Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Жил бүрийн наадмаар “Увс нуур” дуугаа дуулна гэж сошиалд мэтгэлцэж, инээд наргиа хийдэг уламжлал тогтсоор, манай, танай бөх тэглээ, ингэлээ гэж итэр, татар гилдсээр цөөнгүй жилийг угтаж, үдлээ, монголчууд бид. Өнөө жил цань гагц аймаг 100 жилээн..." />
<meta name="keywords"
content="монгол угсаатан, увс, ястан" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Жил бүрийн наадмаар “Увс нуур” дуугаа дуулна гэж сошиалд мэтгэлцэж, инээд наргиа хийдэг уламжлал тогтсоор, манай, танай бөх тэглээ, ингэлээ гэж итэр, татар гилдсээр цөөнгүй жилийг угтаж, үдлээ, монголчууд бид. Өнөө жил цань гагц аймаг 100 жилээн..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/226719a4210d2b8cfb64af2ca6a3e734.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/226719a4210d2b8cfb64af2ca6a3e734.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Жил бүрийн наадмаар “Увс нуур” дуугаа дуулна гэж сошиалд мэтгэлцэж, инээд наргиа хийдэг уламжлал тогтсоор, манай, танай бөх тэглээ, ингэлээ гэж итэр, татар гилдсээр цөөнгүй жилийг угтаж, үдлээ, монголчууд бид. Өнөө жил цань гагц аймаг 100 жилээн..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/de69166d7d2dbb319d0ce04db164f6d9.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Peak.mn</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">08 сарын 14, 2025</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene&text=Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/226719a4210d2b8cfb64af2ca6a3e734_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/226719a4210d2b8cfb64af2ca6a3e734.jpg" alt=""/> </p>
<p><span style="font-size: 18px;">Жил бүрийн наадмаар “Увс нуур” дуугаа дуулна гэж сошиалд мэтгэлцэж, инээд наргиа хийдэг уламжлал тогтсоор, манай, танай бөх тэглээ, ингэлээ гэж итэр, татар гилдсээр цөөнгүй жилийг угтаж, үдлээ, монголчууд бид. Өнөө жил цань гагц аймаг 100 жилээн ойтай байсан нь Увсынхан. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">“Аа, жигтээ, яарам болж оддым, нам. Ой кийклээр кийдүүз“ гэлцсээр “Увс-100” нэгдсэн шинэ жилээр Улаанбаатар дахь нутгийн зон олны төлөөллийг цуглуулан эхэлсэн түүхт ойн бэлтгэл хаврын сүүл, зуны эхэн сард хандивын уулзалтаар үргэлжлэн хүн нэг бүрийн нутгаа тэмүүлэх сэтгэлийг сэрээж, Хүн чулууны хонхорт төрж өссөн салаа шидмэс, мөчир, мөндөл юугаа нэхэн сурвалжилж, сануулан уриалсаар намрын эхэнтэй золгов оо.</span></p><p><span style="font-size: 18px;">“Танай нутгийнхан ажилсаг, айхтар, санаа, бодол алс онцлогтой” гэхийг урьд өмнө бишгүй сонссон ч энэ удаа жил бүр очдог Улаангомын угтах хаалгаар орохдоо хөгсөн хөөрсөн бодолд гайхширал, бишрэлийг хамтад нь уусгаад, өөрийн эрхгүй дуу алдан явлаа. <img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/a84117abdca5d99201f25ca3ff5d1012.jpg" data-size="1200,944.53125" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/a84117abdca5d99201f25ca3ff5d1012.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p><span style="font-size: 18px;">Ойд хандив өргөсөн нөхдийг “Хурд” ХХК 500 сая төгрөг, “Дөнөн хөх” мөн төдийг, “Тэсо” 400 саяыг өгснөөр тэргүүлж, “Тэс петролиум” гэхэд л 50 сая дээр, литр тутмын шатахуунаа 100 төгрөгөөр хөнгөлж, “Газар шим” ХХК-ийнхан бүтээгдэхүүний шошгоо эздийнхээ нутгийн ойн логогоор гоёод, гангар шаазангийн брэнддээ иргэн Б.Цэцэг кофены шинэ сэт гарган бэлэг барьжээ. “Дөнөн хөх”-ийн Г.Батсүх гэж даруухан дөлгөөн, эгэл боргил эр түрүү бөхөд Лексус-600 автомашин бэлэглэхээ амлаж, алдарт уяач Ц.Дамдин-Ядам шөвөгт үлдсэн бөхөд нэг өрөө байр хандивлав. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Нэгнээ даган хөгссөн хандивын аян найр сошиалд хэдэн сарын турш халуурч, тив дэлхийгээр нэг тархан, нөхөр бид хоёр ч нэг мэдэхэд тус тусын төгсөлтдөө хагас саяудыг хандивлаад, баярланхан сууцгаалаа. Тэдний 1998 оны төгсөлт аймгийн төвд цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулсан бол манай “Увс-97 төгсөгчдийн холбоо” 20 жилийнхээ ойгоор аймгийн эмнэлэгт мэдрэлийн яаралтай тусламжийн хоёр ортой кабинет байгуулаад өгчихсөн гэдэгтээ эрдээд энэ удаа 10 саяыг л хандивлав. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Гэхдээ бидний дундаас гавьяат дуучин С.Жавхлан маань шилдэг 100 дуугаа шигшин байж “Монгол тансаглал”-аараа аархав. Увс аймгийн Засаг даргын орлогч Э.Баатарсан Увс100 жилийн ойг зохион байгуулах комиссын даргаар томилогдон ажиллаад, “Цэнхэр тэнгэрийн орон”, “Буурал даргын нутаг” зэрэг дууны шүлгийг бичсэн, хилийн цэргийн хурандаа У.Пүрэвсүрэн яруу найргийн цоморлогоо төв талбайд их аваргуудтай зэрэгцэн нээж, улс даяараа “Далай, далай нуураар баян нутаг аа” хэмээн давалгааллаа. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Анх удаа Үндсэн хуулийг нутгийн удирдлагын ордноо залсан аймгаар бүртгэгдэн, УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалангийн мэндчилгээг наадмын нээлтэд уншиж зогсох УИХ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Барсүрэнгийн Баасандорж, Улаангом хот руу орох замд Зостын хөндийд нээлтээ хийсэн “Цэнхэр тэнгэрийн хүлэг” хөшөөт цогцолборыг гэр бүлээрээ барьж байгуулсан УИХ-ын гишүүн Далайн Батбаяр тэргүүтэй үе тэнгийн нөхдийн ихээхэн хүчин зүтгэл, өглөг буян тасралтгүй үргэлжилсэн юм. Зөвхөн нэг төгсөлтийн оролцоог дурдахад ийм билээ. Цаана нь хэдэн зуун мянган Увс нутгаа гэсэн сэтгэл улс орон даяар давалгаалж, эв нэгдлийн уухайн түрлэг хүч аван хэдэн өдрийн турш хуйларсныг хотод үлдсэн хэд ч мэдэрсэн гэнэм. <img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/9a09266000bd89334292906e56382492.jpg" data-size="1200,597.7220956719817" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/9a09266000bd89334292906e56382492.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p><span style="font-size: 18px;">Эртний далайн арлах сэжүүр Ихэр Тагнын өвөр бэлээс ихэлийн хэмээр цацлан цалгисан эцэг тэнгэрийн буурал хувилгаан уул, усны диваажин Увсын цэнхэр хязгаар нутгийн тэмдэглэлт ойд айл өрх бүр, иргэн бүр сэтгэл хаяж оролцов.</span></p><p class="blockquote-peak"><span style="font-size: 18px;">Улаангомынхон наадмын талбайдаа суух завгүй, гадна дотны зочдын хөлд дарагдаж, хашаа, хороогоо будаж, зосдоод, жилийн ургацаа ахиухан тарьж ургуулж, ааруул, идээгээ элээд зэхсэн нь илт. Хурдан морьдоо холоос ирэгсэдтэй барьцаж шандас сорьё гэсэнгүй. Монголд ганцхан цоож, цуургагүй малч удмын ухаанаа урдаа барьсан нь хэчнээн сайхан юм бэ. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Сул орхисон ноход ч үзэгдсэнгүй. Гудам бүр нь гэрэлтэй. Хүн бүрийн нүүрэнд баяр баяслын оч гийж, намрын халуунтай нэгдээд хөлс урсгах ч “Арай гоёым” гэдэг үгийг амнаасаа унагах нь аатай. Хүүхэд, хөгшид, ер ирж болох хүн бүгдэд зориулсан үйлчилгээг наадмын зохион байгуулагчид төлөвлөн эртнээс бэлтгэсэн тул их, бага, баян, ядуугийн ялгарал огт байсангүй. Зам түгжирсэнд машинаа орхиод дээлийнхээ хормойг шууж бариад “Далай, далай”-гаа аялаад алхацгаана. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Улаангомд айл бүрийн хашаанд үхрийн нүд, гүзээлзгэнэ, алим, чацаргана, өргөст хэмх, улаан лооль ургаж байна. Чацарганаа түүхэд амаргүй, үнэ багатай гээд жаахан адлах маягтай, бага тарьдаг болсон сурагтай.</span></p><p><span style="font-size: 18px;">Аймгийн төвийн айлуудын нэлээд нь төвийн шугамд холбогдсон. Халуун, хүйтэн ус хананаасаа аваад ханагар баян сууна аа. Гэхдээ тэд бүр 20-иод жилийн өмнө л хэн нэгнээс, төр засгаас ямар нэг зүйл гуйдаггүй, омог бардам явж ирсэн хүмүүс. Байгаль, цаг агаарын эрс тэс уур амьсгалтай нутагт хэзээ мөдгүй намар хаяанд иржээ. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Энэ зун зуншлага тааруу, гантай байсан ч элс шороо байсан газарт өнгийн цэцэгс алаглуулан тарьж, наадамчдаа угтсан нь хэчнээн дулаахан санагдав аа. Ёстой л “цементэн дээр цэцэг ургуулах”-тай агаар нэг, Гомын улаан шороо үржил шим тааруухан ч ажилсаг хүмүүс юухан хээхнийг эс үлдээн сайтар тооцоолж их хөдөлмөрлөжээ. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Ерээд оны гэх их зуднаар нутгаа сахин үлдсэн шигээ тэсвэр, тэвчээртэй юм, тэд. Хөрш зэргэлдээ тувачууд аймгийн төвд шулганалдан хоол хүнс, ойр зуурын хэрэгцээний зүйлсээ захуудаас нь цуглуулж явахтай үе үе таарна. Ойгоо угтаад аялал жуулчлалын зориулалтаар энд тэнд гэр, дүнзэн шовгорууд босгож, үеэлүүд минь гэхэд л “Тоонот” ресторанаа нээжээ. Тэдний минь ашиг, орлого бусад үед ч булаг шиг ундарч байг дээ. Баяраас хойших иргэдийн амьдрал баян байгаасай. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Зовлоо гэж дуу үл гарах хүлцэнгүй, тайван хүн зоны нуруу тэнэгэр явах болтугай гэх мэтийг эргэцүүлсээр эргэн тойрны бүтээн байгуулалтуудыг харж баяссаар наадмын хэдхэн өдөр нүд ирмэхийн завдалгүй өнгөрөв. Энэ өдрүүдэд Хаан банкны цахим машинаар гэхэд л хэдэн тэрбумын гүйлгээ хийгдэж, тэр хэрээр арилжаа явагдсан гэх чихэнд чимэгтэй мэдээ баярлуулна. <img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d6e1fe441f08a36b0e3d9bdf19873008.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="1023,649" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d6e1fe441f08a36b0e3d9bdf19873008.png" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><blockquote><p><span style="font-size: 18px;">Наадмын нээлт дөрвөд, баяд, хотон, халх угсаатны онцлог, түүхээс сэдэвлээд, дуу хуураар бялхан сайн жишиг тогтоов. Өнөө муу улсын начин Гэлэгийн ач, Намсрайжав харцагын голомт залгах ганц хүү, дархан аварга Батсуурь түрүүлж, аймгийн цэнгэлдэхэд “Увс нуур”-ыг хоороороо дуулцгааж, нар хүртэл хоргодоод жаргаж төвдөхгүй хэсэг саатав аа. </span></p></blockquote><p><span style="font-size: 18px;">Наадам өндөрлөхтэй зэрэгцэн Увс нутагт тоглолтоо хийхээр ирсэн дэлхийд данстай Монгол рок хамтлаг “The Hu”-г үүсгэн байгуулагч, хөгжмийн зохиолч, “Чингис хаан” одонт, гавьяат жүжигчин Б.Дашдондогт “Увс аймгийн Хүндэт иргэн” тэмдгийг гардуулах үеэр тэрбээр нагацын нутагт нь саяхан сүндэрлэсэн дуучин Г.Түмэндэмбэрэл агсны хөшөөнд хамтлагаараа хүндэтгэл үзүүлэх учиртайг илтгээд, тоглолтынхоо өмнөхөн цэцгэн эрих өргөлөө. Халх даяараа алдартай Төв театрын Түмэндэмбэрэл гуайн аялгуу эгшгээр угжуулж хүн болсноо тодотгон ярихдаа түүний нүд гэрэлтэж байв.<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/7660f5da7e9abad42646a2dae59ac13d.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,799.5" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/7660f5da7e9abad42646a2dae59ac13d.jpg" data-test="true" data-test2="1200"><img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/e5819dd149ddc3c5fa53fda72afad449.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,799.8046875" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/e5819dd149ddc3c5fa53fda72afad449.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p><span style="font-size: 18px;">Ойн хандивын уулзалтаар 200 саяар төсөвлөгдсөн ч өртөг, зардал хэд нугарч өсөхөд, анх санаачлан эхлүүлснээрээ “шаварт унасан шарын эзэн” УИХ-ын ЕНБД Б.Баасандорж Өндөрхангай сумын Улаанбаатар хот дахь Нутгийн зөвлөлтэйгээ хамтраад “Увсын сэтгүүлчид”-ийг ч татан оролцуулж, нэлээд шаргуу хөөцөлдсөний хүчинд сая нэг бодит биеллээ олсон гэрэлт хөшөө бол бүсгүй хүнд зориулсан Монголдоо анхдагч бүрэн хэмжээний баримал гэх юм билээ. Цээж баримлан хөшөөнүүд байдаг ч уран барималч Ж.Түмэнчулуун алдарт дуучин эмэгтэйн гэрэл зургаас эх авч, төрсөн үрсэд нь таацуулан бүтээснийг үзэх нь ээ, аргагүй л олон хүний сэтгэл, зүтгэл эвцэлдэн нийлсний илрэл ажээ. <img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/30619388f659a80965386a8eb8011907.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,799.8046875" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/30619388f659a80965386a8eb8011907.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p><span style="font-size: 18px;">“Хү, хү, хү” хэмээн хүч түрэн дуулах үдэш Улаангомчууд хийморийн сан тавиулах мэт, хол, ойроос ирсэн олны дунд Эгшү-г оруулаад 10 гаруй эр, эм мото спортын клуб тэнд цухалзан, талбайн гадна хааз гишгэж, тайзны өмнө төмөр хүлгүүдээ ирийтэл жагсаасан нь сүр жавхлантай. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">1300 гаруй км замыг хоёр хоногт туулсан гэх цоглог бүсгүйчүүдтэй дөрөө харшуулмаар санагдтал хийморьлог санж. Хү-гийн тоглолтын бэлтгэлд нэг тэрбумыг хэдийн зарцуулсан, 100 сая төгрөг дутахад л бид ашигтай ажиллалаа гэж тооцно хэмээн уугуул нутгийн ах, угсаатны соёлыг дэмжин түгээгч Ж.Батсүх тасалбарт хяналт тавих зууртаа сэтгэл догдлон хуучилж байв. Төв цэнгэлдэхэд орсон, ороогүй “Хү”-г бүгд сонслоо. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Үзэгчдийн дунд алгаа хавсран залбирч суух нөхөд цөөн бус харагдах нь сониуч занг хөдөлгөөд, хожим асуух нь ээ. Энэ хамтлагийг дэлхий нийтэд “Тэнгэрийн элч нар” хэмээдэг. Тэд манай нутгийн уул, уснаа эздээс, өвөг дээдсийн сүнснээс адис аван цэнэглэгдэхээр ирсэн улс гэлцэнэ. Дуу хоолой нь бөөлөхтэй ижил сонсогдох нь гайхалтай... Маргааш нь хачин хөнгөн сэрэв. Тэд үзэгчдээ цэнэглэдэг юм байна...</span></p><p><span style="font-size: 18px;">Увс аймгийг 1925 оны арваннэгдүгээр сарын 21-ний өдөр Чандмань уулын аймаг нэртэй байгуулж, аймгийн төвийг Улаангомд суурьшуулжээ. 1931 оноос Дөрвөдийн аймаг, 1933 онд Увс аймаг хэмээх одоогийн нэрээ олжээ. 19 сумын долоо нь хойд хөрштэй хиллэдэг. Аймгийн нийт газар нутаг 69585 км². Монгол орны баруун хэсэгт Хан Хөхий, Хархираа, Түргэний уулс, Увс нуурын ай сав их нууруудын хотгор, говь нутгийг эзэлж оршдог. Залуу атираат уулс гэгдэх Хархираа, Түргэний уулс, Монгол төрийн удирдагч Ю.Цэдэнбал агсны төрсөн нутагт жамц давсан Шүдэн уул ч бий. Таван Тэсийн гол, Завхан, Ховд голууд, Увс, Хяргас, Үүрэг, Ачит нууруудтай. Уул, усны диваажин гэхийн учир ийм. </span></p><p class="blockquote"><span style="font-size: 18px;">Төв суурин бараадан амьдрахуйн эрхээр хот газрыг зорин нүүдэллэсэн хүмүүсийн үр хүүхдүүд өвөг дээдсийн буйр бууц, төрсөн ус нутгийг санан ирэхэд эгээ л төрөл садан мэт дотно, халуун хүлээн авсан нь хэдэн жилдээ дурсан ярих баяр, баясал гэлтэй.</span></p><p><span style="font-size: 18px;">Өгөө, аваа, өнгө, мөнгөндөө бус эвлэлдэн нэгдээд нэгэн үйлийн төлөө хүчээ зориулваас бүтэхгүй, чадахгүй зүйлгүйг яруу тодоор харуулсан том наадмыг өнөө “муу нэртэй, луу данстай” УИХ-ын хэдэн гишүүд тэдний дундаас хувиасаа ч, хувьсгалаас ч хамгийн өндөр дүнтэй хөрөнгө оруулалтыг хийсэн, гардан зохион байгуулагч гэгдэн цахимд чичлүүлж буй Эрчим хүчний сайд Б.Чойжилсүрэн тэргүүтэнд сонгогчид нь ам сайтай, хир тусгахгүй юм билээ.<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/91c3c5051e73ebfca22b7010c7c60ac0.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,799.8046875" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/91c3c5051e73ebfca22b7010c7c60ac0.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p><span style="font-size: 18px;">Сум хооронд авто замаар холбох, цахилгаан шугамын асуудлыг гишүүд эхнээсээ шийдвэрлэхэд анхаарч, Улаангом-Увс нуур хүртэлх 25 км замыг хүртэл хусаж, засаад, замаа тавиад эхэлжээ. Энэ тойргоос сонгогдсон УИХ-ын дарга ч зүгээр суусангүй. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Нутгийнханд хандсан мэндчилгээндээ “Аймаг, улс орны хөгжлийн гол хэмжүүр нь хүний хөгжил буюу иргэний төлөвшил” хэмээгээд “Шинэ монгол хүн бий болсон нь өнгөрсөн зууны хамгийн том ололт. Үүний нэгэн нотолгоо нь Увсын ард иргэд” гэсэн бол Монгол Улсыгн Ерөнхийлөгч өөрийн биеэр очиж тус аймгийг Д.Сүхбаатарын одонгоор шагнаж, хүндэтгэл үзүүлэв. Ингээд бодохоор наадам дөнгөж эхэлж байна уу даа... Хүнээ бодсон шийдвэр, хүн хүнээ дагаж хөгжиж дэвжихийн чухлыг төр төмбөгөр, ёс ёмбогороороо илтгэчихлээ. Автомашины тоогоор 130 гаруй мянган наадамчид цугларсан гэх наадмын маргаашаас “Уул усны диваажин” ТББ, нутгийн удирдлагууд ойн хандивын хөрөнгийг хэрхэн зарцуулсан, зарцуулахаа нээлттэй тайлагнахаа илэрхийлнэ лээ. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Туйлын ухаалаг шийдлээр хүч сорин ажилласан аймгийн удирдлагуудыг магтууштай. Бэлгийн морины шүдийг үздэггүй гэдэг ч нутгаа сахин үлдсэн иргэдийн амьдралд өчүүхэн ч атугай нэмэрээ өгөөсэй. Хөрөнгө бэлээс илүү хүний хөгжил, хандлага чухал гэдгийг хаана хаанаа ухаараад, сэрчих шиг санагдсан. Тэд хөдөлмөрлөж байна. Намар хаяанд ирсэн ч хөдөлмөрч түмэн хэн нэгнээс үл хамааран ахуй, амьжиргаагаа аваад явчихдаг гэдгийг яруу тодоор харуулаад, зочилж ирсэндээ нуур далай шигээ халгиж цалгин дайлж цайлаад явууллаа. </span></p><p class="blockquote"><span style="font-size: 18px;">...Далай, далай, нуураар баян нутагт хүн зон өнөр өтгөн, баяр баясалтай, мал сүрэг налайж байх болтугай. </span></p><p><span style="font-size: 18px;"><strong><em>Сэтгүүлч З.Бадмаараг</em></strong></span></p><p><span style="font-size: 18px;">“Өдрийн сонин”-ы 2025 оны 08-р сарын 14-ний дугаарт нийтлэгдсэн.</span></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/монгол угсаатан" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">монгол угсаатан</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/увс" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">увс</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ястан" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ястан</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene&text=Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(3) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776256227.4329"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="71cef5d7-30ac-4ac3-b1b0-7ed5e61c497b">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [122.201.31.47] ・ 2025.08.26</span>
<a onclick="addReply('71cef5d7-30ac-4ac3-b1b0-7ed5e61c497b')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>transfer.cloud.mn/view/ER8201</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="89cb0b3b-916d-41c4-813b-78a7693824a5">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [103.212.162.85] ・ 2025.08.22</span>
<a onclick="addReply('89cb0b3b-916d-41c4-813b-78a7693824a5')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>www.facebook.com/share/1Ho5k4xTEn/</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="bc7bc51d-0fa4-404c-8779-f901a4b282a0">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [59.153.114.63] ・ 2025.08.16</span>
<a onclick="addReply('bc7bc51d-0fa4-404c-8779-f901a4b282a0')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Сайхан нутаг байна лээ нутагын иргэд өрөөсөө харамлаж нутагтаа бүхнээ зориулж хандивладаг аймгыг анх удаа харлаа. Увс хүмүүс хөдөлмөрч ажилсаг шударга зочломтгой хүмүүс санагдсан.увсчууд нэг нэгнийгээ маш их дэмждэг татаж нэг цул болж нэгдэж чаддаг зан нь монгол хүн бүрт байх ёстой зан боловч одоо цагт усдаж байгаа ч увсчуудад тэр сайхан зан чанар байгаа харагдлаа.</p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div>
<script>
var foreign_key = '45293';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '61727c47b684265e7a866da22ada8d2cff89e0cf4850a661a93cbcf1d76f541e4d72f42245fbbe828563f5716e94fbe204e4e1f0e79c6fa5e2b347fa06154a5a');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '61727c47b684265e7a866da22ada8d2cff89e0cf4850a661a93cbcf1d76f541e4d72f42245fbbe828563f5716e94fbe204e4e1f0e79c6fa5e2b347fa06154a5a');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '61727c47b684265e7a866da22ada8d2cff89e0cf4850a661a93cbcf1d76f541e4d72f42245fbbe828563f5716e94fbe204e4e1f0e79c6fa5e2b347fa06154a5a');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/dain-oros">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/3df73e8357860a67f6626793ae503e64_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/3df73e8357860a67f6626793ae503e64.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/dain-oros">
Дайны хөлд эрх нь зөрчигдөж байгаа Орос дахь Монгол угсаатнууд </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Н.Жавхлан </a> ・
11 сарын 30, 2024 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-gadaad-khergiin-saidiin-selfi">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/cea68f981ce22a7f9c16fc722042c293_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/cea68f981ce22a7f9c16fc722042c293.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-gadaad-khergiin-saidiin-selfi">
Хятадын Гадаад хэргийн сайдын селфи </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
09 сарын 02, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/maliin-khorogdlooroo-uws-khowd-aimag-terguuljee">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e9e901e2f511b8b4e609fa563d331403_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e9e901e2f511b8b4e609fa563d331403.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/maliin-khorogdlooroo-uws-khowd-aimag-terguuljee">
Малын хорогдлоороо Увс, Ховд аймаг толгой цохиж байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
03 сарын 26, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/uws-aimgiin-12-sumand-khawarjilt-khunderchee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/39450b13484add79a57e42eac133fca9_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/39450b13484add79a57e42eac133fca9.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/uws-aimgiin-12-sumand-khawarjilt-khunderchee">
Увс аймгийн 12 суманд хаваржилт хүндэрчээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
03 сарын 06, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/yutsedenbaliin-khushuu-orkhon-aimagt-sunderlelee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/196fd060296c8d3d0a72d2f7977e6e4e_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/196fd060296c8d3d0a72d2f7977e6e4e.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/yutsedenbaliin-khushuu-orkhon-aimagt-sunderlelee">
Маршал Ю.Цэдэнбалын хөшөө Орхон аймагт сүндэрлэлээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
12 сарын 15, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nyy5";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Жил бүрийн наадмаар “Увс нуур” дуугаа дуулна гэж сошиалд мэтгэлцэж, инээд наргиа хийдэг уламжлал тогтсоор, манай, танай бөх тэглээ, ингэлээ гэж итэр, татар гилдсээр цөөнгүй жилийг угтаж, үдлээ, монголчууд бид. Өнөө жил цань гагц аймаг 100 жилээн..." />
<meta name="keywords"
content="монгол угсаатан, увс, ястан" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Жил бүрийн наадмаар “Увс нуур” дуугаа дуулна гэж сошиалд мэтгэлцэж, инээд наргиа хийдэг уламжлал тогтсоор, манай, танай бөх тэглээ, ингэлээ гэж итэр, татар гилдсээр цөөнгүй жилийг угтаж, үдлээ, монголчууд бид. Өнөө жил цань гагц аймаг 100 жилээн..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/226719a4210d2b8cfb64af2ca6a3e734.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/226719a4210d2b8cfb64af2ca6a3e734.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Жил бүрийн наадмаар “Увс нуур” дуугаа дуулна гэж сошиалд мэтгэлцэж, инээд наргиа хийдэг уламжлал тогтсоор, манай, танай бөх тэглээ, ингэлээ гэж итэр, татар гилдсээр цөөнгүй жилийг угтаж, үдлээ, монголчууд бид. Өнөө жил цань гагц аймаг 100 жилээн..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/de69166d7d2dbb319d0ce04db164f6d9.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Peak.mn</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">08 сарын 14, 2025</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene&text=Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/226719a4210d2b8cfb64af2ca6a3e734_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/226719a4210d2b8cfb64af2ca6a3e734.jpg" alt=""/> </p>
<p><span style="font-size: 18px;">Жил бүрийн наадмаар “Увс нуур” дуугаа дуулна гэж сошиалд мэтгэлцэж, инээд наргиа хийдэг уламжлал тогтсоор, манай, танай бөх тэглээ, ингэлээ гэж итэр, татар гилдсээр цөөнгүй жилийг угтаж, үдлээ, монголчууд бид. Өнөө жил цань гагц аймаг 100 жилээн ойтай байсан нь Увсынхан. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">“Аа, жигтээ, яарам болж оддым, нам. Ой кийклээр кийдүүз“ гэлцсээр “Увс-100” нэгдсэн шинэ жилээр Улаанбаатар дахь нутгийн зон олны төлөөллийг цуглуулан эхэлсэн түүхт ойн бэлтгэл хаврын сүүл, зуны эхэн сард хандивын уулзалтаар үргэлжлэн хүн нэг бүрийн нутгаа тэмүүлэх сэтгэлийг сэрээж, Хүн чулууны хонхорт төрж өссөн салаа шидмэс, мөчир, мөндөл юугаа нэхэн сурвалжилж, сануулан уриалсаар намрын эхэнтэй золгов оо.</span></p><p><span style="font-size: 18px;">“Танай нутгийнхан ажилсаг, айхтар, санаа, бодол алс онцлогтой” гэхийг урьд өмнө бишгүй сонссон ч энэ удаа жил бүр очдог Улаангомын угтах хаалгаар орохдоо хөгсөн хөөрсөн бодолд гайхширал, бишрэлийг хамтад нь уусгаад, өөрийн эрхгүй дуу алдан явлаа. <img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/a84117abdca5d99201f25ca3ff5d1012.jpg" data-size="1200,944.53125" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/a84117abdca5d99201f25ca3ff5d1012.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p><span style="font-size: 18px;">Ойд хандив өргөсөн нөхдийг “Хурд” ХХК 500 сая төгрөг, “Дөнөн хөх” мөн төдийг, “Тэсо” 400 саяыг өгснөөр тэргүүлж, “Тэс петролиум” гэхэд л 50 сая дээр, литр тутмын шатахуунаа 100 төгрөгөөр хөнгөлж, “Газар шим” ХХК-ийнхан бүтээгдэхүүний шошгоо эздийнхээ нутгийн ойн логогоор гоёод, гангар шаазангийн брэнддээ иргэн Б.Цэцэг кофены шинэ сэт гарган бэлэг барьжээ. “Дөнөн хөх”-ийн Г.Батсүх гэж даруухан дөлгөөн, эгэл боргил эр түрүү бөхөд Лексус-600 автомашин бэлэглэхээ амлаж, алдарт уяач Ц.Дамдин-Ядам шөвөгт үлдсэн бөхөд нэг өрөө байр хандивлав. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Нэгнээ даган хөгссөн хандивын аян найр сошиалд хэдэн сарын турш халуурч, тив дэлхийгээр нэг тархан, нөхөр бид хоёр ч нэг мэдэхэд тус тусын төгсөлтдөө хагас саяудыг хандивлаад, баярланхан сууцгаалаа. Тэдний 1998 оны төгсөлт аймгийн төвд цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулсан бол манай “Увс-97 төгсөгчдийн холбоо” 20 жилийнхээ ойгоор аймгийн эмнэлэгт мэдрэлийн яаралтай тусламжийн хоёр ортой кабинет байгуулаад өгчихсөн гэдэгтээ эрдээд энэ удаа 10 саяыг л хандивлав. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Гэхдээ бидний дундаас гавьяат дуучин С.Жавхлан маань шилдэг 100 дуугаа шигшин байж “Монгол тансаглал”-аараа аархав. Увс аймгийн Засаг даргын орлогч Э.Баатарсан Увс100 жилийн ойг зохион байгуулах комиссын даргаар томилогдон ажиллаад, “Цэнхэр тэнгэрийн орон”, “Буурал даргын нутаг” зэрэг дууны шүлгийг бичсэн, хилийн цэргийн хурандаа У.Пүрэвсүрэн яруу найргийн цоморлогоо төв талбайд их аваргуудтай зэрэгцэн нээж, улс даяараа “Далай, далай нуураар баян нутаг аа” хэмээн давалгааллаа. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Анх удаа Үндсэн хуулийг нутгийн удирдлагын ордноо залсан аймгаар бүртгэгдэн, УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалангийн мэндчилгээг наадмын нээлтэд уншиж зогсох УИХ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Барсүрэнгийн Баасандорж, Улаангом хот руу орох замд Зостын хөндийд нээлтээ хийсэн “Цэнхэр тэнгэрийн хүлэг” хөшөөт цогцолборыг гэр бүлээрээ барьж байгуулсан УИХ-ын гишүүн Далайн Батбаяр тэргүүтэй үе тэнгийн нөхдийн ихээхэн хүчин зүтгэл, өглөг буян тасралтгүй үргэлжилсэн юм. Зөвхөн нэг төгсөлтийн оролцоог дурдахад ийм билээ. Цаана нь хэдэн зуун мянган Увс нутгаа гэсэн сэтгэл улс орон даяар давалгаалж, эв нэгдлийн уухайн түрлэг хүч аван хэдэн өдрийн турш хуйларсныг хотод үлдсэн хэд ч мэдэрсэн гэнэм. <img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/9a09266000bd89334292906e56382492.jpg" data-size="1200,597.7220956719817" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/9a09266000bd89334292906e56382492.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p><span style="font-size: 18px;">Эртний далайн арлах сэжүүр Ихэр Тагнын өвөр бэлээс ихэлийн хэмээр цацлан цалгисан эцэг тэнгэрийн буурал хувилгаан уул, усны диваажин Увсын цэнхэр хязгаар нутгийн тэмдэглэлт ойд айл өрх бүр, иргэн бүр сэтгэл хаяж оролцов.</span></p><p class="blockquote-peak"><span style="font-size: 18px;">Улаангомынхон наадмын талбайдаа суух завгүй, гадна дотны зочдын хөлд дарагдаж, хашаа, хороогоо будаж, зосдоод, жилийн ургацаа ахиухан тарьж ургуулж, ааруул, идээгээ элээд зэхсэн нь илт. Хурдан морьдоо холоос ирэгсэдтэй барьцаж шандас сорьё гэсэнгүй. Монголд ганцхан цоож, цуургагүй малч удмын ухаанаа урдаа барьсан нь хэчнээн сайхан юм бэ. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Сул орхисон ноход ч үзэгдсэнгүй. Гудам бүр нь гэрэлтэй. Хүн бүрийн нүүрэнд баяр баяслын оч гийж, намрын халуунтай нэгдээд хөлс урсгах ч “Арай гоёым” гэдэг үгийг амнаасаа унагах нь аатай. Хүүхэд, хөгшид, ер ирж болох хүн бүгдэд зориулсан үйлчилгээг наадмын зохион байгуулагчид төлөвлөн эртнээс бэлтгэсэн тул их, бага, баян, ядуугийн ялгарал огт байсангүй. Зам түгжирсэнд машинаа орхиод дээлийнхээ хормойг шууж бариад “Далай, далай”-гаа аялаад алхацгаана. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Улаангомд айл бүрийн хашаанд үхрийн нүд, гүзээлзгэнэ, алим, чацаргана, өргөст хэмх, улаан лооль ургаж байна. Чацарганаа түүхэд амаргүй, үнэ багатай гээд жаахан адлах маягтай, бага тарьдаг болсон сурагтай.</span></p><p><span style="font-size: 18px;">Аймгийн төвийн айлуудын нэлээд нь төвийн шугамд холбогдсон. Халуун, хүйтэн ус хананаасаа аваад ханагар баян сууна аа. Гэхдээ тэд бүр 20-иод жилийн өмнө л хэн нэгнээс, төр засгаас ямар нэг зүйл гуйдаггүй, омог бардам явж ирсэн хүмүүс. Байгаль, цаг агаарын эрс тэс уур амьсгалтай нутагт хэзээ мөдгүй намар хаяанд иржээ. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Энэ зун зуншлага тааруу, гантай байсан ч элс шороо байсан газарт өнгийн цэцэгс алаглуулан тарьж, наадамчдаа угтсан нь хэчнээн дулаахан санагдав аа. Ёстой л “цементэн дээр цэцэг ургуулах”-тай агаар нэг, Гомын улаан шороо үржил шим тааруухан ч ажилсаг хүмүүс юухан хээхнийг эс үлдээн сайтар тооцоолж их хөдөлмөрлөжээ. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Ерээд оны гэх их зуднаар нутгаа сахин үлдсэн шигээ тэсвэр, тэвчээртэй юм, тэд. Хөрш зэргэлдээ тувачууд аймгийн төвд шулганалдан хоол хүнс, ойр зуурын хэрэгцээний зүйлсээ захуудаас нь цуглуулж явахтай үе үе таарна. Ойгоо угтаад аялал жуулчлалын зориулалтаар энд тэнд гэр, дүнзэн шовгорууд босгож, үеэлүүд минь гэхэд л “Тоонот” ресторанаа нээжээ. Тэдний минь ашиг, орлого бусад үед ч булаг шиг ундарч байг дээ. Баяраас хойших иргэдийн амьдрал баян байгаасай. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Зовлоо гэж дуу үл гарах хүлцэнгүй, тайван хүн зоны нуруу тэнэгэр явах болтугай гэх мэтийг эргэцүүлсээр эргэн тойрны бүтээн байгуулалтуудыг харж баяссаар наадмын хэдхэн өдөр нүд ирмэхийн завдалгүй өнгөрөв. Энэ өдрүүдэд Хаан банкны цахим машинаар гэхэд л хэдэн тэрбумын гүйлгээ хийгдэж, тэр хэрээр арилжаа явагдсан гэх чихэнд чимэгтэй мэдээ баярлуулна. <img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d6e1fe441f08a36b0e3d9bdf19873008.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="1023,649" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d6e1fe441f08a36b0e3d9bdf19873008.png" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><blockquote><p><span style="font-size: 18px;">Наадмын нээлт дөрвөд, баяд, хотон, халх угсаатны онцлог, түүхээс сэдэвлээд, дуу хуураар бялхан сайн жишиг тогтоов. Өнөө муу улсын начин Гэлэгийн ач, Намсрайжав харцагын голомт залгах ганц хүү, дархан аварга Батсуурь түрүүлж, аймгийн цэнгэлдэхэд “Увс нуур”-ыг хоороороо дуулцгааж, нар хүртэл хоргодоод жаргаж төвдөхгүй хэсэг саатав аа. </span></p></blockquote><p><span style="font-size: 18px;">Наадам өндөрлөхтэй зэрэгцэн Увс нутагт тоглолтоо хийхээр ирсэн дэлхийд данстай Монгол рок хамтлаг “The Hu”-г үүсгэн байгуулагч, хөгжмийн зохиолч, “Чингис хаан” одонт, гавьяат жүжигчин Б.Дашдондогт “Увс аймгийн Хүндэт иргэн” тэмдгийг гардуулах үеэр тэрбээр нагацын нутагт нь саяхан сүндэрлэсэн дуучин Г.Түмэндэмбэрэл агсны хөшөөнд хамтлагаараа хүндэтгэл үзүүлэх учиртайг илтгээд, тоглолтынхоо өмнөхөн цэцгэн эрих өргөлөө. Халх даяараа алдартай Төв театрын Түмэндэмбэрэл гуайн аялгуу эгшгээр угжуулж хүн болсноо тодотгон ярихдаа түүний нүд гэрэлтэж байв.<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/7660f5da7e9abad42646a2dae59ac13d.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,799.5" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/7660f5da7e9abad42646a2dae59ac13d.jpg" data-test="true" data-test2="1200"><img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/e5819dd149ddc3c5fa53fda72afad449.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,799.8046875" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/e5819dd149ddc3c5fa53fda72afad449.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p><span style="font-size: 18px;">Ойн хандивын уулзалтаар 200 саяар төсөвлөгдсөн ч өртөг, зардал хэд нугарч өсөхөд, анх санаачлан эхлүүлснээрээ “шаварт унасан шарын эзэн” УИХ-ын ЕНБД Б.Баасандорж Өндөрхангай сумын Улаанбаатар хот дахь Нутгийн зөвлөлтэйгээ хамтраад “Увсын сэтгүүлчид”-ийг ч татан оролцуулж, нэлээд шаргуу хөөцөлдсөний хүчинд сая нэг бодит биеллээ олсон гэрэлт хөшөө бол бүсгүй хүнд зориулсан Монголдоо анхдагч бүрэн хэмжээний баримал гэх юм билээ. Цээж баримлан хөшөөнүүд байдаг ч уран барималч Ж.Түмэнчулуун алдарт дуучин эмэгтэйн гэрэл зургаас эх авч, төрсөн үрсэд нь таацуулан бүтээснийг үзэх нь ээ, аргагүй л олон хүний сэтгэл, зүтгэл эвцэлдэн нийлсний илрэл ажээ. <img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/30619388f659a80965386a8eb8011907.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,799.8046875" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/30619388f659a80965386a8eb8011907.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p><span style="font-size: 18px;">“Хү, хү, хү” хэмээн хүч түрэн дуулах үдэш Улаангомчууд хийморийн сан тавиулах мэт, хол, ойроос ирсэн олны дунд Эгшү-г оруулаад 10 гаруй эр, эм мото спортын клуб тэнд цухалзан, талбайн гадна хааз гишгэж, тайзны өмнө төмөр хүлгүүдээ ирийтэл жагсаасан нь сүр жавхлантай. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">1300 гаруй км замыг хоёр хоногт туулсан гэх цоглог бүсгүйчүүдтэй дөрөө харшуулмаар санагдтал хийморьлог санж. Хү-гийн тоглолтын бэлтгэлд нэг тэрбумыг хэдийн зарцуулсан, 100 сая төгрөг дутахад л бид ашигтай ажиллалаа гэж тооцно хэмээн уугуул нутгийн ах, угсаатны соёлыг дэмжин түгээгч Ж.Батсүх тасалбарт хяналт тавих зууртаа сэтгэл догдлон хуучилж байв. Төв цэнгэлдэхэд орсон, ороогүй “Хү”-г бүгд сонслоо. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Үзэгчдийн дунд алгаа хавсран залбирч суух нөхөд цөөн бус харагдах нь сониуч занг хөдөлгөөд, хожим асуух нь ээ. Энэ хамтлагийг дэлхий нийтэд “Тэнгэрийн элч нар” хэмээдэг. Тэд манай нутгийн уул, уснаа эздээс, өвөг дээдсийн сүнснээс адис аван цэнэглэгдэхээр ирсэн улс гэлцэнэ. Дуу хоолой нь бөөлөхтэй ижил сонсогдох нь гайхалтай... Маргааш нь хачин хөнгөн сэрэв. Тэд үзэгчдээ цэнэглэдэг юм байна...</span></p><p><span style="font-size: 18px;">Увс аймгийг 1925 оны арваннэгдүгээр сарын 21-ний өдөр Чандмань уулын аймаг нэртэй байгуулж, аймгийн төвийг Улаангомд суурьшуулжээ. 1931 оноос Дөрвөдийн аймаг, 1933 онд Увс аймаг хэмээх одоогийн нэрээ олжээ. 19 сумын долоо нь хойд хөрштэй хиллэдэг. Аймгийн нийт газар нутаг 69585 км². Монгол орны баруун хэсэгт Хан Хөхий, Хархираа, Түргэний уулс, Увс нуурын ай сав их нууруудын хотгор, говь нутгийг эзэлж оршдог. Залуу атираат уулс гэгдэх Хархираа, Түргэний уулс, Монгол төрийн удирдагч Ю.Цэдэнбал агсны төрсөн нутагт жамц давсан Шүдэн уул ч бий. Таван Тэсийн гол, Завхан, Ховд голууд, Увс, Хяргас, Үүрэг, Ачит нууруудтай. Уул, усны диваажин гэхийн учир ийм. </span></p><p class="blockquote"><span style="font-size: 18px;">Төв суурин бараадан амьдрахуйн эрхээр хот газрыг зорин нүүдэллэсэн хүмүүсийн үр хүүхдүүд өвөг дээдсийн буйр бууц, төрсөн ус нутгийг санан ирэхэд эгээ л төрөл садан мэт дотно, халуун хүлээн авсан нь хэдэн жилдээ дурсан ярих баяр, баясал гэлтэй.</span></p><p><span style="font-size: 18px;">Өгөө, аваа, өнгө, мөнгөндөө бус эвлэлдэн нэгдээд нэгэн үйлийн төлөө хүчээ зориулваас бүтэхгүй, чадахгүй зүйлгүйг яруу тодоор харуулсан том наадмыг өнөө “муу нэртэй, луу данстай” УИХ-ын хэдэн гишүүд тэдний дундаас хувиасаа ч, хувьсгалаас ч хамгийн өндөр дүнтэй хөрөнгө оруулалтыг хийсэн, гардан зохион байгуулагч гэгдэн цахимд чичлүүлж буй Эрчим хүчний сайд Б.Чойжилсүрэн тэргүүтэнд сонгогчид нь ам сайтай, хир тусгахгүй юм билээ.<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/91c3c5051e73ebfca22b7010c7c60ac0.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,799.8046875" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/91c3c5051e73ebfca22b7010c7c60ac0.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p><span style="font-size: 18px;">Сум хооронд авто замаар холбох, цахилгаан шугамын асуудлыг гишүүд эхнээсээ шийдвэрлэхэд анхаарч, Улаангом-Увс нуур хүртэлх 25 км замыг хүртэл хусаж, засаад, замаа тавиад эхэлжээ. Энэ тойргоос сонгогдсон УИХ-ын дарга ч зүгээр суусангүй. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Нутгийнханд хандсан мэндчилгээндээ “Аймаг, улс орны хөгжлийн гол хэмжүүр нь хүний хөгжил буюу иргэний төлөвшил” хэмээгээд “Шинэ монгол хүн бий болсон нь өнгөрсөн зууны хамгийн том ололт. Үүний нэгэн нотолгоо нь Увсын ард иргэд” гэсэн бол Монгол Улсыгн Ерөнхийлөгч өөрийн биеэр очиж тус аймгийг Д.Сүхбаатарын одонгоор шагнаж, хүндэтгэл үзүүлэв. Ингээд бодохоор наадам дөнгөж эхэлж байна уу даа... Хүнээ бодсон шийдвэр, хүн хүнээ дагаж хөгжиж дэвжихийн чухлыг төр төмбөгөр, ёс ёмбогороороо илтгэчихлээ. Автомашины тоогоор 130 гаруй мянган наадамчид цугларсан гэх наадмын маргаашаас “Уул усны диваажин” ТББ, нутгийн удирдлагууд ойн хандивын хөрөнгийг хэрхэн зарцуулсан, зарцуулахаа нээлттэй тайлагнахаа илэрхийлнэ лээ. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Туйлын ухаалаг шийдлээр хүч сорин ажилласан аймгийн удирдлагуудыг магтууштай. Бэлгийн морины шүдийг үздэггүй гэдэг ч нутгаа сахин үлдсэн иргэдийн амьдралд өчүүхэн ч атугай нэмэрээ өгөөсэй. Хөрөнгө бэлээс илүү хүний хөгжил, хандлага чухал гэдгийг хаана хаанаа ухаараад, сэрчих шиг санагдсан. Тэд хөдөлмөрлөж байна. Намар хаяанд ирсэн ч хөдөлмөрч түмэн хэн нэгнээс үл хамааран ахуй, амьжиргаагаа аваад явчихдаг гэдгийг яруу тодоор харуулаад, зочилж ирсэндээ нуур далай шигээ халгиж цалгин дайлж цайлаад явууллаа. </span></p><p class="blockquote"><span style="font-size: 18px;">...Далай, далай, нуураар баян нутагт хүн зон өнөр өтгөн, баяр баясалтай, мал сүрэг налайж байх болтугай. </span></p><p><span style="font-size: 18px;"><strong><em>Сэтгүүлч З.Бадмаараг</em></strong></span></p><p><span style="font-size: 18px;">“Өдрийн сонин”-ы 2025 оны 08-р сарын 14-ний дугаарт нийтлэгдсэн.</span></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/монгол угсаатан" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">монгол угсаатан</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/увс" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">увс</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ястан" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ястан</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene&text=Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(3) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776256227.4329"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="71cef5d7-30ac-4ac3-b1b0-7ed5e61c497b">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [122.201.31.47] ・ 2025.08.26</span>
<a onclick="addReply('71cef5d7-30ac-4ac3-b1b0-7ed5e61c497b')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>transfer.cloud.mn/view/ER8201</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="89cb0b3b-916d-41c4-813b-78a7693824a5">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [103.212.162.85] ・ 2025.08.22</span>
<a onclick="addReply('89cb0b3b-916d-41c4-813b-78a7693824a5')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>www.facebook.com/share/1Ho5k4xTEn/</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="bc7bc51d-0fa4-404c-8779-f901a4b282a0">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [59.153.114.63] ・ 2025.08.16</span>
<a onclick="addReply('bc7bc51d-0fa4-404c-8779-f901a4b282a0')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Сайхан нутаг байна лээ нутагын иргэд өрөөсөө харамлаж нутагтаа бүхнээ зориулж хандивладаг аймгыг анх удаа харлаа. Увс хүмүүс хөдөлмөрч ажилсаг шударга зочломтгой хүмүүс санагдсан.увсчууд нэг нэгнийгээ маш их дэмждэг татаж нэг цул болж нэгдэж чаддаг зан нь монгол хүн бүрт байх ёстой зан боловч одоо цагт усдаж байгаа ч увсчуудад тэр сайхан зан чанар байгаа харагдлаа.</p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div>
<script>
var foreign_key = '45293';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '61727c47b684265e7a866da22ada8d2cff89e0cf4850a661a93cbcf1d76f541e4d72f42245fbbe828563f5716e94fbe204e4e1f0e79c6fa5e2b347fa06154a5a');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '61727c47b684265e7a866da22ada8d2cff89e0cf4850a661a93cbcf1d76f541e4d72f42245fbbe828563f5716e94fbe204e4e1f0e79c6fa5e2b347fa06154a5a');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '61727c47b684265e7a866da22ada8d2cff89e0cf4850a661a93cbcf1d76f541e4d72f42245fbbe828563f5716e94fbe204e4e1f0e79c6fa5e2b347fa06154a5a');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/dain-oros">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/3df73e8357860a67f6626793ae503e64_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/3df73e8357860a67f6626793ae503e64.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/dain-oros">
Дайны хөлд эрх нь зөрчигдөж байгаа Орос дахь Монгол угсаатнууд </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Н.Жавхлан </a> ・
11 сарын 30, 2024 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-gadaad-khergiin-saidiin-selfi">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/cea68f981ce22a7f9c16fc722042c293_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/cea68f981ce22a7f9c16fc722042c293.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-gadaad-khergiin-saidiin-selfi">
Хятадын Гадаад хэргийн сайдын селфи </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
09 сарын 02, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/maliin-khorogdlooroo-uws-khowd-aimag-terguuljee">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e9e901e2f511b8b4e609fa563d331403_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e9e901e2f511b8b4e609fa563d331403.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/maliin-khorogdlooroo-uws-khowd-aimag-terguuljee">
Малын хорогдлоороо Увс, Ховд аймаг толгой цохиж байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
03 сарын 26, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/uws-aimgiin-12-sumand-khawarjilt-khunderchee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/39450b13484add79a57e42eac133fca9_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/39450b13484add79a57e42eac133fca9.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/uws-aimgiin-12-sumand-khawarjilt-khunderchee">
Увс аймгийн 12 суманд хаваржилт хүндэрчээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
03 сарын 06, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/yutsedenbaliin-khushuu-orkhon-aimagt-sunderlelee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/196fd060296c8d3d0a72d2f7977e6e4e_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/196fd060296c8d3d0a72d2f7977e6e4e.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/yutsedenbaliin-khushuu-orkhon-aimagt-sunderlelee">
Маршал Ю.Цэдэнбалын хөшөө Орхон аймагт сүндэрлэлээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
12 сарын 15, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nyy5";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Жил бүрийн наадмаар “Увс нуур” дуугаа дуулна гэж сошиалд мэтгэлцэж, инээд наргиа хийдэг уламжлал тогтсоор, манай, танай бөх тэглээ, ингэлээ гэж итэр, татар гилдсээр цөөнгүй жилийг угтаж, үдлээ, монголчууд бид. Өнөө жил цань гагц аймаг 100 жилээн..." />
<meta name="keywords"
content="монгол угсаатан, увс, ястан" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Жил бүрийн наадмаар “Увс нуур” дуугаа дуулна гэж сошиалд мэтгэлцэж, инээд наргиа хийдэг уламжлал тогтсоор, манай, танай бөх тэглээ, ингэлээ гэж итэр, татар гилдсээр цөөнгүй жилийг угтаж, үдлээ, монголчууд бид. Өнөө жил цань гагц аймаг 100 жилээн..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/226719a4210d2b8cfb64af2ca6a3e734.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/226719a4210d2b8cfb64af2ca6a3e734.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Жил бүрийн наадмаар “Увс нуур” дуугаа дуулна гэж сошиалд мэтгэлцэж, инээд наргиа хийдэг уламжлал тогтсоор, манай, танай бөх тэглээ, ингэлээ гэж итэр, татар гилдсээр цөөнгүй жилийг угтаж, үдлээ, монголчууд бид. Өнөө жил цань гагц аймаг 100 жилээн..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/de69166d7d2dbb319d0ce04db164f6d9.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Peak.mn</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">08 сарын 14, 2025</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene&text=Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/226719a4210d2b8cfb64af2ca6a3e734_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/226719a4210d2b8cfb64af2ca6a3e734.jpg" alt=""/> </p>
<p><span style="font-size: 18px;">Жил бүрийн наадмаар “Увс нуур” дуугаа дуулна гэж сошиалд мэтгэлцэж, инээд наргиа хийдэг уламжлал тогтсоор, манай, танай бөх тэглээ, ингэлээ гэж итэр, татар гилдсээр цөөнгүй жилийг угтаж, үдлээ, монголчууд бид. Өнөө жил цань гагц аймаг 100 жилээн ойтай байсан нь Увсынхан. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">“Аа, жигтээ, яарам болж оддым, нам. Ой кийклээр кийдүүз“ гэлцсээр “Увс-100” нэгдсэн шинэ жилээр Улаанбаатар дахь нутгийн зон олны төлөөллийг цуглуулан эхэлсэн түүхт ойн бэлтгэл хаврын сүүл, зуны эхэн сард хандивын уулзалтаар үргэлжлэн хүн нэг бүрийн нутгаа тэмүүлэх сэтгэлийг сэрээж, Хүн чулууны хонхорт төрж өссөн салаа шидмэс, мөчир, мөндөл юугаа нэхэн сурвалжилж, сануулан уриалсаар намрын эхэнтэй золгов оо.</span></p><p><span style="font-size: 18px;">“Танай нутгийнхан ажилсаг, айхтар, санаа, бодол алс онцлогтой” гэхийг урьд өмнө бишгүй сонссон ч энэ удаа жил бүр очдог Улаангомын угтах хаалгаар орохдоо хөгсөн хөөрсөн бодолд гайхширал, бишрэлийг хамтад нь уусгаад, өөрийн эрхгүй дуу алдан явлаа. <img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/a84117abdca5d99201f25ca3ff5d1012.jpg" data-size="1200,944.53125" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/a84117abdca5d99201f25ca3ff5d1012.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p><span style="font-size: 18px;">Ойд хандив өргөсөн нөхдийг “Хурд” ХХК 500 сая төгрөг, “Дөнөн хөх” мөн төдийг, “Тэсо” 400 саяыг өгснөөр тэргүүлж, “Тэс петролиум” гэхэд л 50 сая дээр, литр тутмын шатахуунаа 100 төгрөгөөр хөнгөлж, “Газар шим” ХХК-ийнхан бүтээгдэхүүний шошгоо эздийнхээ нутгийн ойн логогоор гоёод, гангар шаазангийн брэнддээ иргэн Б.Цэцэг кофены шинэ сэт гарган бэлэг барьжээ. “Дөнөн хөх”-ийн Г.Батсүх гэж даруухан дөлгөөн, эгэл боргил эр түрүү бөхөд Лексус-600 автомашин бэлэглэхээ амлаж, алдарт уяач Ц.Дамдин-Ядам шөвөгт үлдсэн бөхөд нэг өрөө байр хандивлав. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Нэгнээ даган хөгссөн хандивын аян найр сошиалд хэдэн сарын турш халуурч, тив дэлхийгээр нэг тархан, нөхөр бид хоёр ч нэг мэдэхэд тус тусын төгсөлтдөө хагас саяудыг хандивлаад, баярланхан сууцгаалаа. Тэдний 1998 оны төгсөлт аймгийн төвд цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулсан бол манай “Увс-97 төгсөгчдийн холбоо” 20 жилийнхээ ойгоор аймгийн эмнэлэгт мэдрэлийн яаралтай тусламжийн хоёр ортой кабинет байгуулаад өгчихсөн гэдэгтээ эрдээд энэ удаа 10 саяыг л хандивлав. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Гэхдээ бидний дундаас гавьяат дуучин С.Жавхлан маань шилдэг 100 дуугаа шигшин байж “Монгол тансаглал”-аараа аархав. Увс аймгийн Засаг даргын орлогч Э.Баатарсан Увс100 жилийн ойг зохион байгуулах комиссын даргаар томилогдон ажиллаад, “Цэнхэр тэнгэрийн орон”, “Буурал даргын нутаг” зэрэг дууны шүлгийг бичсэн, хилийн цэргийн хурандаа У.Пүрэвсүрэн яруу найргийн цоморлогоо төв талбайд их аваргуудтай зэрэгцэн нээж, улс даяараа “Далай, далай нуураар баян нутаг аа” хэмээн давалгааллаа. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Анх удаа Үндсэн хуулийг нутгийн удирдлагын ордноо залсан аймгаар бүртгэгдэн, УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалангийн мэндчилгээг наадмын нээлтэд уншиж зогсох УИХ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Барсүрэнгийн Баасандорж, Улаангом хот руу орох замд Зостын хөндийд нээлтээ хийсэн “Цэнхэр тэнгэрийн хүлэг” хөшөөт цогцолборыг гэр бүлээрээ барьж байгуулсан УИХ-ын гишүүн Далайн Батбаяр тэргүүтэй үе тэнгийн нөхдийн ихээхэн хүчин зүтгэл, өглөг буян тасралтгүй үргэлжилсэн юм. Зөвхөн нэг төгсөлтийн оролцоог дурдахад ийм билээ. Цаана нь хэдэн зуун мянган Увс нутгаа гэсэн сэтгэл улс орон даяар давалгаалж, эв нэгдлийн уухайн түрлэг хүч аван хэдэн өдрийн турш хуйларсныг хотод үлдсэн хэд ч мэдэрсэн гэнэм. <img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/9a09266000bd89334292906e56382492.jpg" data-size="1200,597.7220956719817" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/9a09266000bd89334292906e56382492.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p><span style="font-size: 18px;">Эртний далайн арлах сэжүүр Ихэр Тагнын өвөр бэлээс ихэлийн хэмээр цацлан цалгисан эцэг тэнгэрийн буурал хувилгаан уул, усны диваажин Увсын цэнхэр хязгаар нутгийн тэмдэглэлт ойд айл өрх бүр, иргэн бүр сэтгэл хаяж оролцов.</span></p><p class="blockquote-peak"><span style="font-size: 18px;">Улаангомынхон наадмын талбайдаа суух завгүй, гадна дотны зочдын хөлд дарагдаж, хашаа, хороогоо будаж, зосдоод, жилийн ургацаа ахиухан тарьж ургуулж, ааруул, идээгээ элээд зэхсэн нь илт. Хурдан морьдоо холоос ирэгсэдтэй барьцаж шандас сорьё гэсэнгүй. Монголд ганцхан цоож, цуургагүй малч удмын ухаанаа урдаа барьсан нь хэчнээн сайхан юм бэ. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Сул орхисон ноход ч үзэгдсэнгүй. Гудам бүр нь гэрэлтэй. Хүн бүрийн нүүрэнд баяр баяслын оч гийж, намрын халуунтай нэгдээд хөлс урсгах ч “Арай гоёым” гэдэг үгийг амнаасаа унагах нь аатай. Хүүхэд, хөгшид, ер ирж болох хүн бүгдэд зориулсан үйлчилгээг наадмын зохион байгуулагчид төлөвлөн эртнээс бэлтгэсэн тул их, бага, баян, ядуугийн ялгарал огт байсангүй. Зам түгжирсэнд машинаа орхиод дээлийнхээ хормойг шууж бариад “Далай, далай”-гаа аялаад алхацгаана. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Улаангомд айл бүрийн хашаанд үхрийн нүд, гүзээлзгэнэ, алим, чацаргана, өргөст хэмх, улаан лооль ургаж байна. Чацарганаа түүхэд амаргүй, үнэ багатай гээд жаахан адлах маягтай, бага тарьдаг болсон сурагтай.</span></p><p><span style="font-size: 18px;">Аймгийн төвийн айлуудын нэлээд нь төвийн шугамд холбогдсон. Халуун, хүйтэн ус хананаасаа аваад ханагар баян сууна аа. Гэхдээ тэд бүр 20-иод жилийн өмнө л хэн нэгнээс, төр засгаас ямар нэг зүйл гуйдаггүй, омог бардам явж ирсэн хүмүүс. Байгаль, цаг агаарын эрс тэс уур амьсгалтай нутагт хэзээ мөдгүй намар хаяанд иржээ. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Энэ зун зуншлага тааруу, гантай байсан ч элс шороо байсан газарт өнгийн цэцэгс алаглуулан тарьж, наадамчдаа угтсан нь хэчнээн дулаахан санагдав аа. Ёстой л “цементэн дээр цэцэг ургуулах”-тай агаар нэг, Гомын улаан шороо үржил шим тааруухан ч ажилсаг хүмүүс юухан хээхнийг эс үлдээн сайтар тооцоолж их хөдөлмөрлөжээ. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Ерээд оны гэх их зуднаар нутгаа сахин үлдсэн шигээ тэсвэр, тэвчээртэй юм, тэд. Хөрш зэргэлдээ тувачууд аймгийн төвд шулганалдан хоол хүнс, ойр зуурын хэрэгцээний зүйлсээ захуудаас нь цуглуулж явахтай үе үе таарна. Ойгоо угтаад аялал жуулчлалын зориулалтаар энд тэнд гэр, дүнзэн шовгорууд босгож, үеэлүүд минь гэхэд л “Тоонот” ресторанаа нээжээ. Тэдний минь ашиг, орлого бусад үед ч булаг шиг ундарч байг дээ. Баяраас хойших иргэдийн амьдрал баян байгаасай. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Зовлоо гэж дуу үл гарах хүлцэнгүй, тайван хүн зоны нуруу тэнэгэр явах болтугай гэх мэтийг эргэцүүлсээр эргэн тойрны бүтээн байгуулалтуудыг харж баяссаар наадмын хэдхэн өдөр нүд ирмэхийн завдалгүй өнгөрөв. Энэ өдрүүдэд Хаан банкны цахим машинаар гэхэд л хэдэн тэрбумын гүйлгээ хийгдэж, тэр хэрээр арилжаа явагдсан гэх чихэнд чимэгтэй мэдээ баярлуулна. <img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d6e1fe441f08a36b0e3d9bdf19873008.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="1023,649" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d6e1fe441f08a36b0e3d9bdf19873008.png" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><blockquote><p><span style="font-size: 18px;">Наадмын нээлт дөрвөд, баяд, хотон, халх угсаатны онцлог, түүхээс сэдэвлээд, дуу хуураар бялхан сайн жишиг тогтоов. Өнөө муу улсын начин Гэлэгийн ач, Намсрайжав харцагын голомт залгах ганц хүү, дархан аварга Батсуурь түрүүлж, аймгийн цэнгэлдэхэд “Увс нуур”-ыг хоороороо дуулцгааж, нар хүртэл хоргодоод жаргаж төвдөхгүй хэсэг саатав аа. </span></p></blockquote><p><span style="font-size: 18px;">Наадам өндөрлөхтэй зэрэгцэн Увс нутагт тоглолтоо хийхээр ирсэн дэлхийд данстай Монгол рок хамтлаг “The Hu”-г үүсгэн байгуулагч, хөгжмийн зохиолч, “Чингис хаан” одонт, гавьяат жүжигчин Б.Дашдондогт “Увс аймгийн Хүндэт иргэн” тэмдгийг гардуулах үеэр тэрбээр нагацын нутагт нь саяхан сүндэрлэсэн дуучин Г.Түмэндэмбэрэл агсны хөшөөнд хамтлагаараа хүндэтгэл үзүүлэх учиртайг илтгээд, тоглолтынхоо өмнөхөн цэцгэн эрих өргөлөө. Халх даяараа алдартай Төв театрын Түмэндэмбэрэл гуайн аялгуу эгшгээр угжуулж хүн болсноо тодотгон ярихдаа түүний нүд гэрэлтэж байв.<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/7660f5da7e9abad42646a2dae59ac13d.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,799.5" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/7660f5da7e9abad42646a2dae59ac13d.jpg" data-test="true" data-test2="1200"><img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/e5819dd149ddc3c5fa53fda72afad449.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,799.8046875" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/e5819dd149ddc3c5fa53fda72afad449.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p><span style="font-size: 18px;">Ойн хандивын уулзалтаар 200 саяар төсөвлөгдсөн ч өртөг, зардал хэд нугарч өсөхөд, анх санаачлан эхлүүлснээрээ “шаварт унасан шарын эзэн” УИХ-ын ЕНБД Б.Баасандорж Өндөрхангай сумын Улаанбаатар хот дахь Нутгийн зөвлөлтэйгээ хамтраад “Увсын сэтгүүлчид”-ийг ч татан оролцуулж, нэлээд шаргуу хөөцөлдсөний хүчинд сая нэг бодит биеллээ олсон гэрэлт хөшөө бол бүсгүй хүнд зориулсан Монголдоо анхдагч бүрэн хэмжээний баримал гэх юм билээ. Цээж баримлан хөшөөнүүд байдаг ч уран барималч Ж.Түмэнчулуун алдарт дуучин эмэгтэйн гэрэл зургаас эх авч, төрсөн үрсэд нь таацуулан бүтээснийг үзэх нь ээ, аргагүй л олон хүний сэтгэл, зүтгэл эвцэлдэн нийлсний илрэл ажээ. <img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/30619388f659a80965386a8eb8011907.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,799.8046875" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/30619388f659a80965386a8eb8011907.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p><span style="font-size: 18px;">“Хү, хү, хү” хэмээн хүч түрэн дуулах үдэш Улаангомчууд хийморийн сан тавиулах мэт, хол, ойроос ирсэн олны дунд Эгшү-г оруулаад 10 гаруй эр, эм мото спортын клуб тэнд цухалзан, талбайн гадна хааз гишгэж, тайзны өмнө төмөр хүлгүүдээ ирийтэл жагсаасан нь сүр жавхлантай. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">1300 гаруй км замыг хоёр хоногт туулсан гэх цоглог бүсгүйчүүдтэй дөрөө харшуулмаар санагдтал хийморьлог санж. Хү-гийн тоглолтын бэлтгэлд нэг тэрбумыг хэдийн зарцуулсан, 100 сая төгрөг дутахад л бид ашигтай ажиллалаа гэж тооцно хэмээн уугуул нутгийн ах, угсаатны соёлыг дэмжин түгээгч Ж.Батсүх тасалбарт хяналт тавих зууртаа сэтгэл догдлон хуучилж байв. Төв цэнгэлдэхэд орсон, ороогүй “Хү”-г бүгд сонслоо. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Үзэгчдийн дунд алгаа хавсран залбирч суух нөхөд цөөн бус харагдах нь сониуч занг хөдөлгөөд, хожим асуух нь ээ. Энэ хамтлагийг дэлхий нийтэд “Тэнгэрийн элч нар” хэмээдэг. Тэд манай нутгийн уул, уснаа эздээс, өвөг дээдсийн сүнснээс адис аван цэнэглэгдэхээр ирсэн улс гэлцэнэ. Дуу хоолой нь бөөлөхтэй ижил сонсогдох нь гайхалтай... Маргааш нь хачин хөнгөн сэрэв. Тэд үзэгчдээ цэнэглэдэг юм байна...</span></p><p><span style="font-size: 18px;">Увс аймгийг 1925 оны арваннэгдүгээр сарын 21-ний өдөр Чандмань уулын аймаг нэртэй байгуулж, аймгийн төвийг Улаангомд суурьшуулжээ. 1931 оноос Дөрвөдийн аймаг, 1933 онд Увс аймаг хэмээх одоогийн нэрээ олжээ. 19 сумын долоо нь хойд хөрштэй хиллэдэг. Аймгийн нийт газар нутаг 69585 км². Монгол орны баруун хэсэгт Хан Хөхий, Хархираа, Түргэний уулс, Увс нуурын ай сав их нууруудын хотгор, говь нутгийг эзэлж оршдог. Залуу атираат уулс гэгдэх Хархираа, Түргэний уулс, Монгол төрийн удирдагч Ю.Цэдэнбал агсны төрсөн нутагт жамц давсан Шүдэн уул ч бий. Таван Тэсийн гол, Завхан, Ховд голууд, Увс, Хяргас, Үүрэг, Ачит нууруудтай. Уул, усны диваажин гэхийн учир ийм. </span></p><p class="blockquote"><span style="font-size: 18px;">Төв суурин бараадан амьдрахуйн эрхээр хот газрыг зорин нүүдэллэсэн хүмүүсийн үр хүүхдүүд өвөг дээдсийн буйр бууц, төрсөн ус нутгийг санан ирэхэд эгээ л төрөл садан мэт дотно, халуун хүлээн авсан нь хэдэн жилдээ дурсан ярих баяр, баясал гэлтэй.</span></p><p><span style="font-size: 18px;">Өгөө, аваа, өнгө, мөнгөндөө бус эвлэлдэн нэгдээд нэгэн үйлийн төлөө хүчээ зориулваас бүтэхгүй, чадахгүй зүйлгүйг яруу тодоор харуулсан том наадмыг өнөө “муу нэртэй, луу данстай” УИХ-ын хэдэн гишүүд тэдний дундаас хувиасаа ч, хувьсгалаас ч хамгийн өндөр дүнтэй хөрөнгө оруулалтыг хийсэн, гардан зохион байгуулагч гэгдэн цахимд чичлүүлж буй Эрчим хүчний сайд Б.Чойжилсүрэн тэргүүтэнд сонгогчид нь ам сайтай, хир тусгахгүй юм билээ.<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/91c3c5051e73ebfca22b7010c7c60ac0.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,799.8046875" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/91c3c5051e73ebfca22b7010c7c60ac0.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p><span style="font-size: 18px;">Сум хооронд авто замаар холбох, цахилгаан шугамын асуудлыг гишүүд эхнээсээ шийдвэрлэхэд анхаарч, Улаангом-Увс нуур хүртэлх 25 км замыг хүртэл хусаж, засаад, замаа тавиад эхэлжээ. Энэ тойргоос сонгогдсон УИХ-ын дарга ч зүгээр суусангүй. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Нутгийнханд хандсан мэндчилгээндээ “Аймаг, улс орны хөгжлийн гол хэмжүүр нь хүний хөгжил буюу иргэний төлөвшил” хэмээгээд “Шинэ монгол хүн бий болсон нь өнгөрсөн зууны хамгийн том ололт. Үүний нэгэн нотолгоо нь Увсын ард иргэд” гэсэн бол Монгол Улсыгн Ерөнхийлөгч өөрийн биеэр очиж тус аймгийг Д.Сүхбаатарын одонгоор шагнаж, хүндэтгэл үзүүлэв. Ингээд бодохоор наадам дөнгөж эхэлж байна уу даа... Хүнээ бодсон шийдвэр, хүн хүнээ дагаж хөгжиж дэвжихийн чухлыг төр төмбөгөр, ёс ёмбогороороо илтгэчихлээ. Автомашины тоогоор 130 гаруй мянган наадамчид цугларсан гэх наадмын маргаашаас “Уул усны диваажин” ТББ, нутгийн удирдлагууд ойн хандивын хөрөнгийг хэрхэн зарцуулсан, зарцуулахаа нээлттэй тайлагнахаа илэрхийлнэ лээ. </span></p><p><span style="font-size: 18px;">Туйлын ухаалаг шийдлээр хүч сорин ажилласан аймгийн удирдлагуудыг магтууштай. Бэлгийн морины шүдийг үздэггүй гэдэг ч нутгаа сахин үлдсэн иргэдийн амьдралд өчүүхэн ч атугай нэмэрээ өгөөсэй. Хөрөнгө бэлээс илүү хүний хөгжил, хандлага чухал гэдгийг хаана хаанаа ухаараад, сэрчих шиг санагдсан. Тэд хөдөлмөрлөж байна. Намар хаяанд ирсэн ч хөдөлмөрч түмэн хэн нэгнээс үл хамааран ахуй, амьжиргаагаа аваад явчихдаг гэдгийг яруу тодоор харуулаад, зочилж ирсэндээ нуур далай шигээ халгиж цалгин дайлж цайлаад явууллаа. </span></p><p class="blockquote"><span style="font-size: 18px;">...Далай, далай, нуураар баян нутагт хүн зон өнөр өтгөн, баяр баясалтай, мал сүрэг налайж байх болтугай. </span></p><p><span style="font-size: 18px;"><strong><em>Сэтгүүлч З.Бадмаараг</em></strong></span></p><p><span style="font-size: 18px;">“Өдрийн сонин”-ы 2025 оны 08-р сарын 14-ний дугаарт нийтлэгдсэн.</span></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/монгол угсаатан" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">монгол угсаатан</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/увс" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">увс</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ястан" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ястан</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene&text=Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/uwsiin-tsenkher-khyazgaaraas-uls-dayaar-tarkhsan-uukhain-turleg-ew-negdliig-iltgene"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(3) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776256227.4329"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
<div id="71cef5d7-30ac-4ac3-b1b0-7ed5e61c497b">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [122.201.31.47] ・ 2025.08.26</span>
<a onclick="addReply('71cef5d7-30ac-4ac3-b1b0-7ed5e61c497b')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>transfer.cloud.mn/view/ER8201</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="89cb0b3b-916d-41c4-813b-78a7693824a5">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [103.212.162.85] ・ 2025.08.22</span>
<a onclick="addReply('89cb0b3b-916d-41c4-813b-78a7693824a5')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>www.facebook.com/share/1Ho5k4xTEn/</p>
</div>
</article>
<hr>
</div><div id="bc7bc51d-0fa4-404c-8779-f901a4b282a0">
<article class="uk-comment" tabindex="-1" role="comment">
<header class="uk-comment-header">
<p class="uk-margin-remove">
Зочин
<span class="uk-text-grey"> [59.153.114.63] ・ 2025.08.16</span>
<a onclick="addReply('bc7bc51d-0fa4-404c-8779-f901a4b282a0')"
class="uk-float-right uk-margin-left uk-text-muted uk-text-decoration-none">Хариулах</a>
</p>
</header>
<div>
<div class="uk-comment-body">
<p>Сайхан нутаг байна лээ нутагын иргэд өрөөсөө харамлаж нутагтаа бүхнээ зориулж хандивладаг аймгыг анх удаа харлаа. Увс хүмүүс хөдөлмөрч ажилсаг шударга зочломтгой хүмүүс санагдсан.увсчууд нэг нэгнийгээ маш их дэмждэг татаж нэг цул болж нэгдэж чаддаг зан нь монгол хүн бүрт байх ёстой зан боловч одоо цагт усдаж байгаа ч увсчуудад тэр сайхан зан чанар байгаа харагдлаа.</p>
</div>
</article>
<hr>
</div></div>
<script>
var foreign_key = '45293';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '61727c47b684265e7a866da22ada8d2cff89e0cf4850a661a93cbcf1d76f541e4d72f42245fbbe828563f5716e94fbe204e4e1f0e79c6fa5e2b347fa06154a5a');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '61727c47b684265e7a866da22ada8d2cff89e0cf4850a661a93cbcf1d76f541e4d72f42245fbbe828563f5716e94fbe204e4e1f0e79c6fa5e2b347fa06154a5a');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '61727c47b684265e7a866da22ada8d2cff89e0cf4850a661a93cbcf1d76f541e4d72f42245fbbe828563f5716e94fbe204e4e1f0e79c6fa5e2b347fa06154a5a');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/dain-oros">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/3df73e8357860a67f6626793ae503e64_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/3df73e8357860a67f6626793ae503e64.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/dain-oros">
Дайны хөлд эрх нь зөрчигдөж байгаа Орос дахь Монгол угсаатнууд </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Н.Жавхлан </a> ・
11 сарын 30, 2024 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-gadaad-khergiin-saidiin-selfi">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/cea68f981ce22a7f9c16fc722042c293_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/cea68f981ce22a7f9c16fc722042c293.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khyatadiin-gadaad-khergiin-saidiin-selfi">
Хятадын Гадаад хэргийн сайдын селфи </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
09 сарын 02, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/maliin-khorogdlooroo-uws-khowd-aimag-terguuljee">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e9e901e2f511b8b4e609fa563d331403_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/e9e901e2f511b8b4e609fa563d331403.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/maliin-khorogdlooroo-uws-khowd-aimag-terguuljee">
Малын хорогдлоороо Увс, Ховд аймаг толгой цохиж байна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
03 сарын 26, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/uws-aimgiin-12-sumand-khawarjilt-khunderchee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/39450b13484add79a57e42eac133fca9_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/39450b13484add79a57e42eac133fca9.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/uws-aimgiin-12-sumand-khawarjilt-khunderchee">
Увс аймгийн 12 суманд хаваржилт хүндэрчээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
03 сарын 06, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/yutsedenbaliin-khushuu-orkhon-aimagt-sunderlelee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/196fd060296c8d3d0a72d2f7977e6e4e_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/196fd060296c8d3d0a72d2f7977e6e4e.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/yutsedenbaliin-khushuu-orkhon-aimagt-sunderlelee">
Маршал Ю.Цэдэнбалын хөшөө Орхон аймагт сүндэрлэлээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
12 сарын 15, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nyy5";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => '61727c47b684265e7a866da22ada8d2cff89e0cf4850a661a93cbcf1d76f541e4d72f42245fbbe828563f5716e94fbe204e4e1f0e79c6fa5e2b347fa06154a5a',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.YjdmZmRkZDk4NTk2Mzc2OWVhNjgwNTk3YjhiYjM0NWM2YzVhMjRmYTdiOGZiNmFmMDE0YjE1ZGE0N2Q5OWQ4Ml4wPGMno6uM7BXWhRYOtCmJDURngm2jpF6bUrie37kF',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1778848227',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.ZDI0OTA0MGM1OGRjMjBkNzNjZjBhMWYwMDAyYTlmNjU2MGZmZmM5OTkzZjlkZDNhNWQwYzMzODY1ZGQwZTcwZdJz91zLOg/L6ZzhABf+p4b4eOdnfkBsen75x74uhpPxTDJh1mB6wZEh8lSqDuy68OLwLSfPkmGRT261HV6UezU=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1778848227',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = '61727c47b684265e7a866da22ada8d2cff89e0cf4850a661a93cbcf1d76f541e4d72f42245fbbe828563f5716e94fbe204e4e1f0e79c6fa5e2b347fa06154a5a'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.YjdmZmRkZDk4NTk2Mzc2OWVhNjgwNTk3YjhiYjM0NWM2YzVhMjRmYTdiOGZiNmFmMDE0YjE1ZGE0N2Q5OWQ4Ml4wPGMno6uM7BXWhRYOtCmJDURngm2jpF6bUrie37kF'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1778848227'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.ZDI0OTA0MGM1OGRjMjBkNzNjZjBhMWYwMDAyYTlmNjU2MGZmZmM5OTkzZjlkZDNhNWQwYzMzODY1ZGQwZTcwZdJz91zLOg/L6ZzhABf+p4b4eOdnfkBsen75x74uhpPxTDJh1mB6wZEh8lSqDuy68OLwLSfPkmGRT261HV6UezU='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1778848227'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ | Peak News
Увсын цэнхэр хязгаараас улс даяар тархсан уухайн түрлэг эв нэгдлийг илтгэнэ
Жил бүрийн наадмаар “Увс нуур” дуугаа дуулна гэж сошиалд мэтгэлцэж, инээд наргиа хийдэг уламжлал тогтсоор, манай, танай бөх тэглээ, ингэлээ гэж итэр, татар гилдсээр цөөнгүй жилийг угтаж, үдлээ, монголчууд бид. Өнөө жил цань гагц аймаг 100 жилээн ойтай байсан нь Увсынхан.
“Аа, жигтээ, яарам болж оддым, нам. Ой кийклээр кийдүүз“ гэлцсээр “Увс-100” нэгдсэн шинэ жилээр Улаанбаатар дахь нутгийн зон олны төлөөллийг цуглуулан эхэлсэн түүхт ойн бэлтгэл хаврын сүүл, зуны эхэн сард хандивын уулзалтаар үргэлжлэн хүн нэг бүрийн нутгаа тэмүүлэх сэтгэлийг сэрээж, Хүн чулууны хонхорт төрж өссөн салаа шидмэс, мөчир, мөндөл юугаа нэхэн сурвалжилж, сануулан уриалсаар намрын эхэнтэй золгов оо.
“Танай нутгийнхан ажилсаг, айхтар, санаа, бодол алс онцлогтой” гэхийг урьд өмнө бишгүй сонссон ч энэ удаа жил бүр очдог Улаангомын угтах хаалгаар орохдоо хөгсөн хөөрсөн бодолд гайхширал, бишрэлийг хамтад нь уусгаад, өөрийн эрхгүй дуу алдан явлаа.
Ойд хандив өргөсөн нөхдийг “Хурд” ХХК 500 сая төгрөг, “Дөнөн хөх” мөн төдийг, “Тэсо” 400 саяыг өгснөөр тэргүүлж, “Тэс петролиум” гэхэд л 50 сая дээр, литр тутмын шатахуунаа 100 төгрөгөөр хөнгөлж, “Газар шим” ХХК-ийнхан бүтээгдэхүүний шошгоо эздийнхээ нутгийн ойн логогоор гоёод, гангар шаазангийн брэнддээ иргэн Б.Цэцэг кофены шинэ сэт гарган бэлэг барьжээ. “Дөнөн хөх”-ийн Г.Батсүх гэж даруухан дөлгөөн, эгэл боргил эр түрүү бөхөд Лексус-600 автомашин бэлэглэхээ амлаж, алдарт уяач Ц.Дамдин-Ядам шөвөгт үлдсэн бөхөд нэг өрөө байр хандивлав.
Нэгнээ даган хөгссөн хандивын аян найр сошиалд хэдэн сарын турш халуурч, тив дэлхийгээр нэг тархан, нөхөр бид хоёр ч нэг мэдэхэд тус тусын төгсөлтдөө хагас саяудыг хандивлаад, баярланхан сууцгаалаа. Тэдний 1998 оны төгсөлт аймгийн төвд цэцэрлэгт хүрээлэн байгуулсан бол манай “Увс-97 төгсөгчдийн холбоо” 20 жилийнхээ ойгоор аймгийн эмнэлэгт мэдрэлийн яаралтай тусламжийн хоёр ортой кабинет байгуулаад өгчихсөн гэдэгтээ эрдээд энэ удаа 10 саяыг л хандивлав.
Гэхдээ бидний дундаас гавьяат дуучин С.Жавхлан маань шилдэг 100 дуугаа шигшин байж “Монгол тансаглал”-аараа аархав. Увс аймгийн Засаг даргын орлогч Э.Баатарсан Увс100 жилийн ойг зохион байгуулах комиссын даргаар томилогдон ажиллаад, “Цэнхэр тэнгэрийн орон”, “Буурал даргын нутаг” зэрэг дууны шүлгийг бичсэн, хилийн цэргийн хурандаа У.Пүрэвсүрэн яруу найргийн цоморлогоо төв талбайд их аваргуудтай зэрэгцэн нээж, улс даяараа “Далай, далай нуураар баян нутаг аа” хэмээн давалгааллаа.
Анх удаа Үндсэн хуулийг нутгийн удирдлагын ордноо залсан аймгаар бүртгэгдэн, УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалангийн мэндчилгээг наадмын нээлтэд уншиж зогсох УИХ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Барсүрэнгийн Баасандорж, Улаангом хот руу орох замд Зостын хөндийд нээлтээ хийсэн “Цэнхэр тэнгэрийн хүлэг” хөшөөт цогцолборыг гэр бүлээрээ барьж байгуулсан УИХ-ын гишүүн Далайн Батбаяр тэргүүтэй үе тэнгийн нөхдийн ихээхэн хүчин зүтгэл, өглөг буян тасралтгүй үргэлжилсэн юм. Зөвхөн нэг төгсөлтийн оролцоог дурдахад ийм билээ. Цаана нь хэдэн зуун мянган Увс нутгаа гэсэн сэтгэл улс орон даяар давалгаалж, эв нэгдлийн уухайн түрлэг хүч аван хэдэн өдрийн турш хуйларсныг хотод үлдсэн хэд ч мэдэрсэн гэнэм.
Эртний далайн арлах сэжүүр Ихэр Тагнын өвөр бэлээс ихэлийн хэмээр цацлан цалгисан эцэг тэнгэрийн буурал хувилгаан уул, усны диваажин Увсын цэнхэр хязгаар нутгийн тэмдэглэлт ойд айл өрх бүр, иргэн бүр сэтгэл хаяж оролцов.
Улаангомынхон наадмын талбайдаа суух завгүй, гадна дотны зочдын хөлд дарагдаж, хашаа, хороогоо будаж, зосдоод, жилийн ургацаа ахиухан тарьж ургуулж, ааруул, идээгээ элээд зэхсэн нь илт. Хурдан морьдоо холоос ирэгсэдтэй барьцаж шандас сорьё гэсэнгүй. Монголд ганцхан цоож, цуургагүй малч удмын ухаанаа урдаа барьсан нь хэчнээн сайхан юм бэ.
Сул орхисон ноход ч үзэгдсэнгүй. Гудам бүр нь гэрэлтэй. Хүн бүрийн нүүрэнд баяр баяслын оч гийж, намрын халуунтай нэгдээд хөлс урсгах ч “Арай гоёым” гэдэг үгийг амнаасаа унагах нь аатай. Хүүхэд, хөгшид, ер ирж болох хүн бүгдэд зориулсан үйлчилгээг наадмын зохион байгуулагчид төлөвлөн эртнээс бэлтгэсэн тул их, бага, баян, ядуугийн ялгарал огт байсангүй. Зам түгжирсэнд машинаа орхиод дээлийнхээ хормойг шууж бариад “Далай, далай”-гаа аялаад алхацгаана.
Улаангомд айл бүрийн хашаанд үхрийн нүд, гүзээлзгэнэ, алим, чацаргана, өргөст хэмх, улаан лооль ургаж байна. Чацарганаа түүхэд амаргүй, үнэ багатай гээд жаахан адлах маягтай, бага тарьдаг болсон сурагтай.
Аймгийн төвийн айлуудын нэлээд нь төвийн шугамд холбогдсон. Халуун, хүйтэн ус хананаасаа аваад ханагар баян сууна аа. Гэхдээ тэд бүр 20-иод жилийн өмнө л хэн нэгнээс, төр засгаас ямар нэг зүйл гуйдаггүй, омог бардам явж ирсэн хүмүүс. Байгаль, цаг агаарын эрс тэс уур амьсгалтай нутагт хэзээ мөдгүй намар хаяанд иржээ.
Энэ зун зуншлага тааруу, гантай байсан ч элс шороо байсан газарт өнгийн цэцэгс алаглуулан тарьж, наадамчдаа угтсан нь хэчнээн дулаахан санагдав аа. Ёстой л “цементэн дээр цэцэг ургуулах”-тай агаар нэг, Гомын улаан шороо үржил шим тааруухан ч ажилсаг хүмүүс юухан хээхнийг эс үлдээн сайтар тооцоолж их хөдөлмөрлөжээ.
Ерээд оны гэх их зуднаар нутгаа сахин үлдсэн шигээ тэсвэр, тэвчээртэй юм, тэд. Хөрш зэргэлдээ тувачууд аймгийн төвд шулганалдан хоол хүнс, ойр зуурын хэрэгцээний зүйлсээ захуудаас нь цуглуулж явахтай үе үе таарна. Ойгоо угтаад аялал жуулчлалын зориулалтаар энд тэнд гэр, дүнзэн шовгорууд босгож, үеэлүүд минь гэхэд л “Тоонот” ресторанаа нээжээ. Тэдний минь ашиг, орлого бусад үед ч булаг шиг ундарч байг дээ. Баяраас хойших иргэдийн амьдрал баян байгаасай.
Зовлоо гэж дуу үл гарах хүлцэнгүй, тайван хүн зоны нуруу тэнэгэр явах болтугай гэх мэтийг эргэцүүлсээр эргэн тойрны бүтээн байгуулалтуудыг харж баяссаар наадмын хэдхэн өдөр нүд ирмэхийн завдалгүй өнгөрөв. Энэ өдрүүдэд Хаан банкны цахим машинаар гэхэд л хэдэн тэрбумын гүйлгээ хийгдэж, тэр хэрээр арилжаа явагдсан гэх чихэнд чимэгтэй мэдээ баярлуулна.
Наадмын нээлт дөрвөд, баяд, хотон, халх угсаатны онцлог, түүхээс сэдэвлээд, дуу хуураар бялхан сайн жишиг тогтоов. Өнөө муу улсын начин Гэлэгийн ач, Намсрайжав харцагын голомт залгах ганц хүү, дархан аварга Батсуурь түрүүлж, аймгийн цэнгэлдэхэд “Увс нуур”-ыг хоороороо дуулцгааж, нар хүртэл хоргодоод жаргаж төвдөхгүй хэсэг саатав аа.
Наадам өндөрлөхтэй зэрэгцэн Увс нутагт тоглолтоо хийхээр ирсэн дэлхийд данстай Монгол рок хамтлаг “The Hu”-г үүсгэн байгуулагч, хөгжмийн зохиолч, “Чингис хаан” одонт, гавьяат жүжигчин Б.Дашдондогт “Увс аймгийн Хүндэт иргэн” тэмдгийг гардуулах үеэр тэрбээр нагацын нутагт нь саяхан сүндэрлэсэн дуучин Г.Түмэндэмбэрэл агсны хөшөөнд хамтлагаараа хүндэтгэл үзүүлэх учиртайг илтгээд, тоглолтынхоо өмнөхөн цэцгэн эрих өргөлөө. Халх даяараа алдартай Төв театрын Түмэндэмбэрэл гуайн аялгуу эгшгээр угжуулж хүн болсноо тодотгон ярихдаа түүний нүд гэрэлтэж байв.
Ойн хандивын уулзалтаар 200 саяар төсөвлөгдсөн ч өртөг, зардал хэд нугарч өсөхөд, анх санаачлан эхлүүлснээрээ “шаварт унасан шарын эзэн” УИХ-ын ЕНБД Б.Баасандорж Өндөрхангай сумын Улаанбаатар хот дахь Нутгийн зөвлөлтэйгээ хамтраад “Увсын сэтгүүлчид”-ийг ч татан оролцуулж, нэлээд шаргуу хөөцөлдсөний хүчинд сая нэг бодит биеллээ олсон гэрэлт хөшөө бол бүсгүй хүнд зориулсан Монголдоо анхдагч бүрэн хэмжээний баримал гэх юм билээ. Цээж баримлан хөшөөнүүд байдаг ч уран барималч Ж.Түмэнчулуун алдарт дуучин эмэгтэйн гэрэл зургаас эх авч, төрсөн үрсэд нь таацуулан бүтээснийг үзэх нь ээ, аргагүй л олон хүний сэтгэл, зүтгэл эвцэлдэн нийлсний илрэл ажээ.
“Хү, хү, хү” хэмээн хүч түрэн дуулах үдэш Улаангомчууд хийморийн сан тавиулах мэт, хол, ойроос ирсэн олны дунд Эгшү-г оруулаад 10 гаруй эр, эм мото спортын клуб тэнд цухалзан, талбайн гадна хааз гишгэж, тайзны өмнө төмөр хүлгүүдээ ирийтэл жагсаасан нь сүр жавхлантай.
1300 гаруй км замыг хоёр хоногт туулсан гэх цоглог бүсгүйчүүдтэй дөрөө харшуулмаар санагдтал хийморьлог санж. Хү-гийн тоглолтын бэлтгэлд нэг тэрбумыг хэдийн зарцуулсан, 100 сая төгрөг дутахад л бид ашигтай ажиллалаа гэж тооцно хэмээн уугуул нутгийн ах, угсаатны соёлыг дэмжин түгээгч Ж.Батсүх тасалбарт хяналт тавих зууртаа сэтгэл догдлон хуучилж байв. Төв цэнгэлдэхэд орсон, ороогүй “Хү”-г бүгд сонслоо.
Үзэгчдийн дунд алгаа хавсран залбирч суух нөхөд цөөн бус харагдах нь сониуч занг хөдөлгөөд, хожим асуух нь ээ. Энэ хамтлагийг дэлхий нийтэд “Тэнгэрийн элч нар” хэмээдэг. Тэд манай нутгийн уул, уснаа эздээс, өвөг дээдсийн сүнснээс адис аван цэнэглэгдэхээр ирсэн улс гэлцэнэ. Дуу хоолой нь бөөлөхтэй ижил сонсогдох нь гайхалтай... Маргааш нь хачин хөнгөн сэрэв. Тэд үзэгчдээ цэнэглэдэг юм байна...
Увс аймгийг 1925 оны арваннэгдүгээр сарын 21-ний өдөр Чандмань уулын аймаг нэртэй байгуулж, аймгийн төвийг Улаангомд суурьшуулжээ. 1931 оноос Дөрвөдийн аймаг, 1933 онд Увс аймаг хэмээх одоогийн нэрээ олжээ. 19 сумын долоо нь хойд хөрштэй хиллэдэг. Аймгийн нийт газар нутаг 69585 км². Монгол орны баруун хэсэгт Хан Хөхий, Хархираа, Түргэний уулс, Увс нуурын ай сав их нууруудын хотгор, говь нутгийг эзэлж оршдог. Залуу атираат уулс гэгдэх Хархираа, Түргэний уулс, Монгол төрийн удирдагч Ю.Цэдэнбал агсны төрсөн нутагт жамц давсан Шүдэн уул ч бий. Таван Тэсийн гол, Завхан, Ховд голууд, Увс, Хяргас, Үүрэг, Ачит нууруудтай. Уул, усны диваажин гэхийн учир ийм.
Төв суурин бараадан амьдрахуйн эрхээр хот газрыг зорин нүүдэллэсэн хүмүүсийн үр хүүхдүүд өвөг дээдсийн буйр бууц, төрсөн ус нутгийг санан ирэхэд эгээ л төрөл садан мэт дотно, халуун хүлээн авсан нь хэдэн жилдээ дурсан ярих баяр, баясал гэлтэй.
Өгөө, аваа, өнгө, мөнгөндөө бус эвлэлдэн нэгдээд нэгэн үйлийн төлөө хүчээ зориулваас бүтэхгүй, чадахгүй зүйлгүйг яруу тодоор харуулсан том наадмыг өнөө “муу нэртэй, луу данстай” УИХ-ын хэдэн гишүүд тэдний дундаас хувиасаа ч, хувьсгалаас ч хамгийн өндөр дүнтэй хөрөнгө оруулалтыг хийсэн, гардан зохион байгуулагч гэгдэн цахимд чичлүүлж буй Эрчим хүчний сайд Б.Чойжилсүрэн тэргүүтэнд сонгогчид нь ам сайтай, хир тусгахгүй юм билээ.
Сум хооронд авто замаар холбох, цахилгаан шугамын асуудлыг гишүүд эхнээсээ шийдвэрлэхэд анхаарч, Улаангом-Увс нуур хүртэлх 25 км замыг хүртэл хусаж, засаад, замаа тавиад эхэлжээ. Энэ тойргоос сонгогдсон УИХ-ын дарга ч зүгээр суусангүй.
Нутгийнханд хандсан мэндчилгээндээ “Аймаг, улс орны хөгжлийн гол хэмжүүр нь хүний хөгжил буюу иргэний төлөвшил” хэмээгээд “Шинэ монгол хүн бий болсон нь өнгөрсөн зууны хамгийн том ололт. Үүний нэгэн нотолгоо нь Увсын ард иргэд” гэсэн бол Монгол Улсыгн Ерөнхийлөгч өөрийн биеэр очиж тус аймгийг Д.Сүхбаатарын одонгоор шагнаж, хүндэтгэл үзүүлэв. Ингээд бодохоор наадам дөнгөж эхэлж байна уу даа... Хүнээ бодсон шийдвэр, хүн хүнээ дагаж хөгжиж дэвжихийн чухлыг төр төмбөгөр, ёс ёмбогороороо илтгэчихлээ. Автомашины тоогоор 130 гаруй мянган наадамчид цугларсан гэх наадмын маргаашаас “Уул усны диваажин” ТББ, нутгийн удирдлагууд ойн хандивын хөрөнгийг хэрхэн зарцуулсан, зарцуулахаа нээлттэй тайлагнахаа илэрхийлнэ лээ.
Туйлын ухаалаг шийдлээр хүч сорин ажилласан аймгийн удирдлагуудыг магтууштай. Бэлгийн морины шүдийг үздэггүй гэдэг ч нутгаа сахин үлдсэн иргэдийн амьдралд өчүүхэн ч атугай нэмэрээ өгөөсэй. Хөрөнгө бэлээс илүү хүний хөгжил, хандлага чухал гэдгийг хаана хаанаа ухаараад, сэрчих шиг санагдсан. Тэд хөдөлмөрлөж байна. Намар хаяанд ирсэн ч хөдөлмөрч түмэн хэн нэгнээс үл хамааран ахуй, амьжиргаагаа аваад явчихдаг гэдгийг яруу тодоор харуулаад, зочилж ирсэндээ нуур далай шигээ халгиж цалгин дайлж цайлаад явууллаа.
...Далай, далай, нуураар баян нутагт хүн зон өнөр өтгөн, баяр баясалтай, мал сүрэг налайж байх болтугай.
Сэтгүүлч З.Бадмаараг
“Өдрийн сонин”-ы 2025 оны 08-р сарын 14-ний дугаарт нийтлэгдсэн.
Peak.mn
Сэтгэгдэл бичих (3)
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.
Зочин [122.201.31.47] ・ 2025.08.26 Хариулах
transfer.cloud.mn/view/ER8201
Зочин [103.212.162.85] ・ 2025.08.22 Хариулах
www.facebook.com/share/1Ho5k4xTEn/
Зочин [59.153.114.63] ・ 2025.08.16 Хариулах
Сайхан нутаг байна лээ нутагын иргэд өрөөсөө харамлаж нутагтаа бүхнээ зориулж хандивладаг аймгыг анх удаа харлаа. Увс хүмүүс хөдөлмөрч ажилсаг шударга зочломтгой хүмүүс санагдсан.увсчууд нэг нэгнийгээ маш их дэмждэг татаж нэг цул болж нэгдэж чаддаг зан нь монгол хүн бүрт байх ёстой зан боловч одоо цагт усдаж байгаа ч увсчуудад тэр сайхан зан чанар байгаа харагдлаа.
Санал болгох
1 Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио
2 ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү?
3 Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь
4 Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо
5 Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай