түмний төлөөллийн байгууллага байх амин сүнсийг устгаж, олигархийг төрүүлдэг үүр уурхай болсон” гэж профессор Н.Лүндэндорж үзсэн байдаг. Засгийн газрыг бүрдүүлэхэд сонгуульд ялсан намын голлох лидерүүд ордог ч тухайн нам доторх бүлэг, фракцуудын эрх ашгийн үүднээс сайд нарыг хуваарилах, олон нийтийн ярьдгаар “бялуу хуваах” тохироо хийгддэгээс болж тухайн кабинет нэгдмэл бодлоготой байж чадахгүй, Ерөнхий сайдын бодлогыг эсэргүүцэх явдал ч гарч байсан.</p><p style="text-align: justify;"><strong><u>Гүйцэтгэх засаглалын тогтвортой байдлыг хангах, хариуцлагыг нэмэгдүүлэх чиглэлд орж буй дараагийн нэг өөрчлөлт нь дэлхий дахинд консруктив механизм гэж нэрлэдэг Ерөнхий сайдыг огцруулахын тулд дараагийн Ерөнхий сайд хэн болохыг нэр дурьдсан байх заалтыг оруулж байгаа явдал.</u></strong> Үүнийг 43.1-д Улсын Их Хурлын гишүүдийн дөрөвний нэгээс доошгүй нь Ерөнхий сайдыг огцруулж, шинэ Ерөнхий сайдыг томилох тухай саналыг хамтад ньалбан ёсоор тавибал Улсын Их Хурал гурав хоногийн дараа хэлэлцэж эхлэн арав хоногийн дотор шийдвэрлэнэ. Улсын Их Хурлын нийт гишүүний олонхи уг саналыг дэмжсэн бол шинэ Ерөнхий сайдыг томилох, өмнөх Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай Улсын Их Хурлын тогтоол батлагдсанд тооцно” гэсэн заалт юм. </p><p style="text-align: justify;">Дэлхийн улсуудынхтай харьцуулахад Монгол улсын гүйцэтгэх засаглал маш тогтворгүй байна. Үүний гол шалтгаан бол парламентын зүгээс Засгийн газрыг огцруулах нь хялбар байдаг явдал юм. 1992 оноос хойш нийт 14 Засгийн газар байгуулагдсанаас хоёрхон засгийн газар буюу П.Жасрай, Н.Энхбаяр нарын Засгийн газар л бүрэн эрхийн хугацаагаа дуусгаж бусад нь хугацаанаасаа өмнө огцорсон байдаг. Өөрөөр хэлбэл гүйцэтгэх засаглалын тогтворт байдлын үзүүлэлт тааруу байна.</p><p style="text-align: justify;">Энэ нь Монгол Улсын Үндсэн хуулин дахь засгийн газрыг огцруулах тухай тодорхой заалтуудтай шууд холбоотой. Тухайлбал, Үндсэн хуулийн 43.4 дэх хэсгийн “Улсын Их Хурлын гишүүдийн дөрөвний нэгээс доошгүй нь Засгийн газрыг огцруулах тухай саналыг албан ёсоор тавибал Улсын Их Хурал хэлэлцэн шийдвэрлэнэ” гэсэн заалт нь УИХ дахь намууд дараагийн Ерөнхий сайдад нэр дэвшигчийг зөвшилцөж амжилгүй одоогийн Ерөнхий сайдыг огцруулах боломжийг өгч байгаагаас засгийн газрыг маш амархан огцруулахад хүргэж байгаа юм.</p><p style="text-align: justify;">Тийм учраас Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангахын тулд конструктив механизмыг Үндсэн хуулинд суулгаснаар төрийн бодлого боловсруулах чадавхийг сайжруулах, гүйцэтгэх засаглалын үр ашигт байдлыг нэмэгдүүлэх боломжтой болно. </p><p style="text-align: center;"><br></p><p style="text-align: center;"><strong>Улс төрийн намууд өөрт ашигтай байдлаар сонгуулийн хуулийг өөрчилдөг явдлыг хална</strong></p><p style="text-align: center;"><br></p><p style="text-align: justify;"> Ардчилсан сонгуулийн зарчмыг хэрэгжүүлэх, улс төрийн намуудад өрсөлдөөний тэгш боломжийг өгөх үүднээс УИХ-ын ээлжит сонгууль явуулахын өмнөх нэг жилийн дотор Улсын Их Хурлын сонгуулийн тухай хууль батлах, түүнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахыг хориглосон заалтыг энэ удаагийн Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр оруулж байна. </p><p style="text-align: justify;"> Сонгуулийн хууль нь тогтвортой байснаар улс төрийн намууд, нэр дэвшичдэд сонгуульд хэрхэн оролцох вэ гэдгээ шийдвэрлэж, төлөвлөж, хэрэгжүүлэх, иргэд сонгуулийн үед ямар бодлогыг, хэнийг, ямар намыг яагаад дэмжих вэ гэдгээ эртнээс бодож, шийдвэрлэх боломж олгодог юм. Гэтэл, сүүлийн 7 удаагийн УИХ-ын сонгууль бүрийн өмнөх 2-6 сард сонгуулийн хуулийг шинэчлэн найруулах буюу нэмэлт, өөрчлөх оруулах явдал гарч ирсэн нь иргэдийн сонгох, сонгогдох эрхээ бодитой, үр нөлөөтэй хэрэгжүүлэхэд саад болж байгаа юм. Олон улсын экспертүүд Монгол мэтийн шинэ ардчиллын улсуудад сонгуулийн системийг солихгүй байх нь чухал гэж зөвлөдөг. <em><u>Тогтвортой урт хугацаанд үйлчилж чадах сонгуулийн системтэй байх нь төр засгийн легитимт шинжийг бэхжүүлж, ардчилалд сайнаар нөлөөлдөг гэдэг нь дарангуйллаас ардчилалд шилжиж буй дэлхийн олон улсын практикаас харагддаг юм. </u></em></p><p style="text-align: justify;">Тийм учраас Үндсэн хуулийн 21.4-д ”Улсын Их Хурлын сонгуулийн тогтолцоо, журмыг хуулиар тогтооно. Улсын Их Хурлын сонгуульд нам, эсхүл иргэн бие даан нэр дэвшүүлж оролцоно. Улсын Их Хурлын ээлжит сонгууль явуулахын өмнөх нэг жилийн дотор Улсын Их Хурлын сонгуулийн тухай хууль батлах, түүнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахыг хориглоно” гэсэн заалт оруулж байгаа юм.</p><p style="text-align: justify;"> Үндсэн хуулинд дээрх нэмэлт өөрчлөлтүүдийг хийснээр Монгол улс дахь ардчиллын үйл явц, парламентын засаглалын төлөвшилтөд ихээхэн эерэг нөлөө авчрах боломжтой.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><br></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/үндсэн хууль" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">үндсэн хууль</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/үндсэнхууль" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">үндсэнхууль</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno&text=УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(1) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776313705.6733"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '22906';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '1a664e499dcdc0ad71d920d76c825470b44585e1e47bc27850e64d4f6840f17e2171b6e322f321edfbcc2a65538b903fe687da01b2ae3b21b91db52a11787d4a');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '1a664e499dcdc0ad71d920d76c825470b44585e1e47bc27850e64d4f6840f17e2171b6e322f321edfbcc2a65538b903fe687da01b2ae3b21b91db52a11787d4a');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '1a664e499dcdc0ad71d920d76c825470b44585e1e47bc27850e64d4f6840f17e2171b6e322f321edfbcc2a65538b903fe687da01b2ae3b21b91db52a11787d4a');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/undsen-khuulid-oruulsan-nemelt-uurchlultud-khuuli-togtoomjiig-niitsuulne">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2b0ddcf8ecc7cebf33ef656a6e1eaf78.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2b0ddcf8ecc7cebf33ef656a6e1eaf78.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/undsen-khuulid-oruulsan-nemelt-uurchlultud-khuuli-togtoomjiig-niitsuulne">
Үндсэн хуульд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтөд хууль тогтоомжийг нийцүүлнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
01 сарын 03, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ard-niitiin-sanal-asuulgiig-uls-oron-dayaar-yawuulakhaar-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bf94d99134010701971ae2215f7575a4.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bf94d99134010701971ae2215f7575a4.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ard-niitiin-sanal-asuulgiig-uls-oron-dayaar-yawuulakhaar-bolloo">
Ард нийтийн санал асуулгыг улс орон даяар явуулахаар боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
09 сарын 12, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/duriankhai-mongolchuud-niigmiin-setgelgeenii-khuwisgaliig-khiikh-ni-tengeriin-tsag-iin-tokhiol-met-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f458d390be838e95754076d140632c23.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f458d390be838e95754076d140632c23.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/duriankhai-mongolchuud-niigmiin-setgelgeenii-khuwisgaliig-khiikh-ni-tengeriin-tsag-iin-tokhiol-met-bolloo">
Д.Урианхай: Монголчууд нийгмийн сэтгэлгээний хувьсгалыг хийх нь “Тэнгэрийн цаг”- ийн тохиол мэт боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
01 сарын 13, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/uikh-iin-chuulganii-degiin-tukhai-khuuliig-undsen-khuulitai-niitsuulne">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/85b49759be287115e177e39c6f022b2b.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/85b49759be287115e177e39c6f022b2b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/uikh-iin-chuulganii-degiin-tukhai-khuuliig-undsen-khuulitai-niitsuulne">
УИХ-ын чуулганы дэгийн тухай хуулийг Үндсэн хуультай нийцүүлнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
04 сарын 27, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/undsen-khuuliin-nemelt-uurchlultiig-erunkhiilugchid-taniltsuulj-ug-ekhiig-batalgaajuulj-ugukhiig-khusew">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/db61ed94499a9c67ab8329c505662c05.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/db61ed94499a9c67ab8329c505662c05.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/undsen-khuuliin-nemelt-uurchlultiig-erunkhiilugchid-taniltsuulj-ug-ekhiig-batalgaajuulj-ugukhiig-khusew">
Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг Ерөнхийлөгчид танилцуулж, уг эхийг баталгаажуулж өгөхийг хүсэв </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
11 сарын 18, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nhoa";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Өнгөрсөн долоо хоногт Үндсэн хуулинд нэмэлт, өөрчлөлт хийх төсөл өргөн баригдсан. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга Д.Тогтохсүрэнгийн өчигдөр мэдээлснээр Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудлаар ард нийтийн санал асуулга явуулж, ээлжит бус чуулганаар..." />
<meta name="keywords"
content="үндсэн хууль, үндсэнхууль" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Өнгөрсөн долоо хоногт Үндсэн хуулинд нэмэлт, өөрчлөлт хийх төсөл өргөн баригдсан. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга Д.Тогтохсүрэнгийн өчигдөр мэдээлснээр Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудлаар ард нийтийн санал асуулга явуулж, ээлжит бус чуулганаар..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/0ccdec7107416493f4c1bcf7f6adc685.jpg" />
<meta property="og:title"
content="УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/0ccdec7107416493f4c1bcf7f6adc685.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Өнгөрсөн долоо хоногт Үндсэн хуулинд нэмэлт, өөрчлөлт хийх төсөл өргөн баригдсан. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга Д.Тогтохсүрэнгийн өчигдөр мэдээлснээр Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудлаар ард нийтийн санал асуулга явуулж, ээлжит бус чуулганаар..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://www.peak.mn/files/profile/53d6ddb6e674f760a115e1eeab7d87ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author" class="uk-text-semi uk-link-text"></a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">06 сарын 12, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno&text=УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/0ccdec7107416493f4c1bcf7f6adc685.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/0ccdec7107416493f4c1bcf7f6adc685.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;"><em>Өнгөрсөн долоо хоногт Үндсэн хуулинд нэмэлт, өөрчлөлт хийх төсөл өргөн баригдсан. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга Д.Тогтохсүрэнгийн өчигдөр мэдээлснээр Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудлаар ард нийтийн санал асуулга явуулж, ээлжит бус чуулганаар хэлэлцэх юм байна. Тийм учраас Үндсэн хуулинд орж буй нэмэлт, өөрчлөлтүүдийн талаар уншигч та бүхэндээ мэдээлэл өгөх үүднээс судлаачдын байр суурийг цуврал байдлаар хүргэж байна. Ингээд хууль тогтоох болон гүйцэтгэх засаглалын чиглэлээр Үндсэн хуулинд ямар нэмэлт, өөрчлөлт орж байгаа талаарх улс төр судлаач, доктор Ц.Мөнхцэцэгийн нийтлэлийг толилуулж байна.</em></p></blockquote><p style="text-align: justify;">Монгол Улс ардчилсан нийгэмд шилжиж, 1992 онд Үндсэн хуулиа баталснаас хойш 27 жил өнгөрч улс төр, нийгэм, хүн ам зүй, эдийн засгийн гэх мэт олон хүчин зүйлс өөрчлөгдлөө. Үүнийг дагаад Үндсэн хуулийн зарим заалтуудыг өөрчлөх нь зүй ёсны зүйл болж байна. Тухайлбал, хууль тогтоох болон гүйцэтгэх засаглалын чадамжийг сайжруулах, төрийн тогтолцоон дахь хяналт-тэнцвэрийн механизмыг боловсронгуй болгох зэрэг асуудлыг Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулж байж шийдэхээс өөр аргагүй юм. Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах зүй ёсны үндэслэл байгаа тухай улс төр судлаачид, хуульчид зэрэг олон мэргэжилтэн, эрдэмтдийн удаа дараагийн судалгаа, дүгнэлтүүд гарсны зэрэгцээ сүүлийн гурван удаагийн УИХ дамжин Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудал яригдсан юм. Тухайлбал, Үндсэн хуулинд өөрчлөлт төслийг 2011, 2012, 2015 онуудад УИХ-д өргөн мэдүүлж байсан билээ.</p><p style="text-align: justify;">Энэ удаагийн УИХ-аар Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах ажлын хэсгийг 2016 онд УИХ-ын гишүүн Д.Лүндээжанцангаар ахлуулан байгуулсан билээ. Ажлын хэсгээс Үндсэн хуулинд оруулах нэмэлт өөрчлөлтийг дараах чиглэлээр хийхээр санал оруулсан байна. Үүнд:</p><ul><li style="text-align: justify;">Парламентын ардчиллын төлөвшлийг төгөлдөржүүлэх</li><li style="text-align: justify;">Гүйцэтгэх эрх мэдлийн тогтвортой байдлыг хангах</li><li style="text-align: justify;">Улсын Их Хурлын хяналтыг боловсронгуй болгох</li><li style="text-align: justify;">Шүүх эрх мэдлийн хариуцлага, хараат бус байдлыг хангах</li><li style="text-align: justify;">Нутгийн удирдлагын тогтолцоог боловсронгуй болгох</li></ul><p style="text-align: justify;"> Энэхүү нийтлэлд Монгол улсын Үндсэн хуулинд орж буй нэмэлт өөрчлөлтүүдээс УИХ болон Засгийн газрын үйл ажиллагаатай холбоотой голлох заалтуудыг олон нийтэд танилцуулах үүднээс авч үзлээ.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: center;"><strong>Дордуулсан долоон өөрчлөлтийг засна</strong></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;">Монгол улсын 1992 онд батлагдсан Үндсэн хуулинд 2000 онд УИХ-аас хоёр нэмэлт, таван өөрчлөлт хийсэн нь олон нийтэд “Дордуулсан долоон өөрчлөлт” гэж шүүмжлэгдэх болсон билээ. Тэгвэл энэ удаагийн <strong><em>Үндсэн хуулинд орж буй нэмэлт өөрчлөлтөөр энэхүү “Дордуулсан долоон өөрчлөлт”-ийг буцааж 1992 оны анхны заалтыг сэргээх юмуу засч сайжруулж байгаа юм.</em></strong> Тухайлбал, 1992 оны Үндсэн хуулийн 27.1-д “Улсын Их Хурлын ээлжит чуулган хагас жил тутам нэг удаа далан таваас доошгүй ажлын өдөр чуулна” хэмээн заасан байсныг 2000 оны нэмэлт, өөрчлөлтөөр “Улсын Их Хурлын ээлжит чуулган хагас жил тутам нэг удаа тавиас доошгүй ажлын өдөр чуулна” гэж өөрчилсөн нь парламентын тасралтгүй ажиллагааг хязгаарлан хууль тогтоох ажлын бүтээмжийг сулруулсан билээ. Тэгвэл энэ удаа 2000 оны өөрчлөлтийг буцааж УИХ-ын ээлжит чуулганы нэг удаагийн хуралдааны хугацааг 75-аас доошгүй ажлын өдөр болгохоор төсөлд заажээ.</p><p style="text-align: justify;">Мөн олон нийтийн дунд дээрх долоон өөрчлөлтийн хамгийн их шүүмжлэгддэг заалт болох Үндсэн хуулийн 29 дүгээр зүйлийн нэг дэх хэсэгт орсон өөрчлөлтөөр “УИХ-ын гишүүн Засгийн газрын гишүүн байх”-ыг зөвшөөрсөн явдлыг энэ удаа мөн буцааж “Улсын Их Хурлын гишүүн нь Үндсэн хуульд өөрөөр заагаагүй бол албан үүрэгт нь үл хамаарах ажил, албан тушаал хавсарч болохгүй” гэж оруулсан. ТүүнчлэнЗасгийн газрын гишүүн Улсын Их Хурлын гишүүнээр хавсран ажиллахыг хязгаарлаж “Ерөнхий сайд болон Засгийн газрын дөрвөөс илүүгүй гишүүн Улсын Их Хурлын гишүүний албан тушаалыг хавсарч болно” гэж оруулсан байна.</p><p style="text-align: justify;">2000 оны долоон өөрчлөлтийн нэг болох Үндсэн хуулийн 27 дугаар зүйлийн зургаа дахь хэсэгт оруулсан “УИХ-ын чуулганы болон Байнгын хорооны хуралдаан гишүүдийн олонхи нь хүрэлцэн ирснээр хүчинтэйд үзэж хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонхийн саналаар ихэнх асуудлыг илээр санал хурааж шийдэх” явдлыг энэ удаагийн өөрчлөлтөөр халж байгаа нь их ач холбогдолтой юм. Учир юу гэвэл дээрх заалтын дагуу УИХ-ын нийт гишүүдийн 39 хүрэлцэн ирснээс ирц бүрдэж, ердөө 20 гишүүний саналаар хууль батлах боломжтой болсон нь чанаргүй, тогтворгүй, үр нөлөөгүй хууль гарах сөрөг үр дагавар бий болсон билээ. Энэ байдал нь асуудлыг олонхиор шийдэх зарчмыг алдагдуулж, төлөөллийн үүрэг, ач холбогдлыг бууруулсан гэж судлаачид үздэг юм.Тэгвэл энэ заалтыг “Үндсэн хуульд өөрөөр заагаагүй бол хуулийг Улсын Их Хурлын нийт гишүүний олонхийн саналаар эцэслэн батална”гэж өөрчилж байгаа юм.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: center;"><strong>УИХ-ын зарим хэтийдсэн эрх мэдлийг хязгаарлаж, хариуцлагын өндөрсгөнө</strong></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;">Үе үеийн УИХ-ын үйл ажиллагааны нэгэн шүүмжлэл дагуулсан асуудал нь гишүүн бусдын өмнөөс санал өгөх, чуулганы хуралдааныг таслах явдал байсан. Өөрөөр хэлбэл дэг зөрчсөн гишүүдэд хүлээлгэх хариуцлага тодорхойгүй байсныг энэ удаагийн Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр засаж байна. Үндсэн хуулийн27.7-д “Улсын Их Хурлын гишүүн чуулганы болон Байнгын хорооны хуралдаанд биеэр оролцож санал өгнө. Улсын Их Хурлын гишүүн бусад гишүүнийг төлөөлж санал өгөхийг хориглоно”, 29.4-д “Улсын Их Хурлын гишүүн чуулганы болон Байнгын хорооны хуралдаанд хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр хүрэлцэн ирээгүй цагийн нийлбэр нь тухайн ээлжит чуулганы нийт хугацааны гуравны нэгээс хэтэрсэн бол Улсын Их Хурал түүнийг гишүүнээс нь эгүүлэн татна” гэсэн заалтуудыг шинээр оруулахаар саналд тусгасан байна. </p><p style="text-align: justify;"><strong><u>1992 оны Үндсэн хуулинд зайлшгүй нэмэлт оруулах нэг шаардлага нь УИХ-ын зарим эрх мэдэл хэтийдсэн байдгийг засах, тухайлбал УИХ-ын төсвийн талаарх бүрэн эрхийг хязгаарлах явдал.</u></strong> Учир юу гэвэл Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн төсвийг УИХ-ын гишүүд өөрсдийн үзэмж, тойргийн эрх ашгийн үүднээс асар их тарамдуулдаг, зардлыг ихээхэн нэмдэг явдал нь Монгол улсад тогтож үүнээс болж төсвийн сахилга бат алдагдах, тооцоо судалгаан дээр үндэслэсэн төрийн бодлого хэрэгжиж чадахгүй байдалд хүрсэн билээ. </p><p style="text-align: justify;">Тэгвэл дэлхийн улс орнуудад төсвийн сахилга баттай холбогдуулан төсөв батлах шатанд парламентын оролцоог багасгах явдал түгээмэл байна. Парламентын зүгээс төсвийг батлахад идэвхтэй оролцох нь төсвийн зарлагыг орлогоос давуулах, эдийн засгийн тооцоо судалгаагүй, улс төрийн амлалтад суурилсан буруу хуваарилалтыг бий болгох эрсдэлийг үүсгэдэг учраас улс орнуудын парламент Засгийн газраас мэдүүлсэн төсвийн төслийг огт өөрчлөхгүй буюу маш бага хэмжээний өөрчилж баталдаг эсвэл төсвийн зарлагын хэмжээ нэмэгдүүлэлгүйгээр зүйл заалт хооронд шилжүүлэх зэрэг зарим өөрчлөлт оруулах нь түгээмэл юм. </p><p style="text-align: justify;">Байдал ийм байгаа учаас Үндсэн хуулийн 25.1.7-д “Төрийн санхүү, зээл, албан татвар, мөнгөний бодлого, улсын эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн бодлого, үндсэн чиглэлийг тодорхойлж, Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөр, улсын төсөв, түүний гүйцэтгэлийн тайланг батлах. Улсын төсвийг хэлэлцэн батлахдаа Засгийн газрын зөвшөөрөлгүй зардлын шинэ төрөл үүсгэх, зарлага нэмэгдүүлэхийг хориглоно” гэсэн өөрчлөлт оруулж байгаа юм байна.</p><p style="text-align: justify;">Үндсэн хуулинд оруулж буй өөрчлөлтүүдээс нэгэн онцлох заалт нь УИХ-ын хариуцлагыг нэмэгдүүлэх үүднээс УИХ тарах механизмыг илүү тодорхой болгож 22.3-д “Улсын Их Хурлын анхдугаар чуулганы хуралдаан эхэлснээс дөчин тав хоногийн дотор, эсхүл Ерөнхий сайдыг шинээр томилох нөхцөл үүссэн өдрөөс хойш гучхоногийндотор Ерөнхий сайдыг томилоогүй бол Улсын Их Хурлыг тараах шийдвэрийг Ерөнхийлөгч гаргана, 22.4-дЭнэ зүйлийн 2, 3 дахь хэсэгт заасны дагуушийдвэр гаргаснаас хойш Улсын Их Хурал арав хоногийн дотор сонгуулийг товлон зарлах бөгөөд сонгуулийг жархоногийн дотор явуулна. Шинэ сонгогдсон гишүүд тангараг өргөтөл Улсын Их Хурал бүрэн эрхээ хадгална” гэсэн нэмэлт өөрчлөлтүүд юм. </p><p style="text-align: justify;">Дэлхийн улс орнуудын практикаас харахад парламентыг хариуцлагажуулах нэг үндсэн хэлбэр бол түүнийг тараах нөхцөлийг оновчтой зохицуулах явдал юм. “Парламентын засагтай улсад гүйцэтгэх эрх мэдлийн байгууллагатай харьцахад парламентад улстөрийн эрсдэл үүсгэх замаар парламент-засгийн газрын харилцаанд эрх мэдлийн хяналт-тэнцлийг хангах механизм түгээмэл байдаг билээ. Улс төрийн эрсдэлийн үндсэн хэлбэр бол парламентыг тараах явдал бөгөөд парламентыг тараах нь түүнд хүлээлгэж байгаа улстөрийн хариуцлага шинжтэй байдаг гэж судлаачид үздэг. </p><p style="text-align: justify;">УИХ Ерөнхий сайдад итгэл хүлээлгэхээс татгалзсан боловч 30 хоногт шинэ ерөнхий сайдыг томилж чадаагүй бол. Төслөөр Үндсэн хуулийн 44.1, 44.2-торуулах шинэ зохицуулалтаар улсын төсөв, бодлогын тодорхой асуудлаар Ерөнхий сайдад итгэл үзүүлэхээс УИХ татгалзсан бол Ерөнхий сайдыг огцорсонд тооцох ба УИХ 30 хоногийн дотор шинэ ерөнхий сайдыг томилох үүрэгтэй. Ийнхүү 30 хоногийн дотор томилж чадаагүй бол УИХ-ыг Ерөнхийлөгч тараах нөхцөл үүснэ. Уг нөхцөл нь Үндсэн хуулийн 22.3-т “...Ерөнхий сайдыг шинээр томилох нөхцөл үүссэн тохиолдолд 30хоногийндотор Ерөнхий сайдыг томилоогүй бол Улсын Их Хурлыг тараах шийдвэрийг Ерөнхийлөгч гаргана” гэж заах төслийн заалтад тулгуурлан хэрэгжих юм. Ерөнхий сайд өөрөө огцрох эрсдэлийг үүсгэж төсөв, бодлогын тодорхой асуудлаар өөрт нь итгэл хүлээлгэх тогтоолын төслийг оруулсаар байхад түүнийг нь батлахаас татгалзсан бол дараагийн Ерөнхий сайдыг 30 хоногийн дотор томилох болно. Ерөнхий сайдад итгэл үзүүлэхээс татгалзчихаад шинэ Ерөнхий сайдыг томилохгүй байна гэдэг бол тун хариуцлагагүй явдал учраас ийм нөхцөл үүссэнээр УИХ-ыг тараах зохицуулалтыг олон улсын сайн туршлагын дагуу тусгаж байна. </p><p style="text-align: justify;">Ийнхүү УИХ-ыг тараах заалтад Ерөнхий сайдыг томилох хугацааг өөрчилснөөр Засгийн газрын тогтвортой, тасралтгүй ажиллагааг хангах боломж бүрдэнэ. Ерөнхий сайдыг томилох асуудлыг шуурхай шийдвэрлэх УИХ-ын хариуцлагыг өндөржүүлэх эерэг үр дагавар авчирна. Парламентыг тараах зохицуулалтыг ийнхүү тодорхой, хатуу болгож байгаагаар төрийн эрх мэдлийн хуваарилалтыг тэнцвэржүүлэх бодит механизм болох юм.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: center;"><strong>Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангаж, хариуцлагын механизмыг </strong><strong>тодорхой болгоно</strong></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;">Үндсэн хуулинд засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах, засгийн газрын хариуцлагыг нэмэх чиглэлээр хэд хэдэн өөрчлөлт оруулах гэж байгаагийн нэг нь Ерөнхий сайд засгийн газрын гишүүдээ УИХ-аас хамаарахгүй өөрөө томилдог байх явдал юм. Үүнийг Үндсэн хуулийн 39.3-д “Монгол Улсын Ерөнхий сайд Засгийн газрын бүтэц, бүрэлдэхүүн, түүнд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөн Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлнэ. Ерөнхий сайд энэ асуудлыг Ерөнхийлөгчтэй долоо хоногийн дотор зөвшилцөж чадаагүй бол Улсын Их Хуралд өөрөө өргөн мэдүүлнэ” гэж томьёолсон юм. </p><p style="text-align: justify;">1992 оны Үндсэн хуулиар Засгийн газрын гишүүнийг УИХ-аас нэг бүрчлэн томилдог болсон нь Монгол Улсын төрийн байгуулал, улс төрийн амьдралд сөрөг нөлөө үзүүлж байгааг улс төрчид төдийгүй судлаач, эрдэмтэд эрс шүүмжилж ирсэн. УИХ-аас Засгийн газрын сайд нэг бүрийг томилдог нь эрх мэдлийн хяналт-тэнцлийг алдагдуулаад зогсохгүй УИХ-ын “ард түмний төлөөллийн байгууллага байх амин сүнсийг устгаж, олигархийг төрүүлдэг үүр уурхай болсон” гэж профессор Н.Лүндэндорж үзсэн байдаг. Засгийн газрыг бүрдүүлэхэд сонгуульд ялсан намын голлох лидерүүд ордог ч тухайн нам доторх бүлэг, фракцуудын эрх ашгийн үүднээс сайд нарыг хуваарилах, олон нийтийн ярьдгаар “бялуу хуваах” тохироо хийгддэгээс болж тухайн кабинет нэгдмэл бодлоготой байж чадахгүй, Ерөнхий сайдын бодлогыг эсэргүүцэх явдал ч гарч байсан.</p><p style="text-align: justify;"><strong><u>Гүйцэтгэх засаглалын тогтвортой байдлыг хангах, хариуцлагыг нэмэгдүүлэх чиглэлд орж буй дараагийн нэг өөрчлөлт нь дэлхий дахинд консруктив механизм гэж нэрлэдэг Ерөнхий сайдыг огцруулахын тулд дараагийн Ерөнхий сайд хэн болохыг нэр дурьдсан байх заалтыг оруулж байгаа явдал.</u></strong> Үүнийг 43.1-д Улсын Их Хурлын гишүүдийн дөрөвний нэгээс доошгүй нь Ерөнхий сайдыг огцруулж, шинэ Ерөнхий сайдыг томилох тухай саналыг хамтад ньалбан ёсоор тавибал Улсын Их Хурал гурав хоногийн дараа хэлэлцэж эхлэн арав хоногийн дотор шийдвэрлэнэ. Улсын Их Хурлын нийт гишүүний олонхи уг саналыг дэмжсэн бол шинэ Ерөнхий сайдыг томилох, өмнөх Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай Улсын Их Хурлын тогтоол батлагдсанд тооцно” гэсэн заалт юм. </p><p style="text-align: justify;">Дэлхийн улсуудынхтай харьцуулахад Монгол улсын гүйцэтгэх засаглал маш тогтворгүй байна. Үүний гол шалтгаан бол парламентын зүгээс Засгийн газрыг огцруулах нь хялбар байдаг явдал юм. 1992 оноос хойш нийт 14 Засгийн газар байгуулагдсанаас хоёрхон засгийн газар буюу П.Жасрай, Н.Энхбаяр нарын Засгийн газар л бүрэн эрхийн хугацаагаа дуусгаж бусад нь хугацаанаасаа өмнө огцорсон байдаг. Өөрөөр хэлбэл гүйцэтгэх засаглалын тогтворт байдлын үзүүлэлт тааруу байна.</p><p style="text-align: justify;">Энэ нь Монгол Улсын Үндсэн хуулин дахь засгийн газрыг огцруулах тухай тодорхой заалтуудтай шууд холбоотой. Тухайлбал, Үндсэн хуулийн 43.4 дэх хэсгийн “Улсын Их Хурлын гишүүдийн дөрөвний нэгээс доошгүй нь Засгийн газрыг огцруулах тухай саналыг албан ёсоор тавибал Улсын Их Хурал хэлэлцэн шийдвэрлэнэ” гэсэн заалт нь УИХ дахь намууд дараагийн Ерөнхий сайдад нэр дэвшигчийг зөвшилцөж амжилгүй одоогийн Ерөнхий сайдыг огцруулах боломжийг өгч байгаагаас засгийн газрыг маш амархан огцруулахад хүргэж байгаа юм.</p><p style="text-align: justify;">Тийм учраас Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангахын тулд конструктив механизмыг Үндсэн хуулинд суулгаснаар төрийн бодлого боловсруулах чадавхийг сайжруулах, гүйцэтгэх засаглалын үр ашигт байдлыг нэмэгдүүлэх боломжтой болно. </p><p style="text-align: center;"><br></p><p style="text-align: center;"><strong>Улс төрийн намууд өөрт ашигтай байдлаар сонгуулийн хуулийг өөрчилдөг явдлыг хална</strong></p><p style="text-align: center;"><br></p><p style="text-align: justify;"> Ардчилсан сонгуулийн зарчмыг хэрэгжүүлэх, улс төрийн намуудад өрсөлдөөний тэгш боломжийг өгөх үүднээс УИХ-ын ээлжит сонгууль явуулахын өмнөх нэг жилийн дотор Улсын Их Хурлын сонгуулийн тухай хууль батлах, түүнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахыг хориглосон заалтыг энэ удаагийн Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр оруулж байна. </p><p style="text-align: justify;"> Сонгуулийн хууль нь тогтвортой байснаар улс төрийн намууд, нэр дэвшичдэд сонгуульд хэрхэн оролцох вэ гэдгээ шийдвэрлэж, төлөвлөж, хэрэгжүүлэх, иргэд сонгуулийн үед ямар бодлогыг, хэнийг, ямар намыг яагаад дэмжих вэ гэдгээ эртнээс бодож, шийдвэрлэх боломж олгодог юм. Гэтэл, сүүлийн 7 удаагийн УИХ-ын сонгууль бүрийн өмнөх 2-6 сард сонгуулийн хуулийг шинэчлэн найруулах буюу нэмэлт, өөрчлөх оруулах явдал гарч ирсэн нь иргэдийн сонгох, сонгогдох эрхээ бодитой, үр нөлөөтэй хэрэгжүүлэхэд саад болж байгаа юм. Олон улсын экспертүүд Монгол мэтийн шинэ ардчиллын улсуудад сонгуулийн системийг солихгүй байх нь чухал гэж зөвлөдөг. <em><u>Тогтвортой урт хугацаанд үйлчилж чадах сонгуулийн системтэй байх нь төр засгийн легитимт шинжийг бэхжүүлж, ардчилалд сайнаар нөлөөлдөг гэдэг нь дарангуйллаас ардчилалд шилжиж буй дэлхийн олон улсын практикаас харагддаг юм. </u></em></p><p style="text-align: justify;">Тийм учраас Үндсэн хуулийн 21.4-д ”Улсын Их Хурлын сонгуулийн тогтолцоо, журмыг хуулиар тогтооно. Улсын Их Хурлын сонгуульд нам, эсхүл иргэн бие даан нэр дэвшүүлж оролцоно. Улсын Их Хурлын ээлжит сонгууль явуулахын өмнөх нэг жилийн дотор Улсын Их Хурлын сонгуулийн тухай хууль батлах, түүнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахыг хориглоно” гэсэн заалт оруулж байгаа юм.</p><p style="text-align: justify;"> Үндсэн хуулинд дээрх нэмэлт өөрчлөлтүүдийг хийснээр Монгол улс дахь ардчиллын үйл явц, парламентын засаглалын төлөвшилтөд ихээхэн эерэг нөлөө авчрах боломжтой.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><br></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/үндсэн хууль" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">үндсэн хууль</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/үндсэнхууль" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">үндсэнхууль</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno&text=УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(1) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776313705.6733"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '22906';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '1a664e499dcdc0ad71d920d76c825470b44585e1e47bc27850e64d4f6840f17e2171b6e322f321edfbcc2a65538b903fe687da01b2ae3b21b91db52a11787d4a');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '1a664e499dcdc0ad71d920d76c825470b44585e1e47bc27850e64d4f6840f17e2171b6e322f321edfbcc2a65538b903fe687da01b2ae3b21b91db52a11787d4a');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '1a664e499dcdc0ad71d920d76c825470b44585e1e47bc27850e64d4f6840f17e2171b6e322f321edfbcc2a65538b903fe687da01b2ae3b21b91db52a11787d4a');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/undsen-khuulid-oruulsan-nemelt-uurchlultud-khuuli-togtoomjiig-niitsuulne">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2b0ddcf8ecc7cebf33ef656a6e1eaf78.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2b0ddcf8ecc7cebf33ef656a6e1eaf78.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/undsen-khuulid-oruulsan-nemelt-uurchlultud-khuuli-togtoomjiig-niitsuulne">
Үндсэн хуульд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтөд хууль тогтоомжийг нийцүүлнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
01 сарын 03, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ard-niitiin-sanal-asuulgiig-uls-oron-dayaar-yawuulakhaar-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bf94d99134010701971ae2215f7575a4.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bf94d99134010701971ae2215f7575a4.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ard-niitiin-sanal-asuulgiig-uls-oron-dayaar-yawuulakhaar-bolloo">
Ард нийтийн санал асуулгыг улс орон даяар явуулахаар боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
09 сарын 12, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/duriankhai-mongolchuud-niigmiin-setgelgeenii-khuwisgaliig-khiikh-ni-tengeriin-tsag-iin-tokhiol-met-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f458d390be838e95754076d140632c23.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f458d390be838e95754076d140632c23.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/duriankhai-mongolchuud-niigmiin-setgelgeenii-khuwisgaliig-khiikh-ni-tengeriin-tsag-iin-tokhiol-met-bolloo">
Д.Урианхай: Монголчууд нийгмийн сэтгэлгээний хувьсгалыг хийх нь “Тэнгэрийн цаг”- ийн тохиол мэт боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
01 сарын 13, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/uikh-iin-chuulganii-degiin-tukhai-khuuliig-undsen-khuulitai-niitsuulne">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/85b49759be287115e177e39c6f022b2b.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/85b49759be287115e177e39c6f022b2b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/uikh-iin-chuulganii-degiin-tukhai-khuuliig-undsen-khuulitai-niitsuulne">
УИХ-ын чуулганы дэгийн тухай хуулийг Үндсэн хуультай нийцүүлнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
04 сарын 27, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/undsen-khuuliin-nemelt-uurchlultiig-erunkhiilugchid-taniltsuulj-ug-ekhiig-batalgaajuulj-ugukhiig-khusew">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/db61ed94499a9c67ab8329c505662c05.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/db61ed94499a9c67ab8329c505662c05.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/undsen-khuuliin-nemelt-uurchlultiig-erunkhiilugchid-taniltsuulj-ug-ekhiig-batalgaajuulj-ugukhiig-khusew">
Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг Ерөнхийлөгчид танилцуулж, уг эхийг баталгаажуулж өгөхийг хүсэв </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
11 сарын 18, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nhoa";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Өнгөрсөн долоо хоногт Үндсэн хуулинд нэмэлт, өөрчлөлт хийх төсөл өргөн баригдсан. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга Д.Тогтохсүрэнгийн өчигдөр мэдээлснээр Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудлаар ард нийтийн санал асуулга явуулж, ээлжит бус чуулганаар..." />
<meta name="keywords"
content="үндсэн хууль, үндсэнхууль" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Өнгөрсөн долоо хоногт Үндсэн хуулинд нэмэлт, өөрчлөлт хийх төсөл өргөн баригдсан. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга Д.Тогтохсүрэнгийн өчигдөр мэдээлснээр Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудлаар ард нийтийн санал асуулга явуулж, ээлжит бус чуулганаар..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/0ccdec7107416493f4c1bcf7f6adc685.jpg" />
<meta property="og:title"
content="УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/0ccdec7107416493f4c1bcf7f6adc685.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Өнгөрсөн долоо хоногт Үндсэн хуулинд нэмэлт, өөрчлөлт хийх төсөл өргөн баригдсан. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга Д.Тогтохсүрэнгийн өчигдөр мэдээлснээр Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудлаар ард нийтийн санал асуулга явуулж, ээлжит бус чуулганаар..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://www.peak.mn/files/profile/53d6ddb6e674f760a115e1eeab7d87ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author" class="uk-text-semi uk-link-text"></a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">06 сарын 12, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno&text=УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/0ccdec7107416493f4c1bcf7f6adc685.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/0ccdec7107416493f4c1bcf7f6adc685.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;"><em>Өнгөрсөн долоо хоногт Үндсэн хуулинд нэмэлт, өөрчлөлт хийх төсөл өргөн баригдсан. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга Д.Тогтохсүрэнгийн өчигдөр мэдээлснээр Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудлаар ард нийтийн санал асуулга явуулж, ээлжит бус чуулганаар хэлэлцэх юм байна. Тийм учраас Үндсэн хуулинд орж буй нэмэлт, өөрчлөлтүүдийн талаар уншигч та бүхэндээ мэдээлэл өгөх үүднээс судлаачдын байр суурийг цуврал байдлаар хүргэж байна. Ингээд хууль тогтоох болон гүйцэтгэх засаглалын чиглэлээр Үндсэн хуулинд ямар нэмэлт, өөрчлөлт орж байгаа талаарх улс төр судлаач, доктор Ц.Мөнхцэцэгийн нийтлэлийг толилуулж байна.</em></p></blockquote><p style="text-align: justify;">Монгол Улс ардчилсан нийгэмд шилжиж, 1992 онд Үндсэн хуулиа баталснаас хойш 27 жил өнгөрч улс төр, нийгэм, хүн ам зүй, эдийн засгийн гэх мэт олон хүчин зүйлс өөрчлөгдлөө. Үүнийг дагаад Үндсэн хуулийн зарим заалтуудыг өөрчлөх нь зүй ёсны зүйл болж байна. Тухайлбал, хууль тогтоох болон гүйцэтгэх засаглалын чадамжийг сайжруулах, төрийн тогтолцоон дахь хяналт-тэнцвэрийн механизмыг боловсронгуй болгох зэрэг асуудлыг Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулж байж шийдэхээс өөр аргагүй юм. Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах зүй ёсны үндэслэл байгаа тухай улс төр судлаачид, хуульчид зэрэг олон мэргэжилтэн, эрдэмтдийн удаа дараагийн судалгаа, дүгнэлтүүд гарсны зэрэгцээ сүүлийн гурван удаагийн УИХ дамжин Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудал яригдсан юм. Тухайлбал, Үндсэн хуулинд өөрчлөлт төслийг 2011, 2012, 2015 онуудад УИХ-д өргөн мэдүүлж байсан билээ.</p><p style="text-align: justify;">Энэ удаагийн УИХ-аар Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах ажлын хэсгийг 2016 онд УИХ-ын гишүүн Д.Лүндээжанцангаар ахлуулан байгуулсан билээ. Ажлын хэсгээс Үндсэн хуулинд оруулах нэмэлт өөрчлөлтийг дараах чиглэлээр хийхээр санал оруулсан байна. Үүнд:</p><ul><li style="text-align: justify;">Парламентын ардчиллын төлөвшлийг төгөлдөржүүлэх</li><li style="text-align: justify;">Гүйцэтгэх эрх мэдлийн тогтвортой байдлыг хангах</li><li style="text-align: justify;">Улсын Их Хурлын хяналтыг боловсронгуй болгох</li><li style="text-align: justify;">Шүүх эрх мэдлийн хариуцлага, хараат бус байдлыг хангах</li><li style="text-align: justify;">Нутгийн удирдлагын тогтолцоог боловсронгуй болгох</li></ul><p style="text-align: justify;"> Энэхүү нийтлэлд Монгол улсын Үндсэн хуулинд орж буй нэмэлт өөрчлөлтүүдээс УИХ болон Засгийн газрын үйл ажиллагаатай холбоотой голлох заалтуудыг олон нийтэд танилцуулах үүднээс авч үзлээ.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: center;"><strong>Дордуулсан долоон өөрчлөлтийг засна</strong></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;">Монгол улсын 1992 онд батлагдсан Үндсэн хуулинд 2000 онд УИХ-аас хоёр нэмэлт, таван өөрчлөлт хийсэн нь олон нийтэд “Дордуулсан долоон өөрчлөлт” гэж шүүмжлэгдэх болсон билээ. Тэгвэл энэ удаагийн <strong><em>Үндсэн хуулинд орж буй нэмэлт өөрчлөлтөөр энэхүү “Дордуулсан долоон өөрчлөлт”-ийг буцааж 1992 оны анхны заалтыг сэргээх юмуу засч сайжруулж байгаа юм.</em></strong> Тухайлбал, 1992 оны Үндсэн хуулийн 27.1-д “Улсын Их Хурлын ээлжит чуулган хагас жил тутам нэг удаа далан таваас доошгүй ажлын өдөр чуулна” хэмээн заасан байсныг 2000 оны нэмэлт, өөрчлөлтөөр “Улсын Их Хурлын ээлжит чуулган хагас жил тутам нэг удаа тавиас доошгүй ажлын өдөр чуулна” гэж өөрчилсөн нь парламентын тасралтгүй ажиллагааг хязгаарлан хууль тогтоох ажлын бүтээмжийг сулруулсан билээ. Тэгвэл энэ удаа 2000 оны өөрчлөлтийг буцааж УИХ-ын ээлжит чуулганы нэг удаагийн хуралдааны хугацааг 75-аас доошгүй ажлын өдөр болгохоор төсөлд заажээ.</p><p style="text-align: justify;">Мөн олон нийтийн дунд дээрх долоон өөрчлөлтийн хамгийн их шүүмжлэгддэг заалт болох Үндсэн хуулийн 29 дүгээр зүйлийн нэг дэх хэсэгт орсон өөрчлөлтөөр “УИХ-ын гишүүн Засгийн газрын гишүүн байх”-ыг зөвшөөрсөн явдлыг энэ удаа мөн буцааж “Улсын Их Хурлын гишүүн нь Үндсэн хуульд өөрөөр заагаагүй бол албан үүрэгт нь үл хамаарах ажил, албан тушаал хавсарч болохгүй” гэж оруулсан. ТүүнчлэнЗасгийн газрын гишүүн Улсын Их Хурлын гишүүнээр хавсран ажиллахыг хязгаарлаж “Ерөнхий сайд болон Засгийн газрын дөрвөөс илүүгүй гишүүн Улсын Их Хурлын гишүүний албан тушаалыг хавсарч болно” гэж оруулсан байна.</p><p style="text-align: justify;">2000 оны долоон өөрчлөлтийн нэг болох Үндсэн хуулийн 27 дугаар зүйлийн зургаа дахь хэсэгт оруулсан “УИХ-ын чуулганы болон Байнгын хорооны хуралдаан гишүүдийн олонхи нь хүрэлцэн ирснээр хүчинтэйд үзэж хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонхийн саналаар ихэнх асуудлыг илээр санал хурааж шийдэх” явдлыг энэ удаагийн өөрчлөлтөөр халж байгаа нь их ач холбогдолтой юм. Учир юу гэвэл дээрх заалтын дагуу УИХ-ын нийт гишүүдийн 39 хүрэлцэн ирснээс ирц бүрдэж, ердөө 20 гишүүний саналаар хууль батлах боломжтой болсон нь чанаргүй, тогтворгүй, үр нөлөөгүй хууль гарах сөрөг үр дагавар бий болсон билээ. Энэ байдал нь асуудлыг олонхиор шийдэх зарчмыг алдагдуулж, төлөөллийн үүрэг, ач холбогдлыг бууруулсан гэж судлаачид үздэг юм.Тэгвэл энэ заалтыг “Үндсэн хуульд өөрөөр заагаагүй бол хуулийг Улсын Их Хурлын нийт гишүүний олонхийн саналаар эцэслэн батална”гэж өөрчилж байгаа юм.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: center;"><strong>УИХ-ын зарим хэтийдсэн эрх мэдлийг хязгаарлаж, хариуцлагын өндөрсгөнө</strong></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;">Үе үеийн УИХ-ын үйл ажиллагааны нэгэн шүүмжлэл дагуулсан асуудал нь гишүүн бусдын өмнөөс санал өгөх, чуулганы хуралдааныг таслах явдал байсан. Өөрөөр хэлбэл дэг зөрчсөн гишүүдэд хүлээлгэх хариуцлага тодорхойгүй байсныг энэ удаагийн Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр засаж байна. Үндсэн хуулийн27.7-д “Улсын Их Хурлын гишүүн чуулганы болон Байнгын хорооны хуралдаанд биеэр оролцож санал өгнө. Улсын Их Хурлын гишүүн бусад гишүүнийг төлөөлж санал өгөхийг хориглоно”, 29.4-д “Улсын Их Хурлын гишүүн чуулганы болон Байнгын хорооны хуралдаанд хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр хүрэлцэн ирээгүй цагийн нийлбэр нь тухайн ээлжит чуулганы нийт хугацааны гуравны нэгээс хэтэрсэн бол Улсын Их Хурал түүнийг гишүүнээс нь эгүүлэн татна” гэсэн заалтуудыг шинээр оруулахаар саналд тусгасан байна. </p><p style="text-align: justify;"><strong><u>1992 оны Үндсэн хуулинд зайлшгүй нэмэлт оруулах нэг шаардлага нь УИХ-ын зарим эрх мэдэл хэтийдсэн байдгийг засах, тухайлбал УИХ-ын төсвийн талаарх бүрэн эрхийг хязгаарлах явдал.</u></strong> Учир юу гэвэл Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн төсвийг УИХ-ын гишүүд өөрсдийн үзэмж, тойргийн эрх ашгийн үүднээс асар их тарамдуулдаг, зардлыг ихээхэн нэмдэг явдал нь Монгол улсад тогтож үүнээс болж төсвийн сахилга бат алдагдах, тооцоо судалгаан дээр үндэслэсэн төрийн бодлого хэрэгжиж чадахгүй байдалд хүрсэн билээ. </p><p style="text-align: justify;">Тэгвэл дэлхийн улс орнуудад төсвийн сахилга баттай холбогдуулан төсөв батлах шатанд парламентын оролцоог багасгах явдал түгээмэл байна. Парламентын зүгээс төсвийг батлахад идэвхтэй оролцох нь төсвийн зарлагыг орлогоос давуулах, эдийн засгийн тооцоо судалгаагүй, улс төрийн амлалтад суурилсан буруу хуваарилалтыг бий болгох эрсдэлийг үүсгэдэг учраас улс орнуудын парламент Засгийн газраас мэдүүлсэн төсвийн төслийг огт өөрчлөхгүй буюу маш бага хэмжээний өөрчилж баталдаг эсвэл төсвийн зарлагын хэмжээ нэмэгдүүлэлгүйгээр зүйл заалт хооронд шилжүүлэх зэрэг зарим өөрчлөлт оруулах нь түгээмэл юм. </p><p style="text-align: justify;">Байдал ийм байгаа учаас Үндсэн хуулийн 25.1.7-д “Төрийн санхүү, зээл, албан татвар, мөнгөний бодлого, улсын эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн бодлого, үндсэн чиглэлийг тодорхойлж, Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөр, улсын төсөв, түүний гүйцэтгэлийн тайланг батлах. Улсын төсвийг хэлэлцэн батлахдаа Засгийн газрын зөвшөөрөлгүй зардлын шинэ төрөл үүсгэх, зарлага нэмэгдүүлэхийг хориглоно” гэсэн өөрчлөлт оруулж байгаа юм байна.</p><p style="text-align: justify;">Үндсэн хуулинд оруулж буй өөрчлөлтүүдээс нэгэн онцлох заалт нь УИХ-ын хариуцлагыг нэмэгдүүлэх үүднээс УИХ тарах механизмыг илүү тодорхой болгож 22.3-д “Улсын Их Хурлын анхдугаар чуулганы хуралдаан эхэлснээс дөчин тав хоногийн дотор, эсхүл Ерөнхий сайдыг шинээр томилох нөхцөл үүссэн өдрөөс хойш гучхоногийндотор Ерөнхий сайдыг томилоогүй бол Улсын Их Хурлыг тараах шийдвэрийг Ерөнхийлөгч гаргана, 22.4-дЭнэ зүйлийн 2, 3 дахь хэсэгт заасны дагуушийдвэр гаргаснаас хойш Улсын Их Хурал арав хоногийн дотор сонгуулийг товлон зарлах бөгөөд сонгуулийг жархоногийн дотор явуулна. Шинэ сонгогдсон гишүүд тангараг өргөтөл Улсын Их Хурал бүрэн эрхээ хадгална” гэсэн нэмэлт өөрчлөлтүүд юм. </p><p style="text-align: justify;">Дэлхийн улс орнуудын практикаас харахад парламентыг хариуцлагажуулах нэг үндсэн хэлбэр бол түүнийг тараах нөхцөлийг оновчтой зохицуулах явдал юм. “Парламентын засагтай улсад гүйцэтгэх эрх мэдлийн байгууллагатай харьцахад парламентад улстөрийн эрсдэл үүсгэх замаар парламент-засгийн газрын харилцаанд эрх мэдлийн хяналт-тэнцлийг хангах механизм түгээмэл байдаг билээ. Улс төрийн эрсдэлийн үндсэн хэлбэр бол парламентыг тараах явдал бөгөөд парламентыг тараах нь түүнд хүлээлгэж байгаа улстөрийн хариуцлага шинжтэй байдаг гэж судлаачид үздэг. </p><p style="text-align: justify;">УИХ Ерөнхий сайдад итгэл хүлээлгэхээс татгалзсан боловч 30 хоногт шинэ ерөнхий сайдыг томилж чадаагүй бол. Төслөөр Үндсэн хуулийн 44.1, 44.2-торуулах шинэ зохицуулалтаар улсын төсөв, бодлогын тодорхой асуудлаар Ерөнхий сайдад итгэл үзүүлэхээс УИХ татгалзсан бол Ерөнхий сайдыг огцорсонд тооцох ба УИХ 30 хоногийн дотор шинэ ерөнхий сайдыг томилох үүрэгтэй. Ийнхүү 30 хоногийн дотор томилж чадаагүй бол УИХ-ыг Ерөнхийлөгч тараах нөхцөл үүснэ. Уг нөхцөл нь Үндсэн хуулийн 22.3-т “...Ерөнхий сайдыг шинээр томилох нөхцөл үүссэн тохиолдолд 30хоногийндотор Ерөнхий сайдыг томилоогүй бол Улсын Их Хурлыг тараах шийдвэрийг Ерөнхийлөгч гаргана” гэж заах төслийн заалтад тулгуурлан хэрэгжих юм. Ерөнхий сайд өөрөө огцрох эрсдэлийг үүсгэж төсөв, бодлогын тодорхой асуудлаар өөрт нь итгэл хүлээлгэх тогтоолын төслийг оруулсаар байхад түүнийг нь батлахаас татгалзсан бол дараагийн Ерөнхий сайдыг 30 хоногийн дотор томилох болно. Ерөнхий сайдад итгэл үзүүлэхээс татгалзчихаад шинэ Ерөнхий сайдыг томилохгүй байна гэдэг бол тун хариуцлагагүй явдал учраас ийм нөхцөл үүссэнээр УИХ-ыг тараах зохицуулалтыг олон улсын сайн туршлагын дагуу тусгаж байна. </p><p style="text-align: justify;">Ийнхүү УИХ-ыг тараах заалтад Ерөнхий сайдыг томилох хугацааг өөрчилснөөр Засгийн газрын тогтвортой, тасралтгүй ажиллагааг хангах боломж бүрдэнэ. Ерөнхий сайдыг томилох асуудлыг шуурхай шийдвэрлэх УИХ-ын хариуцлагыг өндөржүүлэх эерэг үр дагавар авчирна. Парламентыг тараах зохицуулалтыг ийнхүү тодорхой, хатуу болгож байгаагаар төрийн эрх мэдлийн хуваарилалтыг тэнцвэржүүлэх бодит механизм болох юм.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: center;"><strong>Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангаж, хариуцлагын механизмыг </strong><strong>тодорхой болгоно</strong></p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;">Үндсэн хуулинд засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах, засгийн газрын хариуцлагыг нэмэх чиглэлээр хэд хэдэн өөрчлөлт оруулах гэж байгаагийн нэг нь Ерөнхий сайд засгийн газрын гишүүдээ УИХ-аас хамаарахгүй өөрөө томилдог байх явдал юм. Үүнийг Үндсэн хуулийн 39.3-д “Монгол Улсын Ерөнхий сайд Засгийн газрын бүтэц, бүрэлдэхүүн, түүнд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөн Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлнэ. Ерөнхий сайд энэ асуудлыг Ерөнхийлөгчтэй долоо хоногийн дотор зөвшилцөж чадаагүй бол Улсын Их Хуралд өөрөө өргөн мэдүүлнэ” гэж томьёолсон юм. </p><p style="text-align: justify;">1992 оны Үндсэн хуулиар Засгийн газрын гишүүнийг УИХ-аас нэг бүрчлэн томилдог болсон нь Монгол Улсын төрийн байгуулал, улс төрийн амьдралд сөрөг нөлөө үзүүлж байгааг улс төрчид төдийгүй судлаач, эрдэмтэд эрс шүүмжилж ирсэн. УИХ-аас Засгийн газрын сайд нэг бүрийг томилдог нь эрх мэдлийн хяналт-тэнцлийг алдагдуулаад зогсохгүй УИХ-ын “ард түмний төлөөллийн байгууллага байх амин сүнсийг устгаж, олигархийг төрүүлдэг үүр уурхай болсон” гэж профессор Н.Лүндэндорж үзсэн байдаг. Засгийн газрыг бүрдүүлэхэд сонгуульд ялсан намын голлох лидерүүд ордог ч тухайн нам доторх бүлэг, фракцуудын эрх ашгийн үүднээс сайд нарыг хуваарилах, олон нийтийн ярьдгаар “бялуу хуваах” тохироо хийгддэгээс болж тухайн кабинет нэгдмэл бодлоготой байж чадахгүй, Ерөнхий сайдын бодлогыг эсэргүүцэх явдал ч гарч байсан.</p><p style="text-align: justify;"><strong><u>Гүйцэтгэх засаглалын тогтвортой байдлыг хангах, хариуцлагыг нэмэгдүүлэх чиглэлд орж буй дараагийн нэг өөрчлөлт нь дэлхий дахинд консруктив механизм гэж нэрлэдэг Ерөнхий сайдыг огцруулахын тулд дараагийн Ерөнхий сайд хэн болохыг нэр дурьдсан байх заалтыг оруулж байгаа явдал.</u></strong> Үүнийг 43.1-д Улсын Их Хурлын гишүүдийн дөрөвний нэгээс доошгүй нь Ерөнхий сайдыг огцруулж, шинэ Ерөнхий сайдыг томилох тухай саналыг хамтад ньалбан ёсоор тавибал Улсын Их Хурал гурав хоногийн дараа хэлэлцэж эхлэн арав хоногийн дотор шийдвэрлэнэ. Улсын Их Хурлын нийт гишүүний олонхи уг саналыг дэмжсэн бол шинэ Ерөнхий сайдыг томилох, өмнөх Ерөнхий сайдыг огцруулах тухай Улсын Их Хурлын тогтоол батлагдсанд тооцно” гэсэн заалт юм. </p><p style="text-align: justify;">Дэлхийн улсуудынхтай харьцуулахад Монгол улсын гүйцэтгэх засаглал маш тогтворгүй байна. Үүний гол шалтгаан бол парламентын зүгээс Засгийн газрыг огцруулах нь хялбар байдаг явдал юм. 1992 оноос хойш нийт 14 Засгийн газар байгуулагдсанаас хоёрхон засгийн газар буюу П.Жасрай, Н.Энхбаяр нарын Засгийн газар л бүрэн эрхийн хугацаагаа дуусгаж бусад нь хугацаанаасаа өмнө огцорсон байдаг. Өөрөөр хэлбэл гүйцэтгэх засаглалын тогтворт байдлын үзүүлэлт тааруу байна.</p><p style="text-align: justify;">Энэ нь Монгол Улсын Үндсэн хуулин дахь засгийн газрыг огцруулах тухай тодорхой заалтуудтай шууд холбоотой. Тухайлбал, Үндсэн хуулийн 43.4 дэх хэсгийн “Улсын Их Хурлын гишүүдийн дөрөвний нэгээс доошгүй нь Засгийн газрыг огцруулах тухай саналыг албан ёсоор тавибал Улсын Их Хурал хэлэлцэн шийдвэрлэнэ” гэсэн заалт нь УИХ дахь намууд дараагийн Ерөнхий сайдад нэр дэвшигчийг зөвшилцөж амжилгүй одоогийн Ерөнхий сайдыг огцруулах боломжийг өгч байгаагаас засгийн газрыг маш амархан огцруулахад хүргэж байгаа юм.</p><p style="text-align: justify;">Тийм учраас Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангахын тулд конструктив механизмыг Үндсэн хуулинд суулгаснаар төрийн бодлого боловсруулах чадавхийг сайжруулах, гүйцэтгэх засаглалын үр ашигт байдлыг нэмэгдүүлэх боломжтой болно. </p><p style="text-align: center;"><br></p><p style="text-align: center;"><strong>Улс төрийн намууд өөрт ашигтай байдлаар сонгуулийн хуулийг өөрчилдөг явдлыг хална</strong></p><p style="text-align: center;"><br></p><p style="text-align: justify;"> Ардчилсан сонгуулийн зарчмыг хэрэгжүүлэх, улс төрийн намуудад өрсөлдөөний тэгш боломжийг өгөх үүднээс УИХ-ын ээлжит сонгууль явуулахын өмнөх нэг жилийн дотор Улсын Их Хурлын сонгуулийн тухай хууль батлах, түүнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахыг хориглосон заалтыг энэ удаагийн Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр оруулж байна. </p><p style="text-align: justify;"> Сонгуулийн хууль нь тогтвортой байснаар улс төрийн намууд, нэр дэвшичдэд сонгуульд хэрхэн оролцох вэ гэдгээ шийдвэрлэж, төлөвлөж, хэрэгжүүлэх, иргэд сонгуулийн үед ямар бодлогыг, хэнийг, ямар намыг яагаад дэмжих вэ гэдгээ эртнээс бодож, шийдвэрлэх боломж олгодог юм. Гэтэл, сүүлийн 7 удаагийн УИХ-ын сонгууль бүрийн өмнөх 2-6 сард сонгуулийн хуулийг шинэчлэн найруулах буюу нэмэлт, өөрчлөх оруулах явдал гарч ирсэн нь иргэдийн сонгох, сонгогдох эрхээ бодитой, үр нөлөөтэй хэрэгжүүлэхэд саад болж байгаа юм. Олон улсын экспертүүд Монгол мэтийн шинэ ардчиллын улсуудад сонгуулийн системийг солихгүй байх нь чухал гэж зөвлөдөг. <em><u>Тогтвортой урт хугацаанд үйлчилж чадах сонгуулийн системтэй байх нь төр засгийн легитимт шинжийг бэхжүүлж, ардчилалд сайнаар нөлөөлдөг гэдэг нь дарангуйллаас ардчилалд шилжиж буй дэлхийн олон улсын практикаас харагддаг юм. </u></em></p><p style="text-align: justify;">Тийм учраас Үндсэн хуулийн 21.4-д ”Улсын Их Хурлын сонгуулийн тогтолцоо, журмыг хуулиар тогтооно. Улсын Их Хурлын сонгуульд нам, эсхүл иргэн бие даан нэр дэвшүүлж оролцоно. Улсын Их Хурлын ээлжит сонгууль явуулахын өмнөх нэг жилийн дотор Улсын Их Хурлын сонгуулийн тухай хууль батлах, түүнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахыг хориглоно” гэсэн заалт оруулж байгаа юм.</p><p style="text-align: justify;"> Үндсэн хуулинд дээрх нэмэлт өөрчлөлтүүдийг хийснээр Монгол улс дахь ардчиллын үйл явц, парламентын засаглалын төлөвшилтөд ихээхэн эерэг нөлөө авчрах боломжтой.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><br></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/үндсэн хууль" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">үндсэн хууль</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/үндсэнхууль" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">үндсэнхууль</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno&text=УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/uikh-iin-khariutslagiig-undursguj-zasgiin-gazriin-togtwort-baidliig-khangakh-chigleleer-uurchlultuud-orno"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(1) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776313705.6733"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '22906';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '1a664e499dcdc0ad71d920d76c825470b44585e1e47bc27850e64d4f6840f17e2171b6e322f321edfbcc2a65538b903fe687da01b2ae3b21b91db52a11787d4a');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '1a664e499dcdc0ad71d920d76c825470b44585e1e47bc27850e64d4f6840f17e2171b6e322f321edfbcc2a65538b903fe687da01b2ae3b21b91db52a11787d4a');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '1a664e499dcdc0ad71d920d76c825470b44585e1e47bc27850e64d4f6840f17e2171b6e322f321edfbcc2a65538b903fe687da01b2ae3b21b91db52a11787d4a');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/undsen-khuulid-oruulsan-nemelt-uurchlultud-khuuli-togtoomjiig-niitsuulne">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2b0ddcf8ecc7cebf33ef656a6e1eaf78.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2b0ddcf8ecc7cebf33ef656a6e1eaf78.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/undsen-khuulid-oruulsan-nemelt-uurchlultud-khuuli-togtoomjiig-niitsuulne">
Үндсэн хуульд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтөд хууль тогтоомжийг нийцүүлнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
01 сарын 03, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ard-niitiin-sanal-asuulgiig-uls-oron-dayaar-yawuulakhaar-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bf94d99134010701971ae2215f7575a4.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bf94d99134010701971ae2215f7575a4.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ard-niitiin-sanal-asuulgiig-uls-oron-dayaar-yawuulakhaar-bolloo">
Ард нийтийн санал асуулгыг улс орон даяар явуулахаар боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
09 сарын 12, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/duriankhai-mongolchuud-niigmiin-setgelgeenii-khuwisgaliig-khiikh-ni-tengeriin-tsag-iin-tokhiol-met-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f458d390be838e95754076d140632c23.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f458d390be838e95754076d140632c23.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/duriankhai-mongolchuud-niigmiin-setgelgeenii-khuwisgaliig-khiikh-ni-tengeriin-tsag-iin-tokhiol-met-bolloo">
Д.Урианхай: Монголчууд нийгмийн сэтгэлгээний хувьсгалыг хийх нь “Тэнгэрийн цаг”- ийн тохиол мэт боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
01 сарын 13, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/uikh-iin-chuulganii-degiin-tukhai-khuuliig-undsen-khuulitai-niitsuulne">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/85b49759be287115e177e39c6f022b2b.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/85b49759be287115e177e39c6f022b2b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/uikh-iin-chuulganii-degiin-tukhai-khuuliig-undsen-khuulitai-niitsuulne">
УИХ-ын чуулганы дэгийн тухай хуулийг Үндсэн хуультай нийцүүлнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
04 сарын 27, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/undsen-khuuliin-nemelt-uurchlultiig-erunkhiilugchid-taniltsuulj-ug-ekhiig-batalgaajuulj-ugukhiig-khusew">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/db61ed94499a9c67ab8329c505662c05.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/db61ed94499a9c67ab8329c505662c05.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/undsen-khuuliin-nemelt-uurchlultiig-erunkhiilugchid-taniltsuulj-ug-ekhiig-batalgaajuulj-ugukhiig-khusew">
Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг Ерөнхийлөгчид танилцуулж, уг эхийг баталгаажуулж өгөхийг хүсэв </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
11 сарын 18, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nhoa";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => '1a664e499dcdc0ad71d920d76c825470b44585e1e47bc27850e64d4f6840f17e2171b6e322f321edfbcc2a65538b903fe687da01b2ae3b21b91db52a11787d4a',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.MWVhOWFmMWZlNTJiZmYwOGM0MGUwYWMxOWEyMDE0ZWYzMDI4ZmRjYWNiNGJiODcyODFkZjUxNGQwODFlNWM3MIvRGBTtC+gHWSezzWXh5CwTg+xhhzxpRjh0rlRZhp4K',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1778905705',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.MmQ4Y2Y0NDIzY2FiMzAxNDk5ODU3NmJmMjQ4MzI1MmZkNTEwNTU5Y2ZjZjMxMjk5NzcwNjZhZjIzOGJjYmFhYgid2MFQf0tf3ARBxjLpwN9hHFOGZgsfoGWFhDehYPvluq0XOxZwJ+Mk+R7GZmUBu/7soQJuofcIQKiLGoo9sVQ=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1778905705',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = '1a664e499dcdc0ad71d920d76c825470b44585e1e47bc27850e64d4f6840f17e2171b6e322f321edfbcc2a65538b903fe687da01b2ae3b21b91db52a11787d4a'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.MWVhOWFmMWZlNTJiZmYwOGM0MGUwYWMxOWEyMDE0ZWYzMDI4ZmRjYWNiNGJiODcyODFkZjUxNGQwODFlNWM3MIvRGBTtC+gHWSezzWXh5CwTg+xhhzxpRjh0rlRZhp4K'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1778905705'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.MmQ4Y2Y0NDIzY2FiMzAxNDk5ODU3NmJmMjQ4MzI1MmZkNTEwNTU5Y2ZjZjMxMjk5NzcwNjZhZjIzOGJjYmFhYgid2MFQf0tf3ARBxjLpwN9hHFOGZgsfoGWFhDehYPvluq0XOxZwJ+Mk+R7GZmUBu/7soQJuofcIQKiLGoo9sVQ='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1778905705'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно | Peak News
УИХ-ын хариуцлагыг өндөрсгөж, Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах чиглэлээр өөрчлөлтүүд орно
06 сарын 12, 2019
Өнгөрсөн долоо хоногт Үндсэн хуулинд нэмэлт, өөрчлөлт хийх төсөл өргөн баригдсан. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга Д.Тогтохсүрэнгийн өчигдөр мэдээлснээр Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудлаар ард нийтийн санал асуулга явуулж, ээлжит бус чуулганаар хэлэлцэх юм байна. Тийм учраас Үндсэн хуулинд орж буй нэмэлт, өөрчлөлтүүдийн талаар уншигч та бүхэндээ мэдээлэл өгөх үүднээс судлаачдын байр суурийг цуврал байдлаар хүргэж байна. Ингээд хууль тогтоох болон гүйцэтгэх засаглалын чиглэлээр Үндсэн хуулинд ямар нэмэлт, өөрчлөлт орж байгаа талаарх улс төр судлаач, доктор Ц.Мөнхцэцэгийн нийтлэлийг толилуулж байна.
Монгол Улс ардчилсан нийгэмд шилжиж, 1992 онд Үндсэн хуулиа баталснаас хойш 27 жил өнгөрч улс төр, нийгэм, хүн ам зүй, эдийн засгийн гэх мэт олон хүчин зүйлс өөрчлөгдлөө. Үүнийг дагаад Үндсэн хуулийн зарим заалтуудыг өөрчлөх нь зүй ёсны зүйл болж байна. Тухайлбал, хууль тогтоох болон гүйцэтгэх засаглалын чадамжийг сайжруулах, төрийн тогтолцоон дахь хяналт-тэнцвэрийн механизмыг боловсронгуй болгох зэрэг асуудлыг Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулж байж шийдэхээс өөр аргагүй юм. Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах зүй ёсны үндэслэл байгаа тухай улс төр судлаачид, хуульчид зэрэг олон мэргэжилтэн, эрдэмтдийн удаа дараагийн судалгаа, дүгнэлтүүд гарсны зэрэгцээ сүүлийн гурван удаагийн УИХ дамжин Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах асуудал яригдсан юм. Тухайлбал, Үндсэн хуулинд өөрчлөлт төслийг 2011, 2012, 2015 онуудад УИХ-д өргөн мэдүүлж байсан билээ.
Энэ удаагийн УИХ-аар Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах ажлын хэсгийг 2016 онд УИХ-ын гишүүн Д.Лүндээжанцангаар ахлуулан байгуулсан билээ. Ажлын хэсгээс Үндсэн хуулинд оруулах нэмэлт өөрчлөлтийг дараах чиглэлээр хийхээр санал оруулсан байна. Үүнд:
Парламентын ардчиллын төлөвшлийг төгөлдөржүүлэх Гүйцэтгэх эрх мэдлийн тогтвортой байдлыг хангах Улсын Их Хурлын хяналтыг боловсронгуй болгох Шүүх эрх мэдлийн хариуцлага, хараат бус байдлыг хангах Нутгийн удирдлагын тогтолцоог боловсронгуй болгох Энэхүү нийтлэлд Монгол улсын Үндсэн хуулинд орж буй нэмэлт өөрчлөлтүүдээс УИХ болон Засгийн газрын үйл ажиллагаатай холбоотой голлох заалтуудыг олон нийтэд танилцуулах үүднээс авч үзлээ.
Дордуулсан долоон өөрчлөлтийг засна
Монгол улсын 1992 онд батлагдсан Үндсэн хуулинд 2000 онд УИХ-аас хоёр нэмэлт, таван өөрчлөлт хийсэн нь олон нийтэд “Дордуулсан долоон өөрчлөлт” гэж шүүмжлэгдэх болсон билээ. Тэгвэл энэ удаагийн Үндсэн хуулинд орж буй нэмэлт өөрчлөлтөөр энэхүү “Дордуулсан долоон өөрчлөлт”-ийг буцааж 1992 оны анхны заалтыг сэргээх юмуу засч сайжруулж байгаа юм.
Мөн олон нийтийн дунд дээрх долоон өөрчлөлтийн хамгийн их шүүмжлэгддэг заалт болох Үндсэн хуулийн 29 дүгээр зүйлийн нэг дэх хэсэгт орсон өөрчлөлтөөр “УИХ-ын гишүүн Засгийн газрын гишүүн байх”-ыг зөвшөөрсөн явдлыг энэ удаа мөн буцааж “Улсын Их Хурлын гишүүн нь Үндсэн хуульд өөрөөр заагаагүй бол албан үүрэгт нь үл хамаарах ажил, албан тушаал хавсарч болохгүй” гэж оруулсан. ТүүнчлэнЗасгийн газрын гишүүн Улсын Их Хурлын гишүүнээр хавсран ажиллахыг хязгаарлаж “Ерөнхий сайд болон Засгийн газрын дөрвөөс илүүгүй гишүүн Улсын Их Хурлын гишүүний албан тушаалыг хавсарч болно” гэж оруулсан байна.
2000 оны долоон өөрчлөлтийн нэг болох Үндсэн хуулийн 27 дугаар зүйлийн зургаа дахь хэсэгт оруулсан “УИХ-ын чуулганы болон Байнгын хорооны хуралдаан гишүүдийн олонхи нь хүрэлцэн ирснээр хүчинтэйд үзэж хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонхийн саналаар ихэнх асуудлыг илээр санал хурааж шийдэх” явдлыг энэ удаагийн өөрчлөлтөөр халж байгаа нь их ач холбогдолтой юм. Учир юу гэвэл дээрх заалтын дагуу УИХ-ын нийт гишүүдийн 39 хүрэлцэн ирснээс ирц бүрдэж, ердөө 20 гишүүний саналаар хууль батлах боломжтой болсон нь чанаргүй, тогтворгүй, үр нөлөөгүй хууль гарах сөрөг үр дагавар бий болсон билээ. Энэ байдал нь асуудлыг олонхиор шийдэх зарчмыг алдагдуулж, төлөөллийн үүрэг, ач холбогдлыг бууруулсан гэж судлаачид үздэг юм.Тэгвэл энэ заалтыг “Үндсэн хуульд өөрөөр заагаагүй бол хуулийг Улсын Их Хурлын нийт гишүүний олонхийн саналаар эцэслэн батална”гэж өөрчилж байгаа юм.
УИХ-ын зарим хэтийдсэн эрх мэдлийг хязгаарлаж, хариуцлагын өндөрсгөнө
Үе үеийн УИХ-ын үйл ажиллагааны нэгэн шүүмжлэл дагуулсан асуудал нь гишүүн бусдын өмнөөс санал өгөх, чуулганы хуралдааныг таслах явдал байсан. Өөрөөр хэлбэл дэг зөрчсөн гишүүдэд хүлээлгэх хариуцлага тодорхойгүй байсныг энэ удаагийн Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр засаж байна. Үндсэн хуулийн27.7-д “Улсын Их Хурлын гишүүн чуулганы болон Байнгын хорооны хуралдаанд биеэр оролцож санал өгнө. Улсын Их Хурлын гишүүн бусад гишүүнийг төлөөлж санал өгөхийг хориглоно”, 29.4-д “Улсын Их Хурлын гишүүн чуулганы болон Байнгын хорооны хуралдаанд хүндэтгэн үзэх шалтгаангүйгээр хүрэлцэн ирээгүй цагийн нийлбэр нь тухайн ээлжит чуулганы нийт хугацааны гуравны нэгээс хэтэрсэн бол Улсын Их Хурал түүнийг гишүүнээс нь эгүүлэн татна” гэсэн заалтуудыг шинээр оруулахаар саналд тусгасан байна.
1992 оны Үндсэн хуулинд зайлшгүй нэмэлт оруулах нэг шаардлага нь УИХ-ын зарим эрх мэдэл хэтийдсэн байдгийг засах, тухайлбал УИХ-ын төсвийн талаарх бүрэн эрхийг хязгаарлах явдал.
Тэгвэл дэлхийн улс орнуудад төсвийн сахилга баттай холбогдуулан төсөв батлах шатанд парламентын оролцоог багасгах явдал түгээмэл байна. Парламентын зүгээс төсвийг батлахад идэвхтэй оролцох нь төсвийн зарлагыг орлогоос давуулах, эдийн засгийн тооцоо судалгаагүй, улс төрийн амлалтад суурилсан буруу хуваарилалтыг бий болгох эрсдэлийг үүсгэдэг учраас улс орнуудын парламент Засгийн газраас мэдүүлсэн төсвийн төслийг огт өөрчлөхгүй буюу маш бага хэмжээний өөрчилж баталдаг эсвэл төсвийн зарлагын хэмжээ нэмэгдүүлэлгүйгээр зүйл заалт хооронд шилжүүлэх зэрэг зарим өөрчлөлт оруулах нь түгээмэл юм.
Байдал ийм байгаа учаас Үндсэн хуулийн 25.1.7-д “Төрийн санхүү, зээл, албан татвар, мөнгөний бодлого, улсын эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн бодлого, үндсэн чиглэлийг тодорхойлж, Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөр, улсын төсөв, түүний гүйцэтгэлийн тайланг батлах. Улсын төсвийг хэлэлцэн батлахдаа Засгийн газрын зөвшөөрөлгүй зардлын шинэ төрөл үүсгэх, зарлага нэмэгдүүлэхийг хориглоно” гэсэн өөрчлөлт оруулж байгаа юм байна.
Үндсэн хуулинд оруулж буй өөрчлөлтүүдээс нэгэн онцлох заалт нь УИХ-ын хариуцлагыг нэмэгдүүлэх үүднээс УИХ тарах механизмыг илүү тодорхой болгож 22.3-д “Улсын Их Хурлын анхдугаар чуулганы хуралдаан эхэлснээс дөчин тав хоногийн дотор, эсхүл Ерөнхий сайдыг шинээр томилох нөхцөл үүссэн өдрөөс хойш гучхоногийндотор Ерөнхий сайдыг томилоогүй бол Улсын Их Хурлыг тараах шийдвэрийг Ерөнхийлөгч гаргана, 22.4-дЭнэ зүйлийн 2, 3 дахь хэсэгт заасны дагуушийдвэр гаргаснаас хойш Улсын Их Хурал арав хоногийн дотор сонгуулийг товлон зарлах бөгөөд сонгуулийг жархоногийн дотор явуулна. Шинэ сонгогдсон гишүүд тангараг өргөтөл Улсын Их Хурал бүрэн эрхээ хадгална” гэсэн нэмэлт өөрчлөлтүүд юм.
Дэлхийн улс орнуудын практикаас харахад парламентыг хариуцлагажуулах нэг үндсэн хэлбэр бол түүнийг тараах нөхцөлийг оновчтой зохицуулах явдал юм. “Парламентын засагтай улсад гүйцэтгэх эрх мэдлийн байгууллагатай харьцахад парламентад улстөрийн эрсдэл үүсгэх замаар парламент-засгийн газрын харилцаанд эрх мэдлийн хяналт-тэнцлийг хангах механизм түгээмэл байдаг билээ. Улс төрийн эрсдэлийн үндсэн хэлбэр бол парламентыг тараах явдал бөгөөд парламентыг тараах нь түүнд хүлээлгэж байгаа улстөрийн хариуцлага шинжтэй байдаг гэж судлаачид үздэг.
УИХ Ерөнхий сайдад итгэл хүлээлгэхээс татгалзсан боловч 30 хоногт шинэ ерөнхий сайдыг томилж чадаагүй бол. Төслөөр Үндсэн хуулийн 44.1, 44.2-торуулах шинэ зохицуулалтаар улсын төсөв, бодлогын тодорхой асуудлаар Ерөнхий сайдад итгэл үзүүлэхээс УИХ татгалзсан бол Ерөнхий сайдыг огцорсонд тооцох ба УИХ 30 хоногийн дотор шинэ ерөнхий сайдыг томилох үүрэгтэй. Ийнхүү 30 хоногийн дотор томилж чадаагүй бол УИХ-ыг Ерөнхийлөгч тараах нөхцөл үүснэ. Уг нөхцөл нь Үндсэн хуулийн 22.3-т “...Ерөнхий сайдыг шинээр томилох нөхцөл үүссэн тохиолдолд 30хоногийндотор Ерөнхий сайдыг томилоогүй бол Улсын Их Хурлыг тараах шийдвэрийг Ерөнхийлөгч гаргана” гэж заах төслийн заалтад тулгуурлан хэрэгжих юм. Ерөнхий сайд өөрөө огцрох эрсдэлийг үүсгэж төсөв, бодлогын тодорхой асуудлаар өөрт нь итгэл хүлээлгэх тогтоолын төслийг оруулсаар байхад түүнийг нь батлахаас татгалзсан бол дараагийн Ерөнхий сайдыг 30 хоногийн дотор томилох болно. Ерөнхий сайдад итгэл үзүүлэхээс татгалзчихаад шинэ Ерөнхий сайдыг томилохгүй байна гэдэг бол тун хариуцлагагүй явдал учраас ийм нөхцөл үүссэнээр УИХ-ыг тараах зохицуулалтыг олон улсын сайн туршлагын дагуу тусгаж байна.
Ийнхүү УИХ-ыг тараах заалтад Ерөнхий сайдыг томилох хугацааг өөрчилснөөр Засгийн газрын тогтвортой, тасралтгүй ажиллагааг хангах боломж бүрдэнэ. Ерөнхий сайдыг томилох асуудлыг шуурхай шийдвэрлэх УИХ-ын хариуцлагыг өндөржүүлэх эерэг үр дагавар авчирна. Парламентыг тараах зохицуулалтыг ийнхүү тодорхой, хатуу болгож байгаагаар төрийн эрх мэдлийн хуваарилалтыг тэнцвэржүүлэх бодит механизм болох юм.
Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангаж, хариуцлагын механизмыг тодорхой болгоно
Үндсэн хуулинд засгийн газрын тогтворт байдлыг хангах, засгийн газрын хариуцлагыг нэмэх чиглэлээр хэд хэдэн өөрчлөлт оруулах гэж байгаагийн нэг нь Ерөнхий сайд засгийн газрын гишүүдээ УИХ-аас хамаарахгүй өөрөө томилдог байх явдал юм. Үүнийг Үндсэн хуулийн 39.3-д “Монгол Улсын Ерөнхий сайд Засгийн газрын бүтэц, бүрэлдэхүүн, түүнд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөн Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлнэ. Ерөнхий сайд энэ асуудлыг Ерөнхийлөгчтэй долоо хоногийн дотор зөвшилцөж чадаагүй бол Улсын Их Хуралд өөрөө өргөн мэдүүлнэ” гэж томьёолсон юм.
1992 оны Үндсэн хуулиар Засгийн газрын гишүүнийг УИХ-аас нэг бүрчлэн томилдог болсон нь Монгол Улсын төрийн байгуулал, улс төрийн амьдралд сөрөг нөлөө үзүүлж байгааг улс төрчид төдийгүй судлаач, эрдэмтэд эрс шүүмжилж ирсэн. УИХ-аас Засгийн газрын сайд нэг бүрийг томилдог нь эрх мэдлийн хяналт-тэнцлийг алдагдуулаад зогсохгүй УИХ-ын “ард түмний төлөөллийн байгууллага байх амин сүнсийг устгаж, олигархийг төрүүлдэг үүр уурхай болсон” гэж профессор Н.Лүндэндорж үзсэн байдаг. Засгийн газрыг бүрдүүлэхэд сонгуульд ялсан намын голлох лидерүүд ордог ч тухайн нам доторх бүлэг, фракцуудын эрх ашгийн үүднээс сайд нарыг хуваарилах, олон нийтийн ярьдгаар “бялуу хуваах” тохироо хийгддэгээс болж тухайн кабинет нэгдмэл бодлоготой байж чадахгүй, Ерөнхий сайдын бодлогыг эсэргүүцэх явдал ч гарч байсан.
Гүйцэтгэх засаглалын тогтвортой байдлыг хангах, хариуцлагыг нэмэгдүүлэх чиглэлд орж буй дараагийн нэг өөрчлөлт нь дэлхий дахинд консруктив механизм гэж нэрлэдэг Ерөнхий сайдыг огцруулахын тулд дараагийн Ерөнхий сайд хэн болохыг нэр дурьдсан байх заалтыг оруулж байгаа явдал.
Дэлхийн улсуудынхтай харьцуулахад Монгол улсын гүйцэтгэх засаглал маш тогтворгүй байна. Үүний гол шалтгаан бол парламентын зүгээс Засгийн газрыг огцруулах нь хялбар байдаг явдал юм. 1992 оноос хойш нийт 14 Засгийн газар байгуулагдсанаас хоёрхон засгийн газар буюу П.Жасрай, Н.Энхбаяр нарын Засгийн газар л бүрэн эрхийн хугацаагаа дуусгаж бусад нь хугацаанаасаа өмнө огцорсон байдаг. Өөрөөр хэлбэл гүйцэтгэх засаглалын тогтворт байдлын үзүүлэлт тааруу байна.
Энэ нь Монгол Улсын Үндсэн хуулин дахь засгийн газрыг огцруулах тухай тодорхой заалтуудтай шууд холбоотой. Тухайлбал, Үндсэн хуулийн 43.4 дэх хэсгийн “Улсын Их Хурлын гишүүдийн дөрөвний нэгээс доошгүй нь Засгийн газрыг огцруулах тухай саналыг албан ёсоор тавибал Улсын Их Хурал хэлэлцэн шийдвэрлэнэ” гэсэн заалт нь УИХ дахь намууд дараагийн Ерөнхий сайдад нэр дэвшигчийг зөвшилцөж амжилгүй одоогийн Ерөнхий сайдыг огцруулах боломжийг өгч байгаагаас засгийн газрыг маш амархан огцруулахад хүргэж байгаа юм.
Тийм учраас Засгийн газрын тогтворт байдлыг хангахын тулд конструктив механизмыг Үндсэн хуулинд суулгаснаар төрийн бодлого боловсруулах чадавхийг сайжруулах, гүйцэтгэх засаглалын үр ашигт байдлыг нэмэгдүүлэх боломжтой болно.
Улс төрийн намууд өөрт ашигтай байдлаар сонгуулийн хуулийг өөрчилдөг явдлыг хална
Ардчилсан сонгуулийн зарчмыг хэрэгжүүлэх, улс төрийн намуудад өрсөлдөөний тэгш боломжийг өгөх үүднээс УИХ-ын ээлжит сонгууль явуулахын өмнөх нэг жилийн дотор Улсын Их Хурлын сонгуулийн тухай хууль батлах, түүнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахыг хориглосон заалтыг энэ удаагийн Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр оруулж байна.
Сонгуулийн хууль нь тогтвортой байснаар улс төрийн намууд, нэр дэвшичдэд сонгуульд хэрхэн оролцох вэ гэдгээ шийдвэрлэж, төлөвлөж, хэрэгжүүлэх, иргэд сонгуулийн үед ямар бодлогыг, хэнийг, ямар намыг яагаад дэмжих вэ гэдгээ эртнээс бодож, шийдвэрлэх боломж олгодог юм. Гэтэл, сүүлийн 7 удаагийн УИХ-ын сонгууль бүрийн өмнөх 2-6 сард сонгуулийн хуулийг шинэчлэн найруулах буюу нэмэлт, өөрчлөх оруулах явдал гарч ирсэн нь иргэдийн сонгох, сонгогдох эрхээ бодитой, үр нөлөөтэй хэрэгжүүлэхэд саад болж байгаа юм. Олон улсын экспертүүд Монгол мэтийн шинэ ардчиллын улсуудад сонгуулийн системийг солихгүй байх нь чухал гэж зөвлөдөг. Тогтвортой урт хугацаанд үйлчилж чадах сонгуулийн системтэй байх нь төр засгийн легитимт шинжийг бэхжүүлж, ардчилалд сайнаар нөлөөлдөг гэдэг нь дарангуйллаас ардчилалд шилжиж буй дэлхийн олон улсын практикаас харагддаг юм.
Тийм учраас Үндсэн хуулийн 21.4-д ”Улсын Их Хурлын сонгуулийн тогтолцоо, журмыг хуулиар тогтооно. Улсын Их Хурлын сонгуульд нам, эсхүл иргэн бие даан нэр дэвшүүлж оролцоно. Улсын Их Хурлын ээлжит сонгууль явуулахын өмнөх нэг жилийн дотор Улсын Их Хурлын сонгуулийн тухай хууль батлах, түүнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахыг хориглоно” гэсэн заалт оруулж байгаа юм.
Үндсэн хуулинд дээрх нэмэлт өөрчлөлтүүдийг хийснээр Монгол улс дахь ардчиллын үйл явц, парламентын засаглалын төлөвшилтөд ихээхэн эерэг нөлөө авчрах боломжтой.
Сэтгэгдэл бичих (1)
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.