Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="МУИС-ийн Улс төр судлалын багш, доктор Д.Бумдарь хүн төрлөхтөн дараагийн ямар засаглалын өмнө очиж байгаа тухай ярьсаныг хүргэж байна.Би оюутнуудтайгаа орчин үед ямар засаглалын хэлбэр ирж байгаа талаар ярилцдаг. Маш олон янзын хувьсгал,..." />
<meta name="keywords"
content="ардчилал, ардчиллын уналт уу" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="МУИС-ийн Улс төр судлалын багш, доктор Д.Бумдарь хүн төрлөхтөн дараагийн ямар засаглалын өмнө очиж байгаа тухай ярьсаныг хүргэж байна.Би оюутнуудтайгаа орчин үед ямар засаглалын хэлбэр ирж байгаа талаар ярилцдаг. Маш олон янзын хувьсгал,..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/89c3d932-9567-4c96-bd17-e51f52311f63/deb23a340f1723f84a33ba558f892fda.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/89c3d932-9567-4c96-bd17-e51f52311f63/deb23a340f1723f84a33ba558f892fda.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="МУИС-ийн Улс төр судлалын багш, доктор Д.Бумдарь хүн төрлөхтөн дараагийн ямар засаглалын өмнө очиж байгаа тухай ярьсаныг хүргэж байна.Би оюутнуудтайгаа орчин үед ямар засаглалын хэлбэр ирж байгаа талаар ярилцдаг. Маш олон янзын хувьсгал,..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A0.%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD-%D0%A3%D1%83%D0%BB" class="uk-text-semi uk-link-text">Р.Сайхан-Уул</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">09 сарын 09, 2020</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania&text=Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/89c3d932-9567-4c96-bd17-e51f52311f63/deb23a340f1723f84a33ba558f892fda.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/89c3d932-9567-4c96-bd17-e51f52311f63/deb23a340f1723f84a33ba558f892fda.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;">МУИС-ийн Улс төр судлалын багш, доктор Д.Бумдарь хүн төрлөхтөн дараагийн ямар засаглалын өмнө очиж байгаа тухай ярьсаныг хүргэж байна.</p></blockquote><p style="text-align: justify;">Би оюутнуудтайгаа орчин үед ямар засаглалын хэлбэр ирж байгаа талаар ярилцдаг. Маш олон янзын хувьсгал, шилжилтүүдийг хүн төрлөхтөн хийсэн. Тэгэхээр орчин цагийн засаглал гэхээр сонгуулиар хаанчлалаа үргэлжлүүлэх рүү явж байна гэж би оюутанууддаа хэлдэг.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Ардчилал гэдэг юу гэсэн утгатай вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">Ардчиллын онолыг үнэлж цэгнэж байгаа маш олон судлаачид ямар газар ардчилал хамгийн сайн тогтож байгааг үзэхээр хоёрхон зүйл ярьж байгаа. Эдийн засаг сайн байгаа газар, дээр нь боловсрол нөлөөлдөг. </p><p style="text-align: justify;">1990 онд бид юу хийсэн гэхээр өмчтэй болохын төлөө л явсан. Эдийн засгийн баталгаа гэдэг зүйл хүнд эрх чөлөөг мэдрэх боломж өгдөг. Ийм боломж өгч байгаа тохиолдолд боловсрол илүү сайн байх юм бол магадгүй ардчилал сайн төлөвших байдал руугаа явна. Тэр нь муу байвал чадахгүй гэдгийг харж болж байна. </p><p style="text-align: justify;"><strong>Ардчилал гэдгийг юу гэж ойлгох учиртай вэ?</strong></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Дэлхий дахинд хоёр л хувааж харах ёстой гэж үздэг. Нэг талд нь дарангуйлал байхад нөгөө талд нь ардчилал байдаг. Ардчилал гэдэг бол засаглал. Энэ үзэл баримтлал биш. Намууд баруун төвийн, зүүн төвийн үзэл баримтлалтай гэж хуваагддаг. Ардчилал баруун төвөөс зүүн төвийн үзлийн хооронд дээгүүр нь зурагддаг. Энэ бол засаглал хэрэгжүүлэх арга зам юм. Ардчилсан засаглал юуг үнэт зүйлээ болгодог гэхээр шударга ёс, эрх чөлөө, тэгш эрхийн зарчим гэдэг зүйл байх ёстой. Үүнийг хэрэгжүүлэхийн тулд ямар зарчмууд үйлчлэх ёстой гэхээр чөлөөт хэвлэл, ардчилсан сонгууль, иргэний нийгмийн байгууллага гэх мэт маш олон ардчиллын институтуудыг ярьдаг. Эдгээр нь зарчмууд нь болоод оршиж байдаг. Энэ бүх зүйлсийг зөв ойлгохгүйгээр ардчилал гэдэг зүйлийг цааш нь ярихад хэцүү. </p><p style="text-align: justify;">Ардчилал бол засаглалын арга зам юм. </p><p style="text-align: justify;">Дэлхий дахинд ардчиллын уналтыг яаж авч үзээд байна гэхээр бид өмнө нь ардчиллыг маш олон янзаар ардчиллыг ангилдаг байсан бол одоо дөрвөн янзаар ангилдаг болж</p><p style="text-align: justify;">Шведийн том судалгааны байгууллага улс орнуудыг дөрөв хувааж ангилсан юм. Бодит ардчилал, сонгуулийн ардчилал, сонгуулийн авторитар, бүрэн авторитар гэсэн дөрвөн төрлийн улс орнууд байна гэж үзсэн. Бодит ардчилсан улс буюу ардчиллын үнэт зүйлсийг шингээж чадсан нь дэлхий дахинд 37-хон улс байна. Монгол алинд нь орох вэ гээд үзэхээр гурав дахь буюу сонгуулийн авторитар гэдэгт багтаж байгаа юм. Ээлжит сонгууль явуулж байгаа. Иргэд нь оролцож байна уу гэвэл оролцож байгаа. Харахад хэм хэмжээ нь бүгд хэрэгжиж байгаа. Цаад мөн чанарын асуудал бий. Энэ бүхнээс харахад ардчиллын уналт дэлхий даяар явж байна. С.Хантингтон ардчиллын түрэлтийн болон ухралтын давалгаануудыг бид туулан өнгөрүүлж буй тухай өгүүлдэг. Нэгдүгээр давалгаа 1828-1926 Их Британи, Франц, АНУ зэрэг 30 шахам орон. 1922-1942 онд ухралт явсан. Хоёрдугаардавалгаа 1942-1962 Энэтхэг, Израйл, Япон, Баруун Герман зэрэг 40 орчим улс. Латин америкт 1960-аад онд ухралт явагдсан. Гуравдугаар давалгаа 1974-1991 Өмнөд болон зүүн Европ, Латин америк, Африкийн зарим улсууд ардчилалд шилжсэн.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>Тэгвэл ардчиллын дөрөв дэх ухралт ирж байгаа юу гэвэл ирж байгаа. </strong></p><p style="text-align: justify;">С.Хантингтоны цаг давтамжаар үзвэл энэ ухралт бас богинохон байх магадлалтай. </p><p style="text-align: justify;">Хүн төрлөхтөн дараагийн ямар засаглалын өмнө очиж байгаа вэ?</p><blockquote><p style="text-align: justify;">С.Хантингтон энэ талаар 1990 оны нийтлэлдээ бичсэн байдаг.Цахим засаглал, цахим авторитар хэлбэр рүү шилжнэ гэж үзсэн. Бүх зүйл дижитал болж бүрэн хянах, болно гэсэн. Жишээлбэл манай өмнөд хөрш үүний тод жишээ. We chataa бүгдийг хянаж байгаа. Яг энэ хэлбэр рүү шилжнэ гэж С.Хантингтон 1990 оны нийтэлдээ бичсэн байдаг. Ийм нөхцөл рүү хүн төрлөхтөн явж байгаа байх нь ээ. </p></blockquote><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Монголын ардчиллын хувьд эрдэмтэд онолыг нь гаргаж, эрх зоригтонууд хэрэгжүүлж, адгийн хог шаарууд үр шимийг нь хүртдэг юм гэсэн үгийг хэлэх дуртай.</span> Монголчууд ч шилжилт хийсэн. Би хувьдаа 1990-2000, 2000-2010, 2010 оноос өнөөдрийг хүртэл гэж хуваадаг. 2000 он хүртэл нийгмийн давхаржилт, эдийн засаг, боловсролын байдлыг үзэхэд тухайн үеийн бүх судалгаан дээр манайх 50 хувь нь ядууралд орсон гэж дүгнэж байсан. Түүний дараагийн арван жилд ч тийм. Одоо ч тийм байна. </p><p style="text-align: justify;">Нийгмийн баялаг 1990-2000 он хүртэл хүн амын 5 хувьд нь төвлөрч байсан гэдэг Дэлхийн банкны судалгаа бий. Өнөөдөр бол 20 хувьд нь төвлөрч байна гэж үздэг. Тэгэхээр бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байгаа хэрэг. Дахиад өмчийн асуудал, баялагийг дахин хуваарилах асуудал хөндөгдөнө. Ардчилсан засаглал байх гол шалтгаан нь төр баялагийн тэгш хуваарилалтыг хууль ёсны дагуу хуваарилах ёстой. Баялагаас тэгш хүртэж чадахгүй хүмүүст олж аваачиж өгдөг, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүнд нийгмийн халамжаар хүртээдэг гэх мэтээр. АН-ынхан сонгуулийн тогтолцоог яаж ингэж хүлээн зөвшөөрч чаддаг байсныг нь гайхдаг. Өөрсдөө одоо үр дагаврыг нь хүртээд явж байна. Манай шинжлэх ухаанд сонгууль муу болсныг дүгнэдэг ганц л арга байдаг. Манай оюутанууд ч бүгд дүгнэж чадна. Парламент дахь тоогоо санал өгсөн иргэдийнхээ тоотой харьцуулж хардаг. Энэ хоёр тоо холдох тусмаа муу сонгууль гэж үздэг. Бид ийм муу сонгуулийг гурван удаа үзсэн. Олон ургальч үзэл уралдуулж чадахгүй байгаа нь магадгүй бидний хувь заяа юм уу даа. Дээр нь нэг зүйлийг анхаарах ёстой. Геополитикийн хувьд ч дэглэм, засаглал гэдэг зүйл нь гадаад орчноосоо хамаардаг. Магадгүй хоёр хөрш Ази, Зүүн Ази өөрчлөгдөж байгаа болохоор гадны нөлөө яалт ч үгүй орж ирж байгаа юм. </p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">Манай үеийнхэн бол ямар ч байсан ардчиллаас ухрахгүй. Гол нь үнэт зүйл, зарчмуудыг нь сайн түгээн дэлгэрүүлж чадвал ардчилал гэдэг засаглал юм байна. Шударгаар амьдрах, эрх тэгш хүртэх, жам ёсны эрхээ эдэлж болох нийгмийг бид бүтээх боломжтой гэж найдаж байна. Ардчилал хэн нэгний өмч биш гэдгийг хэлмээр байна. </p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ардчилал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ардчилал</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ардчиллын уналт уу" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ардчиллын уналт уу</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania&text=Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776368879.1739"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '34756';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'e8b73e435d90fa279efdf427163fcd08d8afc0e87956fd4eefe1d8d581b5694b9d360b4cb2d1bae3176bb0b9cfd0776d7634274338bd22419920e4e0574c8f71');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'e8b73e435d90fa279efdf427163fcd08d8afc0e87956fd4eefe1d8d581b5694b9d360b4cb2d1bae3176bb0b9cfd0776d7634274338bd22419920e4e0574c8f71');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'e8b73e435d90fa279efdf427163fcd08d8afc0e87956fd4eefe1d8d581b5694b9d360b4cb2d1bae3176bb0b9cfd0776d7634274338bd22419920e4e0574c8f71');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ardchilliin-unalt-uu-ardchilagchdiin-aldaa-yuu">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/6b240a5cd19938fdb245a80cc6cc6612.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/6b240a5cd19938fdb245a80cc6cc6612.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ardchilliin-unalt-uu-ardchilagchdiin-aldaa-yuu">
Ардчиллын уналт уу, ардчилагчдын алдаа юу? </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Янжмаа </a> ・
08 сарын 27, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khtemuujin-ardchilagchdiin-khamgiin-tom-aldaa-bol-khezee-ch-irgenii-baij-chadaagui">
<img src="https://peak.mn/files/55d4e16f-c272-4804-bf53-b5f4d0037c07/19733769bf82fadd7a5726180f4a1112.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/55d4e16f-c272-4804-bf53-b5f4d0037c07/19733769bf82fadd7a5726180f4a1112.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khtemuujin-ardchilagchdiin-khamgiin-tom-aldaa-bol-khezee-ch-irgenii-baij-chadaagui">
Х.Тэмүүжин: Дүрэмт хувцас өмсөх донг манайхан өөрсдөө эхлүүлсэн </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Янжмаа </a> ・
08 сарын 27, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/duriankhai-mongolchuud-niigmiin-setgelgeenii-khuwisgaliig-khiikh-ni-tengeriin-tsag-iin-tokhiol-met-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f458d390be838e95754076d140632c23.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f458d390be838e95754076d140632c23.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/duriankhai-mongolchuud-niigmiin-setgelgeenii-khuwisgaliig-khiikh-ni-tengeriin-tsag-iin-tokhiol-met-bolloo">
Д.Урианхай: Монголчууд нийгмийн сэтгэлгээний хувьсгалыг хийх нь “Тэнгэрийн цаг”- ийн тохиол мэт боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
01 сарын 13, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/foto-light-up-show-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bc94a955bed9ff35fbd6043b7cb01969.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bc94a955bed9ff35fbd6043b7cb01969.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/photo-news">
Фото мэдээ </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/foto-light-up-show-bolloo">
Фото: "Light up show" боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
09 сарын 14, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/znarantuyaa-mongolchuudad-ardchilliin-une-tseniig-oilguulakhiin-tuld">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9e9572deb4b6dcc9d677e23afd881e9a_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9e9572deb4b6dcc9d677e23afd881e9a.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/znarantuyaa-mongolchuudad-ardchilliin-une-tseniig-oilguulakhiin-tuld">
З.Нарантуяа: Монголчуудад ардчиллыг ойлгуулахын төлөө Конрад-Аденауэр сан асар их чармайлт гаргалаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
08 сарын 19, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nqtg";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="МУИС-ийн Улс төр судлалын багш, доктор Д.Бумдарь хүн төрлөхтөн дараагийн ямар засаглалын өмнө очиж байгаа тухай ярьсаныг хүргэж байна.Би оюутнуудтайгаа орчин үед ямар засаглалын хэлбэр ирж байгаа талаар ярилцдаг. Маш олон янзын хувьсгал,..." />
<meta name="keywords"
content="ардчилал, ардчиллын уналт уу" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="МУИС-ийн Улс төр судлалын багш, доктор Д.Бумдарь хүн төрлөхтөн дараагийн ямар засаглалын өмнө очиж байгаа тухай ярьсаныг хүргэж байна.Би оюутнуудтайгаа орчин үед ямар засаглалын хэлбэр ирж байгаа талаар ярилцдаг. Маш олон янзын хувьсгал,..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/89c3d932-9567-4c96-bd17-e51f52311f63/deb23a340f1723f84a33ba558f892fda.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/89c3d932-9567-4c96-bd17-e51f52311f63/deb23a340f1723f84a33ba558f892fda.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="МУИС-ийн Улс төр судлалын багш, доктор Д.Бумдарь хүн төрлөхтөн дараагийн ямар засаглалын өмнө очиж байгаа тухай ярьсаныг хүргэж байна.Би оюутнуудтайгаа орчин үед ямар засаглалын хэлбэр ирж байгаа талаар ярилцдаг. Маш олон янзын хувьсгал,..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A0.%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD-%D0%A3%D1%83%D0%BB" class="uk-text-semi uk-link-text">Р.Сайхан-Уул</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">09 сарын 09, 2020</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania&text=Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/89c3d932-9567-4c96-bd17-e51f52311f63/deb23a340f1723f84a33ba558f892fda.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/89c3d932-9567-4c96-bd17-e51f52311f63/deb23a340f1723f84a33ba558f892fda.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;">МУИС-ийн Улс төр судлалын багш, доктор Д.Бумдарь хүн төрлөхтөн дараагийн ямар засаглалын өмнө очиж байгаа тухай ярьсаныг хүргэж байна.</p></blockquote><p style="text-align: justify;">Би оюутнуудтайгаа орчин үед ямар засаглалын хэлбэр ирж байгаа талаар ярилцдаг. Маш олон янзын хувьсгал, шилжилтүүдийг хүн төрлөхтөн хийсэн. Тэгэхээр орчин цагийн засаглал гэхээр сонгуулиар хаанчлалаа үргэлжлүүлэх рүү явж байна гэж би оюутанууддаа хэлдэг.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Ардчилал гэдэг юу гэсэн утгатай вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">Ардчиллын онолыг үнэлж цэгнэж байгаа маш олон судлаачид ямар газар ардчилал хамгийн сайн тогтож байгааг үзэхээр хоёрхон зүйл ярьж байгаа. Эдийн засаг сайн байгаа газар, дээр нь боловсрол нөлөөлдөг. </p><p style="text-align: justify;">1990 онд бид юу хийсэн гэхээр өмчтэй болохын төлөө л явсан. Эдийн засгийн баталгаа гэдэг зүйл хүнд эрх чөлөөг мэдрэх боломж өгдөг. Ийм боломж өгч байгаа тохиолдолд боловсрол илүү сайн байх юм бол магадгүй ардчилал сайн төлөвших байдал руугаа явна. Тэр нь муу байвал чадахгүй гэдгийг харж болж байна. </p><p style="text-align: justify;"><strong>Ардчилал гэдгийг юу гэж ойлгох учиртай вэ?</strong></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Дэлхий дахинд хоёр л хувааж харах ёстой гэж үздэг. Нэг талд нь дарангуйлал байхад нөгөө талд нь ардчилал байдаг. Ардчилал гэдэг бол засаглал. Энэ үзэл баримтлал биш. Намууд баруун төвийн, зүүн төвийн үзэл баримтлалтай гэж хуваагддаг. Ардчилал баруун төвөөс зүүн төвийн үзлийн хооронд дээгүүр нь зурагддаг. Энэ бол засаглал хэрэгжүүлэх арга зам юм. Ардчилсан засаглал юуг үнэт зүйлээ болгодог гэхээр шударга ёс, эрх чөлөө, тэгш эрхийн зарчим гэдэг зүйл байх ёстой. Үүнийг хэрэгжүүлэхийн тулд ямар зарчмууд үйлчлэх ёстой гэхээр чөлөөт хэвлэл, ардчилсан сонгууль, иргэний нийгмийн байгууллага гэх мэт маш олон ардчиллын институтуудыг ярьдаг. Эдгээр нь зарчмууд нь болоод оршиж байдаг. Энэ бүх зүйлсийг зөв ойлгохгүйгээр ардчилал гэдэг зүйлийг цааш нь ярихад хэцүү. </p><p style="text-align: justify;">Ардчилал бол засаглалын арга зам юм. </p><p style="text-align: justify;">Дэлхий дахинд ардчиллын уналтыг яаж авч үзээд байна гэхээр бид өмнө нь ардчиллыг маш олон янзаар ардчиллыг ангилдаг байсан бол одоо дөрвөн янзаар ангилдаг болж</p><p style="text-align: justify;">Шведийн том судалгааны байгууллага улс орнуудыг дөрөв хувааж ангилсан юм. Бодит ардчилал, сонгуулийн ардчилал, сонгуулийн авторитар, бүрэн авторитар гэсэн дөрвөн төрлийн улс орнууд байна гэж үзсэн. Бодит ардчилсан улс буюу ардчиллын үнэт зүйлсийг шингээж чадсан нь дэлхий дахинд 37-хон улс байна. Монгол алинд нь орох вэ гээд үзэхээр гурав дахь буюу сонгуулийн авторитар гэдэгт багтаж байгаа юм. Ээлжит сонгууль явуулж байгаа. Иргэд нь оролцож байна уу гэвэл оролцож байгаа. Харахад хэм хэмжээ нь бүгд хэрэгжиж байгаа. Цаад мөн чанарын асуудал бий. Энэ бүхнээс харахад ардчиллын уналт дэлхий даяар явж байна. С.Хантингтон ардчиллын түрэлтийн болон ухралтын давалгаануудыг бид туулан өнгөрүүлж буй тухай өгүүлдэг. Нэгдүгээр давалгаа 1828-1926 Их Британи, Франц, АНУ зэрэг 30 шахам орон. 1922-1942 онд ухралт явсан. Хоёрдугаардавалгаа 1942-1962 Энэтхэг, Израйл, Япон, Баруун Герман зэрэг 40 орчим улс. Латин америкт 1960-аад онд ухралт явагдсан. Гуравдугаар давалгаа 1974-1991 Өмнөд болон зүүн Европ, Латин америк, Африкийн зарим улсууд ардчилалд шилжсэн.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>Тэгвэл ардчиллын дөрөв дэх ухралт ирж байгаа юу гэвэл ирж байгаа. </strong></p><p style="text-align: justify;">С.Хантингтоны цаг давтамжаар үзвэл энэ ухралт бас богинохон байх магадлалтай. </p><p style="text-align: justify;">Хүн төрлөхтөн дараагийн ямар засаглалын өмнө очиж байгаа вэ?</p><blockquote><p style="text-align: justify;">С.Хантингтон энэ талаар 1990 оны нийтлэлдээ бичсэн байдаг.Цахим засаглал, цахим авторитар хэлбэр рүү шилжнэ гэж үзсэн. Бүх зүйл дижитал болж бүрэн хянах, болно гэсэн. Жишээлбэл манай өмнөд хөрш үүний тод жишээ. We chataa бүгдийг хянаж байгаа. Яг энэ хэлбэр рүү шилжнэ гэж С.Хантингтон 1990 оны нийтэлдээ бичсэн байдаг. Ийм нөхцөл рүү хүн төрлөхтөн явж байгаа байх нь ээ. </p></blockquote><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Монголын ардчиллын хувьд эрдэмтэд онолыг нь гаргаж, эрх зоригтонууд хэрэгжүүлж, адгийн хог шаарууд үр шимийг нь хүртдэг юм гэсэн үгийг хэлэх дуртай.</span> Монголчууд ч шилжилт хийсэн. Би хувьдаа 1990-2000, 2000-2010, 2010 оноос өнөөдрийг хүртэл гэж хуваадаг. 2000 он хүртэл нийгмийн давхаржилт, эдийн засаг, боловсролын байдлыг үзэхэд тухайн үеийн бүх судалгаан дээр манайх 50 хувь нь ядууралд орсон гэж дүгнэж байсан. Түүний дараагийн арван жилд ч тийм. Одоо ч тийм байна. </p><p style="text-align: justify;">Нийгмийн баялаг 1990-2000 он хүртэл хүн амын 5 хувьд нь төвлөрч байсан гэдэг Дэлхийн банкны судалгаа бий. Өнөөдөр бол 20 хувьд нь төвлөрч байна гэж үздэг. Тэгэхээр бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байгаа хэрэг. Дахиад өмчийн асуудал, баялагийг дахин хуваарилах асуудал хөндөгдөнө. Ардчилсан засаглал байх гол шалтгаан нь төр баялагийн тэгш хуваарилалтыг хууль ёсны дагуу хуваарилах ёстой. Баялагаас тэгш хүртэж чадахгүй хүмүүст олж аваачиж өгдөг, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүнд нийгмийн халамжаар хүртээдэг гэх мэтээр. АН-ынхан сонгуулийн тогтолцоог яаж ингэж хүлээн зөвшөөрч чаддаг байсныг нь гайхдаг. Өөрсдөө одоо үр дагаврыг нь хүртээд явж байна. Манай шинжлэх ухаанд сонгууль муу болсныг дүгнэдэг ганц л арга байдаг. Манай оюутанууд ч бүгд дүгнэж чадна. Парламент дахь тоогоо санал өгсөн иргэдийнхээ тоотой харьцуулж хардаг. Энэ хоёр тоо холдох тусмаа муу сонгууль гэж үздэг. Бид ийм муу сонгуулийг гурван удаа үзсэн. Олон ургальч үзэл уралдуулж чадахгүй байгаа нь магадгүй бидний хувь заяа юм уу даа. Дээр нь нэг зүйлийг анхаарах ёстой. Геополитикийн хувьд ч дэглэм, засаглал гэдэг зүйл нь гадаад орчноосоо хамаардаг. Магадгүй хоёр хөрш Ази, Зүүн Ази өөрчлөгдөж байгаа болохоор гадны нөлөө яалт ч үгүй орж ирж байгаа юм. </p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">Манай үеийнхэн бол ямар ч байсан ардчиллаас ухрахгүй. Гол нь үнэт зүйл, зарчмуудыг нь сайн түгээн дэлгэрүүлж чадвал ардчилал гэдэг засаглал юм байна. Шударгаар амьдрах, эрх тэгш хүртэх, жам ёсны эрхээ эдэлж болох нийгмийг бид бүтээх боломжтой гэж найдаж байна. Ардчилал хэн нэгний өмч биш гэдгийг хэлмээр байна. </p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ардчилал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ардчилал</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ардчиллын уналт уу" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ардчиллын уналт уу</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania&text=Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776368879.1739"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '34756';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'e8b73e435d90fa279efdf427163fcd08d8afc0e87956fd4eefe1d8d581b5694b9d360b4cb2d1bae3176bb0b9cfd0776d7634274338bd22419920e4e0574c8f71');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'e8b73e435d90fa279efdf427163fcd08d8afc0e87956fd4eefe1d8d581b5694b9d360b4cb2d1bae3176bb0b9cfd0776d7634274338bd22419920e4e0574c8f71');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'e8b73e435d90fa279efdf427163fcd08d8afc0e87956fd4eefe1d8d581b5694b9d360b4cb2d1bae3176bb0b9cfd0776d7634274338bd22419920e4e0574c8f71');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ardchilliin-unalt-uu-ardchilagchdiin-aldaa-yuu">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/6b240a5cd19938fdb245a80cc6cc6612.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/6b240a5cd19938fdb245a80cc6cc6612.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ardchilliin-unalt-uu-ardchilagchdiin-aldaa-yuu">
Ардчиллын уналт уу, ардчилагчдын алдаа юу? </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Янжмаа </a> ・
08 сарын 27, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khtemuujin-ardchilagchdiin-khamgiin-tom-aldaa-bol-khezee-ch-irgenii-baij-chadaagui">
<img src="https://peak.mn/files/55d4e16f-c272-4804-bf53-b5f4d0037c07/19733769bf82fadd7a5726180f4a1112.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/55d4e16f-c272-4804-bf53-b5f4d0037c07/19733769bf82fadd7a5726180f4a1112.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khtemuujin-ardchilagchdiin-khamgiin-tom-aldaa-bol-khezee-ch-irgenii-baij-chadaagui">
Х.Тэмүүжин: Дүрэмт хувцас өмсөх донг манайхан өөрсдөө эхлүүлсэн </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Янжмаа </a> ・
08 сарын 27, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/duriankhai-mongolchuud-niigmiin-setgelgeenii-khuwisgaliig-khiikh-ni-tengeriin-tsag-iin-tokhiol-met-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f458d390be838e95754076d140632c23.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f458d390be838e95754076d140632c23.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/duriankhai-mongolchuud-niigmiin-setgelgeenii-khuwisgaliig-khiikh-ni-tengeriin-tsag-iin-tokhiol-met-bolloo">
Д.Урианхай: Монголчууд нийгмийн сэтгэлгээний хувьсгалыг хийх нь “Тэнгэрийн цаг”- ийн тохиол мэт боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
01 сарын 13, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/foto-light-up-show-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bc94a955bed9ff35fbd6043b7cb01969.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bc94a955bed9ff35fbd6043b7cb01969.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/photo-news">
Фото мэдээ </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/foto-light-up-show-bolloo">
Фото: "Light up show" боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
09 сарын 14, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/znarantuyaa-mongolchuudad-ardchilliin-une-tseniig-oilguulakhiin-tuld">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9e9572deb4b6dcc9d677e23afd881e9a_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9e9572deb4b6dcc9d677e23afd881e9a.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/znarantuyaa-mongolchuudad-ardchilliin-une-tseniig-oilguulakhiin-tuld">
З.Нарантуяа: Монголчуудад ардчиллыг ойлгуулахын төлөө Конрад-Аденауэр сан асар их чармайлт гаргалаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
08 сарын 19, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nqtg";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="МУИС-ийн Улс төр судлалын багш, доктор Д.Бумдарь хүн төрлөхтөн дараагийн ямар засаглалын өмнө очиж байгаа тухай ярьсаныг хүргэж байна.Би оюутнуудтайгаа орчин үед ямар засаглалын хэлбэр ирж байгаа талаар ярилцдаг. Маш олон янзын хувьсгал,..." />
<meta name="keywords"
content="ардчилал, ардчиллын уналт уу" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="МУИС-ийн Улс төр судлалын багш, доктор Д.Бумдарь хүн төрлөхтөн дараагийн ямар засаглалын өмнө очиж байгаа тухай ярьсаныг хүргэж байна.Би оюутнуудтайгаа орчин үед ямар засаглалын хэлбэр ирж байгаа талаар ярилцдаг. Маш олон янзын хувьсгал,..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/89c3d932-9567-4c96-bd17-e51f52311f63/deb23a340f1723f84a33ba558f892fda.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/89c3d932-9567-4c96-bd17-e51f52311f63/deb23a340f1723f84a33ba558f892fda.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="МУИС-ийн Улс төр судлалын багш, доктор Д.Бумдарь хүн төрлөхтөн дараагийн ямар засаглалын өмнө очиж байгаа тухай ярьсаныг хүргэж байна.Би оюутнуудтайгаа орчин үед ямар засаглалын хэлбэр ирж байгаа талаар ярилцдаг. Маш олон янзын хувьсгал,..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A0.%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D1%85%D0%B0%D0%BD-%D0%A3%D1%83%D0%BB" class="uk-text-semi uk-link-text">Р.Сайхан-Уул</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">09 сарын 09, 2020</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania&text=Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/89c3d932-9567-4c96-bd17-e51f52311f63/deb23a340f1723f84a33ba558f892fda.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/89c3d932-9567-4c96-bd17-e51f52311f63/deb23a340f1723f84a33ba558f892fda.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;">МУИС-ийн Улс төр судлалын багш, доктор Д.Бумдарь хүн төрлөхтөн дараагийн ямар засаглалын өмнө очиж байгаа тухай ярьсаныг хүргэж байна.</p></blockquote><p style="text-align: justify;">Би оюутнуудтайгаа орчин үед ямар засаглалын хэлбэр ирж байгаа талаар ярилцдаг. Маш олон янзын хувьсгал, шилжилтүүдийг хүн төрлөхтөн хийсэн. Тэгэхээр орчин цагийн засаглал гэхээр сонгуулиар хаанчлалаа үргэлжлүүлэх рүү явж байна гэж би оюутанууддаа хэлдэг.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Ардчилал гэдэг юу гэсэн утгатай вэ?</strong></p><p style="text-align: justify;">Ардчиллын онолыг үнэлж цэгнэж байгаа маш олон судлаачид ямар газар ардчилал хамгийн сайн тогтож байгааг үзэхээр хоёрхон зүйл ярьж байгаа. Эдийн засаг сайн байгаа газар, дээр нь боловсрол нөлөөлдөг. </p><p style="text-align: justify;">1990 онд бид юу хийсэн гэхээр өмчтэй болохын төлөө л явсан. Эдийн засгийн баталгаа гэдэг зүйл хүнд эрх чөлөөг мэдрэх боломж өгдөг. Ийм боломж өгч байгаа тохиолдолд боловсрол илүү сайн байх юм бол магадгүй ардчилал сайн төлөвших байдал руугаа явна. Тэр нь муу байвал чадахгүй гэдгийг харж болж байна. </p><p style="text-align: justify;"><strong>Ардчилал гэдгийг юу гэж ойлгох учиртай вэ?</strong></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Дэлхий дахинд хоёр л хувааж харах ёстой гэж үздэг. Нэг талд нь дарангуйлал байхад нөгөө талд нь ардчилал байдаг. Ардчилал гэдэг бол засаглал. Энэ үзэл баримтлал биш. Намууд баруун төвийн, зүүн төвийн үзэл баримтлалтай гэж хуваагддаг. Ардчилал баруун төвөөс зүүн төвийн үзлийн хооронд дээгүүр нь зурагддаг. Энэ бол засаглал хэрэгжүүлэх арга зам юм. Ардчилсан засаглал юуг үнэт зүйлээ болгодог гэхээр шударга ёс, эрх чөлөө, тэгш эрхийн зарчим гэдэг зүйл байх ёстой. Үүнийг хэрэгжүүлэхийн тулд ямар зарчмууд үйлчлэх ёстой гэхээр чөлөөт хэвлэл, ардчилсан сонгууль, иргэний нийгмийн байгууллага гэх мэт маш олон ардчиллын институтуудыг ярьдаг. Эдгээр нь зарчмууд нь болоод оршиж байдаг. Энэ бүх зүйлсийг зөв ойлгохгүйгээр ардчилал гэдэг зүйлийг цааш нь ярихад хэцүү. </p><p style="text-align: justify;">Ардчилал бол засаглалын арга зам юм. </p><p style="text-align: justify;">Дэлхий дахинд ардчиллын уналтыг яаж авч үзээд байна гэхээр бид өмнө нь ардчиллыг маш олон янзаар ардчиллыг ангилдаг байсан бол одоо дөрвөн янзаар ангилдаг болж</p><p style="text-align: justify;">Шведийн том судалгааны байгууллага улс орнуудыг дөрөв хувааж ангилсан юм. Бодит ардчилал, сонгуулийн ардчилал, сонгуулийн авторитар, бүрэн авторитар гэсэн дөрвөн төрлийн улс орнууд байна гэж үзсэн. Бодит ардчилсан улс буюу ардчиллын үнэт зүйлсийг шингээж чадсан нь дэлхий дахинд 37-хон улс байна. Монгол алинд нь орох вэ гээд үзэхээр гурав дахь буюу сонгуулийн авторитар гэдэгт багтаж байгаа юм. Ээлжит сонгууль явуулж байгаа. Иргэд нь оролцож байна уу гэвэл оролцож байгаа. Харахад хэм хэмжээ нь бүгд хэрэгжиж байгаа. Цаад мөн чанарын асуудал бий. Энэ бүхнээс харахад ардчиллын уналт дэлхий даяар явж байна. С.Хантингтон ардчиллын түрэлтийн болон ухралтын давалгаануудыг бид туулан өнгөрүүлж буй тухай өгүүлдэг. Нэгдүгээр давалгаа 1828-1926 Их Британи, Франц, АНУ зэрэг 30 шахам орон. 1922-1942 онд ухралт явсан. Хоёрдугаардавалгаа 1942-1962 Энэтхэг, Израйл, Япон, Баруун Герман зэрэг 40 орчим улс. Латин америкт 1960-аад онд ухралт явагдсан. Гуравдугаар давалгаа 1974-1991 Өмнөд болон зүүн Европ, Латин америк, Африкийн зарим улсууд ардчилалд шилжсэн.</p><p style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong>Тэгвэл ардчиллын дөрөв дэх ухралт ирж байгаа юу гэвэл ирж байгаа. </strong></p><p style="text-align: justify;">С.Хантингтоны цаг давтамжаар үзвэл энэ ухралт бас богинохон байх магадлалтай. </p><p style="text-align: justify;">Хүн төрлөхтөн дараагийн ямар засаглалын өмнө очиж байгаа вэ?</p><blockquote><p style="text-align: justify;">С.Хантингтон энэ талаар 1990 оны нийтлэлдээ бичсэн байдаг.Цахим засаглал, цахим авторитар хэлбэр рүү шилжнэ гэж үзсэн. Бүх зүйл дижитал болж бүрэн хянах, болно гэсэн. Жишээлбэл манай өмнөд хөрш үүний тод жишээ. We chataa бүгдийг хянаж байгаа. Яг энэ хэлбэр рүү шилжнэ гэж С.Хантингтон 1990 оны нийтэлдээ бичсэн байдаг. Ийм нөхцөл рүү хүн төрлөхтөн явж байгаа байх нь ээ. </p></blockquote><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Монголын ардчиллын хувьд эрдэмтэд онолыг нь гаргаж, эрх зоригтонууд хэрэгжүүлж, адгийн хог шаарууд үр шимийг нь хүртдэг юм гэсэн үгийг хэлэх дуртай.</span> Монголчууд ч шилжилт хийсэн. Би хувьдаа 1990-2000, 2000-2010, 2010 оноос өнөөдрийг хүртэл гэж хуваадаг. 2000 он хүртэл нийгмийн давхаржилт, эдийн засаг, боловсролын байдлыг үзэхэд тухайн үеийн бүх судалгаан дээр манайх 50 хувь нь ядууралд орсон гэж дүгнэж байсан. Түүний дараагийн арван жилд ч тийм. Одоо ч тийм байна. </p><p style="text-align: justify;">Нийгмийн баялаг 1990-2000 он хүртэл хүн амын 5 хувьд нь төвлөрч байсан гэдэг Дэлхийн банкны судалгаа бий. Өнөөдөр бол 20 хувьд нь төвлөрч байна гэж үздэг. Тэгэхээр бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байгаа хэрэг. Дахиад өмчийн асуудал, баялагийг дахин хуваарилах асуудал хөндөгдөнө. Ардчилсан засаглал байх гол шалтгаан нь төр баялагийн тэгш хуваарилалтыг хууль ёсны дагуу хуваарилах ёстой. Баялагаас тэгш хүртэж чадахгүй хүмүүст олж аваачиж өгдөг, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүнд нийгмийн халамжаар хүртээдэг гэх мэтээр. АН-ынхан сонгуулийн тогтолцоог яаж ингэж хүлээн зөвшөөрч чаддаг байсныг нь гайхдаг. Өөрсдөө одоо үр дагаврыг нь хүртээд явж байна. Манай шинжлэх ухаанд сонгууль муу болсныг дүгнэдэг ганц л арга байдаг. Манай оюутанууд ч бүгд дүгнэж чадна. Парламент дахь тоогоо санал өгсөн иргэдийнхээ тоотой харьцуулж хардаг. Энэ хоёр тоо холдох тусмаа муу сонгууль гэж үздэг. Бид ийм муу сонгуулийг гурван удаа үзсэн. Олон ургальч үзэл уралдуулж чадахгүй байгаа нь магадгүй бидний хувь заяа юм уу даа. Дээр нь нэг зүйлийг анхаарах ёстой. Геополитикийн хувьд ч дэглэм, засаглал гэдэг зүйл нь гадаад орчноосоо хамаардаг. Магадгүй хоёр хөрш Ази, Зүүн Ази өөрчлөгдөж байгаа болохоор гадны нөлөө яалт ч үгүй орж ирж байгаа юм. </p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">Манай үеийнхэн бол ямар ч байсан ардчиллаас ухрахгүй. Гол нь үнэт зүйл, зарчмуудыг нь сайн түгээн дэлгэрүүлж чадвал ардчилал гэдэг засаглал юм байна. Шударгаар амьдрах, эрх тэгш хүртэх, жам ёсны эрхээ эдэлж болох нийгмийг бид бүтээх боломжтой гэж найдаж байна. Ардчилал хэн нэгний өмч биш гэдгийг хэлмээр байна. </p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ардчилал" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ардчилал</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ардчиллын уналт уу" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ардчиллын уналт уу</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania&text=Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/dbumdari-bid-frantsiin-khuwisgaliin-umnukh-uetei-adilkhan-nukhtsuld-ochij-bania"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776368879.1739"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '34756';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'e8b73e435d90fa279efdf427163fcd08d8afc0e87956fd4eefe1d8d581b5694b9d360b4cb2d1bae3176bb0b9cfd0776d7634274338bd22419920e4e0574c8f71');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'e8b73e435d90fa279efdf427163fcd08d8afc0e87956fd4eefe1d8d581b5694b9d360b4cb2d1bae3176bb0b9cfd0776d7634274338bd22419920e4e0574c8f71');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'e8b73e435d90fa279efdf427163fcd08d8afc0e87956fd4eefe1d8d581b5694b9d360b4cb2d1bae3176bb0b9cfd0776d7634274338bd22419920e4e0574c8f71');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/ardchilliin-unalt-uu-ardchilagchdiin-aldaa-yuu">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/6b240a5cd19938fdb245a80cc6cc6612.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/6b240a5cd19938fdb245a80cc6cc6612.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/ardchilliin-unalt-uu-ardchilagchdiin-aldaa-yuu">
Ардчиллын уналт уу, ардчилагчдын алдаа юу? </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Янжмаа </a> ・
08 сарын 27, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khtemuujin-ardchilagchdiin-khamgiin-tom-aldaa-bol-khezee-ch-irgenii-baij-chadaagui">
<img src="https://peak.mn/files/55d4e16f-c272-4804-bf53-b5f4d0037c07/19733769bf82fadd7a5726180f4a1112.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/55d4e16f-c272-4804-bf53-b5f4d0037c07/19733769bf82fadd7a5726180f4a1112.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khtemuujin-ardchilagchdiin-khamgiin-tom-aldaa-bol-khezee-ch-irgenii-baij-chadaagui">
Х.Тэмүүжин: Дүрэмт хувцас өмсөх донг манайхан өөрсдөө эхлүүлсэн </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Янжмаа </a> ・
08 сарын 27, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/duriankhai-mongolchuud-niigmiin-setgelgeenii-khuwisgaliig-khiikh-ni-tengeriin-tsag-iin-tokhiol-met-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f458d390be838e95754076d140632c23.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f458d390be838e95754076d140632c23.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/duriankhai-mongolchuud-niigmiin-setgelgeenii-khuwisgaliig-khiikh-ni-tengeriin-tsag-iin-tokhiol-met-bolloo">
Д.Урианхай: Монголчууд нийгмийн сэтгэлгээний хувьсгалыг хийх нь “Тэнгэрийн цаг”- ийн тохиол мэт боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
01 сарын 13, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/foto-light-up-show-bolloo">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bc94a955bed9ff35fbd6043b7cb01969.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/bc94a955bed9ff35fbd6043b7cb01969.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/photo-news">
Фото мэдээ </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/foto-light-up-show-bolloo">
Фото: "Light up show" боллоо </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
09 сарын 14, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/znarantuyaa-mongolchuudad-ardchilliin-une-tseniig-oilguulakhiin-tuld">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9e9572deb4b6dcc9d677e23afd881e9a_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/9e9572deb4b6dcc9d677e23afd881e9a.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/znarantuyaa-mongolchuudad-ardchilliin-une-tseniig-oilguulakhiin-tuld">
З.Нарантуяа: Монголчуудад ардчиллыг ойлгуулахын төлөө Конрад-Аденауэр сан асар их чармайлт гаргалаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
08 сарын 19, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nqtg";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => 'e8b73e435d90fa279efdf427163fcd08d8afc0e87956fd4eefe1d8d581b5694b9d360b4cb2d1bae3176bb0b9cfd0776d7634274338bd22419920e4e0574c8f71',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.ZmNhZTI4MmNiNzMxNmU5NzBhMWQ1M2U4ODhhZWQxYzlkMWEyZDVhNzdjM2MxZmZjM2IxN2U5MDAxMWIzMjI3OfZa4KZs7YgITRyxPMAryrBZmxVlJURy1IfuLIvlEIjU',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1778960879',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.ZTk2YTA2ZTVlNDY5NmRkMDdmNmVhM2I1ZGI1ZjgzYWMzNDJlNDVkZWVlYTU2MTZiOGUzODdmMTdkMWE1MmQ4NFtoiLc0q3H3EWtUgIR64lJdOS3LsfFN6WinzB+E+vfPdD7c9UTuNwJ3tS49iq/E0tVR7MWSBRCmJmv5SS2hnbs=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1778960879',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = 'e8b73e435d90fa279efdf427163fcd08d8afc0e87956fd4eefe1d8d581b5694b9d360b4cb2d1bae3176bb0b9cfd0776d7634274338bd22419920e4e0574c8f71'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.ZmNhZTI4MmNiNzMxNmU5NzBhMWQ1M2U4ODhhZWQxYzlkMWEyZDVhNzdjM2MxZmZjM2IxN2U5MDAxMWIzMjI3OfZa4KZs7YgITRyxPMAryrBZmxVlJURy1IfuLIvlEIjU'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1778960879'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.ZTk2YTA2ZTVlNDY5NmRkMDdmNmVhM2I1ZGI1ZjgzYWMzNDJlNDVkZWVlYTU2MTZiOGUzODdmMTdkMWE1MmQ4NFtoiLc0q3H3EWtUgIR64lJdOS3LsfFN6WinzB+E+vfPdD7c9UTuNwJ3tS49iq/E0tVR7MWSBRCmJmv5SS2hnbs='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1778960879'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна | Peak News
Д.Бумдарь: Бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байна
МУИС-ийн Улс төр судлалын багш, доктор Д.Бумдарь хүн төрлөхтөн дараагийн ямар засаглалын өмнө очиж байгаа тухай ярьсаныг хүргэж байна.
Би оюутнуудтайгаа орчин үед ямар засаглалын хэлбэр ирж байгаа талаар ярилцдаг. Маш олон янзын хувьсгал, шилжилтүүдийг хүн төрлөхтөн хийсэн. Тэгэхээр орчин цагийн засаглал гэхээр сонгуулиар хаанчлалаа үргэлжлүүлэх рүү явж байна гэж би оюутанууддаа хэлдэг.
Ардчилал гэдэг юу гэсэн утгатай вэ?
Ардчиллын онолыг үнэлж цэгнэж байгаа маш олон судлаачид ямар газар ардчилал хамгийн сайн тогтож байгааг үзэхээр хоёрхон зүйл ярьж байгаа. Эдийн засаг сайн байгаа газар, дээр нь боловсрол нөлөөлдөг.
1990 онд бид юу хийсэн гэхээр өмчтэй болохын төлөө л явсан. Эдийн засгийн баталгаа гэдэг зүйл хүнд эрх чөлөөг мэдрэх боломж өгдөг. Ийм боломж өгч байгаа тохиолдолд боловсрол илүү сайн байх юм бол магадгүй ардчилал сайн төлөвших байдал руугаа явна. Тэр нь муу байвал чадахгүй гэдгийг харж болж байна.
Ардчилал гэдгийг юу гэж ойлгох учиртай вэ?
Дэлхий дахинд хоёр л хувааж харах ёстой гэж үздэг. Нэг талд нь дарангуйлал байхад нөгөө талд нь ардчилал байдаг. Ардчилал гэдэг бол засаглал. Энэ үзэл баримтлал биш. Намууд баруун төвийн, зүүн төвийн үзэл баримтлалтай гэж хуваагддаг. Ардчилал баруун төвөөс зүүн төвийн үзлийн хооронд дээгүүр нь зурагддаг. Энэ бол засаглал хэрэгжүүлэх арга зам юм. Ардчилсан засаглал юуг үнэт зүйлээ болгодог гэхээр шударга ёс, эрх чөлөө, тэгш эрхийн зарчим гэдэг зүйл байх ёстой. Үүнийг хэрэгжүүлэхийн тулд ямар зарчмууд үйлчлэх ёстой гэхээр чөлөөт хэвлэл, ардчилсан сонгууль, иргэний нийгмийн байгууллага гэх мэт маш олон ардчиллын институтуудыг ярьдаг. Эдгээр нь зарчмууд нь болоод оршиж байдаг. Энэ бүх зүйлсийг зөв ойлгохгүйгээр ардчилал гэдэг зүйлийг цааш нь ярихад хэцүү.
Ардчилал бол засаглалын арга зам юм.
Дэлхий дахинд ардчиллын уналтыг яаж авч үзээд байна гэхээр бид өмнө нь ардчиллыг маш олон янзаар ардчиллыг ангилдаг байсан бол одоо дөрвөн янзаар ангилдаг болж
Шведийн том судалгааны байгууллага улс орнуудыг дөрөв хувааж ангилсан юм. Бодит ардчилал, сонгуулийн ардчилал, сонгуулийн авторитар, бүрэн авторитар гэсэн дөрвөн төрлийн улс орнууд байна гэж үзсэн. Бодит ардчилсан улс буюу ардчиллын үнэт зүйлсийг шингээж чадсан нь дэлхий дахинд 37-хон улс байна. Монгол алинд нь орох вэ гээд үзэхээр гурав дахь буюу сонгуулийн авторитар гэдэгт багтаж байгаа юм. Ээлжит сонгууль явуулж байгаа. Иргэд нь оролцож байна уу гэвэл оролцож байгаа. Харахад хэм хэмжээ нь бүгд хэрэгжиж байгаа. Цаад мөн чанарын асуудал бий. Энэ бүхнээс харахад ардчиллын уналт дэлхий даяар явж байна. С.Хантингтон ардчиллын түрэлтийн болон ухралтын давалгаануудыг бид туулан өнгөрүүлж буй тухай өгүүлдэг. Нэгдүгээр давалгаа 1828-1926 Их Британи, Франц, АНУ зэрэг 30 шахам орон. 1922-1942 онд ухралт явсан. Хоёрдугаардавалгаа 1942-1962 Энэтхэг, Израйл, Япон, Баруун Герман зэрэг 40 орчим улс. Латин америкт 1960-аад онд ухралт явагдсан. Гуравдугаар давалгаа 1974-1991 Өмнөд болон зүүн Европ, Латин америк, Африкийн зарим улсууд ардчилалд шилжсэн.
Тэгвэл ардчиллын дөрөв дэх ухралт ирж байгаа юу гэвэл ирж байгаа.
С.Хантингтоны цаг давтамжаар үзвэл энэ ухралт бас богинохон байх магадлалтай.
Хүн төрлөхтөн дараагийн ямар засаглалын өмнө очиж байгаа вэ?
С.Хантингтон энэ талаар 1990 оны нийтлэлдээ бичсэн байдаг.Цахим засаглал, цахим авторитар хэлбэр рүү шилжнэ гэж үзсэн. Бүх зүйл дижитал болж бүрэн хянах, болно гэсэн. Жишээлбэл манай өмнөд хөрш үүний тод жишээ. We chataa бүгдийг хянаж байгаа. Яг энэ хэлбэр рүү шилжнэ гэж С.Хантингтон 1990 оны нийтэлдээ бичсэн байдаг. Ийм нөхцөл рүү хүн төрлөхтөн явж байгаа байх нь ээ.
Монголчууд ч шилжилт хийсэн. Би хувьдаа 1990-2000, 2000-2010, 2010 оноос өнөөдрийг хүртэл гэж хуваадаг. 2000 он хүртэл нийгмийн давхаржилт, эдийн засаг, боловсролын байдлыг үзэхэд тухайн үеийн бүх судалгаан дээр манайх 50 хувь нь ядууралд орсон гэж дүгнэж байсан. Түүний дараагийн арван жилд ч тийм. Одоо ч тийм байна.
Нийгмийн баялаг 1990-2000 он хүртэл хүн амын 5 хувьд нь төвлөрч байсан гэдэг Дэлхийн банкны судалгаа бий. Өнөөдөр бол 20 хувьд нь төвлөрч байна гэж үздэг. Тэгэхээр бид Францын хувьсгалын өмнөх үетэй адилхан нөхцөлд очиж байгаа хэрэг. Дахиад өмчийн асуудал, баялагийг дахин хуваарилах асуудал хөндөгдөнө. Ардчилсан засаглал байх гол шалтгаан нь төр баялагийн тэгш хуваарилалтыг хууль ёсны дагуу хуваарилах ёстой. Баялагаас тэгш хүртэж чадахгүй хүмүүст олж аваачиж өгдөг, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүнд нийгмийн халамжаар хүртээдэг гэх мэтээр. АН-ынхан сонгуулийн тогтолцоог яаж ингэж хүлээн зөвшөөрч чаддаг байсныг нь гайхдаг. Өөрсдөө одоо үр дагаврыг нь хүртээд явж байна. Манай шинжлэх ухаанд сонгууль муу болсныг дүгнэдэг ганц л арга байдаг. Манай оюутанууд ч бүгд дүгнэж чадна. Парламент дахь тоогоо санал өгсөн иргэдийнхээ тоотой харьцуулж хардаг. Энэ хоёр тоо холдох тусмаа муу сонгууль гэж үздэг. Бид ийм муу сонгуулийг гурван удаа үзсэн. Олон ургальч үзэл уралдуулж чадахгүй байгаа нь магадгүй бидний хувь заяа юм уу даа. Дээр нь нэг зүйлийг анхаарах ёстой. Геополитикийн хувьд ч дэглэм, засаглал гэдэг зүйл нь гадаад орчноосоо хамаардаг. Магадгүй хоёр хөрш Ази, Зүүн Ази өөрчлөгдөж байгаа болохоор гадны нөлөө яалт ч үгүй орж ирж байгаа юм.
Манай үеийнхэн бол ямар ч байсан ардчиллаас ухрахгүй. Гол нь үнэт зүйл, зарчмуудыг нь сайн түгээн дэлгэрүүлж чадвал ардчилал гэдэг засаглал юм байна. Шударгаар амьдрах, эрх тэгш хүртэх, жам ёсны эрхээ эдэлж болох нийгмийг бид бүтээх боломжтой гэж найдаж байна. Ардчилал хэн нэгний өмч биш гэдгийг хэлмээр байна.
Сэтгэгдэл бичих
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.