Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхан бичиж байна.ГЭР БҮЛ БА БИЛИГ УХААН Монголчуудын гэр бүлийн амьдрал сүүлийн жилүүдэд гүнзгий өөрчлөлтөд орж, олон талын дарамт, үл ойлголцол, итгэлцлийн хямралтай тулгарч байна. Гэр бүлийн..." />
<meta name="keywords"
content="гэрбүл, хайр" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхан бичиж байна.ГЭР БҮЛ БА БИЛИГ УХААН Монголчуудын гэр бүлийн амьдрал сүүлийн жилүүдэд гүнзгий өөрчлөлтөд орж, олон талын дарамт, үл ойлголцол, итгэлцлийн хямралтай тулгарч байна. Гэр бүлийн..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/4d0a9e2d6be25dfc82655d2a3515926f.png" />
<meta property="og:title"
content="Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/4d0a9e2d6be25dfc82655d2a3515926f.png" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхан бичиж байна.ГЭР БҮЛ БА БИЛИГ УХААН Монголчуудын гэр бүлийн амьдрал сүүлийн жилүүдэд гүнзгий өөрчлөлтөд орж, олон талын дарамт, үл ойлголцол, итгэлцлийн хямралтай тулгарч байна. Гэр бүлийн..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/life">
Амьдрал </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/de69166d7d2dbb319d0ce04db164f6d9.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Peak.mn</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">11 сарын 07, 2025</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono&text=Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/4d0a9e2d6be25dfc82655d2a3515926f_progressive.png" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/4d0a9e2d6be25dfc82655d2a3515926f.png" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><em>Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн </em></span><em><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><a href="https://peak.mn/news/djargalsaikhan-uul-uurkhaig-shuumjildeg-ekh-oronchid-khurtel-uguujiig-ni-khurtej-baina" rel="noopener noreferrer" target="_blank"><strong><span style="font-size: 18px;">Д.Жаргалсайхан</span></strong></a></span><span style="font-size: 18px;"> бичиж байна.</span></em></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong>ГЭР БҮЛ БА БИЛИГ УХААН </strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монголчуудын гэр бүлийн амьдрал сүүлийн жилүүдэд гүнзгий өөрчлөлтөд орж, олон талын дарамт, үл ойлголцол, итгэлцлийн хямралтай тулгарч байна. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Гэр бүлийн салалт, хүчирхийлэл, сэтгэлзүйн уналт зэрэг асуудал нь эдийн засгийн хомсдолоос илүү сэтгэлгээний эмх цэгцийн алдагдал, ухамсрын тэнцвэрийн доройтол–оос үүдэлтэй болжээ. Өөрөөр хэлбэл, бидний амьдралд дутагдаж буй зүйл бол материал бус, харин билэг ухаан — ухаан, сэтгэл, ёсны тэнцвэрийг хадгалах дотоод хүч юм.</span></p><p class="fr-text-bordered" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монгол хүн эртнээс “билэгтэй”, “билэг ухаантай” гэх үгийг дээдэлж ирсэн. Энэ нь зөвхөн мэргэн байхыг бус, сэтгэлээ захирч, үгээ тунгааж, үйлээ зөвтгөх чадварыг илэрхийлдэг. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">“Монголын нууц товчоо”-нд “Бэлэг, билэг хоёрыг хослуулмуй” гэжээ. Энэ бол эд баялаг ба ухааны өглөгийг тэнцвэржүүлэх ухаан. “Эрдэнийн товч”-д “Билэг ухаан дор ёс тогтож, ёс дор эв тогтмуй” гэж сургадаг. Энэ нь өнөөгийн хэлээр бол: ухамсар зөв байвал харилцаа зөв, харилцаа зөв байвал амьдрал эвтэй байна гэсэн үг. “Билиг судар”-т “Билиг сургаалд орсон хүн сэтгэлээ ариусгаж, үйлээ зөвтгөнө” гэжээ. Энэ бол ухаан зөв байх нь зөвхөн бодол төдий бус, амьд үйлдэл байх ёстойг онцолдог гүн санаа юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Орчин үеийн гэр бүлд гарч буй олон асуудлын уг шалтгаан нь “юу хийхээ мэдэхгүйдээ” бус, “яаж ойлгохоо мэдэхгүйд” оршдог. </span></p><p class="blockquote-peak" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Үгийг буруу ойлгох, сэтгэлийг анзаарахгүй өнгөрөх, бусдын үнэт зүйлээ хүндлэхгүй байх нь жижиг гомдлоос эхэлж, итгэлцлийн ханыг нураадаг. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Ийм нөхцөлд хууль, шийтгэл, эсвэл сэтгэлзүйн оношлогоо дангаараа тус болж чаддаггүй. Хамгийн үр дүнтэй арга бол билэг ухаанд тулгуурласан танин мэдэхүйн хандлага юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Танин мэдэхүйн арга гэдэг нь хүний бодол, сэтгэл, үйлдлийн уялдаа холбоог ухамсраар шинжлэн засах арга юм. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Энэ аргаар хүн гадны бус, дотоод ертөнцөө судалж, өөрийн үйлдлийн уг шалтгааныг ойлгох чадвартай болдог. Үүнийг орчин үеийн сэтгэл судлаачид “self-observation” буюу өөрийгөө ажиглах чадвар гэж нэрлэдэг.</span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Өрнийн гүн ухаантан Сократ “Өөрийгөө танин мэдэх нь бүх мэргэн ухааны эхлэл” хэмээсэн бол Аристотель “Сайн үйл хийх чадвартай байх нь ухаант хүний хамгийн дээд илэрхийлэл” гэж сургажээ. Энэ хоёр зарчим нь Монголын “билэг ухаан”-тай гүнзгий дүйдэг. Өөрийгөө танин мэдэхүй бол ухамсрын эхлэл, харин сайн үйл хийх нь тэр ухамсрын бодит илэрхийлэл юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монгол гэр бүлд энэ ухамсар “билэг сургаал дагах үйл” хэлбэрээр илэрдэг байжээ. Энэ бол ухаан, сэтгэл, ёсны нэгэн зүй тогтлыг амьдралдаа хэрэгжүүлэх дадал юм. Жишээлбэл, уур хилэнгийн үед ухаантай үг хэлэх, гомдсон үед уучлах, үл ойлголцлын үед сонсох — эдгээр нь бүгд “билиг сургаал дагах үйл”-ийн илэрхийлэл. Энэ үйл бол өөрийгөө хянах, ухамсраар чиглүүлэх танин мэдэхүйн дадал юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Танин мэдэхүйн арга нь зөвхөн хувь хүний сэтгэлзүйд төдийгүй гэр бүлийн харилцаанд ч хэрэглэгдэх боломжтой. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хосууд “Би зөв үг хэлж байна уу?” гэж асуухаасаа илүү “Би зөвөөр ойлгож байна уу?” гэж өөрөөсөө асууж сурах хэрэгтэй. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Энэ нь сэтгэлгээний хандлагын том өөрчлөлт юм. Сэтгэлзүйн хямралын үед “би зөв, чи буруу” гэж ялгахаасаа илүү “бидний хооронд юу тасарч байна вэ?” гэж ухамсрын түвшинд хандах нь билиг ухааны арга юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Энэхүү ухамсрын хандлагыг амьдралд хэрэгжүүлэх нэг хэлбэр бол “Билигт сургаал”-ыг орчин цагийн цэгцтэй сэтгэлгээний аргаар өөрсдийгөө цэнэглэх арга мөн. Энэ бол хуулийн эсвэл , шашины аргуудаас өөр, харин эхнэр, нөхөр хоёрын дундын ухамсартай тохиролцоо буюу нэгдсэн зорилго, нэгдсэн зарчим, нэгдсэн ойлголтуудыг үүсгэж ашиглах гэрээ юм. Хосууд хамтдаа суугаад “Бид үг, үйл, сэтгэл гурвынхаа нэгдлийг билэг ухаанд, нэгдмэл зорилгод нийцүүлэх нь зайлшгүй юм байна” хэмээн ухаарах нь өөрсдийн ухамсрын түвшинд харилцаагаа шинэчилж байгаа хэрэг юм. Энэ бол танин мэдэхүйн өөрчлөлтийн хамгийн чухал бодит алхам.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Билэг ухаан бол зөвхөн өнгөрсөн үеийн сургаал биш, өнөөгийн сэтгэлзүйн эрүүл мэндийн түлхүүр юм. Өнөөдөр бидэнд гаднаас хэн нэгэн аврагч хэрэггүй, харин дотоод цэгцтэй сэтгэлгээ хэрэгтэй байна. Хүн бүр билэг ухааныг танин мэдэхүйн аргаар өөрийн амьдралд хэрэгжүүлж чадвал, гэр бүлийн зөрчил бол гагцхүү ойлголтын ялгаанаас бус, ухамсрын ялгаанаас үүдэлтэйг ойлгоно. Энэ ялгааг нөхөх цорын ганц гүүр бол билэг ухаан.</span></p><blockquote><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Билэг ухаан гэдэг нь бодлыг цэгцлэх, сэтгэлийг тайвшруулах, үйлдлээ зөвтгөх гурван чадварын нэгдэл юм. </span></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хэрэв эдгээр гурван чадварыг гэр бүлийн амьдралд хэрэгжүүлбэл, хүн өөрийгөө илүү гүнзгий ойлгож, нөгөө хүнийхээ дотоод ертөнцийг хүндэтгэж чадна. Тэр цагт хайр нь зөвхөн сэтгэл хөдлөл бус, ухамсрын баталгаа болж хувирна.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Иймээс өнөөгийн Монголын гэр бүлүүдэд хамгийн ихээр дутмаг байгаа зүйл бол ухаант шийдвэр биш, ухаант харилцаа юм. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Энэ харилцааг бий болгохын тулд бид эртний “билэг ухаан”-аа орчин үеийн “танин мэдэхүйн арга”-тай уялдуулах ёстой. Энэ хоёр нэгдэж чадвал хүн өөрийнхөө амьдралын төдийгүй бусдын амьдралын төлөө ухаант хариуцлага хүлээж сурах болно.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Өрнийн гүн ухаантан Иммануил Кант “Ёс зүй бол ухамсрын дотоод хууль” гэж хэлсэн байдаг. Харин Монголын Саган Сэцэн “Билэг ухаан дор ёс тогтож, ёс дор эв тогтмуй” гэж бичжээ. Энэ хоёр эшлэл, хоёр соёл, хоёр цаг үеийн гүн санаа нэг л утганд нэгдэж байна:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"> Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Тиймээс гэр бүлийн амьдралд билэг ухаанаар хандах нь өнгөрсөнд буцах бус, харин ухамсарт ирээдүйг бүтээх эхлэл юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/c75de4d5a2c3d520443e568f1786fe85.jpg" data-size="900,1200" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/c75de4d5a2c3d520443e568f1786fe85.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span><br></p><p style="text-align: justify;"><br></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гэрбүл" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гэрбүл</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/хайр" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хайр</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono&text=Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780068664.8785"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '45563';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'c4022d08ee2488cb35c6e1bf332c09e09f0186f3f9a02e97c4a6419acee9318c1816f48d6b14e1e6cb7cd4b4c52a2b4c79547cfe29782aa49e33ed5692e6698d');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'c4022d08ee2488cb35c6e1bf332c09e09f0186f3f9a02e97c4a6419acee9318c1816f48d6b14e1e6cb7cd4b4c52a2b4c79547cfe29782aa49e33ed5692e6698d');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'c4022d08ee2488cb35c6e1bf332c09e09f0186f3f9a02e97c4a6419acee9318c1816f48d6b14e1e6cb7cd4b4c52a2b4c79547cfe29782aa49e33ed5692e6698d');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/maltantsetseg-ankh-taniltssan-khunteigee-shuud-ger-bul-bolokh-ni-olon-aldaag-daguuldag">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/933641e8507818ea93253930dff50ff8_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/933641e8507818ea93253930dff50ff8.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/ger-bul">
Гэр бүл & Харилцаа </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/maltantsetseg-ankh-taniltssan-khunteigee-shuud-ger-bul-bolokh-ni-olon-aldaag-daguuldag">
М.Алтанцэцэг: Анх дурласан хүнтэйгээ шууд гэр бүл болох нь олон алдаа дагуулдаг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
12 сарын 27, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/foto-ger-buliin-khaluun-dulaan-khariltsaag-ilerkhiilsen-mongol-ger-bul-uzesgelen">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f383089cd8f034c2ec0ca7f3ec17fe0f_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f383089cd8f034c2ec0ca7f3ec17fe0f.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/foto-ger-buliin-khaluun-dulaan-khariltsaag-ilerkhiilsen-mongol-ger-bul-uzesgelen">
Фото: Гэр бүлийн халуун дулаан харилцааг илэрхийлсэн "Монгол гэр бүл" үзэсгэлэн </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
04 сарын 08, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/shnasanburma">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/39979470f1b2db17f86fe2779766728f_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/39979470f1b2db17f86fe2779766728f.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/shnasanburma">
Ш.Насанбурмаа: Ээж ааваа гомдоох вий гэж эмээхээс хүүхдийн төлөвшил эхэлдэг, ийм сэтгэлгүй хүүхэд өөр хэнийг ч хайрлахгүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
03 сарын 16, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/eart">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/758fd2bb516a6661ab4e85e0a71b4708.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/758fd2bb516a6661ab4e85e0a71b4708.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/eart">
Энэ гарыг атгахын тулд л би амьдарч байгаа юм байна гэдгээ ойлгосон </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Чимэдлхам </a> ・
03 сарын 07, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/erchuud-yamar-emegteig-khairlasaar-baidag-we11">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/814abdd35a693632738cb3a9e83e8110.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/814abdd35a693632738cb3a9e83e8110.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/life">
Амьдрал </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/erchuud-yamar-emegteig-khairlasaar-baidag-we11">
Эрчүүд ямар эмэгтэйг хайрласаар байдаг вэ? </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Баяржаргал </a> ・
11 сарын 14, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nz5n";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхан бичиж байна.ГЭР БҮЛ БА БИЛИГ УХААН Монголчуудын гэр бүлийн амьдрал сүүлийн жилүүдэд гүнзгий өөрчлөлтөд орж, олон талын дарамт, үл ойлголцол, итгэлцлийн хямралтай тулгарч байна. Гэр бүлийн..." />
<meta name="keywords"
content="гэрбүл, хайр" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхан бичиж байна.ГЭР БҮЛ БА БИЛИГ УХААН Монголчуудын гэр бүлийн амьдрал сүүлийн жилүүдэд гүнзгий өөрчлөлтөд орж, олон талын дарамт, үл ойлголцол, итгэлцлийн хямралтай тулгарч байна. Гэр бүлийн..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/4d0a9e2d6be25dfc82655d2a3515926f.png" />
<meta property="og:title"
content="Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/4d0a9e2d6be25dfc82655d2a3515926f.png" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхан бичиж байна.ГЭР БҮЛ БА БИЛИГ УХААН Монголчуудын гэр бүлийн амьдрал сүүлийн жилүүдэд гүнзгий өөрчлөлтөд орж, олон талын дарамт, үл ойлголцол, итгэлцлийн хямралтай тулгарч байна. Гэр бүлийн..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/life">
Амьдрал </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/de69166d7d2dbb319d0ce04db164f6d9.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Peak.mn</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">11 сарын 07, 2025</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono&text=Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/4d0a9e2d6be25dfc82655d2a3515926f_progressive.png" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/4d0a9e2d6be25dfc82655d2a3515926f.png" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><em>Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн </em></span><em><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><a href="https://peak.mn/news/djargalsaikhan-uul-uurkhaig-shuumjildeg-ekh-oronchid-khurtel-uguujiig-ni-khurtej-baina" rel="noopener noreferrer" target="_blank"><strong><span style="font-size: 18px;">Д.Жаргалсайхан</span></strong></a></span><span style="font-size: 18px;"> бичиж байна.</span></em></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong>ГЭР БҮЛ БА БИЛИГ УХААН </strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монголчуудын гэр бүлийн амьдрал сүүлийн жилүүдэд гүнзгий өөрчлөлтөд орж, олон талын дарамт, үл ойлголцол, итгэлцлийн хямралтай тулгарч байна. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Гэр бүлийн салалт, хүчирхийлэл, сэтгэлзүйн уналт зэрэг асуудал нь эдийн засгийн хомсдолоос илүү сэтгэлгээний эмх цэгцийн алдагдал, ухамсрын тэнцвэрийн доройтол–оос үүдэлтэй болжээ. Өөрөөр хэлбэл, бидний амьдралд дутагдаж буй зүйл бол материал бус, харин билэг ухаан — ухаан, сэтгэл, ёсны тэнцвэрийг хадгалах дотоод хүч юм.</span></p><p class="fr-text-bordered" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монгол хүн эртнээс “билэгтэй”, “билэг ухаантай” гэх үгийг дээдэлж ирсэн. Энэ нь зөвхөн мэргэн байхыг бус, сэтгэлээ захирч, үгээ тунгааж, үйлээ зөвтгөх чадварыг илэрхийлдэг. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">“Монголын нууц товчоо”-нд “Бэлэг, билэг хоёрыг хослуулмуй” гэжээ. Энэ бол эд баялаг ба ухааны өглөгийг тэнцвэржүүлэх ухаан. “Эрдэнийн товч”-д “Билэг ухаан дор ёс тогтож, ёс дор эв тогтмуй” гэж сургадаг. Энэ нь өнөөгийн хэлээр бол: ухамсар зөв байвал харилцаа зөв, харилцаа зөв байвал амьдрал эвтэй байна гэсэн үг. “Билиг судар”-т “Билиг сургаалд орсон хүн сэтгэлээ ариусгаж, үйлээ зөвтгөнө” гэжээ. Энэ бол ухаан зөв байх нь зөвхөн бодол төдий бус, амьд үйлдэл байх ёстойг онцолдог гүн санаа юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Орчин үеийн гэр бүлд гарч буй олон асуудлын уг шалтгаан нь “юу хийхээ мэдэхгүйдээ” бус, “яаж ойлгохоо мэдэхгүйд” оршдог. </span></p><p class="blockquote-peak" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Үгийг буруу ойлгох, сэтгэлийг анзаарахгүй өнгөрөх, бусдын үнэт зүйлээ хүндлэхгүй байх нь жижиг гомдлоос эхэлж, итгэлцлийн ханыг нураадаг. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Ийм нөхцөлд хууль, шийтгэл, эсвэл сэтгэлзүйн оношлогоо дангаараа тус болж чаддаггүй. Хамгийн үр дүнтэй арга бол билэг ухаанд тулгуурласан танин мэдэхүйн хандлага юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Танин мэдэхүйн арга гэдэг нь хүний бодол, сэтгэл, үйлдлийн уялдаа холбоог ухамсраар шинжлэн засах арга юм. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Энэ аргаар хүн гадны бус, дотоод ертөнцөө судалж, өөрийн үйлдлийн уг шалтгааныг ойлгох чадвартай болдог. Үүнийг орчин үеийн сэтгэл судлаачид “self-observation” буюу өөрийгөө ажиглах чадвар гэж нэрлэдэг.</span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Өрнийн гүн ухаантан Сократ “Өөрийгөө танин мэдэх нь бүх мэргэн ухааны эхлэл” хэмээсэн бол Аристотель “Сайн үйл хийх чадвартай байх нь ухаант хүний хамгийн дээд илэрхийлэл” гэж сургажээ. Энэ хоёр зарчим нь Монголын “билэг ухаан”-тай гүнзгий дүйдэг. Өөрийгөө танин мэдэхүй бол ухамсрын эхлэл, харин сайн үйл хийх нь тэр ухамсрын бодит илэрхийлэл юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монгол гэр бүлд энэ ухамсар “билэг сургаал дагах үйл” хэлбэрээр илэрдэг байжээ. Энэ бол ухаан, сэтгэл, ёсны нэгэн зүй тогтлыг амьдралдаа хэрэгжүүлэх дадал юм. Жишээлбэл, уур хилэнгийн үед ухаантай үг хэлэх, гомдсон үед уучлах, үл ойлголцлын үед сонсох — эдгээр нь бүгд “билиг сургаал дагах үйл”-ийн илэрхийлэл. Энэ үйл бол өөрийгөө хянах, ухамсраар чиглүүлэх танин мэдэхүйн дадал юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Танин мэдэхүйн арга нь зөвхөн хувь хүний сэтгэлзүйд төдийгүй гэр бүлийн харилцаанд ч хэрэглэгдэх боломжтой. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хосууд “Би зөв үг хэлж байна уу?” гэж асуухаасаа илүү “Би зөвөөр ойлгож байна уу?” гэж өөрөөсөө асууж сурах хэрэгтэй. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Энэ нь сэтгэлгээний хандлагын том өөрчлөлт юм. Сэтгэлзүйн хямралын үед “би зөв, чи буруу” гэж ялгахаасаа илүү “бидний хооронд юу тасарч байна вэ?” гэж ухамсрын түвшинд хандах нь билиг ухааны арга юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Энэхүү ухамсрын хандлагыг амьдралд хэрэгжүүлэх нэг хэлбэр бол “Билигт сургаал”-ыг орчин цагийн цэгцтэй сэтгэлгээний аргаар өөрсдийгөө цэнэглэх арга мөн. Энэ бол хуулийн эсвэл , шашины аргуудаас өөр, харин эхнэр, нөхөр хоёрын дундын ухамсартай тохиролцоо буюу нэгдсэн зорилго, нэгдсэн зарчим, нэгдсэн ойлголтуудыг үүсгэж ашиглах гэрээ юм. Хосууд хамтдаа суугаад “Бид үг, үйл, сэтгэл гурвынхаа нэгдлийг билэг ухаанд, нэгдмэл зорилгод нийцүүлэх нь зайлшгүй юм байна” хэмээн ухаарах нь өөрсдийн ухамсрын түвшинд харилцаагаа шинэчилж байгаа хэрэг юм. Энэ бол танин мэдэхүйн өөрчлөлтийн хамгийн чухал бодит алхам.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Билэг ухаан бол зөвхөн өнгөрсөн үеийн сургаал биш, өнөөгийн сэтгэлзүйн эрүүл мэндийн түлхүүр юм. Өнөөдөр бидэнд гаднаас хэн нэгэн аврагч хэрэггүй, харин дотоод цэгцтэй сэтгэлгээ хэрэгтэй байна. Хүн бүр билэг ухааныг танин мэдэхүйн аргаар өөрийн амьдралд хэрэгжүүлж чадвал, гэр бүлийн зөрчил бол гагцхүү ойлголтын ялгаанаас бус, ухамсрын ялгаанаас үүдэлтэйг ойлгоно. Энэ ялгааг нөхөх цорын ганц гүүр бол билэг ухаан.</span></p><blockquote><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Билэг ухаан гэдэг нь бодлыг цэгцлэх, сэтгэлийг тайвшруулах, үйлдлээ зөвтгөх гурван чадварын нэгдэл юм. </span></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хэрэв эдгээр гурван чадварыг гэр бүлийн амьдралд хэрэгжүүлбэл, хүн өөрийгөө илүү гүнзгий ойлгож, нөгөө хүнийхээ дотоод ертөнцийг хүндэтгэж чадна. Тэр цагт хайр нь зөвхөн сэтгэл хөдлөл бус, ухамсрын баталгаа болж хувирна.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Иймээс өнөөгийн Монголын гэр бүлүүдэд хамгийн ихээр дутмаг байгаа зүйл бол ухаант шийдвэр биш, ухаант харилцаа юм. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Энэ харилцааг бий болгохын тулд бид эртний “билэг ухаан”-аа орчин үеийн “танин мэдэхүйн арга”-тай уялдуулах ёстой. Энэ хоёр нэгдэж чадвал хүн өөрийнхөө амьдралын төдийгүй бусдын амьдралын төлөө ухаант хариуцлага хүлээж сурах болно.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Өрнийн гүн ухаантан Иммануил Кант “Ёс зүй бол ухамсрын дотоод хууль” гэж хэлсэн байдаг. Харин Монголын Саган Сэцэн “Билэг ухаан дор ёс тогтож, ёс дор эв тогтмуй” гэж бичжээ. Энэ хоёр эшлэл, хоёр соёл, хоёр цаг үеийн гүн санаа нэг л утганд нэгдэж байна:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"> Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Тиймээс гэр бүлийн амьдралд билэг ухаанаар хандах нь өнгөрсөнд буцах бус, харин ухамсарт ирээдүйг бүтээх эхлэл юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/c75de4d5a2c3d520443e568f1786fe85.jpg" data-size="900,1200" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/c75de4d5a2c3d520443e568f1786fe85.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span><br></p><p style="text-align: justify;"><br></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гэрбүл" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гэрбүл</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/хайр" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хайр</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono&text=Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780068664.8785"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '45563';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'c4022d08ee2488cb35c6e1bf332c09e09f0186f3f9a02e97c4a6419acee9318c1816f48d6b14e1e6cb7cd4b4c52a2b4c79547cfe29782aa49e33ed5692e6698d');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'c4022d08ee2488cb35c6e1bf332c09e09f0186f3f9a02e97c4a6419acee9318c1816f48d6b14e1e6cb7cd4b4c52a2b4c79547cfe29782aa49e33ed5692e6698d');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'c4022d08ee2488cb35c6e1bf332c09e09f0186f3f9a02e97c4a6419acee9318c1816f48d6b14e1e6cb7cd4b4c52a2b4c79547cfe29782aa49e33ed5692e6698d');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/maltantsetseg-ankh-taniltssan-khunteigee-shuud-ger-bul-bolokh-ni-olon-aldaag-daguuldag">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/933641e8507818ea93253930dff50ff8_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/933641e8507818ea93253930dff50ff8.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/ger-bul">
Гэр бүл & Харилцаа </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/maltantsetseg-ankh-taniltssan-khunteigee-shuud-ger-bul-bolokh-ni-olon-aldaag-daguuldag">
М.Алтанцэцэг: Анх дурласан хүнтэйгээ шууд гэр бүл болох нь олон алдаа дагуулдаг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
12 сарын 27, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/foto-ger-buliin-khaluun-dulaan-khariltsaag-ilerkhiilsen-mongol-ger-bul-uzesgelen">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f383089cd8f034c2ec0ca7f3ec17fe0f_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f383089cd8f034c2ec0ca7f3ec17fe0f.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/foto-ger-buliin-khaluun-dulaan-khariltsaag-ilerkhiilsen-mongol-ger-bul-uzesgelen">
Фото: Гэр бүлийн халуун дулаан харилцааг илэрхийлсэн "Монгол гэр бүл" үзэсгэлэн </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
04 сарын 08, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/shnasanburma">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/39979470f1b2db17f86fe2779766728f_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/39979470f1b2db17f86fe2779766728f.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/shnasanburma">
Ш.Насанбурмаа: Ээж ааваа гомдоох вий гэж эмээхээс хүүхдийн төлөвшил эхэлдэг, ийм сэтгэлгүй хүүхэд өөр хэнийг ч хайрлахгүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
03 сарын 16, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/eart">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/758fd2bb516a6661ab4e85e0a71b4708.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/758fd2bb516a6661ab4e85e0a71b4708.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/eart">
Энэ гарыг атгахын тулд л би амьдарч байгаа юм байна гэдгээ ойлгосон </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Чимэдлхам </a> ・
03 сарын 07, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/erchuud-yamar-emegteig-khairlasaar-baidag-we11">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/814abdd35a693632738cb3a9e83e8110.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/814abdd35a693632738cb3a9e83e8110.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/life">
Амьдрал </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/erchuud-yamar-emegteig-khairlasaar-baidag-we11">
Эрчүүд ямар эмэгтэйг хайрласаар байдаг вэ? </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Баяржаргал </a> ・
11 сарын 14, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nz5n";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхан бичиж байна.ГЭР БҮЛ БА БИЛИГ УХААН Монголчуудын гэр бүлийн амьдрал сүүлийн жилүүдэд гүнзгий өөрчлөлтөд орж, олон талын дарамт, үл ойлголцол, итгэлцлийн хямралтай тулгарч байна. Гэр бүлийн..." />
<meta name="keywords"
content="гэрбүл, хайр" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхан бичиж байна.ГЭР БҮЛ БА БИЛИГ УХААН Монголчуудын гэр бүлийн амьдрал сүүлийн жилүүдэд гүнзгий өөрчлөлтөд орж, олон талын дарамт, үл ойлголцол, итгэлцлийн хямралтай тулгарч байна. Гэр бүлийн..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/4d0a9e2d6be25dfc82655d2a3515926f.png" />
<meta property="og:title"
content="Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/4d0a9e2d6be25dfc82655d2a3515926f.png" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхан бичиж байна.ГЭР БҮЛ БА БИЛИГ УХААН Монголчуудын гэр бүлийн амьдрал сүүлийн жилүүдэд гүнзгий өөрчлөлтөд орж, олон талын дарамт, үл ойлголцол, итгэлцлийн хямралтай тулгарч байна. Гэр бүлийн..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/life">
Амьдрал </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/de69166d7d2dbb319d0ce04db164f6d9.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Peak.mn</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">11 сарын 07, 2025</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono&text=Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/4d0a9e2d6be25dfc82655d2a3515926f_progressive.png" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/4d0a9e2d6be25dfc82655d2a3515926f.png" alt=""/> </p>
<blockquote><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><em>Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн </em></span><em><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><a href="https://peak.mn/news/djargalsaikhan-uul-uurkhaig-shuumjildeg-ekh-oronchid-khurtel-uguujiig-ni-khurtej-baina" rel="noopener noreferrer" target="_blank"><strong><span style="font-size: 18px;">Д.Жаргалсайхан</span></strong></a></span><span style="font-size: 18px;"> бичиж байна.</span></em></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong>ГЭР БҮЛ БА БИЛИГ УХААН </strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монголчуудын гэр бүлийн амьдрал сүүлийн жилүүдэд гүнзгий өөрчлөлтөд орж, олон талын дарамт, үл ойлголцол, итгэлцлийн хямралтай тулгарч байна. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Гэр бүлийн салалт, хүчирхийлэл, сэтгэлзүйн уналт зэрэг асуудал нь эдийн засгийн хомсдолоос илүү сэтгэлгээний эмх цэгцийн алдагдал, ухамсрын тэнцвэрийн доройтол–оос үүдэлтэй болжээ. Өөрөөр хэлбэл, бидний амьдралд дутагдаж буй зүйл бол материал бус, харин билэг ухаан — ухаан, сэтгэл, ёсны тэнцвэрийг хадгалах дотоод хүч юм.</span></p><p class="fr-text-bordered" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монгол хүн эртнээс “билэгтэй”, “билэг ухаантай” гэх үгийг дээдэлж ирсэн. Энэ нь зөвхөн мэргэн байхыг бус, сэтгэлээ захирч, үгээ тунгааж, үйлээ зөвтгөх чадварыг илэрхийлдэг. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">“Монголын нууц товчоо”-нд “Бэлэг, билэг хоёрыг хослуулмуй” гэжээ. Энэ бол эд баялаг ба ухааны өглөгийг тэнцвэржүүлэх ухаан. “Эрдэнийн товч”-д “Билэг ухаан дор ёс тогтож, ёс дор эв тогтмуй” гэж сургадаг. Энэ нь өнөөгийн хэлээр бол: ухамсар зөв байвал харилцаа зөв, харилцаа зөв байвал амьдрал эвтэй байна гэсэн үг. “Билиг судар”-т “Билиг сургаалд орсон хүн сэтгэлээ ариусгаж, үйлээ зөвтгөнө” гэжээ. Энэ бол ухаан зөв байх нь зөвхөн бодол төдий бус, амьд үйлдэл байх ёстойг онцолдог гүн санаа юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Орчин үеийн гэр бүлд гарч буй олон асуудлын уг шалтгаан нь “юу хийхээ мэдэхгүйдээ” бус, “яаж ойлгохоо мэдэхгүйд” оршдог. </span></p><p class="blockquote-peak" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Үгийг буруу ойлгох, сэтгэлийг анзаарахгүй өнгөрөх, бусдын үнэт зүйлээ хүндлэхгүй байх нь жижиг гомдлоос эхэлж, итгэлцлийн ханыг нураадаг. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Ийм нөхцөлд хууль, шийтгэл, эсвэл сэтгэлзүйн оношлогоо дангаараа тус болж чаддаггүй. Хамгийн үр дүнтэй арга бол билэг ухаанд тулгуурласан танин мэдэхүйн хандлага юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Танин мэдэхүйн арга гэдэг нь хүний бодол, сэтгэл, үйлдлийн уялдаа холбоог ухамсраар шинжлэн засах арга юм. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Энэ аргаар хүн гадны бус, дотоод ертөнцөө судалж, өөрийн үйлдлийн уг шалтгааныг ойлгох чадвартай болдог. Үүнийг орчин үеийн сэтгэл судлаачид “self-observation” буюу өөрийгөө ажиглах чадвар гэж нэрлэдэг.</span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Өрнийн гүн ухаантан Сократ “Өөрийгөө танин мэдэх нь бүх мэргэн ухааны эхлэл” хэмээсэн бол Аристотель “Сайн үйл хийх чадвартай байх нь ухаант хүний хамгийн дээд илэрхийлэл” гэж сургажээ. Энэ хоёр зарчим нь Монголын “билэг ухаан”-тай гүнзгий дүйдэг. Өөрийгөө танин мэдэхүй бол ухамсрын эхлэл, харин сайн үйл хийх нь тэр ухамсрын бодит илэрхийлэл юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монгол гэр бүлд энэ ухамсар “билэг сургаал дагах үйл” хэлбэрээр илэрдэг байжээ. Энэ бол ухаан, сэтгэл, ёсны нэгэн зүй тогтлыг амьдралдаа хэрэгжүүлэх дадал юм. Жишээлбэл, уур хилэнгийн үед ухаантай үг хэлэх, гомдсон үед уучлах, үл ойлголцлын үед сонсох — эдгээр нь бүгд “билиг сургаал дагах үйл”-ийн илэрхийлэл. Энэ үйл бол өөрийгөө хянах, ухамсраар чиглүүлэх танин мэдэхүйн дадал юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Танин мэдэхүйн арга нь зөвхөн хувь хүний сэтгэлзүйд төдийгүй гэр бүлийн харилцаанд ч хэрэглэгдэх боломжтой. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хосууд “Би зөв үг хэлж байна уу?” гэж асуухаасаа илүү “Би зөвөөр ойлгож байна уу?” гэж өөрөөсөө асууж сурах хэрэгтэй. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Энэ нь сэтгэлгээний хандлагын том өөрчлөлт юм. Сэтгэлзүйн хямралын үед “би зөв, чи буруу” гэж ялгахаасаа илүү “бидний хооронд юу тасарч байна вэ?” гэж ухамсрын түвшинд хандах нь билиг ухааны арга юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Энэхүү ухамсрын хандлагыг амьдралд хэрэгжүүлэх нэг хэлбэр бол “Билигт сургаал”-ыг орчин цагийн цэгцтэй сэтгэлгээний аргаар өөрсдийгөө цэнэглэх арга мөн. Энэ бол хуулийн эсвэл , шашины аргуудаас өөр, харин эхнэр, нөхөр хоёрын дундын ухамсартай тохиролцоо буюу нэгдсэн зорилго, нэгдсэн зарчим, нэгдсэн ойлголтуудыг үүсгэж ашиглах гэрээ юм. Хосууд хамтдаа суугаад “Бид үг, үйл, сэтгэл гурвынхаа нэгдлийг билэг ухаанд, нэгдмэл зорилгод нийцүүлэх нь зайлшгүй юм байна” хэмээн ухаарах нь өөрсдийн ухамсрын түвшинд харилцаагаа шинэчилж байгаа хэрэг юм. Энэ бол танин мэдэхүйн өөрчлөлтийн хамгийн чухал бодит алхам.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Билэг ухаан бол зөвхөн өнгөрсөн үеийн сургаал биш, өнөөгийн сэтгэлзүйн эрүүл мэндийн түлхүүр юм. Өнөөдөр бидэнд гаднаас хэн нэгэн аврагч хэрэггүй, харин дотоод цэгцтэй сэтгэлгээ хэрэгтэй байна. Хүн бүр билэг ухааныг танин мэдэхүйн аргаар өөрийн амьдралд хэрэгжүүлж чадвал, гэр бүлийн зөрчил бол гагцхүү ойлголтын ялгаанаас бус, ухамсрын ялгаанаас үүдэлтэйг ойлгоно. Энэ ялгааг нөхөх цорын ганц гүүр бол билэг ухаан.</span></p><blockquote><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Билэг ухаан гэдэг нь бодлыг цэгцлэх, сэтгэлийг тайвшруулах, үйлдлээ зөвтгөх гурван чадварын нэгдэл юм. </span></p></blockquote><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хэрэв эдгээр гурван чадварыг гэр бүлийн амьдралд хэрэгжүүлбэл, хүн өөрийгөө илүү гүнзгий ойлгож, нөгөө хүнийхээ дотоод ертөнцийг хүндэтгэж чадна. Тэр цагт хайр нь зөвхөн сэтгэл хөдлөл бус, ухамсрын баталгаа болж хувирна.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Иймээс өнөөгийн Монголын гэр бүлүүдэд хамгийн ихээр дутмаг байгаа зүйл бол ухаант шийдвэр биш, ухаант харилцаа юм. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Энэ харилцааг бий болгохын тулд бид эртний “билэг ухаан”-аа орчин үеийн “танин мэдэхүйн арга”-тай уялдуулах ёстой. Энэ хоёр нэгдэж чадвал хүн өөрийнхөө амьдралын төдийгүй бусдын амьдралын төлөө ухаант хариуцлага хүлээж сурах болно.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Өрнийн гүн ухаантан Иммануил Кант “Ёс зүй бол ухамсрын дотоод хууль” гэж хэлсэн байдаг. Харин Монголын Саган Сэцэн “Билэг ухаан дор ёс тогтож, ёс дор эв тогтмуй” гэж бичжээ. Энэ хоёр эшлэл, хоёр соёл, хоёр цаг үеийн гүн санаа нэг л утганд нэгдэж байна:</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"> Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Тиймээс гэр бүлийн амьдралд билэг ухаанаар хандах нь өнгөрсөнд буцах бус, харин ухамсарт ирээдүйг бүтээх эхлэл юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img class="fr-dib" src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/c75de4d5a2c3d520443e568f1786fe85.jpg" data-size="900,1200" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/c75de4d5a2c3d520443e568f1786fe85.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span><br></p><p style="text-align: justify;"><br></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гэрбүл" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гэрбүл</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/хайр" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">хайр</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono&text=Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/khun-dotood-ukhamsraa-tegshlej-baij-l-amidraliinkhaa-yosiig-togtoono"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780068664.8785"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '45563';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'c4022d08ee2488cb35c6e1bf332c09e09f0186f3f9a02e97c4a6419acee9318c1816f48d6b14e1e6cb7cd4b4c52a2b4c79547cfe29782aa49e33ed5692e6698d');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'c4022d08ee2488cb35c6e1bf332c09e09f0186f3f9a02e97c4a6419acee9318c1816f48d6b14e1e6cb7cd4b4c52a2b4c79547cfe29782aa49e33ed5692e6698d');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", 'c4022d08ee2488cb35c6e1bf332c09e09f0186f3f9a02e97c4a6419acee9318c1816f48d6b14e1e6cb7cd4b4c52a2b4c79547cfe29782aa49e33ed5692e6698d');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/maltantsetseg-ankh-taniltssan-khunteigee-shuud-ger-bul-bolokh-ni-olon-aldaag-daguuldag">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/933641e8507818ea93253930dff50ff8_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/933641e8507818ea93253930dff50ff8.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/ger-bul">
Гэр бүл & Харилцаа </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/maltantsetseg-ankh-taniltssan-khunteigee-shuud-ger-bul-bolokh-ni-olon-aldaag-daguuldag">
М.Алтанцэцэг: Анх дурласан хүнтэйгээ шууд гэр бүл болох нь олон алдаа дагуулдаг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
12 сарын 27, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/foto-ger-buliin-khaluun-dulaan-khariltsaag-ilerkhiilsen-mongol-ger-bul-uzesgelen">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f383089cd8f034c2ec0ca7f3ec17fe0f_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/f383089cd8f034c2ec0ca7f3ec17fe0f.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/foto-ger-buliin-khaluun-dulaan-khariltsaag-ilerkhiilsen-mongol-ger-bul-uzesgelen">
Фото: Гэр бүлийн халуун дулаан харилцааг илэрхийлсэн "Монгол гэр бүл" үзэсгэлэн </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
04 сарын 08, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/shnasanburma">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/39979470f1b2db17f86fe2779766728f_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/39979470f1b2db17f86fe2779766728f.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/shnasanburma">
Ш.Насанбурмаа: Ээж ааваа гомдоох вий гэж эмээхээс хүүхдийн төлөвшил эхэлдэг, ийм сэтгэлгүй хүүхэд өөр хэнийг ч хайрлахгүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Буяндэлгэрийн Мөнхчимэг </a> ・
03 сарын 16, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/eart">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/758fd2bb516a6661ab4e85e0a71b4708.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/758fd2bb516a6661ab4e85e0a71b4708.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/eart">
Энэ гарыг атгахын тулд л би амьдарч байгаа юм байна гэдгээ ойлгосон </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Чимэдлхам </a> ・
03 сарын 07, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/erchuud-yamar-emegteig-khairlasaar-baidag-we11">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/814abdd35a693632738cb3a9e83e8110.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/814abdd35a693632738cb3a9e83e8110.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/life">
Амьдрал </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/erchuud-yamar-emegteig-khairlasaar-baidag-we11">
Эрчүүд ямар эмэгтэйг хайрласаар байдаг вэ? </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Баяржаргал </a> ・
11 сарын 14, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nz5n";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => 'c4022d08ee2488cb35c6e1bf332c09e09f0186f3f9a02e97c4a6419acee9318c1816f48d6b14e1e6cb7cd4b4c52a2b4c79547cfe29782aa49e33ed5692e6698d',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.MzU3ZjJmN2M0YWVhOTZiYzlkMjBkOGI5Mjc0ZTFlNTk5YWQzNTAzNDI3ZTMzZTMyZTU1Y2IyMTc0NTUyZDdmNLVAE3kiQsoTV+0LB+hEpsW+h1j0f89ZIRIUjY3uCiCL',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1782747064',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.NDFmYThlMzVkZWY0YzZiZDA2YzEyM2FhNWM4OTc3ZDZkMzA5NGNlNmFkNTNiMzk5NWEzZWZmMWZhMGY0OWVkN9c2bvLhXhvmTStCqQSIcwWw9vcUm8V12lM0VhIh7xBSvTslCuyLHBzoIYPe7n/70E5a8xNs0SKUkzOKqQtsyS8=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1782660664',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = 'c4022d08ee2488cb35c6e1bf332c09e09f0186f3f9a02e97c4a6419acee9318c1816f48d6b14e1e6cb7cd4b4c52a2b4c79547cfe29782aa49e33ed5692e6698d'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.MzU3ZjJmN2M0YWVhOTZiYzlkMjBkOGI5Mjc0ZTFlNTk5YWQzNTAzNDI3ZTMzZTMyZTU1Y2IyMTc0NTUyZDdmNLVAE3kiQsoTV+0LB+hEpsW+h1j0f89ZIRIUjY3uCiCL'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1782747064'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.NDFmYThlMzVkZWY0YzZiZDA2YzEyM2FhNWM4OTc3ZDZkMzA5NGNlNmFkNTNiMzk5NWEzZWZmMWZhMGY0OWVkN9c2bvLhXhvmTStCqQSIcwWw9vcUm8V12lM0VhIh7xBSvTslCuyLHBzoIYPe7n/70E5a8xNs0SKUkzOKqQtsyS8='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1782660664'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно | Peak News
Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно
Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхан бичиж байна.
ГЭР БҮЛ БА БИЛИГ УХААН
Монголчуудын гэр бүлийн амьдрал сүүлийн жилүүдэд гүнзгий өөрчлөлтөд орж, олон талын дарамт, үл ойлголцол, итгэлцлийн хямралтай тулгарч байна.
Гэр бүлийн салалт, хүчирхийлэл, сэтгэлзүйн уналт зэрэг асуудал нь эдийн засгийн хомсдолоос илүү сэтгэлгээний эмх цэгцийн алдагдал, ухамсрын тэнцвэрийн доройтол–оос үүдэлтэй болжээ. Өөрөөр хэлбэл, бидний амьдралд дутагдаж буй зүйл бол материал бус, харин билэг ухаан — ухаан, сэтгэл, ёсны тэнцвэрийг хадгалах дотоод хүч юм.
Монгол хүн эртнээс “билэгтэй”, “билэг ухаантай” гэх үгийг дээдэлж ирсэн. Энэ нь зөвхөн мэргэн байхыг бус, сэтгэлээ захирч, үгээ тунгааж, үйлээ зөвтгөх чадварыг илэрхийлдэг.
“Монголын нууц товчоо”-нд “Бэлэг, билэг хоёрыг хослуулмуй” гэжээ. Энэ бол эд баялаг ба ухааны өглөгийг тэнцвэржүүлэх ухаан. “Эрдэнийн товч”-д “Билэг ухаан дор ёс тогтож, ёс дор эв тогтмуй” гэж сургадаг. Энэ нь өнөөгийн хэлээр бол: ухамсар зөв байвал харилцаа зөв, харилцаа зөв байвал амьдрал эвтэй байна гэсэн үг. “Билиг судар”-т “Билиг сургаалд орсон хүн сэтгэлээ ариусгаж, үйлээ зөвтгөнө” гэжээ. Энэ бол ухаан зөв байх нь зөвхөн бодол төдий бус, амьд үйлдэл байх ёстойг онцолдог гүн санаа юм.
Орчин үеийн гэр бүлд гарч буй олон асуудлын уг шалтгаан нь “юу хийхээ мэдэхгүйдээ” бус, “яаж ойлгохоо мэдэхгүйд” оршдог.
Үгийг буруу ойлгох, сэтгэлийг анзаарахгүй өнгөрөх, бусдын үнэт зүйлээ хүндлэхгүй байх нь жижиг гомдлоос эхэлж, итгэлцлийн ханыг нураадаг.
Ийм нөхцөлд хууль, шийтгэл, эсвэл сэтгэлзүйн оношлогоо дангаараа тус болж чаддаггүй. Хамгийн үр дүнтэй арга бол билэг ухаанд тулгуурласан танин мэдэхүйн хандлага юм.
Танин мэдэхүйн арга гэдэг нь хүний бодол, сэтгэл, үйлдлийн уялдаа холбоог ухамсраар шинжлэн засах арга юм.
Энэ аргаар хүн гадны бус, дотоод ертөнцөө судалж, өөрийн үйлдлийн уг шалтгааныг ойлгох чадвартай болдог. Үүнийг орчин үеийн сэтгэл судлаачид “self-observation” буюу өөрийгөө ажиглах чадвар гэж нэрлэдэг.
Өрнийн гүн ухаантан Сократ “Өөрийгөө танин мэдэх нь бүх мэргэн ухааны эхлэл” хэмээсэн бол Аристотель “Сайн үйл хийх чадвартай байх нь ухаант хүний хамгийн дээд илэрхийлэл” гэж сургажээ. Энэ хоёр зарчим нь Монголын “билэг ухаан”-тай гүнзгий дүйдэг. Өөрийгөө танин мэдэхүй бол ухамсрын эхлэл, харин сайн үйл хийх нь тэр ухамсрын бодит илэрхийлэл юм.
Монгол гэр бүлд энэ ухамсар “билэг сургаал дагах үйл” хэлбэрээр илэрдэг байжээ. Энэ бол ухаан, сэтгэл, ёсны нэгэн зүй тогтлыг амьдралдаа хэрэгжүүлэх дадал юм. Жишээлбэл, уур хилэнгийн үед ухаантай үг хэлэх, гомдсон үед уучлах, үл ойлголцлын үед сонсох — эдгээр нь бүгд “билиг сургаал дагах үйл”-ийн илэрхийлэл. Энэ үйл бол өөрийгөө хянах, ухамсраар чиглүүлэх танин мэдэхүйн дадал юм.
Танин мэдэхүйн арга нь зөвхөн хувь хүний сэтгэлзүйд төдийгүй гэр бүлийн харилцаанд ч хэрэглэгдэх боломжтой.
Хосууд “Би зөв үг хэлж байна уу?” гэж асуухаасаа илүү “Би зөвөөр ойлгож байна уу?” гэж өөрөөсөө асууж сурах хэрэгтэй.
Энэ нь сэтгэлгээний хандлагын том өөрчлөлт юм. Сэтгэлзүйн хямралын үед “би зөв, чи буруу” гэж ялгахаасаа илүү “бидний хооронд юу тасарч байна вэ?” гэж ухамсрын түвшинд хандах нь билиг ухааны арга юм.
Энэхүү ухамсрын хандлагыг амьдралд хэрэгжүүлэх нэг хэлбэр бол “Билигт сургаал”-ыг орчин цагийн цэгцтэй сэтгэлгээний аргаар өөрсдийгөө цэнэглэх арга мөн. Энэ бол хуулийн эсвэл , шашины аргуудаас өөр, харин эхнэр, нөхөр хоёрын дундын ухамсартай тохиролцоо буюу нэгдсэн зорилго, нэгдсэн зарчим, нэгдсэн ойлголтуудыг үүсгэж ашиглах гэрээ юм. Хосууд хамтдаа суугаад “Бид үг, үйл, сэтгэл гурвынхаа нэгдлийг билэг ухаанд, нэгдмэл зорилгод нийцүүлэх нь зайлшгүй юм байна” хэмээн ухаарах нь өөрсдийн ухамсрын түвшинд харилцаагаа шинэчилж байгаа хэрэг юм. Энэ бол танин мэдэхүйн өөрчлөлтийн хамгийн чухал бодит алхам.
Билэг ухаан бол зөвхөн өнгөрсөн үеийн сургаал биш, өнөөгийн сэтгэлзүйн эрүүл мэндийн түлхүүр юм. Өнөөдөр бидэнд гаднаас хэн нэгэн аврагч хэрэггүй, харин дотоод цэгцтэй сэтгэлгээ хэрэгтэй байна. Хүн бүр билэг ухааныг танин мэдэхүйн аргаар өөрийн амьдралд хэрэгжүүлж чадвал, гэр бүлийн зөрчил бол гагцхүү ойлголтын ялгаанаас бус, ухамсрын ялгаанаас үүдэлтэйг ойлгоно. Энэ ялгааг нөхөх цорын ганц гүүр бол билэг ухаан.
Билэг ухаан гэдэг нь бодлыг цэгцлэх, сэтгэлийг тайвшруулах, үйлдлээ зөвтгөх гурван чадварын нэгдэл юм.
Хэрэв эдгээр гурван чадварыг гэр бүлийн амьдралд хэрэгжүүлбэл, хүн өөрийгөө илүү гүнзгий ойлгож, нөгөө хүнийхээ дотоод ертөнцийг хүндэтгэж чадна. Тэр цагт хайр нь зөвхөн сэтгэл хөдлөл бус, ухамсрын баталгаа болж хувирна.
Иймээс өнөөгийн Монголын гэр бүлүүдэд хамгийн ихээр дутмаг байгаа зүйл бол ухаант шийдвэр биш, ухаант харилцаа юм.
Энэ харилцааг бий болгохын тулд бид эртний “билэг ухаан”-аа орчин үеийн “танин мэдэхүйн арга”-тай уялдуулах ёстой. Энэ хоёр нэгдэж чадвал хүн өөрийнхөө амьдралын төдийгүй бусдын амьдралын төлөө ухаант хариуцлага хүлээж сурах болно.
Өрнийн гүн ухаантан Иммануил Кант “Ёс зүй бол ухамсрын дотоод хууль” гэж хэлсэн байдаг. Харин Монголын Саган Сэцэн “Билэг ухаан дор ёс тогтож, ёс дор эв тогтмуй” гэж бичжээ. Энэ хоёр эшлэл, хоёр соёл, хоёр цаг үеийн гүн санаа нэг л утганд нэгдэж байна:
Хүн дотоод ухамсраа тэгшлэж байж л амьдралынхаа ёсыг тогтооно.
Тиймээс гэр бүлийн амьдралд билэг ухаанаар хандах нь өнгөрсөнд буцах бус, харин ухамсарт ирээдүйг бүтээх эхлэл юм.
Peak.mn
Сэтгэгдэл бичих
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.