Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Багшийнхаа үнэт бүтээлийг шавь нар нь монгол хэл рүү хөрвүүлэвМал эмнэлгийн хүрээлэнд өчигдөр нэгэн баярт үйл явдал болж, үе үеийн эрдэмтэн судлаач, шинжлэх ухааны доктор, профессор, акдемчдын төлөөлөл оролцов. Академич, шинжлэх ухааны доктор,..." />
<meta name="keywords"
content="хортон шавж, эрдэмтэн, шавж" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Багшийнхаа үнэт бүтээлийг шавь нар нь монгол хэл рүү хөрвүүлэвМал эмнэлгийн хүрээлэнд өчигдөр нэгэн баярт үйл явдал болж, үе үеийн эрдэмтэн судлаач, шинжлэх ухааны доктор, профессор, акдемчдын төлөөлөл оролцов. Академич, шинжлэх ухааны доктор,..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/45aca3465f6f90e6c67c0e465e10c83a.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/45aca3465f6f90e6c67c0e465e10c83a.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Багшийнхаа үнэт бүтээлийг шавь нар нь монгол хэл рүү хөрвүүлэвМал эмнэлгийн хүрээлэнд өчигдөр нэгэн баярт үйл явдал болж, үе үеийн эрдэмтэн судлаач, шинжлэх ухааны доктор, профессор, акдемчдын төлөөлөл оролцов. Академич, шинжлэх ухааны доктор,..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/ad966c95f409b82e9ada28a8a3d456ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn" class="uk-text-semi uk-link-text">Х.Оргил</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">02 сарын 02, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel&text=Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/45aca3465f6f90e6c67c0e465e10c83a_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/45aca3465f6f90e6c67c0e465e10c83a.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Багшийнхаа үнэт бүтээлийг шавь нар нь монгол хэл рүү хөрвүүлэв</p><p style="text-align: justify;">Мал эмнэлгийн хүрээлэнд өчигдөр нэгэн баярт үйл явдал болж, үе үеийн эрдэмтэн судлаач, шинжлэх ухааны доктор, профессор, акдемчдын төлөөлөл оролцов. </p><p style="text-align: justify;">Академич, шинжлэх ухааны доктор, профессор, төр, нийгмийн нэрт зүтгэлтэн Мөнхдоржийн Даш агсаны “Монгол орны иксод хачиг тэдгээртэй тамцэх арга” номыг орос хэлнээс монгол хэл рүү хөрвүүлэн гаргажээ. Академич Даш нь /1932-1994/ олон жилийн турш олон орны болон дотоодын эрдэмтэн судлаачидтай хийсэн дээрх эрдмийн бүтээлээрээ 1986 онд Германд мал эмнэлгийн шинжлэх ухааны докторын зэрэг хамгаалж байжээ. Энэ судалгаа нь Монгол оронд иксод овгийн 18 зүйлийн хачиг байгааг тогтоож, түүний гурван зүйлийг шинээр илрүүлж, зарим зүйлийн бүрэлдэхүүн, тархалт, биологи, экологи, хорт чанарын үндсэн шинж, малд зонхилон шимэгчилдэг хачгууд, тэдгээрийн идэвхжилтийн улирлын хөдлөл зүй, малд асаж паразитлах хугацаа, хачгаар дамжин халдварладаг хүн малын халдварт өвчин, хачигт баригдсан малд үүсэх эмгэг, малын арьс ширэнд гарч байгаа гэмтлүүд, эдийн засгийн хор хохирлын хэмжээ,тэмцэх арга гээд бүрэн цогц суурь судалгааны ажил юм байна. </p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/f403b1e70dcd118af28bcf4dd0923688.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="960,720" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/f403b1e70dcd118af28bcf4dd0923688.jpg"></p><p style="text-align: justify;">Тэрбээр дээрх эрдмийн ажлаа тухайн үед орос хэл дээр хийж, цол хамгаалж байсан учраас өнөөдрийг хүртэл монгол хэл дээр байгаагүй аж. Харин орос хэл дээрх диссертацийнх нь нэг хувь академич, доктор Б.Бямбаад хадгалагдаж байсныг тэрбээр Даш академчийн шавь Мал эмнэлгийн хүрээлэнгийн захирал доктор, профессор Б.Батцэцэг, ХААИС-ийн Магистр, докторын сургуулийн захирал, Мал эмнэлгийн хүрээлэнгийн Молекул генетикийн лабораторийн тэргүүлэх ажилтан доктор, профессор Б.Баттөр нарын хамт орос хэлнээс хөрвүүлсэн байна. </p><blockquote><p style="text-align: justify;">Номыг ийнхүү эх хэл дээрээ гаргаснаар хачигийн талаар судалдаг мал эмнэлгийн төдийгүй хүн эмнэлгийн эмч, судлаач нар, эрдэмтэн, багш, оюутнуудад үнэт суурь судалгаа, судлагдахуун болж байгаа гэдгээрээ өндөр ач холбогдолтой аж.</p></blockquote><p style="text-align: justify;">Номын нээлтэд Ш.Дэмбэрэл, Ч.Авдай, А.Бакей зэрэг академич, доктор, профессорууд уригдсаны дотор Дашийн дүү М.Отгон уригдсан байв. Монгол Улсын эрүүлийг хамгаалахын гавьяат ажилтан, доктор, профессор тэрбээр Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагад 14 жил ажиллаж, 2000 онд тэтгэвэртээ суусан аж. 80 настай гэхэд 60 настай хүн шиг ануухан харагдах Отгон профессор ахынхаа номыг монгол хэл дээр гаргасан Мал эрдэмтэн шавь нарт нь баяр хүргээд “Манай ах генетикийн шинжлэх ухаанд том гавьяа байгуулсан хүнээс гадна миний сурч боловсрох, ажил мэргэжлээ эзэмших амьдралын замд маш ухаалаг, зөв шийдвэрүүдийг гаргаж байсан байдаг юм. Одоо бодоход маш алсын хараатай том бодож сэтгэдэг хүн байжээ. Түүнийг ийм ухааны цараатай хүн болж улс орон, шавь нартаа үүрд дурсагдах үнэ цэнэтэй бүтээл хийхэд нь түүний унасан газар угаасан ус Увс аймгийн Өндөрхангай сумын маань уул ус түшсэн байдаг байх гэж боддог. Бид бүгд Монголын шинжлэх ухаанд өөр өөрийн мөрийг гаргасан байдаг. Тийм учраас ахынхаа номны урд ард хавтсанд Ханхөхий хайрханы зургийг оруулах санал тавихад хүлээж авч, хэлсэнээр маань болгосон энэ сайхан эрдэмтэдэд талархлаа” гэв. </p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e06122baf647caadfcfe45eb53cd4be9.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="720,960" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e06122baf647caadfcfe45eb53cd4be9.jpg"></p><p style="text-align: justify;">Мөн түүний гарын шавь нь байсан академич Б.Бямбаа:</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">“Энэ ном бол хэзээ ч хуучрахгүй. Энэ чиглэлээр ажиллаж байгаа эрдэмтэн судлаачдын суурь судалгаа нь байсаар байх болно. Харин өнөөдөр залуу эрдэмтэн, судлаачид эх хэл дээрээ унших боломжтой болж байгаад туйлын баяртай байна. Өмнө нь залуучууд уншъя гээд ч байхгүй, орос хэл дээр ганцхан хувь надад хадгалагддаг байсан. Би яагаад энэ хүний бүтээлийг эх нооргоор нь ганц хувийг аваад үлдчих вэ гэхээр намайг Мал эмнэлгийн сургуулиа төгсдөг жил ХААИС-ийн захирал байсан, сүүлд академич болсон Мятавын Төмөржав багш маань дуудаж, Даш багшийн шавь болгосон. Тэгээд би 1975-1993 он хүртэл 20-иод жил багшийн цорын ганц шавь нь болж ажилласан. Одоо манай хачиг шавьж судлалын эрдэмтэд хачгаар дамждаг өвчин эгэл биетний өвчин, эм тариа хийх гээд бүр чиглэл чиглэлээрээ салбарлаад явчихсан. Тийм том зүйлийг бодож сэтгэж үндсийг нь тавьжээ. Багшийнхаа энэ судалгааг цааш үргэлжлүүлж, бодож мөрөөдөж байсныг нь хийхээр нэг шинжлэх ухааны академич, таван доктор, хоёр дэд доктор, 30-аад магистрын бүрэлдэхүүнтэй бүхэл бүтэн “Эрдэм” нэртэй шавь сургууль бий болсон ажиллаж байна. Сүүлийн үед ХХААХҮЯ-наас малын эрүүл мэнд, арьс шир түүхий эдийн гэмтлийг багасгах чиглэлд нэлээд анхаарч байна. Энэ чиглэлд манай эрдэмтэдийн баг арьсны гэмтлийг арилгах технологи боловсруулж, үйлдвэрлэлд нэвтрүүлэх төсөл дээр ажиллаж байна” хэмээн ярилаа. </p><p style="text-align: justify;"> Профессор Б.Баттөр:</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">“Багшийн маань энэ бүтээл иксод хачгийн биологи, эпидемиологийн талаар манай оронд анх удаа хийгдсэн суурь судалгаа төдийгүй дэлхийн паразитологийн шинжлэх ухаанд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан байдаг. Даш багш бидний өнөөдөр эх хэл дээрээ орчуулж гаргаад байгаа энэ бүтээлээрээ Германд доктор хамгаалахаасаа өмнө 1964 онд тухайн үеийн БНБАУ-д “Монголын хойд хэсэгт адууны гемоспоридозууд, тэдгээрийни үүсгэгчийн дамжуулагчдыг судалсан дүн” сэдвээр мал эмнэлгийн ухааны дэд доктор хамгаалсан. Үүгээрээ шинжлэх ухаанд нээлт хийсэн хүн” гэж онцоллоо. </p><p style="text-align: justify;">Номын баярт уригдсан акедамич нар ч уг номын зохиогч Дашийн шинжлэх ухаанд оруулсан гавьяа, шинжлэх ухааны байгууллагыг удирдаж байсан арга туршлагын тухай олон сайхан дурсамж өгүүлж байсан. Мөнхдоржийн Даш нь Шинжлэх ухаан техникийн улсын хорооны Орлогч дарга, даргын албыг хашиж байжээ. Сүүлд Шинжлэх ухаан, дээд боловсролын хороо болж тухайн үед Хороо нэртэй боловч яамны бүтэцтэй ажиллаж байсан том байгууллагыг нэрт төртэй удирдаж байсан төр, засгийн нэрт зүтгэлтэн аж. </p><p style="text-align: center;"><strong>Хачигийн тоо толгой өсөх хандлагатай байгаа аж</strong></p><p style="text-align: justify;">Уг номтой холбоотойгоор хавар, зуны улиралд ихэсдэг хачигтай холбоотой танин мэдэхүнй холбогдолтой мэдээллийг Мал эмнэлгийн хүрээлэнгийн Хачиг шавж эгэл биетэн судлалын лабораторийн эрдэм шинжилгээний тэргүүлэх ажилтан Д.Болдбаатараас сонирхсоноо товчхонхүргэе. Дэлхий дээр хачиггүй орон гэж бараг байхгүй гэнэ. Манай орны хувьд хачигийн тархалт нэмэгдээгүй ч дулааралтай холбоотойгоор сүүлийн үед тоо толгой ньнэмэгдэх хандлагатай байгаа аж. Газар газар өөр өөр зүйлийн хачиг бий. Тухайлбал, Сэлэнгэ чиглэлд ойн хачигт хазуулсанаас амь эрсдэх тохиолдол ч гарсаар байгаа билээ. Хачиг нь биологийн амьтан учраас байгалийн голомтот өвчнийг зөөвөрлөж мал, амьтанд халдаах нь их. Амьдралынхаа 95 хувьд гадаад орчны нөлөөнөөс, 1-5 хувийг мал, амьтнаас цус сорж амьдардаг байна. Тэр шимэгчилж амьдарч буй тавхан хувийн амьдралаараа мал, амьтанд хангалттай их хор хохирол учруулдаг хөнөөлтэй амьтан юм. Хачиг хэдийдулааны улиралд хаа сайгүй элбэг байх ч тархалт нь нэмэгддэггүй онцлогтой юм байна. Яагаад нэмэгддэггүй гэхээр 95 хувь нь гадаад орчны нөхцөлөөс хамааралтай амьдарч, өөрт таарсан орчиндоо л үрждэг. Малд халдварлаад зөөгдөөд явж байх үедээ унаж, тэр газраа үржих гэж оролдох боловч байгалийн нөхцөл нь таарахгүй бол амьдарч чаддаггүй гэсэн үг. Тэгсэн хэрнээ маш тэсвэр тэвчээртэй 3-5 жил өлөн байж чаддаг байна. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хамгийн гол асуудал хүнд халдварлах үед мэдрэлийн системд шууд нөлөөлж амь эрсдэх аюулд хүргэдэг.</span> Мөн малын арьс ширэнд ялангуяа хонины нэхийний зоо хэсгээр илүү шимэгчилдэг нь эдийн засгийн хохирол их учруулсаар байгаа билээ. Мал болон хүн эмнэлгийн тэмцэх аргын судалгаа, оношилгоо ч цаашид энэ чиглэлд илүү нарийсч хөгжихөөр байна. Үүнд ч дээрх ном нь суурь судалгаа болж өгөх юм. </p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/хортон шавж" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хортон шавж</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эрдэмтэн" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эрдэмтэн</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/шавж" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">шавж</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel&text=Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776354937.7899"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '17471';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '18e0e2fa438ce7aaf9fb519e4cfa3020170291cf444e2528b885ca7fc27c758d5b49984e6c65b2c104263e443e36b1e198ca2d55089fefcc1910870e27f44d16');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '18e0e2fa438ce7aaf9fb519e4cfa3020170291cf444e2528b885ca7fc27c758d5b49984e6c65b2c104263e443e36b1e198ca2d55089fefcc1910870e27f44d16');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '18e0e2fa438ce7aaf9fb519e4cfa3020170291cf444e2528b885ca7fc27c758d5b49984e6c65b2c104263e443e36b1e198ca2d55089fefcc1910870e27f44d16');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/oid-khorton-shawj-ustgaliin-bodis-tsatsna">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/ac466168dc82da96ddfe61006d360eda.jpeg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/ac466168dc82da96ddfe61006d360eda.jpeg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/khuurai-gazriin-eko-sistemiig-khamgaalakh">
Хуурай газрын эко системийг хамгаалах </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/oid-khorton-shawj-ustgaliin-bodis-tsatsna">
АНХААР: Шарга морьт, Яргайт орчмын ойд хортон шавж устгалын бодис цацна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
07 сарын 04, 2022 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/delkhiin-oyuunii-umchiin-altan-medalit-mes-zasliin-emch-tslochin-enkhiin-shagnal-iin-ezneer-todorchee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c40bb0755794d1c17fea638251ad6725_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c40bb0755794d1c17fea638251ad6725.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/delkhiin-oyuunii-umchiin-altan-medalit-mes-zasliin-emch-tslochin-enkhiin-shagnal-iin-ezneer-todorchee">
Дэлхийн оюуны өмчийн алтан медальт, мэс заслын эмч Ц.Лочин "Энхийн шагнал"-ын эзнээр тодорчээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
02 сарын 02, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/tsaa-buga-sudalj-khoid-tuild-25-jil-amidarsan-mongol-erdemten-uutsee-delgew-foto">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/aeabbc25c54dc43ae78a0eb67befc550_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/aeabbc25c54dc43ae78a0eb67befc550.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/tsaa-buga-sudalj-khoid-tuild-25-jil-amidarsan-mongol-erdemten-uutsee-delgew-foto">
Цаа буга судалж Хойд туйлд 25 жил амьдарсан монгол эрдэмтэн үүцээ дэлгэв /Фото/ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
09 сарын 17, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/sudalgaand-suurilsan-ikh-surguuliig-khugjuulekh-undesnii-khutulbur-ankh-udaa-batlagdlaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/16a69ed65d12514d730d6a18c681df36_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/16a69ed65d12514d730d6a18c681df36.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/sudalgaand-suurilsan-ikh-surguuliig-khugjuulekh-undesnii-khutulbur-ankh-udaa-batlagdlaa">
Судалгаанд суурилсан их сургуулийг хөгжүүлэх үндэсний хөтөлбөр анх удаа батлагдлаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
09 сарын 26, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khurel-togoot-erdem-shinjilgeenii-baga-khural-ekhellee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2bb7a1ed022d341886ebb07b103d336d_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2bb7a1ed022d341886ebb07b103d336d.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khurel-togoot-erdem-shinjilgeenii-baga-khural-ekhellee">
“Хүрэл тогоот” эрдэм шинжилгээний бага хурал эхэллээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
10 сарын 12, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/ndhb";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Багшийнхаа үнэт бүтээлийг шавь нар нь монгол хэл рүү хөрвүүлэвМал эмнэлгийн хүрээлэнд өчигдөр нэгэн баярт үйл явдал болж, үе үеийн эрдэмтэн судлаач, шинжлэх ухааны доктор, профессор, акдемчдын төлөөлөл оролцов. Академич, шинжлэх ухааны доктор,..." />
<meta name="keywords"
content="хортон шавж, эрдэмтэн, шавж" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Багшийнхаа үнэт бүтээлийг шавь нар нь монгол хэл рүү хөрвүүлэвМал эмнэлгийн хүрээлэнд өчигдөр нэгэн баярт үйл явдал болж, үе үеийн эрдэмтэн судлаач, шинжлэх ухааны доктор, профессор, акдемчдын төлөөлөл оролцов. Академич, шинжлэх ухааны доктор,..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/45aca3465f6f90e6c67c0e465e10c83a.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/45aca3465f6f90e6c67c0e465e10c83a.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Багшийнхаа үнэт бүтээлийг шавь нар нь монгол хэл рүү хөрвүүлэвМал эмнэлгийн хүрээлэнд өчигдөр нэгэн баярт үйл явдал болж, үе үеийн эрдэмтэн судлаач, шинжлэх ухааны доктор, профессор, акдемчдын төлөөлөл оролцов. Академич, шинжлэх ухааны доктор,..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/ad966c95f409b82e9ada28a8a3d456ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn" class="uk-text-semi uk-link-text">Х.Оргил</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">02 сарын 02, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel&text=Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/45aca3465f6f90e6c67c0e465e10c83a_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/45aca3465f6f90e6c67c0e465e10c83a.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Багшийнхаа үнэт бүтээлийг шавь нар нь монгол хэл рүү хөрвүүлэв</p><p style="text-align: justify;">Мал эмнэлгийн хүрээлэнд өчигдөр нэгэн баярт үйл явдал болж, үе үеийн эрдэмтэн судлаач, шинжлэх ухааны доктор, профессор, акдемчдын төлөөлөл оролцов. </p><p style="text-align: justify;">Академич, шинжлэх ухааны доктор, профессор, төр, нийгмийн нэрт зүтгэлтэн Мөнхдоржийн Даш агсаны “Монгол орны иксод хачиг тэдгээртэй тамцэх арга” номыг орос хэлнээс монгол хэл рүү хөрвүүлэн гаргажээ. Академич Даш нь /1932-1994/ олон жилийн турш олон орны болон дотоодын эрдэмтэн судлаачидтай хийсэн дээрх эрдмийн бүтээлээрээ 1986 онд Германд мал эмнэлгийн шинжлэх ухааны докторын зэрэг хамгаалж байжээ. Энэ судалгаа нь Монгол оронд иксод овгийн 18 зүйлийн хачиг байгааг тогтоож, түүний гурван зүйлийг шинээр илрүүлж, зарим зүйлийн бүрэлдэхүүн, тархалт, биологи, экологи, хорт чанарын үндсэн шинж, малд зонхилон шимэгчилдэг хачгууд, тэдгээрийн идэвхжилтийн улирлын хөдлөл зүй, малд асаж паразитлах хугацаа, хачгаар дамжин халдварладаг хүн малын халдварт өвчин, хачигт баригдсан малд үүсэх эмгэг, малын арьс ширэнд гарч байгаа гэмтлүүд, эдийн засгийн хор хохирлын хэмжээ,тэмцэх арга гээд бүрэн цогц суурь судалгааны ажил юм байна. </p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/f403b1e70dcd118af28bcf4dd0923688.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="960,720" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/f403b1e70dcd118af28bcf4dd0923688.jpg"></p><p style="text-align: justify;">Тэрбээр дээрх эрдмийн ажлаа тухайн үед орос хэл дээр хийж, цол хамгаалж байсан учраас өнөөдрийг хүртэл монгол хэл дээр байгаагүй аж. Харин орос хэл дээрх диссертацийнх нь нэг хувь академич, доктор Б.Бямбаад хадгалагдаж байсныг тэрбээр Даш академчийн шавь Мал эмнэлгийн хүрээлэнгийн захирал доктор, профессор Б.Батцэцэг, ХААИС-ийн Магистр, докторын сургуулийн захирал, Мал эмнэлгийн хүрээлэнгийн Молекул генетикийн лабораторийн тэргүүлэх ажилтан доктор, профессор Б.Баттөр нарын хамт орос хэлнээс хөрвүүлсэн байна. </p><blockquote><p style="text-align: justify;">Номыг ийнхүү эх хэл дээрээ гаргаснаар хачигийн талаар судалдаг мал эмнэлгийн төдийгүй хүн эмнэлгийн эмч, судлаач нар, эрдэмтэн, багш, оюутнуудад үнэт суурь судалгаа, судлагдахуун болж байгаа гэдгээрээ өндөр ач холбогдолтой аж.</p></blockquote><p style="text-align: justify;">Номын нээлтэд Ш.Дэмбэрэл, Ч.Авдай, А.Бакей зэрэг академич, доктор, профессорууд уригдсаны дотор Дашийн дүү М.Отгон уригдсан байв. Монгол Улсын эрүүлийг хамгаалахын гавьяат ажилтан, доктор, профессор тэрбээр Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагад 14 жил ажиллаж, 2000 онд тэтгэвэртээ суусан аж. 80 настай гэхэд 60 настай хүн шиг ануухан харагдах Отгон профессор ахынхаа номыг монгол хэл дээр гаргасан Мал эрдэмтэн шавь нарт нь баяр хүргээд “Манай ах генетикийн шинжлэх ухаанд том гавьяа байгуулсан хүнээс гадна миний сурч боловсрох, ажил мэргэжлээ эзэмших амьдралын замд маш ухаалаг, зөв шийдвэрүүдийг гаргаж байсан байдаг юм. Одоо бодоход маш алсын хараатай том бодож сэтгэдэг хүн байжээ. Түүнийг ийм ухааны цараатай хүн болж улс орон, шавь нартаа үүрд дурсагдах үнэ цэнэтэй бүтээл хийхэд нь түүний унасан газар угаасан ус Увс аймгийн Өндөрхангай сумын маань уул ус түшсэн байдаг байх гэж боддог. Бид бүгд Монголын шинжлэх ухаанд өөр өөрийн мөрийг гаргасан байдаг. Тийм учраас ахынхаа номны урд ард хавтсанд Ханхөхий хайрханы зургийг оруулах санал тавихад хүлээж авч, хэлсэнээр маань болгосон энэ сайхан эрдэмтэдэд талархлаа” гэв. </p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e06122baf647caadfcfe45eb53cd4be9.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="720,960" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e06122baf647caadfcfe45eb53cd4be9.jpg"></p><p style="text-align: justify;">Мөн түүний гарын шавь нь байсан академич Б.Бямбаа:</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">“Энэ ном бол хэзээ ч хуучрахгүй. Энэ чиглэлээр ажиллаж байгаа эрдэмтэн судлаачдын суурь судалгаа нь байсаар байх болно. Харин өнөөдөр залуу эрдэмтэн, судлаачид эх хэл дээрээ унших боломжтой болж байгаад туйлын баяртай байна. Өмнө нь залуучууд уншъя гээд ч байхгүй, орос хэл дээр ганцхан хувь надад хадгалагддаг байсан. Би яагаад энэ хүний бүтээлийг эх нооргоор нь ганц хувийг аваад үлдчих вэ гэхээр намайг Мал эмнэлгийн сургуулиа төгсдөг жил ХААИС-ийн захирал байсан, сүүлд академич болсон Мятавын Төмөржав багш маань дуудаж, Даш багшийн шавь болгосон. Тэгээд би 1975-1993 он хүртэл 20-иод жил багшийн цорын ганц шавь нь болж ажилласан. Одоо манай хачиг шавьж судлалын эрдэмтэд хачгаар дамждаг өвчин эгэл биетний өвчин, эм тариа хийх гээд бүр чиглэл чиглэлээрээ салбарлаад явчихсан. Тийм том зүйлийг бодож сэтгэж үндсийг нь тавьжээ. Багшийнхаа энэ судалгааг цааш үргэлжлүүлж, бодож мөрөөдөж байсныг нь хийхээр нэг шинжлэх ухааны академич, таван доктор, хоёр дэд доктор, 30-аад магистрын бүрэлдэхүүнтэй бүхэл бүтэн “Эрдэм” нэртэй шавь сургууль бий болсон ажиллаж байна. Сүүлийн үед ХХААХҮЯ-наас малын эрүүл мэнд, арьс шир түүхий эдийн гэмтлийг багасгах чиглэлд нэлээд анхаарч байна. Энэ чиглэлд манай эрдэмтэдийн баг арьсны гэмтлийг арилгах технологи боловсруулж, үйлдвэрлэлд нэвтрүүлэх төсөл дээр ажиллаж байна” хэмээн ярилаа. </p><p style="text-align: justify;"> Профессор Б.Баттөр:</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">“Багшийн маань энэ бүтээл иксод хачгийн биологи, эпидемиологийн талаар манай оронд анх удаа хийгдсэн суурь судалгаа төдийгүй дэлхийн паразитологийн шинжлэх ухаанд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан байдаг. Даш багш бидний өнөөдөр эх хэл дээрээ орчуулж гаргаад байгаа энэ бүтээлээрээ Германд доктор хамгаалахаасаа өмнө 1964 онд тухайн үеийн БНБАУ-д “Монголын хойд хэсэгт адууны гемоспоридозууд, тэдгээрийни үүсгэгчийн дамжуулагчдыг судалсан дүн” сэдвээр мал эмнэлгийн ухааны дэд доктор хамгаалсан. Үүгээрээ шинжлэх ухаанд нээлт хийсэн хүн” гэж онцоллоо. </p><p style="text-align: justify;">Номын баярт уригдсан акедамич нар ч уг номын зохиогч Дашийн шинжлэх ухаанд оруулсан гавьяа, шинжлэх ухааны байгууллагыг удирдаж байсан арга туршлагын тухай олон сайхан дурсамж өгүүлж байсан. Мөнхдоржийн Даш нь Шинжлэх ухаан техникийн улсын хорооны Орлогч дарга, даргын албыг хашиж байжээ. Сүүлд Шинжлэх ухаан, дээд боловсролын хороо болж тухайн үед Хороо нэртэй боловч яамны бүтэцтэй ажиллаж байсан том байгууллагыг нэрт төртэй удирдаж байсан төр, засгийн нэрт зүтгэлтэн аж. </p><p style="text-align: center;"><strong>Хачигийн тоо толгой өсөх хандлагатай байгаа аж</strong></p><p style="text-align: justify;">Уг номтой холбоотойгоор хавар, зуны улиралд ихэсдэг хачигтай холбоотой танин мэдэхүнй холбогдолтой мэдээллийг Мал эмнэлгийн хүрээлэнгийн Хачиг шавж эгэл биетэн судлалын лабораторийн эрдэм шинжилгээний тэргүүлэх ажилтан Д.Болдбаатараас сонирхсоноо товчхонхүргэе. Дэлхий дээр хачиггүй орон гэж бараг байхгүй гэнэ. Манай орны хувьд хачигийн тархалт нэмэгдээгүй ч дулааралтай холбоотойгоор сүүлийн үед тоо толгой ньнэмэгдэх хандлагатай байгаа аж. Газар газар өөр өөр зүйлийн хачиг бий. Тухайлбал, Сэлэнгэ чиглэлд ойн хачигт хазуулсанаас амь эрсдэх тохиолдол ч гарсаар байгаа билээ. Хачиг нь биологийн амьтан учраас байгалийн голомтот өвчнийг зөөвөрлөж мал, амьтанд халдаах нь их. Амьдралынхаа 95 хувьд гадаад орчны нөлөөнөөс, 1-5 хувийг мал, амьтнаас цус сорж амьдардаг байна. Тэр шимэгчилж амьдарч буй тавхан хувийн амьдралаараа мал, амьтанд хангалттай их хор хохирол учруулдаг хөнөөлтэй амьтан юм. Хачиг хэдийдулааны улиралд хаа сайгүй элбэг байх ч тархалт нь нэмэгддэггүй онцлогтой юм байна. Яагаад нэмэгддэггүй гэхээр 95 хувь нь гадаад орчны нөхцөлөөс хамааралтай амьдарч, өөрт таарсан орчиндоо л үрждэг. Малд халдварлаад зөөгдөөд явж байх үедээ унаж, тэр газраа үржих гэж оролдох боловч байгалийн нөхцөл нь таарахгүй бол амьдарч чаддаггүй гэсэн үг. Тэгсэн хэрнээ маш тэсвэр тэвчээртэй 3-5 жил өлөн байж чаддаг байна. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хамгийн гол асуудал хүнд халдварлах үед мэдрэлийн системд шууд нөлөөлж амь эрсдэх аюулд хүргэдэг.</span> Мөн малын арьс ширэнд ялангуяа хонины нэхийний зоо хэсгээр илүү шимэгчилдэг нь эдийн засгийн хохирол их учруулсаар байгаа билээ. Мал болон хүн эмнэлгийн тэмцэх аргын судалгаа, оношилгоо ч цаашид энэ чиглэлд илүү нарийсч хөгжихөөр байна. Үүнд ч дээрх ном нь суурь судалгаа болж өгөх юм. </p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/хортон шавж" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хортон шавж</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эрдэмтэн" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эрдэмтэн</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/шавж" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">шавж</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel&text=Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776354937.7899"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '17471';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '18e0e2fa438ce7aaf9fb519e4cfa3020170291cf444e2528b885ca7fc27c758d5b49984e6c65b2c104263e443e36b1e198ca2d55089fefcc1910870e27f44d16');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '18e0e2fa438ce7aaf9fb519e4cfa3020170291cf444e2528b885ca7fc27c758d5b49984e6c65b2c104263e443e36b1e198ca2d55089fefcc1910870e27f44d16');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '18e0e2fa438ce7aaf9fb519e4cfa3020170291cf444e2528b885ca7fc27c758d5b49984e6c65b2c104263e443e36b1e198ca2d55089fefcc1910870e27f44d16');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/oid-khorton-shawj-ustgaliin-bodis-tsatsna">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/ac466168dc82da96ddfe61006d360eda.jpeg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/ac466168dc82da96ddfe61006d360eda.jpeg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/khuurai-gazriin-eko-sistemiig-khamgaalakh">
Хуурай газрын эко системийг хамгаалах </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/oid-khorton-shawj-ustgaliin-bodis-tsatsna">
АНХААР: Шарга морьт, Яргайт орчмын ойд хортон шавж устгалын бодис цацна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
07 сарын 04, 2022 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/delkhiin-oyuunii-umchiin-altan-medalit-mes-zasliin-emch-tslochin-enkhiin-shagnal-iin-ezneer-todorchee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c40bb0755794d1c17fea638251ad6725_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c40bb0755794d1c17fea638251ad6725.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/delkhiin-oyuunii-umchiin-altan-medalit-mes-zasliin-emch-tslochin-enkhiin-shagnal-iin-ezneer-todorchee">
Дэлхийн оюуны өмчийн алтан медальт, мэс заслын эмч Ц.Лочин "Энхийн шагнал"-ын эзнээр тодорчээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
02 сарын 02, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/tsaa-buga-sudalj-khoid-tuild-25-jil-amidarsan-mongol-erdemten-uutsee-delgew-foto">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/aeabbc25c54dc43ae78a0eb67befc550_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/aeabbc25c54dc43ae78a0eb67befc550.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/tsaa-buga-sudalj-khoid-tuild-25-jil-amidarsan-mongol-erdemten-uutsee-delgew-foto">
Цаа буга судалж Хойд туйлд 25 жил амьдарсан монгол эрдэмтэн үүцээ дэлгэв /Фото/ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
09 сарын 17, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/sudalgaand-suurilsan-ikh-surguuliig-khugjuulekh-undesnii-khutulbur-ankh-udaa-batlagdlaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/16a69ed65d12514d730d6a18c681df36_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/16a69ed65d12514d730d6a18c681df36.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/sudalgaand-suurilsan-ikh-surguuliig-khugjuulekh-undesnii-khutulbur-ankh-udaa-batlagdlaa">
Судалгаанд суурилсан их сургуулийг хөгжүүлэх үндэсний хөтөлбөр анх удаа батлагдлаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
09 сарын 26, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khurel-togoot-erdem-shinjilgeenii-baga-khural-ekhellee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2bb7a1ed022d341886ebb07b103d336d_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2bb7a1ed022d341886ebb07b103d336d.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khurel-togoot-erdem-shinjilgeenii-baga-khural-ekhellee">
“Хүрэл тогоот” эрдэм шинжилгээний бага хурал эхэллээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
10 сарын 12, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/ndhb";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Багшийнхаа үнэт бүтээлийг шавь нар нь монгол хэл рүү хөрвүүлэвМал эмнэлгийн хүрээлэнд өчигдөр нэгэн баярт үйл явдал болж, үе үеийн эрдэмтэн судлаач, шинжлэх ухааны доктор, профессор, акдемчдын төлөөлөл оролцов. Академич, шинжлэх ухааны доктор,..." />
<meta name="keywords"
content="хортон шавж, эрдэмтэн, шавж" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Багшийнхаа үнэт бүтээлийг шавь нар нь монгол хэл рүү хөрвүүлэвМал эмнэлгийн хүрээлэнд өчигдөр нэгэн баярт үйл явдал болж, үе үеийн эрдэмтэн судлаач, шинжлэх ухааны доктор, профессор, акдемчдын төлөөлөл оролцов. Академич, шинжлэх ухааны доктор,..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/45aca3465f6f90e6c67c0e465e10c83a.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/45aca3465f6f90e6c67c0e465e10c83a.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Багшийнхаа үнэт бүтээлийг шавь нар нь монгол хэл рүү хөрвүүлэвМал эмнэлгийн хүрээлэнд өчигдөр нэгэн баярт үйл явдал болж, үе үеийн эрдэмтэн судлаач, шинжлэх ухааны доктор, профессор, акдемчдын төлөөлөл оролцов. Академич, шинжлэх ухааны доктор,..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/ad966c95f409b82e9ada28a8a3d456ac.jpg">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/orgil%40peak.mn" class="uk-text-semi uk-link-text">Х.Оргил</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">02 сарын 02, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel&text=Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/45aca3465f6f90e6c67c0e465e10c83a_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/45aca3465f6f90e6c67c0e465e10c83a.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Багшийнхаа үнэт бүтээлийг шавь нар нь монгол хэл рүү хөрвүүлэв</p><p style="text-align: justify;">Мал эмнэлгийн хүрээлэнд өчигдөр нэгэн баярт үйл явдал болж, үе үеийн эрдэмтэн судлаач, шинжлэх ухааны доктор, профессор, акдемчдын төлөөлөл оролцов. </p><p style="text-align: justify;">Академич, шинжлэх ухааны доктор, профессор, төр, нийгмийн нэрт зүтгэлтэн Мөнхдоржийн Даш агсаны “Монгол орны иксод хачиг тэдгээртэй тамцэх арга” номыг орос хэлнээс монгол хэл рүү хөрвүүлэн гаргажээ. Академич Даш нь /1932-1994/ олон жилийн турш олон орны болон дотоодын эрдэмтэн судлаачидтай хийсэн дээрх эрдмийн бүтээлээрээ 1986 онд Германд мал эмнэлгийн шинжлэх ухааны докторын зэрэг хамгаалж байжээ. Энэ судалгаа нь Монгол оронд иксод овгийн 18 зүйлийн хачиг байгааг тогтоож, түүний гурван зүйлийг шинээр илрүүлж, зарим зүйлийн бүрэлдэхүүн, тархалт, биологи, экологи, хорт чанарын үндсэн шинж, малд зонхилон шимэгчилдэг хачгууд, тэдгээрийн идэвхжилтийн улирлын хөдлөл зүй, малд асаж паразитлах хугацаа, хачгаар дамжин халдварладаг хүн малын халдварт өвчин, хачигт баригдсан малд үүсэх эмгэг, малын арьс ширэнд гарч байгаа гэмтлүүд, эдийн засгийн хор хохирлын хэмжээ,тэмцэх арга гээд бүрэн цогц суурь судалгааны ажил юм байна. </p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/f403b1e70dcd118af28bcf4dd0923688.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="960,720" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/f403b1e70dcd118af28bcf4dd0923688.jpg"></p><p style="text-align: justify;">Тэрбээр дээрх эрдмийн ажлаа тухайн үед орос хэл дээр хийж, цол хамгаалж байсан учраас өнөөдрийг хүртэл монгол хэл дээр байгаагүй аж. Харин орос хэл дээрх диссертацийнх нь нэг хувь академич, доктор Б.Бямбаад хадгалагдаж байсныг тэрбээр Даш академчийн шавь Мал эмнэлгийн хүрээлэнгийн захирал доктор, профессор Б.Батцэцэг, ХААИС-ийн Магистр, докторын сургуулийн захирал, Мал эмнэлгийн хүрээлэнгийн Молекул генетикийн лабораторийн тэргүүлэх ажилтан доктор, профессор Б.Баттөр нарын хамт орос хэлнээс хөрвүүлсэн байна. </p><blockquote><p style="text-align: justify;">Номыг ийнхүү эх хэл дээрээ гаргаснаар хачигийн талаар судалдаг мал эмнэлгийн төдийгүй хүн эмнэлгийн эмч, судлаач нар, эрдэмтэн, багш, оюутнуудад үнэт суурь судалгаа, судлагдахуун болж байгаа гэдгээрээ өндөр ач холбогдолтой аж.</p></blockquote><p style="text-align: justify;">Номын нээлтэд Ш.Дэмбэрэл, Ч.Авдай, А.Бакей зэрэг академич, доктор, профессорууд уригдсаны дотор Дашийн дүү М.Отгон уригдсан байв. Монгол Улсын эрүүлийг хамгаалахын гавьяат ажилтан, доктор, профессор тэрбээр Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагад 14 жил ажиллаж, 2000 онд тэтгэвэртээ суусан аж. 80 настай гэхэд 60 настай хүн шиг ануухан харагдах Отгон профессор ахынхаа номыг монгол хэл дээр гаргасан Мал эрдэмтэн шавь нарт нь баяр хүргээд “Манай ах генетикийн шинжлэх ухаанд том гавьяа байгуулсан хүнээс гадна миний сурч боловсрох, ажил мэргэжлээ эзэмших амьдралын замд маш ухаалаг, зөв шийдвэрүүдийг гаргаж байсан байдаг юм. Одоо бодоход маш алсын хараатай том бодож сэтгэдэг хүн байжээ. Түүнийг ийм ухааны цараатай хүн болж улс орон, шавь нартаа үүрд дурсагдах үнэ цэнэтэй бүтээл хийхэд нь түүний унасан газар угаасан ус Увс аймгийн Өндөрхангай сумын маань уул ус түшсэн байдаг байх гэж боддог. Бид бүгд Монголын шинжлэх ухаанд өөр өөрийн мөрийг гаргасан байдаг. Тийм учраас ахынхаа номны урд ард хавтсанд Ханхөхий хайрханы зургийг оруулах санал тавихад хүлээж авч, хэлсэнээр маань болгосон энэ сайхан эрдэмтэдэд талархлаа” гэв. </p><p style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e06122baf647caadfcfe45eb53cd4be9.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="720,960" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e06122baf647caadfcfe45eb53cd4be9.jpg"></p><p style="text-align: justify;">Мөн түүний гарын шавь нь байсан академич Б.Бямбаа:</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">“Энэ ном бол хэзээ ч хуучрахгүй. Энэ чиглэлээр ажиллаж байгаа эрдэмтэн судлаачдын суурь судалгаа нь байсаар байх болно. Харин өнөөдөр залуу эрдэмтэн, судлаачид эх хэл дээрээ унших боломжтой болж байгаад туйлын баяртай байна. Өмнө нь залуучууд уншъя гээд ч байхгүй, орос хэл дээр ганцхан хувь надад хадгалагддаг байсан. Би яагаад энэ хүний бүтээлийг эх нооргоор нь ганц хувийг аваад үлдчих вэ гэхээр намайг Мал эмнэлгийн сургуулиа төгсдөг жил ХААИС-ийн захирал байсан, сүүлд академич болсон Мятавын Төмөржав багш маань дуудаж, Даш багшийн шавь болгосон. Тэгээд би 1975-1993 он хүртэл 20-иод жил багшийн цорын ганц шавь нь болж ажилласан. Одоо манай хачиг шавьж судлалын эрдэмтэд хачгаар дамждаг өвчин эгэл биетний өвчин, эм тариа хийх гээд бүр чиглэл чиглэлээрээ салбарлаад явчихсан. Тийм том зүйлийг бодож сэтгэж үндсийг нь тавьжээ. Багшийнхаа энэ судалгааг цааш үргэлжлүүлж, бодож мөрөөдөж байсныг нь хийхээр нэг шинжлэх ухааны академич, таван доктор, хоёр дэд доктор, 30-аад магистрын бүрэлдэхүүнтэй бүхэл бүтэн “Эрдэм” нэртэй шавь сургууль бий болсон ажиллаж байна. Сүүлийн үед ХХААХҮЯ-наас малын эрүүл мэнд, арьс шир түүхий эдийн гэмтлийг багасгах чиглэлд нэлээд анхаарч байна. Энэ чиглэлд манай эрдэмтэдийн баг арьсны гэмтлийг арилгах технологи боловсруулж, үйлдвэрлэлд нэвтрүүлэх төсөл дээр ажиллаж байна” хэмээн ярилаа. </p><p style="text-align: justify;"> Профессор Б.Баттөр:</p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">“Багшийн маань энэ бүтээл иксод хачгийн биологи, эпидемиологийн талаар манай оронд анх удаа хийгдсэн суурь судалгаа төдийгүй дэлхийн паразитологийн шинжлэх ухаанд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан байдаг. Даш багш бидний өнөөдөр эх хэл дээрээ орчуулж гаргаад байгаа энэ бүтээлээрээ Германд доктор хамгаалахаасаа өмнө 1964 онд тухайн үеийн БНБАУ-д “Монголын хойд хэсэгт адууны гемоспоридозууд, тэдгээрийни үүсгэгчийн дамжуулагчдыг судалсан дүн” сэдвээр мал эмнэлгийн ухааны дэд доктор хамгаалсан. Үүгээрээ шинжлэх ухаанд нээлт хийсэн хүн” гэж онцоллоо. </p><p style="text-align: justify;">Номын баярт уригдсан акедамич нар ч уг номын зохиогч Дашийн шинжлэх ухаанд оруулсан гавьяа, шинжлэх ухааны байгууллагыг удирдаж байсан арга туршлагын тухай олон сайхан дурсамж өгүүлж байсан. Мөнхдоржийн Даш нь Шинжлэх ухаан техникийн улсын хорооны Орлогч дарга, даргын албыг хашиж байжээ. Сүүлд Шинжлэх ухаан, дээд боловсролын хороо болж тухайн үед Хороо нэртэй боловч яамны бүтэцтэй ажиллаж байсан том байгууллагыг нэрт төртэй удирдаж байсан төр, засгийн нэрт зүтгэлтэн аж. </p><p style="text-align: center;"><strong>Хачигийн тоо толгой өсөх хандлагатай байгаа аж</strong></p><p style="text-align: justify;">Уг номтой холбоотойгоор хавар, зуны улиралд ихэсдэг хачигтай холбоотой танин мэдэхүнй холбогдолтой мэдээллийг Мал эмнэлгийн хүрээлэнгийн Хачиг шавж эгэл биетэн судлалын лабораторийн эрдэм шинжилгээний тэргүүлэх ажилтан Д.Болдбаатараас сонирхсоноо товчхонхүргэе. Дэлхий дээр хачиггүй орон гэж бараг байхгүй гэнэ. Манай орны хувьд хачигийн тархалт нэмэгдээгүй ч дулааралтай холбоотойгоор сүүлийн үед тоо толгой ньнэмэгдэх хандлагатай байгаа аж. Газар газар өөр өөр зүйлийн хачиг бий. Тухайлбал, Сэлэнгэ чиглэлд ойн хачигт хазуулсанаас амь эрсдэх тохиолдол ч гарсаар байгаа билээ. Хачиг нь биологийн амьтан учраас байгалийн голомтот өвчнийг зөөвөрлөж мал, амьтанд халдаах нь их. Амьдралынхаа 95 хувьд гадаад орчны нөлөөнөөс, 1-5 хувийг мал, амьтнаас цус сорж амьдардаг байна. Тэр шимэгчилж амьдарч буй тавхан хувийн амьдралаараа мал, амьтанд хангалттай их хор хохирол учруулдаг хөнөөлтэй амьтан юм. Хачиг хэдийдулааны улиралд хаа сайгүй элбэг байх ч тархалт нь нэмэгддэггүй онцлогтой юм байна. Яагаад нэмэгддэггүй гэхээр 95 хувь нь гадаад орчны нөхцөлөөс хамааралтай амьдарч, өөрт таарсан орчиндоо л үрждэг. Малд халдварлаад зөөгдөөд явж байх үедээ унаж, тэр газраа үржих гэж оролдох боловч байгалийн нөхцөл нь таарахгүй бол амьдарч чаддаггүй гэсэн үг. Тэгсэн хэрнээ маш тэсвэр тэвчээртэй 3-5 жил өлөн байж чаддаг байна. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хамгийн гол асуудал хүнд халдварлах үед мэдрэлийн системд шууд нөлөөлж амь эрсдэх аюулд хүргэдэг.</span> Мөн малын арьс ширэнд ялангуяа хонины нэхийний зоо хэсгээр илүү шимэгчилдэг нь эдийн засгийн хохирол их учруулсаар байгаа билээ. Мал болон хүн эмнэлгийн тэмцэх аргын судалгаа, оношилгоо ч цаашид энэ чиглэлд илүү нарийсч хөгжихөөр байна. Үүнд ч дээрх ном нь суурь судалгаа болж өгөх юм. </p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/хортон шавж" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хортон шавж</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/эрдэмтэн" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">эрдэмтэн</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/шавж" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">шавж</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel&text=Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/khachig-shawj-sudlald-delkhiin-neelt-khiisen-mongol-erdemtnii-buteel"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776354937.7899"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '17471';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '18e0e2fa438ce7aaf9fb519e4cfa3020170291cf444e2528b885ca7fc27c758d5b49984e6c65b2c104263e443e36b1e198ca2d55089fefcc1910870e27f44d16');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '18e0e2fa438ce7aaf9fb519e4cfa3020170291cf444e2528b885ca7fc27c758d5b49984e6c65b2c104263e443e36b1e198ca2d55089fefcc1910870e27f44d16');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '18e0e2fa438ce7aaf9fb519e4cfa3020170291cf444e2528b885ca7fc27c758d5b49984e6c65b2c104263e443e36b1e198ca2d55089fefcc1910870e27f44d16');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/oid-khorton-shawj-ustgaliin-bodis-tsatsna">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/ac466168dc82da96ddfe61006d360eda.jpeg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/ac466168dc82da96ddfe61006d360eda.jpeg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/khuurai-gazriin-eko-sistemiig-khamgaalakh">
Хуурай газрын эко системийг хамгаалах </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/oid-khorton-shawj-ustgaliin-bodis-tsatsna">
АНХААР: Шарга морьт, Яргайт орчмын ойд хортон шавж устгалын бодис цацна </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
07 сарын 04, 2022 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/delkhiin-oyuunii-umchiin-altan-medalit-mes-zasliin-emch-tslochin-enkhiin-shagnal-iin-ezneer-todorchee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c40bb0755794d1c17fea638251ad6725_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c40bb0755794d1c17fea638251ad6725.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/delkhiin-oyuunii-umchiin-altan-medalit-mes-zasliin-emch-tslochin-enkhiin-shagnal-iin-ezneer-todorchee">
Дэлхийн оюуны өмчийн алтан медальт, мэс заслын эмч Ц.Лочин "Энхийн шагнал"-ын эзнээр тодорчээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
02 сарын 02, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/tsaa-buga-sudalj-khoid-tuild-25-jil-amidarsan-mongol-erdemten-uutsee-delgew-foto">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/aeabbc25c54dc43ae78a0eb67befc550_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/aeabbc25c54dc43ae78a0eb67befc550.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/tsaa-buga-sudalj-khoid-tuild-25-jil-amidarsan-mongol-erdemten-uutsee-delgew-foto">
Цаа буга судалж Хойд туйлд 25 жил амьдарсан монгол эрдэмтэн үүцээ дэлгэв /Фото/ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
09 сарын 17, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/sudalgaand-suurilsan-ikh-surguuliig-khugjuulekh-undesnii-khutulbur-ankh-udaa-batlagdlaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/16a69ed65d12514d730d6a18c681df36_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/16a69ed65d12514d730d6a18c681df36.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/sudalgaand-suurilsan-ikh-surguuliig-khugjuulekh-undesnii-khutulbur-ankh-udaa-batlagdlaa">
Судалгаанд суурилсан их сургуулийг хөгжүүлэх үндэсний хөтөлбөр анх удаа батлагдлаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
09 сарын 26, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/khurel-togoot-erdem-shinjilgeenii-baga-khural-ekhellee">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2bb7a1ed022d341886ebb07b103d336d_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/2bb7a1ed022d341886ebb07b103d336d.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/khurel-togoot-erdem-shinjilgeenii-baga-khural-ekhellee">
“Хүрэл тогоот” эрдэм шинжилгээний бага хурал эхэллээ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
10 сарын 12, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/ndhb";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => '18e0e2fa438ce7aaf9fb519e4cfa3020170291cf444e2528b885ca7fc27c758d5b49984e6c65b2c104263e443e36b1e198ca2d55089fefcc1910870e27f44d16',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.MWVmYTllMDJkNDg5YjJkY2EwMDYwZDhmZDY2N2ZhODdhOTRiOTczMzI5NzU1Yzk5MDYwZjBjMGZiZDhkNGY1ZiKpr9IF74hBYlVIh824A7DYKzaoxbwFHNe7fCBQnLUC',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1778946937',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.Y2VkNTM0OWM0OWZlNDgxY2E0MzdjMDdlYzEwMzM1NGYzYzExNmVkOTJlODZiNzBlZjliNWQxMWMxMTNiNTY2Nu9BB0zTWAJP+5dJOYFalqeXYDaX4MbL3g5GvEn4Ut+YwFCzfu7UbCNv/BQmlSG9sOMIaf5y3RRHZ/68nDdhEi0=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1778946937',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = '18e0e2fa438ce7aaf9fb519e4cfa3020170291cf444e2528b885ca7fc27c758d5b49984e6c65b2c104263e443e36b1e198ca2d55089fefcc1910870e27f44d16'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.MWVmYTllMDJkNDg5YjJkY2EwMDYwZDhmZDY2N2ZhODdhOTRiOTczMzI5NzU1Yzk5MDYwZjBjMGZiZDhkNGY1ZiKpr9IF74hBYlVIh824A7DYKzaoxbwFHNe7fCBQnLUC'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1778946937'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.Y2VkNTM0OWM0OWZlNDgxY2E0MzdjMDdlYzEwMzM1NGYzYzExNmVkOTJlODZiNzBlZjliNWQxMWMxMTNiNTY2Nu9BB0zTWAJP+5dJOYFalqeXYDaX4MbL3g5GvEn4Ut+YwFCzfu7UbCNv/BQmlSG9sOMIaf5y3RRHZ/68nDdhEi0='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1778946937'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав | Peak News
Нэрт эрдэмтний бүтээл эх хэлнээ залрав
Багшийнхаа үнэт бүтээлийг шавь нар нь монгол хэл рүү хөрвүүлэв
Мал эмнэлгийн хүрээлэнд өчигдөр нэгэн баярт үйл явдал болж, үе үеийн эрдэмтэн судлаач, шинжлэх ухааны доктор, профессор, акдемчдын төлөөлөл оролцов.
Академич, шинжлэх ухааны доктор, профессор, төр, нийгмийн нэрт зүтгэлтэн Мөнхдоржийн Даш агсаны “Монгол орны иксод хачиг тэдгээртэй тамцэх арга” номыг орос хэлнээс монгол хэл рүү хөрвүүлэн гаргажээ. Академич Даш нь /1932-1994/ олон жилийн турш олон орны болон дотоодын эрдэмтэн судлаачидтай хийсэн дээрх эрдмийн бүтээлээрээ 1986 онд Германд мал эмнэлгийн шинжлэх ухааны докторын зэрэг хамгаалж байжээ. Энэ судалгаа нь Монгол оронд иксод овгийн 18 зүйлийн хачиг байгааг тогтоож, түүний гурван зүйлийг шинээр илрүүлж, зарим зүйлийн бүрэлдэхүүн, тархалт, биологи, экологи, хорт чанарын үндсэн шинж, малд зонхилон шимэгчилдэг хачгууд, тэдгээрийн идэвхжилтийн улирлын хөдлөл зүй, малд асаж паразитлах хугацаа, хачгаар дамжин халдварладаг хүн малын халдварт өвчин, хачигт баригдсан малд үүсэх эмгэг, малын арьс ширэнд гарч байгаа гэмтлүүд, эдийн засгийн хор хохирлын хэмжээ,тэмцэх арга гээд бүрэн цогц суурь судалгааны ажил юм байна.
Тэрбээр дээрх эрдмийн ажлаа тухайн үед орос хэл дээр хийж, цол хамгаалж байсан учраас өнөөдрийг хүртэл монгол хэл дээр байгаагүй аж. Харин орос хэл дээрх диссертацийнх нь нэг хувь академич, доктор Б.Бямбаад хадгалагдаж байсныг тэрбээр Даш академчийн шавь Мал эмнэлгийн хүрээлэнгийн захирал доктор, профессор Б.Батцэцэг, ХААИС-ийн Магистр, докторын сургуулийн захирал, Мал эмнэлгийн хүрээлэнгийн Молекул генетикийн лабораторийн тэргүүлэх ажилтан доктор, профессор Б.Баттөр нарын хамт орос хэлнээс хөрвүүлсэн байна.
Номыг ийнхүү эх хэл дээрээ гаргаснаар хачигийн талаар судалдаг мал эмнэлгийн төдийгүй хүн эмнэлгийн эмч, судлаач нар, эрдэмтэн, багш, оюутнуудад үнэт суурь судалгаа, судлагдахуун болж байгаа гэдгээрээ өндөр ач холбогдолтой аж.
Номын нээлтэд Ш.Дэмбэрэл, Ч.Авдай, А.Бакей зэрэг академич, доктор, профессорууд уригдсаны дотор Дашийн дүү М.Отгон уригдсан байв. Монгол Улсын эрүүлийг хамгаалахын гавьяат ажилтан, доктор, профессор тэрбээр Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагад 14 жил ажиллаж, 2000 онд тэтгэвэртээ суусан аж. 80 настай гэхэд 60 настай хүн шиг ануухан харагдах Отгон профессор ахынхаа номыг монгол хэл дээр гаргасан Мал эрдэмтэн шавь нарт нь баяр хүргээд “Манай ах генетикийн шинжлэх ухаанд том гавьяа байгуулсан хүнээс гадна миний сурч боловсрох, ажил мэргэжлээ эзэмших амьдралын замд маш ухаалаг, зөв шийдвэрүүдийг гаргаж байсан байдаг юм. Одоо бодоход маш алсын хараатай том бодож сэтгэдэг хүн байжээ. Түүнийг ийм ухааны цараатай хүн болж улс орон, шавь нартаа үүрд дурсагдах үнэ цэнэтэй бүтээл хийхэд нь түүний унасан газар угаасан ус Увс аймгийн Өндөрхангай сумын маань уул ус түшсэн байдаг байх гэж боддог. Бид бүгд Монголын шинжлэх ухаанд өөр өөрийн мөрийг гаргасан байдаг. Тийм учраас ахынхаа номны урд ард хавтсанд Ханхөхий хайрханы зургийг оруулах санал тавихад хүлээж авч, хэлсэнээр маань болгосон энэ сайхан эрдэмтэдэд талархлаа” гэв.
Мөн түүний гарын шавь нь байсан академич Б.Бямбаа:
“Энэ ном бол хэзээ ч хуучрахгүй. Энэ чиглэлээр ажиллаж байгаа эрдэмтэн судлаачдын суурь судалгаа нь байсаар байх болно. Харин өнөөдөр залуу эрдэмтэн, судлаачид эх хэл дээрээ унших боломжтой болж байгаад туйлын баяртай байна. Өмнө нь залуучууд уншъя гээд ч байхгүй, орос хэл дээр ганцхан хувь надад хадгалагддаг байсан. Би яагаад энэ хүний бүтээлийг эх нооргоор нь ганц хувийг аваад үлдчих вэ гэхээр намайг Мал эмнэлгийн сургуулиа төгсдөг жил ХААИС-ийн захирал байсан, сүүлд академич болсон Мятавын Төмөржав багш маань дуудаж, Даш багшийн шавь болгосон. Тэгээд би 1975-1993 он хүртэл 20-иод жил багшийн цорын ганц шавь нь болж ажилласан. Одоо манай хачиг шавьж судлалын эрдэмтэд хачгаар дамждаг өвчин эгэл биетний өвчин, эм тариа хийх гээд бүр чиглэл чиглэлээрээ салбарлаад явчихсан. Тийм том зүйлийг бодож сэтгэж үндсийг нь тавьжээ. Багшийнхаа энэ судалгааг цааш үргэлжлүүлж, бодож мөрөөдөж байсныг нь хийхээр нэг шинжлэх ухааны академич, таван доктор, хоёр дэд доктор, 30-аад магистрын бүрэлдэхүүнтэй бүхэл бүтэн “Эрдэм” нэртэй шавь сургууль бий болсон ажиллаж байна. Сүүлийн үед ХХААХҮЯ-наас малын эрүүл мэнд, арьс шир түүхий эдийн гэмтлийг багасгах чиглэлд нэлээд анхаарч байна. Энэ чиглэлд манай эрдэмтэдийн баг арьсны гэмтлийг арилгах технологи боловсруулж, үйлдвэрлэлд нэвтрүүлэх төсөл дээр ажиллаж байна” хэмээн ярилаа.
Профессор Б.Баттөр:
“Багшийн маань энэ бүтээл иксод хачгийн биологи, эпидемиологийн талаар манай оронд анх удаа хийгдсэн суурь судалгаа төдийгүй дэлхийн паразитологийн шинжлэх ухаанд үнэтэй хувь нэмэр оруулсан байдаг. Даш багш бидний өнөөдөр эх хэл дээрээ орчуулж гаргаад байгаа энэ бүтээлээрээ Германд доктор хамгаалахаасаа өмнө 1964 онд тухайн үеийн БНБАУ-д “Монголын хойд хэсэгт адууны гемоспоридозууд, тэдгээрийни үүсгэгчийн дамжуулагчдыг судалсан дүн” сэдвээр мал эмнэлгийн ухааны дэд доктор хамгаалсан. Үүгээрээ шинжлэх ухаанд нээлт хийсэн хүн” гэж онцоллоо.
Номын баярт уригдсан акедамич нар ч уг номын зохиогч Дашийн шинжлэх ухаанд оруулсан гавьяа, шинжлэх ухааны байгууллагыг удирдаж байсан арга туршлагын тухай олон сайхан дурсамж өгүүлж байсан. Мөнхдоржийн Даш нь Шинжлэх ухаан техникийн улсын хорооны Орлогч дарга, даргын албыг хашиж байжээ. Сүүлд Шинжлэх ухаан, дээд боловсролын хороо болж тухайн үед Хороо нэртэй боловч яамны бүтэцтэй ажиллаж байсан том байгууллагыг нэрт төртэй удирдаж байсан төр, засгийн нэрт зүтгэлтэн аж.
Хачигийн тоо толгой өсөх хандлагатай байгаа аж
Уг номтой холбоотойгоор хавар, зуны улиралд ихэсдэг хачигтай холбоотой танин мэдэхүнй холбогдолтой мэдээллийг Мал эмнэлгийн хүрээлэнгийн Хачиг шавж эгэл биетэн судлалын лабораторийн эрдэм шинжилгээний тэргүүлэх ажилтан Д.Болдбаатараас сонирхсоноо товчхонхүргэе. Дэлхий дээр хачиггүй орон гэж бараг байхгүй гэнэ. Манай орны хувьд хачигийн тархалт нэмэгдээгүй ч дулааралтай холбоотойгоор сүүлийн үед тоо толгой ньнэмэгдэх хандлагатай байгаа аж. Газар газар өөр өөр зүйлийн хачиг бий. Тухайлбал, Сэлэнгэ чиглэлд ойн хачигт хазуулсанаас амь эрсдэх тохиолдол ч гарсаар байгаа билээ. Хачиг нь биологийн амьтан учраас байгалийн голомтот өвчнийг зөөвөрлөж мал, амьтанд халдаах нь их. Амьдралынхаа 95 хувьд гадаад орчны нөлөөнөөс, 1-5 хувийг мал, амьтнаас цус сорж амьдардаг байна. Тэр шимэгчилж амьдарч буй тавхан хувийн амьдралаараа мал, амьтанд хангалттай их хор хохирол учруулдаг хөнөөлтэй амьтан юм. Хачиг хэдийдулааны улиралд хаа сайгүй элбэг байх ч тархалт нь нэмэгддэггүй онцлогтой юм байна. Яагаад нэмэгддэггүй гэхээр 95 хувь нь гадаад орчны нөхцөлөөс хамааралтай амьдарч, өөрт таарсан орчиндоо л үрждэг. Малд халдварлаад зөөгдөөд явж байх үедээ унаж, тэр газраа үржих гэж оролдох боловч байгалийн нөхцөл нь таарахгүй бол амьдарч чаддаггүй гэсэн үг. Тэгсэн хэрнээ маш тэсвэр тэвчээртэй 3-5 жил өлөн байж чаддаг байна.
Мөн малын арьс ширэнд ялангуяа хонины нэхийний зоо хэсгээр илүү шимэгчилдэг нь эдийн засгийн хохирол их учруулсаар байгаа билээ. Мал болон хүн эмнэлгийн тэмцэх аргын судалгаа, оношилгоо ч цаашид энэ чиглэлд илүү нарийсч хөгжихөөр байна. Үүнд ч дээрх ном нь суурь судалгаа болж өгөх юм.
Х.Оргил
Сэтгэгдэл бичих
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.