Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн гүйцэтгэх захирал С.Наранцогттой ярилцлаа. Эдийн засгийн сэтгүүлчидтэй уулзах үеэр хийсэн түүний мэдээлэл эхэндээ их л холын санагдаж байсныг нуух юун. Гэвч анхааран чагнаж, гүнзгий ойлгох тусам судалгаатай, ТЭЗҮ-тэй,..." />
<meta name="keywords"
content="нүүрс, ярилцлага" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн гүйцэтгэх захирал С.Наранцогттой ярилцлаа. Эдийн засгийн сэтгүүлчидтэй уулзах үеэр хийсэн түүний мэдээлэл эхэндээ их л холын санагдаж байсныг нуух юун. Гэвч анхааран чагнаж, гүнзгий ойлгох тусам судалгаатай, ТЭЗҮ-тэй,..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d7865fe24be3238201ff21acdd0c700a.jpg" />
<meta property="og:title"
content="С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d7865fe24be3238201ff21acdd0c700a.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн гүйцэтгэх захирал С.Наранцогттой ярилцлаа. Эдийн засгийн сэтгүүлчидтэй уулзах үеэр хийсэн түүний мэдээлэл эхэндээ их л холын санагдаж байсныг нуух юун. Гэвч анхааран чагнаж, гүнзгий ойлгох тусам судалгаатай, ТЭЗҮ-тэй,..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/de69166d7d2dbb319d0ce04db164f6d9.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Peak.mn</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">10 сарын 10, 2023</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/snarantsogt')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/snarantsogt&text=С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/snarantsogt')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d7865fe24be3238201ff21acdd0c700a.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d7865fe24be3238201ff21acdd0c700a.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p>“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн гүйцэтгэх захирал С.Наранцогттой ярилцлаа. Эдийн засгийн сэтгүүлчидтэй уулзах үеэр хийсэн түүний мэдээлэл эхэндээ их л холын санагдаж байсныг нуух юун. Гэвч анхааран чагнаж, гүнзгий ойлгох тусам судалгаатай, ТЭЗҮ-тэй, тэдгээр нь хоорондоо уялдах бүтэцтэй, баригдах газартай, бүр хариуцах эзэнтэй цогц төсөл аж. “Эрдэнэс АҮП” хэрхэн ажиллах болон бусад асуудлаар түүнтэй ярилцлаа. </p></blockquote><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-“Эрдэнэс Монгол нэгдэл” аж үйлдвэржилтийн бодлогод ямар үүрэгтэй ажиллах тодорхой чиг гарчихсан гэж ойлголоо. Гэхдээ энэ талаар асуухаас өмнө таныг ажлаас авснаас хойшхи хугацаанд “Эрдэнэс Монгол”-ынхон юу амжуулсныг, уул уурхайн салбарын өнөөдөр ямархуу байна вэ гэдгийг тодруулъя?</span></strong></p><p>-Манай нэгдэл шинэ зохион байгуулалтад ороод есөн сар орчим болохдоо дотоод бүтэц зохион байгуулалт, бичиг баримт, компаниудын үйл ажиллагаа, үр дүнг сайжруулах, дотоод ажлуудын чиглэлээр нэлээд ажиллалаа. Түүнээс гадна цаашид хийхээр төлөвлөсөн бодит ажилч цөөнгүй байна. Аж үйлдвэрийн сэргэлтэд “Эрдэнэс Монгол” нэгдэл ямар үүрэгтэй ажиллах ёстой юм бэ гэдэг дээр тодорхой үр дүнгүүд гарсан. Өнгөрсөн есөн сарын хугацаанд төр засгийн бодлого дэмжлэг ч нэлээд байлаа. </p><p class="txt-block1">Аравдугаар сарын байдлаар 25,5 сая нүүрс, 457000 тонн зэсийн баяжмал, 996 000 тонн төмрийн хүдэр экспортолсон тоон үр дүн гарсан. Борлуулалт хийсэн үнийн дүн нь 2,3 их наяд гэдэг бол том тоо. Нэгдлийн хэмжээнд хуримтлагдсан өр төлбөрөө 96 тэрбум төгрөгөөр бууруулж чадлаа. Баялгийн сангийн хууль өмнө нь өчнөөн яригдсан ч ажил болохгүй өнөөг хүрснийг та мэднэ. </p><p>“Эрдэнэс Монгол” нэгдэл шинэ зохион байгуулалттай ажилласнаар Баялгийн сангийн хууль дээр онцгой анхаарч концепцийн хувьд яаж өөрчлөгдөхийг тодорхой шийдсэн.</p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Баялгийн сангийн хуулийн төсөл боловсруулах ажлыг та ахалж байгаа. Хуулийн төслөө боловсруулж дууссан уу?</span></strong></p><p>Баялгийн сангийн хуулийн Ажлын хэсгийн ахлагчаар ажиллаж яваа хүний хувьд хэлэхэд энэ хуулийн төсөл бэлэн болсон. УИХ-д өргөн барих ажил л үлдсэн. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Одоо аж үйлдвэржилтийн сэдэв рүүгээ оръё. Шуудхан хэлэхэд аж үйлдвэржилт гэдэг үг мөрөөдөл, хүслийн жагсаалт гэх мэт утгатай болоод өчнөөн жил болчихлоо л доо. Тэр утгаар нь танай нэгдлээс гаргасан шийдэл, загварыг хүслийн жагсаалт гэж харах хүмүүс бий. Тэднийг итгүүлж хүлээн зөвшөөрүүлэхүйц ажлууд өрнөж эхэлсэн үү л гэж асуумаар байна?</span></strong></p><p>-Бодитой ажлууд өрнөж эхэлсэн. Өнгөрсөн хугацаанд ашигт малтмалын салбарт дэвшил гарсан ч боловсруулалтын түвшинд дорвитой ажил хийгдээгүй өнөөг хүрснийг та асуултдаа хөндөж байна. Үнэн л дээ, бид олборлосон ашигт малтмалаа боловсруулж чадахгүй яваа. Зэс дээр овоолгоос катодын зэс үйлдвэрлэдэг гурван үйлдвэр бий. Нүүрсний тухайд эрчим хүчээ үйлдвэрлэдгээ л боловсруулалт гээд байгаа. Бусдаар эцсийн бүтээгдэхүүн хийхгүй байна.</p><p>Төмрийн хүдрийг мөн адил олборлоод л боловсруулахгүйгээр экспортолдог. Жоншны хувьд мөн ялгаагүй. Засгийн газрын хувьд Шинэ сэргэлтийн бодлогын хүрээнд аж үйлдвэрийн сэргэлт гэж том зорилт тавьсан. </p><p><img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/c88252a361e0e3a72d28359606f3336a.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.544921875" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/c88252a361e0e3a72d28359606f3336a.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p class="txt-block1">Энэ зорилтыг биелүүлэхийн тулд “Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн компаниуд манлайлах үүрэг гүйцэтгэж ажиллахаас өөр аргагүй. Ярьсаар ирсэн томоохон төсөл хөтөлбөрүүдээ бид яагаад, ямар учраас хэрэгжүүлж чадсангүй вэ гэсэн асуулт тавиад харъя. Ашигт малтмалын гол нөөц баялаг төрийн өмчийн компаниудын мэдэлд бий. Мэдээж хувийн хэвшлүүдэд ч байгаа. Олборлолт хийхийн цаана үйлдвэр барих асуудал зайлшгүй хөндөгдөх учиртай. Үйлдвэр барина гэдэг амар ажил биш. </p><p>Гэрэл цахилгаан, уснаас эхлээд дэд бүтцийн том асуудлууд тулгарна. Газрын асуудал байна. Энэ бүхнийгкомпаниуд өөрсдөө хийе гэвэл асар өндөр зардал гарна. Өөрөөр хэлбэл төр засгийн дэмжлэг зайлшгүй хэрэгтэй гэсэн үг. Компаниуд хувь хувиараа зүтгээд барахгүй учраас л төдийгөөс өдий хүртэл олборлосон ашигт малтмалаа түүхийгээр нь экспортлоод байгаа юм. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Уул уурхайн компаниудад олборлосон ашигт малтмалаа түүүхийгээр нь гаргахаас өөр сонголт үнэхээр байгаагүй хэрэг үү. Ядаж л хувь хувиараа бага оврын үйлдвэрүүд барьчихвал олборлосон бүтээгдэхүүнээ арай ахиу үнээр зарчихмаар санагдах юм?</span></strong></p><p>-Олборлоод түүхийгээр нь аль болох хямд зарна гэдэг концепцоор явж ирсэн шалтгааныг нь би сая тодорхой хэллээ. Богино хугацаанд ашиг хайж яваа хүмүүст үүнээс илүү загвар харагдахгүй. Шуудхан хэлэхэд энэ байдал угжирч явсаар “Нүүрсний хулгай”зэрэг асуудал үүссэн. Ер нь богино хугацаанд ашиг олохоо харвал шууд энэ загвар нь ашигтай. Та сая хувь хувьдаа бага оврын үйлдвэр авчраад барьчихвал ядаж л ашигт малтмалаа дажгүй үнээр борлуулах боломжтой гэж хэллээ. Яг энэ талаас нь харахаар хамгийн ашигтай, хамгийн бага зардалтай жижиг төслүүдийг ихэвчлэн сонирхдог хандлага байна. Тэгээд нэг, нэг төсөл бариад авчихдаг. Зарим нь боломжийн байхад хэцүүхэн төсөл ч олноороо байдаг. </p><p>Ний нуугүй хэлэхэд үйлдвэрлэлийн технологи арван жил болоод сайжирч явдаг юм байна. Шинэ технологийн үйлдвэр бариад арван жилийн дараа гэхэд л технологи нь хуучирч, үр ашиггүй болдог гэсэн үг. Манайхан арван жилийн өмнө ашиглагдаж эхлээд өнөөдөр ашиггүй болсон үйлдвэрийг Монголд авчирч угсарч байна л даа. Үйлдвэр барья гээд яваа хүмүүсийн нийтлэг хандлага нь ийм болчихсон. Иймэрхүү төслүүд их явдаг. Ийм шалтгаанаар сайн технологийн үйлдвэр барих гэсэн хүмүүсийн төсөлд маш их саад тээг болдог.Төслүүд огт явахгүй байгаагийн гол шалтгааны нэг нь энэ. </p><p><img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/968215449637046f6a328d1dba136bd5.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,365.21106259098" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/968215449637046f6a328d1dba136bd5.png" data-test="true" data-test2="650"></p><p>“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн хувьд хөдлөхгүй байгаа төслүүдийг хөдөлгөх гол шийдлийг аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээ үүсгэх явдал гэж харсан. Өөрөөр хэлбэл аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээ үүсгэж байж л эрдэс баялгаа боловсруулж ахиу үнээр зарж чадна. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Ингэхэд бид олборлосон бүтээгдэхүүнээболовсруулаагүй гаргаснаас болж хэр хэмжээний алдагдал хүлээдэг бол. Жишээ нь жоншоо зах зээлийн үнээс нь хэд дахин доогуур үнээр экспортолж байна вэ?</span></strong></p><p>-Жонш бол стратегийн асар чухал бүтээгдэхүүн. Хятад болон бусад улс орнууд жоншны баяжмалыг түүхийгээр нь гаргахыг хориглосон. Гэтэл манайх л жоншийг түүхийгээр нь маш хямдаар гаргаж байна. Манай гаргасан жонш цаанаа буюу Өвөр Монголд очоод 1000 дахин үнэтэй болдог. Тиймээс бид жоншийг боловсруулж эцсийн бүтээгдэхүүн болгоход онцгой анхаарч ажиллах ёстой. </p><p>Монгол Улсын эдийн засгийг чирч яваа гол бүтээгдэхүүн бол коксжих нүүрс. Биржээр зургаан сая тонн орчим нүүрс зарлаа. Үнэ хөлс нь сайжирч байна. Харамсалтай нь хангалттай үнээр зарж чадахгүй байна. Тэгэхээр одоо төлөвлөж буй нүүрсний үндсэн хоёр парктаа түшиглээд улсаараа эрчим хүчний хамаарлаас гарах бүрэн боломжтой. Өнөөдөр бид хамгийн муу чанарын бензин хэрэглэдэг. Тэрийгээ хаалгах тухай яриа гарч байна. </p><p class="txt-block1">Эрчим хүчний импортын үнэ нэмэгдлээ. Эрчим хүчээ хангаж чадахгүй байна.<span class="twittersharelink">Эрчим хүчний хамаарлаас гарах ажлыг хэн хийж чадах вэ гэсэн бодитой асуултыг өөрсдөдөө тавихаас өөр аргагүй үнэнтэй бид нүүр тулчихсан.</span> Ингээд харахаар энэ ажлыг бид л хийх гарц харагдаж байгаа. Өөрөөр хэн ч хийж чадахгүй ажил. </p><p>Нүүрсний тухайд олборлоод хагас боловсруулах ажил бий. Дараа нь эцсийн шатны бүтээгдэхүүний боловсруулалтыг хийх учиртай. Хагас боловсруулсан буюу эхний шатны боловсруулалтыг уурхайг болон ашигт малтмалыг эзэмшиж яваа үйлдвэр, компаниуд хийж таарна. Тэдгээр нь манай нэгдэлд харьяалагддаг томоохон үйлдвэр компаниуд. Ийм учраас нүүрсээ боловсруулж эрчим хүчний хамаарлаас гарах ажлыг бид хийхээс аргагүй гээд байгаа юм. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Уул уурхайн салбарын хувийн хэвшлийн компаниудаа шахчих вий гэсэн болгоомжлол төрж мэдэх юм. Засгийн зүгээс, “Эрдэнэс Монгол” нэгдлээс хувийн хэвшлийг дэмжих тал дээр ямар бодлого, шийдэлтэй яваа юм бол?</span></strong></p><p>-Сая танд хэлсэн шийдлүүдээ ажил болгож тодорхой түвшинд хүргээд хувийн хэвшил болоод хөрөнгө оруулагчдад боломжийг нь нээж өгөх ёстой. Тэдэнд дэд бүтцийг нь бүрдүүлж өгөх учиртай. Тэдний барьсан үйлдвэрийг түүхий эдээр хангах хэрэгтэй. Ийм байдлаар аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээг бий болгоно. Ерөнхий төлөвлөлт, хэсэгчилсэн төлөвлөлт гэх мэт нарийн үе шаттай явах ажил л даа. Энэ дашрамд онцлоход бид боловсруулах үйлдвэр хөгжүүлж эцсийн бүтээгдэхүүн гаргаж чаддаггүйучраас эцсийн хэрэглэгчиддээ түүхий эдүүдээ хүргэж чаддаггүй юм байна.Товчхондоо эцсийн бүтээгдэхүүн гаргаж байж лулс орон, тухайн улс орны иргэд баялагтаа жинхэнэ эзэн нь болно. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээ яг ямар процессоор өрнөхийг илүү дэлгэрэнгүй тайлбарлаж өгөөч?</span></strong></p><p>-Мэдээж эхлээд олборлоно, дараа нь дунд шатны түүхий эдээ гаргана, тэгээд эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэнэ. Махаа түүхийгээр нь гаргах уу, хагас боловсруулаад савлаад зарах уу, эсвэл эцсийн бүтээгдэхүүн буюу хоол болгох уу гэдэгтэй л адил жишээ. </p><p>Аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээ аж үйлдвэрийн парк дээр л бий болно. Манайхан чөлөөт бүс, кластер ч гэж их ярьдаг. Зүүн өмнөд Азид гэхэд 895 аж үйлдвэр технологийн парк бий. Бүр эдийн засгийн тусгай бүс гээд томруулаад барьчихсан. </p><p class="txt-block1">Өмнөд хөршид аж үйлдвэр хурдацтай хөгжсөн үндсэн шалтгаан нь ерөөсөө л аж үйлдвэрийн парк. Аж үйлдвэрийнхээ энэхүү бүс дээр аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээг бий болгож байж л үр дүн гардаг юм байна. </p><p>Манай нэгдэл Үйлдвэрлэл технологийн парк байгуулъя гэж байгаа нь цаанаа ийм учиртай. Өмнө дурдсан уул уурхайн үндсэн бүтээгдэхүүнүүд дээрээ суурилж парк байгуулахад “Эрдэнэс Монгол” нэгдэл манлайлж оролцохоос өөр аргагүй. “Эрдэнэс” үйлдвэрлэл технологийн парк гэдэг компанийг Засгийн газрын шийдвэрээр байгуулаад бүтэц, дүрэм, ТУЗ-өө батлуулаад сонгон шалгаруулалтын ажлууд хийгдэж байна. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Энэ компани юу хийх вэ?</span></strong></p><p>-Бид үндсэн зургаан Аж үйлдвэрийн парк байгуулья гэж төлөвлөж байна. Жишээ нь зэс боловсруулах “Эрдэнэт үйлдвэр технологийн парк”-ийг Эрдэнэт үйлдвэр дээр тулгуурлаж байгуулна. Хөтөл саяхан манай нэгдэлд харьяалагдах болсон. Хөтөлийншохойн том нөөц нөөц дээр түшиглээд барилгын материал үйлдвэрлэлийн цогцолборыг бий болгоё гэж байна. Ер нь Хөтөлийн хувьд барилгын материал, дэд бүтцийн чиглэлээр суурь үйлдвэр болж явах учиртай. Дархан төмрийн хүдрийн том нөөцтэй. Хаягдал төмөр боловсруулах үйлдвэр тэнд ажилладаг. Энэ утгаар нь Дарханд ган үйлдвэрлэлийн цогцолбор барина. Үүн дээр бид Дархан үйлдвэрлэл технологийн паркийг хөгжүүлээд явна. </p><p>Багануурт хүрэн нүүрс боловсруулах үйлдвэр барина. Бор-Өндөрт “Монросцветмет”-ийг түшиглэсэн жонш боловсруулах “Бор-Өндөр үйлдвэр технологийн парк”-ийг барих юм. Мөн“Эрдэнэс Таван толгой” дээр суурилсан коксжих нүүрс боловсруулах “Таван Толгой үйлдвэрлэл технологийн парк”-ийг байгуулахаар төлөвлөж байна. “Таван толгой үйлдвэр технологийн парк”-ийг хоёр улс, хоёр парк гэсэн загвараар явуулах бодолтой ажиллаж байгаа. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Үйлдвэрлэл технологийн парк гэхээр мөн л “үлгэр дээ наадах чинь” гэсэн шүүмжлэл дэгдэх байх. Өмнө нь өчнөөн яриад цааснаас хэтрээгүй учраас ийм шүүмжлэл гарах нь ч аргагүй юм. Паркийг тэр чигт нь төр дангаараа байгуулна гээд зүтгэчихвэл ахиад л гоё яриа төдий болоод замхарчих байх даа?</span></strong></p><p>-Зарим хүмүүс паркийг “муу нэртэй болсондоо, олон жил яриад хийсэн ч ажил байхгүй” гэж байгаа л даа.Бидний бодож буй концепц өөр. Паркийн тухайд төр бүгдийг хийнэ гэж зүтгэхгүй. Жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг бодвол нөөц баялаг нь манайд байна, хөрөнгө оруулалт хийх боломж нь арай илүү, тийм учраас бид манлайлж байж парк жинхэнэ утгаараа ажиллаж эхэлнэ ээ л гэж байгаа юм. Түрүүн танд цухас дурдсанчлан бид эхлээд паркийн дэд бүтцийг хүч нөөцөөрөө босгоно гэсэн үг. </p><p>Зам, ус, цахилгаан, тээвэр логистикийн төвийг том хүч, тод бодлого, том мөнгөөр л байгуулж хүчрэх учраас “Эрдэнэ Монгол” нэгдэл түүчээлье гээд байгаа хэрэг. Бидний бий болгосон дэд бүтэц, газар, хөгжлийн загвар дээр хувийн хэвшлийнхэн орж ирээд жижиг, дунд үйлдвэрлэл хөгжүүлнэ гэсэн үг. Ингэвэл эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх жижиг, дунд үйлдвэрлэл жинхэнэ утгаараа хөгжинө. </p><p><img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/101476c53ce89f0c520455781198087e.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,363.84839650146" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/101476c53ce89f0c520455781198087e.png" data-test="true" data-test2="650"></p><p>Тэгж чадвал эдийн засгийн бусад салбартаа ч нөлөөлж, эдийн засаг бодит утгаараа тэлнэ. Уул уурхайн бизнес урт хугацаандаа хүндрэлтэй тулах нь, ажиллах хүн ч олдохоо байлаа гэсэн яриа их дуулдах болсон. Ийм нөхцөлд уул уурхайн компаниуд бусад жижиг дунд үйлдвэрлэлээ яаж дэмжих вэ гэдэг асуудал хүссэн хүсээгүй давхар тавигдаж байна л даа. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Ингэхийн тулд яах ёстой гэж Та харж байна вэ? </span></strong></p><p>-Парк хөгжүүлэх хүрээнд зэс боловсруулах, молибдин баяжуулах үйлдвэрүүд барина. Тэр үйлдвэрүүдийг дагалдаад эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх хувийн хэвшлийн орон зай гарч ирэх юм. Ган үйлдвэрлэл дээр гэхэд ган хийцийн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлнэ.Товчхондоо ашиг багатай ч нийгэмд тустай үйлдвэрүүдийг“Эрдэнэс Монгол” нэгдэл санаачлагаараа байгуулна гэсэн үг. Ган бэлдэцийг жижиг, дунд үйлдвэрлэгчид маань гаднаас авч бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байгаа. Ашиг багатай учраас тийм үйлдвэр байгуулах сонирхол хувийн хэвшлийнхэнд байдаггүй.</p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Ган бэлдэц гаднаас авч бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг жижиг, дунд үйлдвэрлэгчдээс онцлооч?</span></strong></p><p>-“Тоёото”-д боолт нийлүүлдэг компани манайд байна. Тэд ган төмөр бэлдцээ Хятадаас авдаг. Тэдэн шиг үйлдвэрлэгчдэд ган бэлдцийг нь эндээ бэлдээд өгье гэж байгаа юм. Хятадаас импортолсноос хямд үнээр дотоодоосоо ганц бэлдэц аваад үйлдвэрлэлээ явуулбал жижиг, дунд үйлдвэрлэгчдэд л тустай. Ган бэлдцийг нь гаргаад өгчихвөл ийм төрлийн үйлдвэрүүд улам хөгжинө. Эх орондоо машины эд анги үйлдвэрлээд гадагш экспортлох монголчууд олон болох хэрээр эдийн засагт өгөөжөө өгнө. Арматурын үйлдвэр барих төлөвлөгөө бий. Ингэвэл барилгын бүтээн байгуулалтад тустай. Орон сууцны үнэ буурахад бодит утгаараа нөлөөлнө. Хөтөл дээр шохойн үндсэн үйлдвэр барих шийдэл гарсан. Шохой бол барилгын үндсэн түүхий эд. Гипсээс эхлээд олон бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхэд шохойг үндсэн түүхий эдээ болгодог. Шохойн үйлдвэр барьчихвал ийм чигийн үйлдвэрлэл явуулах хувийн хэвшлийн компаниудын тоо нэмэгдэнэ. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Сая дурдсан үйлдвэрүүдээс чинь бодитой ажлууд хийгдчихсэн яваа үйлдвэр байна уу?</span></strong></p><p>-Эрдэнэтийн үйлдвэр технологийн паркийг онцолно. Дэд бүтцийн ажлаа нэлээд явуулчихсан. Манай нэгдэл гарч ирээд хэд хэдэн юмыг нэмж ярьж байгаа. Өөрөөр хэлбэл төлөвлөлтийг нь арай том болгосон. Зэс хайлуулах үйлдвэр, молибден, катодын зэс уусган хайлуулах үйлдвэр барина. Газраа том болгоё, хувийн хэвшил, хөрөнгө оруулагчдад боломж олгоё гэж байна. Хувийн хэвшилд бүтээгдэхүүнээ үр ашиггүйгээр буюу экспортлохгүйгээр өгөөд байхгүй нь мэдээж. Бүтээгдэхүүн гарангуут өмнөд хөршөөс эхлээд булаацалдаад авна. Булаацалдаад байгаа шалтгаан нь цаанаа очоод үнэ нь хэд дахин нугардаг. Жонш гэхэд л мянга дахин өсдөг талаар би түрүүн хэлсэн. Ядаж гурав, дөрөв дахин нэмүү өртөг гарах бүтээгдэхүүн хийгээд байгаа учраас манайд ч гэсэн тэгэх боломж бий. Хувийн хэвшилд газрыг нь өгч, дэд бүтцийг нь шийдээд өгчихвөл тэд өөрсдөө үйлдвэрүүд бариад бизнесээ тэлэх бүрэн боломжтой. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Олборлосон, боловсруулсан бүтээгдэхүүнээ экспортлох гэхээр тээвэр логистикийн асуудал гарч ирдэг. Энэ тал дээр танай нэгдлийн зүгээс тодорхой ажил хийж эхэлсэн үү?</span></strong></p><p>-Тээвэр ложистик бол хамгийн том асуудал. Тэр утгаараа манай нэгдэл тээвэр логистикийн групптэй болсон. Одоогоор компани байгуулах шатандаа яваа. Өөрсдийн вагонтой, зүтгүүртэй болно. Бүх боомт, хил дээр тээвэр логистикийн төвүүд байгуулна. Ингэж хараад ажиллаад эхлэхээр хувийн хэвшлийнхэнд маш их боломж үүснэ. Ахиад хэлэхэд Монгол Улсад боловсруулах жижиг, дунд эцсийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл жинхэнэ утгаараа хөгжинө. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Манайханд хуучирсан, цаад улсдаа актлагдсан шахуу үйлдвэрийг оруулж ирэх сонирхол өндөр байдаг тухай өчнөөн яриа сонсч байсан л даа. Та ч түрүүн ийм агуулгатай үг унагалаа. Үйлдвэрлэл технологийн паркийн тухайд шинэ технологийг нь нэгдүгээрт тавьж чадах уу?</span></strong></p><p>-Үйлдвэрлэл технологийн паркийн тухайд бүх л үйлдвэрийнх нь технологийг яг орчин үеийн технологиор хийнэ. Өөрөөр хэлбэл стандартыг нь гаргаад өгчих юм. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Танай төлөвлөлтийг анзаараад ирээдүйд ямар үйлдвэр барихаа тооцож ажлаа эхэлж л баймаар юм байна даа, хувийн хэвшлийнхэн?</span></strong></p><p>-Хувийн хэвшлийг татан оролцуулахад мэдээж тодорхой хугацаа орно. Учир нь одоо л бид төлөвлөж байгаа шүү дээ. Тэгэхээр хувийн хэвшлүүд одооноос сонирхож байгаа үйлдвэрлэлийнхээ зураг төсөл, ТЭЗҮ-ийг хийж эхлэх хэрэгтэй. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Том төслүүд явчихаар тод гарц гаргалгаа, шийдлүүд сонссондоо баяртай байна. Таны ярьж байгаа ажил хэзээнээс яг бодит нөлөөллөө үзүүлж эхлэх бол?</span></strong></p><p>-Хий, хоосон схем хаа сайгүй, зөндөө л яригддаг байх. Бид одоо тэгж яримааргүй байна. Бид 2027 он гэдэг “амбиц” тавин ажиллаж байна. Том төслүүд явахад цаг хугацааны хүндрэл бэрхшээл гардаг. Ялангуяа манай улсын хувьд сонгуулиас эхлээд олон шалтгаан бий. Томоохон төсөл хэрэгжүүлэхэд бэрхшээлтэй нэг зүйл бол зураг төсөл, ТЭЗҮ зэрэг маш нарийн ажлууд байдаг. Энэ ажлуудыг эхнээс нь маш зөв хийлгэх хэрэгтэй. Тэгэхгүй бол зөвхөн нэг үйлдвэрт зориулаад гаргачихдаг, гэтэл тэр нь аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээг үүсгэхэд тохирохгүй бол асуудал үүснэ. </p><p>Төр эдгээр үйлдвэрлэлийн бодлогын чиглэлийг авч явах гээд байгаа санааны эхний учиг нь энэ юм. Хувийн хэвшлийнхэнд эдгээрийг хариуцуулахаар эцэстээ газрын наймаа болоод хувирчихдаг. Төр бодлогын манлайлал үзүүлж, хувийн хэвшлийнхний ТЭЗҮ, зураг төслийг нь хянахгүй бол эцэстээ газрын наймаа л болж хувирдгийг бид эхнээсээ мэдрээд явж байна шүү дээ. </p><p><br></p><p style="text-align: right;"><strong>Ц.Цэрэндолгор</strong></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/нүүрс" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">нүүрс</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ярилцлага" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ярилцлага</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/snarantsogt')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/snarantsogt&text=С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/snarantsogt')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/snarantsogt" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/snarantsogt"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(1) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780120559.206"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '43786';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '9b4835047b43860ea621325574afebb6365d86bd80a9dec134da280f8dbfb86f490ed5d6ef21f2d3cffd1a137ce182c3c712fb73973166f9be85e87cdba1b9af');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '9b4835047b43860ea621325574afebb6365d86bd80a9dec134da280f8dbfb86f490ed5d6ef21f2d3cffd1a137ce182c3c712fb73973166f9be85e87cdba1b9af');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '9b4835047b43860ea621325574afebb6365d86bd80a9dec134da280f8dbfb86f490ed5d6ef21f2d3cffd1a137ce182c3c712fb73973166f9be85e87cdba1b9af');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/nuursnii-khulgai">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/b0d4c864a955c3f0d08098412eba83e6_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/b0d4c864a955c3f0d08098412eba83e6.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/nuursnii-khulgai">
“Нүүрсний хулгай” төрийн өмчит компанийн нууц гэрээ, намын томилгоо, улс төрийн оролцоотой шууд холбоотой </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
10 сарын 28, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/maria-massi">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/6b31ab472c24794288ebbbd52efc9343.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/6b31ab472c24794288ebbbd52efc9343.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/maria-massi">
Мариа Масси: Хүүхэд аз жаргалтай, тайван байх үедээ хамгийн идэвхтэй суралцдаг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Альгирмаагийн Энэрэл </a> ・
04 сарын 30, 2024 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/buranbileg-mongolchuud-khul-tawkhain-zowuuria-ul-toosoor-khagalgaand-ortol-ni-khundruuldeg">
<img src="https://peak.mn/files/130e9375-591e-46f5-bb8e-5beacf62ef20/ae4f015864c94ccf15f0d026e0a4dd66.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/130e9375-591e-46f5-bb8e-5beacf62ef20/ae4f015864c94ccf15f0d026e0a4dd66.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/buranbileg-mongolchuud-khul-tawkhain-zowuuria-ul-toosoor-khagalgaand-ortol-ni-khundruuldeg">
Б.Уранбилэг: Монголчууд хөл, тавхайн зовууриа үл тоосоор хагалгаанд ортол нь хүндрүүлдэг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
М.ОЮУ-ЭРДЭНЭ </a> ・
05 сарын 09, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/bbertsetseg-delgetsiintsaana">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/7dcdf7ffa08d0d3fb53b25d4a6fc9b1f.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/7dcdf7ffa08d0d3fb53b25d4a6fc9b1f.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">
Уурлах уу, Учирлах уу? </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/bbertsetseg-delgetsiintsaana">
Б.Бэрцэцэг: Дэлгэц хэзээ ч шагнал, урамшуулал байж болохгүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 25, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/chbuyanbadrakh-mongolchuud-ayalakh-soyold-suraltsaagui-uchraas">
<img src="https://peak.mn/files/130e9375-591e-46f5-bb8e-5beacf62ef20/ac0c58ac9337f852f191747fe1e969a1.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/130e9375-591e-46f5-bb8e-5beacf62ef20/ac0c58ac9337f852f191747fe1e969a1.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/chbuyanbadrakh-mongolchuud-ayalakh-soyold-suraltsaagui-uchraas">
Ч.Буянбадрах: Монголчууд аялах соёлд суралцаагүй учраас жуулчдыг очихоос урьтаж үзэсгэлэнт газруудыг сүйтгэдэг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
М.ОЮУ-ЭРДЭНЭ </a> ・
07 сарын 12, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nxsa";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн гүйцэтгэх захирал С.Наранцогттой ярилцлаа. Эдийн засгийн сэтгүүлчидтэй уулзах үеэр хийсэн түүний мэдээлэл эхэндээ их л холын санагдаж байсныг нуух юун. Гэвч анхааран чагнаж, гүнзгий ойлгох тусам судалгаатай, ТЭЗҮ-тэй,..." />
<meta name="keywords"
content="нүүрс, ярилцлага" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн гүйцэтгэх захирал С.Наранцогттой ярилцлаа. Эдийн засгийн сэтгүүлчидтэй уулзах үеэр хийсэн түүний мэдээлэл эхэндээ их л холын санагдаж байсныг нуух юун. Гэвч анхааран чагнаж, гүнзгий ойлгох тусам судалгаатай, ТЭЗҮ-тэй,..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d7865fe24be3238201ff21acdd0c700a.jpg" />
<meta property="og:title"
content="С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d7865fe24be3238201ff21acdd0c700a.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн гүйцэтгэх захирал С.Наранцогттой ярилцлаа. Эдийн засгийн сэтгүүлчидтэй уулзах үеэр хийсэн түүний мэдээлэл эхэндээ их л холын санагдаж байсныг нуух юун. Гэвч анхааран чагнаж, гүнзгий ойлгох тусам судалгаатай, ТЭЗҮ-тэй,..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/de69166d7d2dbb319d0ce04db164f6d9.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Peak.mn</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">10 сарын 10, 2023</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/snarantsogt')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/snarantsogt&text=С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/snarantsogt')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d7865fe24be3238201ff21acdd0c700a.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d7865fe24be3238201ff21acdd0c700a.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p>“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн гүйцэтгэх захирал С.Наранцогттой ярилцлаа. Эдийн засгийн сэтгүүлчидтэй уулзах үеэр хийсэн түүний мэдээлэл эхэндээ их л холын санагдаж байсныг нуух юун. Гэвч анхааран чагнаж, гүнзгий ойлгох тусам судалгаатай, ТЭЗҮ-тэй, тэдгээр нь хоорондоо уялдах бүтэцтэй, баригдах газартай, бүр хариуцах эзэнтэй цогц төсөл аж. “Эрдэнэс АҮП” хэрхэн ажиллах болон бусад асуудлаар түүнтэй ярилцлаа. </p></blockquote><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-“Эрдэнэс Монгол нэгдэл” аж үйлдвэржилтийн бодлогод ямар үүрэгтэй ажиллах тодорхой чиг гарчихсан гэж ойлголоо. Гэхдээ энэ талаар асуухаас өмнө таныг ажлаас авснаас хойшхи хугацаанд “Эрдэнэс Монгол”-ынхон юу амжуулсныг, уул уурхайн салбарын өнөөдөр ямархуу байна вэ гэдгийг тодруулъя?</span></strong></p><p>-Манай нэгдэл шинэ зохион байгуулалтад ороод есөн сар орчим болохдоо дотоод бүтэц зохион байгуулалт, бичиг баримт, компаниудын үйл ажиллагаа, үр дүнг сайжруулах, дотоод ажлуудын чиглэлээр нэлээд ажиллалаа. Түүнээс гадна цаашид хийхээр төлөвлөсөн бодит ажилч цөөнгүй байна. Аж үйлдвэрийн сэргэлтэд “Эрдэнэс Монгол” нэгдэл ямар үүрэгтэй ажиллах ёстой юм бэ гэдэг дээр тодорхой үр дүнгүүд гарсан. Өнгөрсөн есөн сарын хугацаанд төр засгийн бодлого дэмжлэг ч нэлээд байлаа. </p><p class="txt-block1">Аравдугаар сарын байдлаар 25,5 сая нүүрс, 457000 тонн зэсийн баяжмал, 996 000 тонн төмрийн хүдэр экспортолсон тоон үр дүн гарсан. Борлуулалт хийсэн үнийн дүн нь 2,3 их наяд гэдэг бол том тоо. Нэгдлийн хэмжээнд хуримтлагдсан өр төлбөрөө 96 тэрбум төгрөгөөр бууруулж чадлаа. Баялгийн сангийн хууль өмнө нь өчнөөн яригдсан ч ажил болохгүй өнөөг хүрснийг та мэднэ. </p><p>“Эрдэнэс Монгол” нэгдэл шинэ зохион байгуулалттай ажилласнаар Баялгийн сангийн хууль дээр онцгой анхаарч концепцийн хувьд яаж өөрчлөгдөхийг тодорхой шийдсэн.</p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Баялгийн сангийн хуулийн төсөл боловсруулах ажлыг та ахалж байгаа. Хуулийн төслөө боловсруулж дууссан уу?</span></strong></p><p>Баялгийн сангийн хуулийн Ажлын хэсгийн ахлагчаар ажиллаж яваа хүний хувьд хэлэхэд энэ хуулийн төсөл бэлэн болсон. УИХ-д өргөн барих ажил л үлдсэн. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Одоо аж үйлдвэржилтийн сэдэв рүүгээ оръё. Шуудхан хэлэхэд аж үйлдвэржилт гэдэг үг мөрөөдөл, хүслийн жагсаалт гэх мэт утгатай болоод өчнөөн жил болчихлоо л доо. Тэр утгаар нь танай нэгдлээс гаргасан шийдэл, загварыг хүслийн жагсаалт гэж харах хүмүүс бий. Тэднийг итгүүлж хүлээн зөвшөөрүүлэхүйц ажлууд өрнөж эхэлсэн үү л гэж асуумаар байна?</span></strong></p><p>-Бодитой ажлууд өрнөж эхэлсэн. Өнгөрсөн хугацаанд ашигт малтмалын салбарт дэвшил гарсан ч боловсруулалтын түвшинд дорвитой ажил хийгдээгүй өнөөг хүрснийг та асуултдаа хөндөж байна. Үнэн л дээ, бид олборлосон ашигт малтмалаа боловсруулж чадахгүй яваа. Зэс дээр овоолгоос катодын зэс үйлдвэрлэдэг гурван үйлдвэр бий. Нүүрсний тухайд эрчим хүчээ үйлдвэрлэдгээ л боловсруулалт гээд байгаа. Бусдаар эцсийн бүтээгдэхүүн хийхгүй байна.</p><p>Төмрийн хүдрийг мөн адил олборлоод л боловсруулахгүйгээр экспортолдог. Жоншны хувьд мөн ялгаагүй. Засгийн газрын хувьд Шинэ сэргэлтийн бодлогын хүрээнд аж үйлдвэрийн сэргэлт гэж том зорилт тавьсан. </p><p><img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/c88252a361e0e3a72d28359606f3336a.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.544921875" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/c88252a361e0e3a72d28359606f3336a.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p class="txt-block1">Энэ зорилтыг биелүүлэхийн тулд “Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн компаниуд манлайлах үүрэг гүйцэтгэж ажиллахаас өөр аргагүй. Ярьсаар ирсэн томоохон төсөл хөтөлбөрүүдээ бид яагаад, ямар учраас хэрэгжүүлж чадсангүй вэ гэсэн асуулт тавиад харъя. Ашигт малтмалын гол нөөц баялаг төрийн өмчийн компаниудын мэдэлд бий. Мэдээж хувийн хэвшлүүдэд ч байгаа. Олборлолт хийхийн цаана үйлдвэр барих асуудал зайлшгүй хөндөгдөх учиртай. Үйлдвэр барина гэдэг амар ажил биш. </p><p>Гэрэл цахилгаан, уснаас эхлээд дэд бүтцийн том асуудлууд тулгарна. Газрын асуудал байна. Энэ бүхнийгкомпаниуд өөрсдөө хийе гэвэл асар өндөр зардал гарна. Өөрөөр хэлбэл төр засгийн дэмжлэг зайлшгүй хэрэгтэй гэсэн үг. Компаниуд хувь хувиараа зүтгээд барахгүй учраас л төдийгөөс өдий хүртэл олборлосон ашигт малтмалаа түүхийгээр нь экспортлоод байгаа юм. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Уул уурхайн компаниудад олборлосон ашигт малтмалаа түүүхийгээр нь гаргахаас өөр сонголт үнэхээр байгаагүй хэрэг үү. Ядаж л хувь хувиараа бага оврын үйлдвэрүүд барьчихвал олборлосон бүтээгдэхүүнээ арай ахиу үнээр зарчихмаар санагдах юм?</span></strong></p><p>-Олборлоод түүхийгээр нь аль болох хямд зарна гэдэг концепцоор явж ирсэн шалтгааныг нь би сая тодорхой хэллээ. Богино хугацаанд ашиг хайж яваа хүмүүст үүнээс илүү загвар харагдахгүй. Шуудхан хэлэхэд энэ байдал угжирч явсаар “Нүүрсний хулгай”зэрэг асуудал үүссэн. Ер нь богино хугацаанд ашиг олохоо харвал шууд энэ загвар нь ашигтай. Та сая хувь хувьдаа бага оврын үйлдвэр авчраад барьчихвал ядаж л ашигт малтмалаа дажгүй үнээр борлуулах боломжтой гэж хэллээ. Яг энэ талаас нь харахаар хамгийн ашигтай, хамгийн бага зардалтай жижиг төслүүдийг ихэвчлэн сонирхдог хандлага байна. Тэгээд нэг, нэг төсөл бариад авчихдаг. Зарим нь боломжийн байхад хэцүүхэн төсөл ч олноороо байдаг. </p><p>Ний нуугүй хэлэхэд үйлдвэрлэлийн технологи арван жил болоод сайжирч явдаг юм байна. Шинэ технологийн үйлдвэр бариад арван жилийн дараа гэхэд л технологи нь хуучирч, үр ашиггүй болдог гэсэн үг. Манайхан арван жилийн өмнө ашиглагдаж эхлээд өнөөдөр ашиггүй болсон үйлдвэрийг Монголд авчирч угсарч байна л даа. Үйлдвэр барья гээд яваа хүмүүсийн нийтлэг хандлага нь ийм болчихсон. Иймэрхүү төслүүд их явдаг. Ийм шалтгаанаар сайн технологийн үйлдвэр барих гэсэн хүмүүсийн төсөлд маш их саад тээг болдог.Төслүүд огт явахгүй байгаагийн гол шалтгааны нэг нь энэ. </p><p><img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/968215449637046f6a328d1dba136bd5.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,365.21106259098" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/968215449637046f6a328d1dba136bd5.png" data-test="true" data-test2="650"></p><p>“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн хувьд хөдлөхгүй байгаа төслүүдийг хөдөлгөх гол шийдлийг аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээ үүсгэх явдал гэж харсан. Өөрөөр хэлбэл аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээ үүсгэж байж л эрдэс баялгаа боловсруулж ахиу үнээр зарж чадна. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Ингэхэд бид олборлосон бүтээгдэхүүнээболовсруулаагүй гаргаснаас болж хэр хэмжээний алдагдал хүлээдэг бол. Жишээ нь жоншоо зах зээлийн үнээс нь хэд дахин доогуур үнээр экспортолж байна вэ?</span></strong></p><p>-Жонш бол стратегийн асар чухал бүтээгдэхүүн. Хятад болон бусад улс орнууд жоншны баяжмалыг түүхийгээр нь гаргахыг хориглосон. Гэтэл манайх л жоншийг түүхийгээр нь маш хямдаар гаргаж байна. Манай гаргасан жонш цаанаа буюу Өвөр Монголд очоод 1000 дахин үнэтэй болдог. Тиймээс бид жоншийг боловсруулж эцсийн бүтээгдэхүүн болгоход онцгой анхаарч ажиллах ёстой. </p><p>Монгол Улсын эдийн засгийг чирч яваа гол бүтээгдэхүүн бол коксжих нүүрс. Биржээр зургаан сая тонн орчим нүүрс зарлаа. Үнэ хөлс нь сайжирч байна. Харамсалтай нь хангалттай үнээр зарж чадахгүй байна. Тэгэхээр одоо төлөвлөж буй нүүрсний үндсэн хоёр парктаа түшиглээд улсаараа эрчим хүчний хамаарлаас гарах бүрэн боломжтой. Өнөөдөр бид хамгийн муу чанарын бензин хэрэглэдэг. Тэрийгээ хаалгах тухай яриа гарч байна. </p><p class="txt-block1">Эрчим хүчний импортын үнэ нэмэгдлээ. Эрчим хүчээ хангаж чадахгүй байна.<span class="twittersharelink">Эрчим хүчний хамаарлаас гарах ажлыг хэн хийж чадах вэ гэсэн бодитой асуултыг өөрсдөдөө тавихаас өөр аргагүй үнэнтэй бид нүүр тулчихсан.</span> Ингээд харахаар энэ ажлыг бид л хийх гарц харагдаж байгаа. Өөрөөр хэн ч хийж чадахгүй ажил. </p><p>Нүүрсний тухайд олборлоод хагас боловсруулах ажил бий. Дараа нь эцсийн шатны бүтээгдэхүүний боловсруулалтыг хийх учиртай. Хагас боловсруулсан буюу эхний шатны боловсруулалтыг уурхайг болон ашигт малтмалыг эзэмшиж яваа үйлдвэр, компаниуд хийж таарна. Тэдгээр нь манай нэгдэлд харьяалагддаг томоохон үйлдвэр компаниуд. Ийм учраас нүүрсээ боловсруулж эрчим хүчний хамаарлаас гарах ажлыг бид хийхээс аргагүй гээд байгаа юм. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Уул уурхайн салбарын хувийн хэвшлийн компаниудаа шахчих вий гэсэн болгоомжлол төрж мэдэх юм. Засгийн зүгээс, “Эрдэнэс Монгол” нэгдлээс хувийн хэвшлийг дэмжих тал дээр ямар бодлого, шийдэлтэй яваа юм бол?</span></strong></p><p>-Сая танд хэлсэн шийдлүүдээ ажил болгож тодорхой түвшинд хүргээд хувийн хэвшил болоод хөрөнгө оруулагчдад боломжийг нь нээж өгөх ёстой. Тэдэнд дэд бүтцийг нь бүрдүүлж өгөх учиртай. Тэдний барьсан үйлдвэрийг түүхий эдээр хангах хэрэгтэй. Ийм байдлаар аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээг бий болгоно. Ерөнхий төлөвлөлт, хэсэгчилсэн төлөвлөлт гэх мэт нарийн үе шаттай явах ажил л даа. Энэ дашрамд онцлоход бид боловсруулах үйлдвэр хөгжүүлж эцсийн бүтээгдэхүүн гаргаж чаддаггүйучраас эцсийн хэрэглэгчиддээ түүхий эдүүдээ хүргэж чаддаггүй юм байна.Товчхондоо эцсийн бүтээгдэхүүн гаргаж байж лулс орон, тухайн улс орны иргэд баялагтаа жинхэнэ эзэн нь болно. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээ яг ямар процессоор өрнөхийг илүү дэлгэрэнгүй тайлбарлаж өгөөч?</span></strong></p><p>-Мэдээж эхлээд олборлоно, дараа нь дунд шатны түүхий эдээ гаргана, тэгээд эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэнэ. Махаа түүхийгээр нь гаргах уу, хагас боловсруулаад савлаад зарах уу, эсвэл эцсийн бүтээгдэхүүн буюу хоол болгох уу гэдэгтэй л адил жишээ. </p><p>Аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээ аж үйлдвэрийн парк дээр л бий болно. Манайхан чөлөөт бүс, кластер ч гэж их ярьдаг. Зүүн өмнөд Азид гэхэд 895 аж үйлдвэр технологийн парк бий. Бүр эдийн засгийн тусгай бүс гээд томруулаад барьчихсан. </p><p class="txt-block1">Өмнөд хөршид аж үйлдвэр хурдацтай хөгжсөн үндсэн шалтгаан нь ерөөсөө л аж үйлдвэрийн парк. Аж үйлдвэрийнхээ энэхүү бүс дээр аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээг бий болгож байж л үр дүн гардаг юм байна. </p><p>Манай нэгдэл Үйлдвэрлэл технологийн парк байгуулъя гэж байгаа нь цаанаа ийм учиртай. Өмнө дурдсан уул уурхайн үндсэн бүтээгдэхүүнүүд дээрээ суурилж парк байгуулахад “Эрдэнэс Монгол” нэгдэл манлайлж оролцохоос өөр аргагүй. “Эрдэнэс” үйлдвэрлэл технологийн парк гэдэг компанийг Засгийн газрын шийдвэрээр байгуулаад бүтэц, дүрэм, ТУЗ-өө батлуулаад сонгон шалгаруулалтын ажлууд хийгдэж байна. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Энэ компани юу хийх вэ?</span></strong></p><p>-Бид үндсэн зургаан Аж үйлдвэрийн парк байгуулья гэж төлөвлөж байна. Жишээ нь зэс боловсруулах “Эрдэнэт үйлдвэр технологийн парк”-ийг Эрдэнэт үйлдвэр дээр тулгуурлаж байгуулна. Хөтөл саяхан манай нэгдэлд харьяалагдах болсон. Хөтөлийншохойн том нөөц нөөц дээр түшиглээд барилгын материал үйлдвэрлэлийн цогцолборыг бий болгоё гэж байна. Ер нь Хөтөлийн хувьд барилгын материал, дэд бүтцийн чиглэлээр суурь үйлдвэр болж явах учиртай. Дархан төмрийн хүдрийн том нөөцтэй. Хаягдал төмөр боловсруулах үйлдвэр тэнд ажилладаг. Энэ утгаар нь Дарханд ган үйлдвэрлэлийн цогцолбор барина. Үүн дээр бид Дархан үйлдвэрлэл технологийн паркийг хөгжүүлээд явна. </p><p>Багануурт хүрэн нүүрс боловсруулах үйлдвэр барина. Бор-Өндөрт “Монросцветмет”-ийг түшиглэсэн жонш боловсруулах “Бор-Өндөр үйлдвэр технологийн парк”-ийг барих юм. Мөн“Эрдэнэс Таван толгой” дээр суурилсан коксжих нүүрс боловсруулах “Таван Толгой үйлдвэрлэл технологийн парк”-ийг байгуулахаар төлөвлөж байна. “Таван толгой үйлдвэр технологийн парк”-ийг хоёр улс, хоёр парк гэсэн загвараар явуулах бодолтой ажиллаж байгаа. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Үйлдвэрлэл технологийн парк гэхээр мөн л “үлгэр дээ наадах чинь” гэсэн шүүмжлэл дэгдэх байх. Өмнө нь өчнөөн яриад цааснаас хэтрээгүй учраас ийм шүүмжлэл гарах нь ч аргагүй юм. Паркийг тэр чигт нь төр дангаараа байгуулна гээд зүтгэчихвэл ахиад л гоё яриа төдий болоод замхарчих байх даа?</span></strong></p><p>-Зарим хүмүүс паркийг “муу нэртэй болсондоо, олон жил яриад хийсэн ч ажил байхгүй” гэж байгаа л даа.Бидний бодож буй концепц өөр. Паркийн тухайд төр бүгдийг хийнэ гэж зүтгэхгүй. Жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг бодвол нөөц баялаг нь манайд байна, хөрөнгө оруулалт хийх боломж нь арай илүү, тийм учраас бид манлайлж байж парк жинхэнэ утгаараа ажиллаж эхэлнэ ээ л гэж байгаа юм. Түрүүн танд цухас дурдсанчлан бид эхлээд паркийн дэд бүтцийг хүч нөөцөөрөө босгоно гэсэн үг. </p><p>Зам, ус, цахилгаан, тээвэр логистикийн төвийг том хүч, тод бодлого, том мөнгөөр л байгуулж хүчрэх учраас “Эрдэнэ Монгол” нэгдэл түүчээлье гээд байгаа хэрэг. Бидний бий болгосон дэд бүтэц, газар, хөгжлийн загвар дээр хувийн хэвшлийнхэн орж ирээд жижиг, дунд үйлдвэрлэл хөгжүүлнэ гэсэн үг. Ингэвэл эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх жижиг, дунд үйлдвэрлэл жинхэнэ утгаараа хөгжинө. </p><p><img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/101476c53ce89f0c520455781198087e.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,363.84839650146" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/101476c53ce89f0c520455781198087e.png" data-test="true" data-test2="650"></p><p>Тэгж чадвал эдийн засгийн бусад салбартаа ч нөлөөлж, эдийн засаг бодит утгаараа тэлнэ. Уул уурхайн бизнес урт хугацаандаа хүндрэлтэй тулах нь, ажиллах хүн ч олдохоо байлаа гэсэн яриа их дуулдах болсон. Ийм нөхцөлд уул уурхайн компаниуд бусад жижиг дунд үйлдвэрлэлээ яаж дэмжих вэ гэдэг асуудал хүссэн хүсээгүй давхар тавигдаж байна л даа. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Ингэхийн тулд яах ёстой гэж Та харж байна вэ? </span></strong></p><p>-Парк хөгжүүлэх хүрээнд зэс боловсруулах, молибдин баяжуулах үйлдвэрүүд барина. Тэр үйлдвэрүүдийг дагалдаад эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх хувийн хэвшлийн орон зай гарч ирэх юм. Ган үйлдвэрлэл дээр гэхэд ган хийцийн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлнэ.Товчхондоо ашиг багатай ч нийгэмд тустай үйлдвэрүүдийг“Эрдэнэс Монгол” нэгдэл санаачлагаараа байгуулна гэсэн үг. Ган бэлдэцийг жижиг, дунд үйлдвэрлэгчид маань гаднаас авч бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байгаа. Ашиг багатай учраас тийм үйлдвэр байгуулах сонирхол хувийн хэвшлийнхэнд байдаггүй.</p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Ган бэлдэц гаднаас авч бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг жижиг, дунд үйлдвэрлэгчдээс онцлооч?</span></strong></p><p>-“Тоёото”-д боолт нийлүүлдэг компани манайд байна. Тэд ган төмөр бэлдцээ Хятадаас авдаг. Тэдэн шиг үйлдвэрлэгчдэд ган бэлдцийг нь эндээ бэлдээд өгье гэж байгаа юм. Хятадаас импортолсноос хямд үнээр дотоодоосоо ганц бэлдэц аваад үйлдвэрлэлээ явуулбал жижиг, дунд үйлдвэрлэгчдэд л тустай. Ган бэлдцийг нь гаргаад өгчихвөл ийм төрлийн үйлдвэрүүд улам хөгжинө. Эх орондоо машины эд анги үйлдвэрлээд гадагш экспортлох монголчууд олон болох хэрээр эдийн засагт өгөөжөө өгнө. Арматурын үйлдвэр барих төлөвлөгөө бий. Ингэвэл барилгын бүтээн байгуулалтад тустай. Орон сууцны үнэ буурахад бодит утгаараа нөлөөлнө. Хөтөл дээр шохойн үндсэн үйлдвэр барих шийдэл гарсан. Шохой бол барилгын үндсэн түүхий эд. Гипсээс эхлээд олон бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхэд шохойг үндсэн түүхий эдээ болгодог. Шохойн үйлдвэр барьчихвал ийм чигийн үйлдвэрлэл явуулах хувийн хэвшлийн компаниудын тоо нэмэгдэнэ. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Сая дурдсан үйлдвэрүүдээс чинь бодитой ажлууд хийгдчихсэн яваа үйлдвэр байна уу?</span></strong></p><p>-Эрдэнэтийн үйлдвэр технологийн паркийг онцолно. Дэд бүтцийн ажлаа нэлээд явуулчихсан. Манай нэгдэл гарч ирээд хэд хэдэн юмыг нэмж ярьж байгаа. Өөрөөр хэлбэл төлөвлөлтийг нь арай том болгосон. Зэс хайлуулах үйлдвэр, молибден, катодын зэс уусган хайлуулах үйлдвэр барина. Газраа том болгоё, хувийн хэвшил, хөрөнгө оруулагчдад боломж олгоё гэж байна. Хувийн хэвшилд бүтээгдэхүүнээ үр ашиггүйгээр буюу экспортлохгүйгээр өгөөд байхгүй нь мэдээж. Бүтээгдэхүүн гарангуут өмнөд хөршөөс эхлээд булаацалдаад авна. Булаацалдаад байгаа шалтгаан нь цаанаа очоод үнэ нь хэд дахин нугардаг. Жонш гэхэд л мянга дахин өсдөг талаар би түрүүн хэлсэн. Ядаж гурав, дөрөв дахин нэмүү өртөг гарах бүтээгдэхүүн хийгээд байгаа учраас манайд ч гэсэн тэгэх боломж бий. Хувийн хэвшилд газрыг нь өгч, дэд бүтцийг нь шийдээд өгчихвөл тэд өөрсдөө үйлдвэрүүд бариад бизнесээ тэлэх бүрэн боломжтой. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Олборлосон, боловсруулсан бүтээгдэхүүнээ экспортлох гэхээр тээвэр логистикийн асуудал гарч ирдэг. Энэ тал дээр танай нэгдлийн зүгээс тодорхой ажил хийж эхэлсэн үү?</span></strong></p><p>-Тээвэр ложистик бол хамгийн том асуудал. Тэр утгаараа манай нэгдэл тээвэр логистикийн групптэй болсон. Одоогоор компани байгуулах шатандаа яваа. Өөрсдийн вагонтой, зүтгүүртэй болно. Бүх боомт, хил дээр тээвэр логистикийн төвүүд байгуулна. Ингэж хараад ажиллаад эхлэхээр хувийн хэвшлийнхэнд маш их боломж үүснэ. Ахиад хэлэхэд Монгол Улсад боловсруулах жижиг, дунд эцсийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл жинхэнэ утгаараа хөгжинө. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Манайханд хуучирсан, цаад улсдаа актлагдсан шахуу үйлдвэрийг оруулж ирэх сонирхол өндөр байдаг тухай өчнөөн яриа сонсч байсан л даа. Та ч түрүүн ийм агуулгатай үг унагалаа. Үйлдвэрлэл технологийн паркийн тухайд шинэ технологийг нь нэгдүгээрт тавьж чадах уу?</span></strong></p><p>-Үйлдвэрлэл технологийн паркийн тухайд бүх л үйлдвэрийнх нь технологийг яг орчин үеийн технологиор хийнэ. Өөрөөр хэлбэл стандартыг нь гаргаад өгчих юм. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Танай төлөвлөлтийг анзаараад ирээдүйд ямар үйлдвэр барихаа тооцож ажлаа эхэлж л баймаар юм байна даа, хувийн хэвшлийнхэн?</span></strong></p><p>-Хувийн хэвшлийг татан оролцуулахад мэдээж тодорхой хугацаа орно. Учир нь одоо л бид төлөвлөж байгаа шүү дээ. Тэгэхээр хувийн хэвшлүүд одооноос сонирхож байгаа үйлдвэрлэлийнхээ зураг төсөл, ТЭЗҮ-ийг хийж эхлэх хэрэгтэй. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Том төслүүд явчихаар тод гарц гаргалгаа, шийдлүүд сонссондоо баяртай байна. Таны ярьж байгаа ажил хэзээнээс яг бодит нөлөөллөө үзүүлж эхлэх бол?</span></strong></p><p>-Хий, хоосон схем хаа сайгүй, зөндөө л яригддаг байх. Бид одоо тэгж яримааргүй байна. Бид 2027 он гэдэг “амбиц” тавин ажиллаж байна. Том төслүүд явахад цаг хугацааны хүндрэл бэрхшээл гардаг. Ялангуяа манай улсын хувьд сонгуулиас эхлээд олон шалтгаан бий. Томоохон төсөл хэрэгжүүлэхэд бэрхшээлтэй нэг зүйл бол зураг төсөл, ТЭЗҮ зэрэг маш нарийн ажлууд байдаг. Энэ ажлуудыг эхнээс нь маш зөв хийлгэх хэрэгтэй. Тэгэхгүй бол зөвхөн нэг үйлдвэрт зориулаад гаргачихдаг, гэтэл тэр нь аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээг үүсгэхэд тохирохгүй бол асуудал үүснэ. </p><p>Төр эдгээр үйлдвэрлэлийн бодлогын чиглэлийг авч явах гээд байгаа санааны эхний учиг нь энэ юм. Хувийн хэвшлийнхэнд эдгээрийг хариуцуулахаар эцэстээ газрын наймаа болоод хувирчихдаг. Төр бодлогын манлайлал үзүүлж, хувийн хэвшлийнхний ТЭЗҮ, зураг төслийг нь хянахгүй бол эцэстээ газрын наймаа л болж хувирдгийг бид эхнээсээ мэдрээд явж байна шүү дээ. </p><p><br></p><p style="text-align: right;"><strong>Ц.Цэрэндолгор</strong></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/нүүрс" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">нүүрс</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ярилцлага" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ярилцлага</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/snarantsogt')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/snarantsogt&text=С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/snarantsogt')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/snarantsogt" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/snarantsogt"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(1) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780120559.206"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '43786';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '9b4835047b43860ea621325574afebb6365d86bd80a9dec134da280f8dbfb86f490ed5d6ef21f2d3cffd1a137ce182c3c712fb73973166f9be85e87cdba1b9af');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '9b4835047b43860ea621325574afebb6365d86bd80a9dec134da280f8dbfb86f490ed5d6ef21f2d3cffd1a137ce182c3c712fb73973166f9be85e87cdba1b9af');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '9b4835047b43860ea621325574afebb6365d86bd80a9dec134da280f8dbfb86f490ed5d6ef21f2d3cffd1a137ce182c3c712fb73973166f9be85e87cdba1b9af');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/nuursnii-khulgai">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/b0d4c864a955c3f0d08098412eba83e6_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/b0d4c864a955c3f0d08098412eba83e6.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/nuursnii-khulgai">
“Нүүрсний хулгай” төрийн өмчит компанийн нууц гэрээ, намын томилгоо, улс төрийн оролцоотой шууд холбоотой </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
10 сарын 28, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/maria-massi">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/6b31ab472c24794288ebbbd52efc9343.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/6b31ab472c24794288ebbbd52efc9343.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/maria-massi">
Мариа Масси: Хүүхэд аз жаргалтай, тайван байх үедээ хамгийн идэвхтэй суралцдаг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Альгирмаагийн Энэрэл </a> ・
04 сарын 30, 2024 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/buranbileg-mongolchuud-khul-tawkhain-zowuuria-ul-toosoor-khagalgaand-ortol-ni-khundruuldeg">
<img src="https://peak.mn/files/130e9375-591e-46f5-bb8e-5beacf62ef20/ae4f015864c94ccf15f0d026e0a4dd66.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/130e9375-591e-46f5-bb8e-5beacf62ef20/ae4f015864c94ccf15f0d026e0a4dd66.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/buranbileg-mongolchuud-khul-tawkhain-zowuuria-ul-toosoor-khagalgaand-ortol-ni-khundruuldeg">
Б.Уранбилэг: Монголчууд хөл, тавхайн зовууриа үл тоосоор хагалгаанд ортол нь хүндрүүлдэг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
М.ОЮУ-ЭРДЭНЭ </a> ・
05 сарын 09, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/bbertsetseg-delgetsiintsaana">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/7dcdf7ffa08d0d3fb53b25d4a6fc9b1f.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/7dcdf7ffa08d0d3fb53b25d4a6fc9b1f.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">
Уурлах уу, Учирлах уу? </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/bbertsetseg-delgetsiintsaana">
Б.Бэрцэцэг: Дэлгэц хэзээ ч шагнал, урамшуулал байж болохгүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 25, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/chbuyanbadrakh-mongolchuud-ayalakh-soyold-suraltsaagui-uchraas">
<img src="https://peak.mn/files/130e9375-591e-46f5-bb8e-5beacf62ef20/ac0c58ac9337f852f191747fe1e969a1.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/130e9375-591e-46f5-bb8e-5beacf62ef20/ac0c58ac9337f852f191747fe1e969a1.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/chbuyanbadrakh-mongolchuud-ayalakh-soyold-suraltsaagui-uchraas">
Ч.Буянбадрах: Монголчууд аялах соёлд суралцаагүй учраас жуулчдыг очихоос урьтаж үзэсгэлэнт газруудыг сүйтгэдэг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
М.ОЮУ-ЭРДЭНЭ </a> ・
07 сарын 12, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nxsa";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн гүйцэтгэх захирал С.Наранцогттой ярилцлаа. Эдийн засгийн сэтгүүлчидтэй уулзах үеэр хийсэн түүний мэдээлэл эхэндээ их л холын санагдаж байсныг нуух юун. Гэвч анхааран чагнаж, гүнзгий ойлгох тусам судалгаатай, ТЭЗҮ-тэй,..." />
<meta name="keywords"
content="нүүрс, ярилцлага" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн гүйцэтгэх захирал С.Наранцогттой ярилцлаа. Эдийн засгийн сэтгүүлчидтэй уулзах үеэр хийсэн түүний мэдээлэл эхэндээ их л холын санагдаж байсныг нуух юун. Гэвч анхааран чагнаж, гүнзгий ойлгох тусам судалгаатай, ТЭЗҮ-тэй,..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d7865fe24be3238201ff21acdd0c700a.jpg" />
<meta property="og:title"
content="С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d7865fe24be3238201ff21acdd0c700a.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн гүйцэтгэх захирал С.Наранцогттой ярилцлаа. Эдийн засгийн сэтгүүлчидтэй уулзах үеэр хийсэн түүний мэдээлэл эхэндээ их л холын санагдаж байсныг нуух юун. Гэвч анхааран чагнаж, гүнзгий ойлгох тусам судалгаатай, ТЭЗҮ-тэй,..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/economics">
Санхүүгийн боловсрол </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/de69166d7d2dbb319d0ce04db164f6d9.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%90%D0%B4%D0%BC%D0%B8%D0%BD" class="uk-text-semi uk-link-text">Peak.mn</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">10 сарын 10, 2023</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/snarantsogt')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/snarantsogt&text=С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/snarantsogt')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d7865fe24be3238201ff21acdd0c700a.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/d7865fe24be3238201ff21acdd0c700a.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><p>“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн гүйцэтгэх захирал С.Наранцогттой ярилцлаа. Эдийн засгийн сэтгүүлчидтэй уулзах үеэр хийсэн түүний мэдээлэл эхэндээ их л холын санагдаж байсныг нуух юун. Гэвч анхааран чагнаж, гүнзгий ойлгох тусам судалгаатай, ТЭЗҮ-тэй, тэдгээр нь хоорондоо уялдах бүтэцтэй, баригдах газартай, бүр хариуцах эзэнтэй цогц төсөл аж. “Эрдэнэс АҮП” хэрхэн ажиллах болон бусад асуудлаар түүнтэй ярилцлаа. </p></blockquote><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-“Эрдэнэс Монгол нэгдэл” аж үйлдвэржилтийн бодлогод ямар үүрэгтэй ажиллах тодорхой чиг гарчихсан гэж ойлголоо. Гэхдээ энэ талаар асуухаас өмнө таныг ажлаас авснаас хойшхи хугацаанд “Эрдэнэс Монгол”-ынхон юу амжуулсныг, уул уурхайн салбарын өнөөдөр ямархуу байна вэ гэдгийг тодруулъя?</span></strong></p><p>-Манай нэгдэл шинэ зохион байгуулалтад ороод есөн сар орчим болохдоо дотоод бүтэц зохион байгуулалт, бичиг баримт, компаниудын үйл ажиллагаа, үр дүнг сайжруулах, дотоод ажлуудын чиглэлээр нэлээд ажиллалаа. Түүнээс гадна цаашид хийхээр төлөвлөсөн бодит ажилч цөөнгүй байна. Аж үйлдвэрийн сэргэлтэд “Эрдэнэс Монгол” нэгдэл ямар үүрэгтэй ажиллах ёстой юм бэ гэдэг дээр тодорхой үр дүнгүүд гарсан. Өнгөрсөн есөн сарын хугацаанд төр засгийн бодлого дэмжлэг ч нэлээд байлаа. </p><p class="txt-block1">Аравдугаар сарын байдлаар 25,5 сая нүүрс, 457000 тонн зэсийн баяжмал, 996 000 тонн төмрийн хүдэр экспортолсон тоон үр дүн гарсан. Борлуулалт хийсэн үнийн дүн нь 2,3 их наяд гэдэг бол том тоо. Нэгдлийн хэмжээнд хуримтлагдсан өр төлбөрөө 96 тэрбум төгрөгөөр бууруулж чадлаа. Баялгийн сангийн хууль өмнө нь өчнөөн яригдсан ч ажил болохгүй өнөөг хүрснийг та мэднэ. </p><p>“Эрдэнэс Монгол” нэгдэл шинэ зохион байгуулалттай ажилласнаар Баялгийн сангийн хууль дээр онцгой анхаарч концепцийн хувьд яаж өөрчлөгдөхийг тодорхой шийдсэн.</p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Баялгийн сангийн хуулийн төсөл боловсруулах ажлыг та ахалж байгаа. Хуулийн төслөө боловсруулж дууссан уу?</span></strong></p><p>Баялгийн сангийн хуулийн Ажлын хэсгийн ахлагчаар ажиллаж яваа хүний хувьд хэлэхэд энэ хуулийн төсөл бэлэн болсон. УИХ-д өргөн барих ажил л үлдсэн. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Одоо аж үйлдвэржилтийн сэдэв рүүгээ оръё. Шуудхан хэлэхэд аж үйлдвэржилт гэдэг үг мөрөөдөл, хүслийн жагсаалт гэх мэт утгатай болоод өчнөөн жил болчихлоо л доо. Тэр утгаар нь танай нэгдлээс гаргасан шийдэл, загварыг хүслийн жагсаалт гэж харах хүмүүс бий. Тэднийг итгүүлж хүлээн зөвшөөрүүлэхүйц ажлууд өрнөж эхэлсэн үү л гэж асуумаар байна?</span></strong></p><p>-Бодитой ажлууд өрнөж эхэлсэн. Өнгөрсөн хугацаанд ашигт малтмалын салбарт дэвшил гарсан ч боловсруулалтын түвшинд дорвитой ажил хийгдээгүй өнөөг хүрснийг та асуултдаа хөндөж байна. Үнэн л дээ, бид олборлосон ашигт малтмалаа боловсруулж чадахгүй яваа. Зэс дээр овоолгоос катодын зэс үйлдвэрлэдэг гурван үйлдвэр бий. Нүүрсний тухайд эрчим хүчээ үйлдвэрлэдгээ л боловсруулалт гээд байгаа. Бусдаар эцсийн бүтээгдэхүүн хийхгүй байна.</p><p>Төмрийн хүдрийг мөн адил олборлоод л боловсруулахгүйгээр экспортолдог. Жоншны хувьд мөн ялгаагүй. Засгийн газрын хувьд Шинэ сэргэлтийн бодлогын хүрээнд аж үйлдвэрийн сэргэлт гэж том зорилт тавьсан. </p><p><img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/c88252a361e0e3a72d28359606f3336a.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,433.544921875" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/c88252a361e0e3a72d28359606f3336a.jpg" data-test="true" data-test2="650"></p><p class="txt-block1">Энэ зорилтыг биелүүлэхийн тулд “Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн компаниуд манлайлах үүрэг гүйцэтгэж ажиллахаас өөр аргагүй. Ярьсаар ирсэн томоохон төсөл хөтөлбөрүүдээ бид яагаад, ямар учраас хэрэгжүүлж чадсангүй вэ гэсэн асуулт тавиад харъя. Ашигт малтмалын гол нөөц баялаг төрийн өмчийн компаниудын мэдэлд бий. Мэдээж хувийн хэвшлүүдэд ч байгаа. Олборлолт хийхийн цаана үйлдвэр барих асуудал зайлшгүй хөндөгдөх учиртай. Үйлдвэр барина гэдэг амар ажил биш. </p><p>Гэрэл цахилгаан, уснаас эхлээд дэд бүтцийн том асуудлууд тулгарна. Газрын асуудал байна. Энэ бүхнийгкомпаниуд өөрсдөө хийе гэвэл асар өндөр зардал гарна. Өөрөөр хэлбэл төр засгийн дэмжлэг зайлшгүй хэрэгтэй гэсэн үг. Компаниуд хувь хувиараа зүтгээд барахгүй учраас л төдийгөөс өдий хүртэл олборлосон ашигт малтмалаа түүхийгээр нь экспортлоод байгаа юм. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Уул уурхайн компаниудад олборлосон ашигт малтмалаа түүүхийгээр нь гаргахаас өөр сонголт үнэхээр байгаагүй хэрэг үү. Ядаж л хувь хувиараа бага оврын үйлдвэрүүд барьчихвал олборлосон бүтээгдэхүүнээ арай ахиу үнээр зарчихмаар санагдах юм?</span></strong></p><p>-Олборлоод түүхийгээр нь аль болох хямд зарна гэдэг концепцоор явж ирсэн шалтгааныг нь би сая тодорхой хэллээ. Богино хугацаанд ашиг хайж яваа хүмүүст үүнээс илүү загвар харагдахгүй. Шуудхан хэлэхэд энэ байдал угжирч явсаар “Нүүрсний хулгай”зэрэг асуудал үүссэн. Ер нь богино хугацаанд ашиг олохоо харвал шууд энэ загвар нь ашигтай. Та сая хувь хувьдаа бага оврын үйлдвэр авчраад барьчихвал ядаж л ашигт малтмалаа дажгүй үнээр борлуулах боломжтой гэж хэллээ. Яг энэ талаас нь харахаар хамгийн ашигтай, хамгийн бага зардалтай жижиг төслүүдийг ихэвчлэн сонирхдог хандлага байна. Тэгээд нэг, нэг төсөл бариад авчихдаг. Зарим нь боломжийн байхад хэцүүхэн төсөл ч олноороо байдаг. </p><p>Ний нуугүй хэлэхэд үйлдвэрлэлийн технологи арван жил болоод сайжирч явдаг юм байна. Шинэ технологийн үйлдвэр бариад арван жилийн дараа гэхэд л технологи нь хуучирч, үр ашиггүй болдог гэсэн үг. Манайхан арван жилийн өмнө ашиглагдаж эхлээд өнөөдөр ашиггүй болсон үйлдвэрийг Монголд авчирч угсарч байна л даа. Үйлдвэр барья гээд яваа хүмүүсийн нийтлэг хандлага нь ийм болчихсон. Иймэрхүү төслүүд их явдаг. Ийм шалтгаанаар сайн технологийн үйлдвэр барих гэсэн хүмүүсийн төсөлд маш их саад тээг болдог.Төслүүд огт явахгүй байгаагийн гол шалтгааны нэг нь энэ. </p><p><img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/968215449637046f6a328d1dba136bd5.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,365.21106259098" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/968215449637046f6a328d1dba136bd5.png" data-test="true" data-test2="650"></p><p>“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн хувьд хөдлөхгүй байгаа төслүүдийг хөдөлгөх гол шийдлийг аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээ үүсгэх явдал гэж харсан. Өөрөөр хэлбэл аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээ үүсгэж байж л эрдэс баялгаа боловсруулж ахиу үнээр зарж чадна. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Ингэхэд бид олборлосон бүтээгдэхүүнээболовсруулаагүй гаргаснаас болж хэр хэмжээний алдагдал хүлээдэг бол. Жишээ нь жоншоо зах зээлийн үнээс нь хэд дахин доогуур үнээр экспортолж байна вэ?</span></strong></p><p>-Жонш бол стратегийн асар чухал бүтээгдэхүүн. Хятад болон бусад улс орнууд жоншны баяжмалыг түүхийгээр нь гаргахыг хориглосон. Гэтэл манайх л жоншийг түүхийгээр нь маш хямдаар гаргаж байна. Манай гаргасан жонш цаанаа буюу Өвөр Монголд очоод 1000 дахин үнэтэй болдог. Тиймээс бид жоншийг боловсруулж эцсийн бүтээгдэхүүн болгоход онцгой анхаарч ажиллах ёстой. </p><p>Монгол Улсын эдийн засгийг чирч яваа гол бүтээгдэхүүн бол коксжих нүүрс. Биржээр зургаан сая тонн орчим нүүрс зарлаа. Үнэ хөлс нь сайжирч байна. Харамсалтай нь хангалттай үнээр зарж чадахгүй байна. Тэгэхээр одоо төлөвлөж буй нүүрсний үндсэн хоёр парктаа түшиглээд улсаараа эрчим хүчний хамаарлаас гарах бүрэн боломжтой. Өнөөдөр бид хамгийн муу чанарын бензин хэрэглэдэг. Тэрийгээ хаалгах тухай яриа гарч байна. </p><p class="txt-block1">Эрчим хүчний импортын үнэ нэмэгдлээ. Эрчим хүчээ хангаж чадахгүй байна.<span class="twittersharelink">Эрчим хүчний хамаарлаас гарах ажлыг хэн хийж чадах вэ гэсэн бодитой асуултыг өөрсдөдөө тавихаас өөр аргагүй үнэнтэй бид нүүр тулчихсан.</span> Ингээд харахаар энэ ажлыг бид л хийх гарц харагдаж байгаа. Өөрөөр хэн ч хийж чадахгүй ажил. </p><p>Нүүрсний тухайд олборлоод хагас боловсруулах ажил бий. Дараа нь эцсийн шатны бүтээгдэхүүний боловсруулалтыг хийх учиртай. Хагас боловсруулсан буюу эхний шатны боловсруулалтыг уурхайг болон ашигт малтмалыг эзэмшиж яваа үйлдвэр, компаниуд хийж таарна. Тэдгээр нь манай нэгдэлд харьяалагддаг томоохон үйлдвэр компаниуд. Ийм учраас нүүрсээ боловсруулж эрчим хүчний хамаарлаас гарах ажлыг бид хийхээс аргагүй гээд байгаа юм. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Уул уурхайн салбарын хувийн хэвшлийн компаниудаа шахчих вий гэсэн болгоомжлол төрж мэдэх юм. Засгийн зүгээс, “Эрдэнэс Монгол” нэгдлээс хувийн хэвшлийг дэмжих тал дээр ямар бодлого, шийдэлтэй яваа юм бол?</span></strong></p><p>-Сая танд хэлсэн шийдлүүдээ ажил болгож тодорхой түвшинд хүргээд хувийн хэвшил болоод хөрөнгө оруулагчдад боломжийг нь нээж өгөх ёстой. Тэдэнд дэд бүтцийг нь бүрдүүлж өгөх учиртай. Тэдний барьсан үйлдвэрийг түүхий эдээр хангах хэрэгтэй. Ийм байдлаар аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээг бий болгоно. Ерөнхий төлөвлөлт, хэсэгчилсэн төлөвлөлт гэх мэт нарийн үе шаттай явах ажил л даа. Энэ дашрамд онцлоход бид боловсруулах үйлдвэр хөгжүүлж эцсийн бүтээгдэхүүн гаргаж чаддаггүйучраас эцсийн хэрэглэгчиддээ түүхий эдүүдээ хүргэж чаддаггүй юм байна.Товчхондоо эцсийн бүтээгдэхүүн гаргаж байж лулс орон, тухайн улс орны иргэд баялагтаа жинхэнэ эзэн нь болно. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээ яг ямар процессоор өрнөхийг илүү дэлгэрэнгүй тайлбарлаж өгөөч?</span></strong></p><p>-Мэдээж эхлээд олборлоно, дараа нь дунд шатны түүхий эдээ гаргана, тэгээд эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэнэ. Махаа түүхийгээр нь гаргах уу, хагас боловсруулаад савлаад зарах уу, эсвэл эцсийн бүтээгдэхүүн буюу хоол болгох уу гэдэгтэй л адил жишээ. </p><p>Аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээ аж үйлдвэрийн парк дээр л бий болно. Манайхан чөлөөт бүс, кластер ч гэж их ярьдаг. Зүүн өмнөд Азид гэхэд 895 аж үйлдвэр технологийн парк бий. Бүр эдийн засгийн тусгай бүс гээд томруулаад барьчихсан. </p><p class="txt-block1">Өмнөд хөршид аж үйлдвэр хурдацтай хөгжсөн үндсэн шалтгаан нь ерөөсөө л аж үйлдвэрийн парк. Аж үйлдвэрийнхээ энэхүү бүс дээр аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээг бий болгож байж л үр дүн гардаг юм байна. </p><p>Манай нэгдэл Үйлдвэрлэл технологийн парк байгуулъя гэж байгаа нь цаанаа ийм учиртай. Өмнө дурдсан уул уурхайн үндсэн бүтээгдэхүүнүүд дээрээ суурилж парк байгуулахад “Эрдэнэс Монгол” нэгдэл манлайлж оролцохоос өөр аргагүй. “Эрдэнэс” үйлдвэрлэл технологийн парк гэдэг компанийг Засгийн газрын шийдвэрээр байгуулаад бүтэц, дүрэм, ТУЗ-өө батлуулаад сонгон шалгаруулалтын ажлууд хийгдэж байна. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Энэ компани юу хийх вэ?</span></strong></p><p>-Бид үндсэн зургаан Аж үйлдвэрийн парк байгуулья гэж төлөвлөж байна. Жишээ нь зэс боловсруулах “Эрдэнэт үйлдвэр технологийн парк”-ийг Эрдэнэт үйлдвэр дээр тулгуурлаж байгуулна. Хөтөл саяхан манай нэгдэлд харьяалагдах болсон. Хөтөлийншохойн том нөөц нөөц дээр түшиглээд барилгын материал үйлдвэрлэлийн цогцолборыг бий болгоё гэж байна. Ер нь Хөтөлийн хувьд барилгын материал, дэд бүтцийн чиглэлээр суурь үйлдвэр болж явах учиртай. Дархан төмрийн хүдрийн том нөөцтэй. Хаягдал төмөр боловсруулах үйлдвэр тэнд ажилладаг. Энэ утгаар нь Дарханд ган үйлдвэрлэлийн цогцолбор барина. Үүн дээр бид Дархан үйлдвэрлэл технологийн паркийг хөгжүүлээд явна. </p><p>Багануурт хүрэн нүүрс боловсруулах үйлдвэр барина. Бор-Өндөрт “Монросцветмет”-ийг түшиглэсэн жонш боловсруулах “Бор-Өндөр үйлдвэр технологийн парк”-ийг барих юм. Мөн“Эрдэнэс Таван толгой” дээр суурилсан коксжих нүүрс боловсруулах “Таван Толгой үйлдвэрлэл технологийн парк”-ийг байгуулахаар төлөвлөж байна. “Таван толгой үйлдвэр технологийн парк”-ийг хоёр улс, хоёр парк гэсэн загвараар явуулах бодолтой ажиллаж байгаа. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Үйлдвэрлэл технологийн парк гэхээр мөн л “үлгэр дээ наадах чинь” гэсэн шүүмжлэл дэгдэх байх. Өмнө нь өчнөөн яриад цааснаас хэтрээгүй учраас ийм шүүмжлэл гарах нь ч аргагүй юм. Паркийг тэр чигт нь төр дангаараа байгуулна гээд зүтгэчихвэл ахиад л гоё яриа төдий болоод замхарчих байх даа?</span></strong></p><p>-Зарим хүмүүс паркийг “муу нэртэй болсондоо, олон жил яриад хийсэн ч ажил байхгүй” гэж байгаа л даа.Бидний бодож буй концепц өөр. Паркийн тухайд төр бүгдийг хийнэ гэж зүтгэхгүй. Жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг бодвол нөөц баялаг нь манайд байна, хөрөнгө оруулалт хийх боломж нь арай илүү, тийм учраас бид манлайлж байж парк жинхэнэ утгаараа ажиллаж эхэлнэ ээ л гэж байгаа юм. Түрүүн танд цухас дурдсанчлан бид эхлээд паркийн дэд бүтцийг хүч нөөцөөрөө босгоно гэсэн үг. </p><p>Зам, ус, цахилгаан, тээвэр логистикийн төвийг том хүч, тод бодлого, том мөнгөөр л байгуулж хүчрэх учраас “Эрдэнэ Монгол” нэгдэл түүчээлье гээд байгаа хэрэг. Бидний бий болгосон дэд бүтэц, газар, хөгжлийн загвар дээр хувийн хэвшлийнхэн орж ирээд жижиг, дунд үйлдвэрлэл хөгжүүлнэ гэсэн үг. Ингэвэл эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх жижиг, дунд үйлдвэрлэл жинхэнэ утгаараа хөгжинө. </p><p><img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/101476c53ce89f0c520455781198087e.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="650,363.84839650146" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/101476c53ce89f0c520455781198087e.png" data-test="true" data-test2="650"></p><p>Тэгж чадвал эдийн засгийн бусад салбартаа ч нөлөөлж, эдийн засаг бодит утгаараа тэлнэ. Уул уурхайн бизнес урт хугацаандаа хүндрэлтэй тулах нь, ажиллах хүн ч олдохоо байлаа гэсэн яриа их дуулдах болсон. Ийм нөхцөлд уул уурхайн компаниуд бусад жижиг дунд үйлдвэрлэлээ яаж дэмжих вэ гэдэг асуудал хүссэн хүсээгүй давхар тавигдаж байна л даа. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Ингэхийн тулд яах ёстой гэж Та харж байна вэ? </span></strong></p><p>-Парк хөгжүүлэх хүрээнд зэс боловсруулах, молибдин баяжуулах үйлдвэрүүд барина. Тэр үйлдвэрүүдийг дагалдаад эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх хувийн хэвшлийн орон зай гарч ирэх юм. Ган үйлдвэрлэл дээр гэхэд ган хийцийн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлнэ.Товчхондоо ашиг багатай ч нийгэмд тустай үйлдвэрүүдийг“Эрдэнэс Монгол” нэгдэл санаачлагаараа байгуулна гэсэн үг. Ган бэлдэцийг жижиг, дунд үйлдвэрлэгчид маань гаднаас авч бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байгаа. Ашиг багатай учраас тийм үйлдвэр байгуулах сонирхол хувийн хэвшлийнхэнд байдаггүй.</p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Ган бэлдэц гаднаас авч бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг жижиг, дунд үйлдвэрлэгчдээс онцлооч?</span></strong></p><p>-“Тоёото”-д боолт нийлүүлдэг компани манайд байна. Тэд ган төмөр бэлдцээ Хятадаас авдаг. Тэдэн шиг үйлдвэрлэгчдэд ган бэлдцийг нь эндээ бэлдээд өгье гэж байгаа юм. Хятадаас импортолсноос хямд үнээр дотоодоосоо ганц бэлдэц аваад үйлдвэрлэлээ явуулбал жижиг, дунд үйлдвэрлэгчдэд л тустай. Ган бэлдцийг нь гаргаад өгчихвөл ийм төрлийн үйлдвэрүүд улам хөгжинө. Эх орондоо машины эд анги үйлдвэрлээд гадагш экспортлох монголчууд олон болох хэрээр эдийн засагт өгөөжөө өгнө. Арматурын үйлдвэр барих төлөвлөгөө бий. Ингэвэл барилгын бүтээн байгуулалтад тустай. Орон сууцны үнэ буурахад бодит утгаараа нөлөөлнө. Хөтөл дээр шохойн үндсэн үйлдвэр барих шийдэл гарсан. Шохой бол барилгын үндсэн түүхий эд. Гипсээс эхлээд олон бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхэд шохойг үндсэн түүхий эдээ болгодог. Шохойн үйлдвэр барьчихвал ийм чигийн үйлдвэрлэл явуулах хувийн хэвшлийн компаниудын тоо нэмэгдэнэ. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Сая дурдсан үйлдвэрүүдээс чинь бодитой ажлууд хийгдчихсэн яваа үйлдвэр байна уу?</span></strong></p><p>-Эрдэнэтийн үйлдвэр технологийн паркийг онцолно. Дэд бүтцийн ажлаа нэлээд явуулчихсан. Манай нэгдэл гарч ирээд хэд хэдэн юмыг нэмж ярьж байгаа. Өөрөөр хэлбэл төлөвлөлтийг нь арай том болгосон. Зэс хайлуулах үйлдвэр, молибден, катодын зэс уусган хайлуулах үйлдвэр барина. Газраа том болгоё, хувийн хэвшил, хөрөнгө оруулагчдад боломж олгоё гэж байна. Хувийн хэвшилд бүтээгдэхүүнээ үр ашиггүйгээр буюу экспортлохгүйгээр өгөөд байхгүй нь мэдээж. Бүтээгдэхүүн гарангуут өмнөд хөршөөс эхлээд булаацалдаад авна. Булаацалдаад байгаа шалтгаан нь цаанаа очоод үнэ нь хэд дахин нугардаг. Жонш гэхэд л мянга дахин өсдөг талаар би түрүүн хэлсэн. Ядаж гурав, дөрөв дахин нэмүү өртөг гарах бүтээгдэхүүн хийгээд байгаа учраас манайд ч гэсэн тэгэх боломж бий. Хувийн хэвшилд газрыг нь өгч, дэд бүтцийг нь шийдээд өгчихвөл тэд өөрсдөө үйлдвэрүүд бариад бизнесээ тэлэх бүрэн боломжтой. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Олборлосон, боловсруулсан бүтээгдэхүүнээ экспортлох гэхээр тээвэр логистикийн асуудал гарч ирдэг. Энэ тал дээр танай нэгдлийн зүгээс тодорхой ажил хийж эхэлсэн үү?</span></strong></p><p>-Тээвэр ложистик бол хамгийн том асуудал. Тэр утгаараа манай нэгдэл тээвэр логистикийн групптэй болсон. Одоогоор компани байгуулах шатандаа яваа. Өөрсдийн вагонтой, зүтгүүртэй болно. Бүх боомт, хил дээр тээвэр логистикийн төвүүд байгуулна. Ингэж хараад ажиллаад эхлэхээр хувийн хэвшлийнхэнд маш их боломж үүснэ. Ахиад хэлэхэд Монгол Улсад боловсруулах жижиг, дунд эцсийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл жинхэнэ утгаараа хөгжинө. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Манайханд хуучирсан, цаад улсдаа актлагдсан шахуу үйлдвэрийг оруулж ирэх сонирхол өндөр байдаг тухай өчнөөн яриа сонсч байсан л даа. Та ч түрүүн ийм агуулгатай үг унагалаа. Үйлдвэрлэл технологийн паркийн тухайд шинэ технологийг нь нэгдүгээрт тавьж чадах уу?</span></strong></p><p>-Үйлдвэрлэл технологийн паркийн тухайд бүх л үйлдвэрийнх нь технологийг яг орчин үеийн технологиор хийнэ. Өөрөөр хэлбэл стандартыг нь гаргаад өгчих юм. </p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Танай төлөвлөлтийг анзаараад ирээдүйд ямар үйлдвэр барихаа тооцож ажлаа эхэлж л баймаар юм байна даа, хувийн хэвшлийнхэн?</span></strong></p><p>-Хувийн хэвшлийг татан оролцуулахад мэдээж тодорхой хугацаа орно. Учир нь одоо л бид төлөвлөж байгаа шүү дээ. Тэгэхээр хувийн хэвшлүүд одооноос сонирхож байгаа үйлдвэрлэлийнхээ зураг төсөл, ТЭЗҮ-ийг хийж эхлэх хэрэгтэй. </p><p><br></p><p><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Том төслүүд явчихаар тод гарц гаргалгаа, шийдлүүд сонссондоо баяртай байна. Таны ярьж байгаа ажил хэзээнээс яг бодит нөлөөллөө үзүүлж эхлэх бол?</span></strong></p><p>-Хий, хоосон схем хаа сайгүй, зөндөө л яригддаг байх. Бид одоо тэгж яримааргүй байна. Бид 2027 он гэдэг “амбиц” тавин ажиллаж байна. Том төслүүд явахад цаг хугацааны хүндрэл бэрхшээл гардаг. Ялангуяа манай улсын хувьд сонгуулиас эхлээд олон шалтгаан бий. Томоохон төсөл хэрэгжүүлэхэд бэрхшээлтэй нэг зүйл бол зураг төсөл, ТЭЗҮ зэрэг маш нарийн ажлууд байдаг. Энэ ажлуудыг эхнээс нь маш зөв хийлгэх хэрэгтэй. Тэгэхгүй бол зөвхөн нэг үйлдвэрт зориулаад гаргачихдаг, гэтэл тэр нь аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээг үүсгэхэд тохирохгүй бол асуудал үүснэ. </p><p>Төр эдгээр үйлдвэрлэлийн бодлогын чиглэлийг авч явах гээд байгаа санааны эхний учиг нь энэ юм. Хувийн хэвшлийнхэнд эдгээрийг хариуцуулахаар эцэстээ газрын наймаа болоод хувирчихдаг. Төр бодлогын манлайлал үзүүлж, хувийн хэвшлийнхний ТЭЗҮ, зураг төслийг нь хянахгүй бол эцэстээ газрын наймаа л болж хувирдгийг бид эхнээсээ мэдрээд явж байна шүү дээ. </p><p><br></p><p style="text-align: right;"><strong>Ц.Цэрэндолгор</strong></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/нүүрс" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">нүүрс</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/ярилцлага" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">ярилцлага</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/snarantsogt')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/snarantsogt&text=С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/snarantsogt')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/snarantsogt" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/snarantsogt"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(1) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1780120559.206"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '43786';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '9b4835047b43860ea621325574afebb6365d86bd80a9dec134da280f8dbfb86f490ed5d6ef21f2d3cffd1a137ce182c3c712fb73973166f9be85e87cdba1b9af');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '9b4835047b43860ea621325574afebb6365d86bd80a9dec134da280f8dbfb86f490ed5d6ef21f2d3cffd1a137ce182c3c712fb73973166f9be85e87cdba1b9af');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '9b4835047b43860ea621325574afebb6365d86bd80a9dec134da280f8dbfb86f490ed5d6ef21f2d3cffd1a137ce182c3c712fb73973166f9be85e87cdba1b9af');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khomiin-tald-malchdiin-orlogo-ch-usjee">
Тахь, бөхөн, чацарганы шугуй сэргэсэн Хомын талд малчдын орлого ч өсжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/nuursnii-khulgai">
<img src="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/b0d4c864a955c3f0d08098412eba83e6_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/bbc426ef-1be2-4476-b271-a7ca5af297a4/b0d4c864a955c3f0d08098412eba83e6.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/politics">
Улс төр </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/nuursnii-khulgai">
“Нүүрсний хулгай” төрийн өмчит компанийн нууц гэрээ, намын томилгоо, улс төрийн оролцоотой шууд холбоотой </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
10 сарын 28, 2025 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/maria-massi">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/6b31ab472c24794288ebbbd52efc9343.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/6b31ab472c24794288ebbbd52efc9343.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/maria-massi">
Мариа Масси: Хүүхэд аз жаргалтай, тайван байх үедээ хамгийн идэвхтэй суралцдаг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Альгирмаагийн Энэрэл </a> ・
04 сарын 30, 2024 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/buranbileg-mongolchuud-khul-tawkhain-zowuuria-ul-toosoor-khagalgaand-ortol-ni-khundruuldeg">
<img src="https://peak.mn/files/130e9375-591e-46f5-bb8e-5beacf62ef20/ae4f015864c94ccf15f0d026e0a4dd66.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/130e9375-591e-46f5-bb8e-5beacf62ef20/ae4f015864c94ccf15f0d026e0a4dd66.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/buranbileg-mongolchuud-khul-tawkhain-zowuuria-ul-toosoor-khagalgaand-ortol-ni-khundruuldeg">
Б.Уранбилэг: Монголчууд хөл, тавхайн зовууриа үл тоосоор хагалгаанд ортол нь хүндрүүлдэг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
М.ОЮУ-ЭРДЭНЭ </a> ・
05 сарын 09, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/bbertsetseg-delgetsiintsaana">
<img src="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/7dcdf7ffa08d0d3fb53b25d4a6fc9b1f.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/853ed522-deb3-4413-8076-db893fe23e81/7dcdf7ffa08d0d3fb53b25d4a6fc9b1f.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">
Уурлах уу, Учирлах уу? </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/bbertsetseg-delgetsiintsaana">
Б.Бэрцэцэг: Дэлгэц хэзээ ч шагнал, урамшуулал байж болохгүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Peak.mn </a> ・
05 сарын 25, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/chbuyanbadrakh-mongolchuud-ayalakh-soyold-suraltsaagui-uchraas">
<img src="https://peak.mn/files/130e9375-591e-46f5-bb8e-5beacf62ef20/ac0c58ac9337f852f191747fe1e969a1.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/130e9375-591e-46f5-bb8e-5beacf62ef20/ac0c58ac9337f852f191747fe1e969a1.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/chbuyanbadrakh-mongolchuud-ayalakh-soyold-suraltsaagui-uchraas">
Ч.Буянбадрах: Монголчууд аялах соёлд суралцаагүй учраас жуулчдыг очихоос урьтаж үзэсгэлэнт газруудыг сүйтгэдэг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
М.ОЮУ-ЭРДЭНЭ </a> ・
07 сарын 12, 2023 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nxsa";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => '9b4835047b43860ea621325574afebb6365d86bd80a9dec134da280f8dbfb86f490ed5d6ef21f2d3cffd1a137ce182c3c712fb73973166f9be85e87cdba1b9af',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.OGVkNmViNDQ0MjRmNTgwYjAxYzFmYzExZGFiYTY2ZDY2MWQ3Y2M0MDNhMTJhM2YzMTFjNTk4YjBhNjhlNTM4YS+F2e0bPYzOSdnXsBke3tnh/arfxsbEI1mmi5uvpqQp',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1782798959',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.NGE2NjU5NDZmNTliYzg4NGNkYWVlOWZlODQwMDIyNjczMGIyNTc1ZDMwMDhlZWM1MGU3YzEzZTllY2NiZDExZG+RPxezYJ6IIFw7iot0rIu/lwxm9uIBxbI7gs5LqQEQDzdWVEmQbdBgRRlrAaTRaG1pIqFUq4hm1QMHk3SDeHU=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1782712559',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = '9b4835047b43860ea621325574afebb6365d86bd80a9dec134da280f8dbfb86f490ed5d6ef21f2d3cffd1a137ce182c3c712fb73973166f9be85e87cdba1b9af'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.OGVkNmViNDQ0MjRmNTgwYjAxYzFmYzExZGFiYTY2ZDY2MWQ3Y2M0MDNhMTJhM2YzMTFjNTk4YjBhNjhlNTM4YS+F2e0bPYzOSdnXsBke3tnh/arfxsbEI1mmi5uvpqQp'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1782798959'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.NGE2NjU5NDZmNTliYzg4NGNkYWVlOWZlODQwMDIyNjczMGIyNTc1ZDMwMDhlZWM1MGU3YzEzZTllY2NiZDExZG+RPxezYJ6IIFw7iot0rIu/lwxm9uIBxbI7gs5LqQEQDzdWVEmQbdBgRRlrAaTRaG1pIqFUq4hm1QMHk3SDeHU='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1782712559'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно | Peak News
С.Наранцогт: Гинжин хэлхээ үүсгэж байж л нүүрс, зэсээ өндөр үнээр экспортлоно
“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн гүйцэтгэх захирал С.Наранцогттой ярилцлаа. Эдийн засгийн сэтгүүлчидтэй уулзах үеэр хийсэн түүний мэдээлэл эхэндээ их л холын санагдаж байсныг нуух юун. Гэвч анхааран чагнаж, гүнзгий ойлгох тусам судалгаатай, ТЭЗҮ-тэй, тэдгээр нь хоорондоо уялдах бүтэцтэй, баригдах газартай, бүр хариуцах эзэнтэй цогц төсөл аж. “Эрдэнэс АҮП” хэрхэн ажиллах болон бусад асуудлаар түүнтэй ярилцлаа.
-“Эрдэнэс Монгол нэгдэл” аж үйлдвэржилтийн бодлогод ямар үүрэгтэй ажиллах тодорхой чиг гарчихсан гэж ойлголоо. Гэхдээ энэ талаар асуухаас өмнө таныг ажлаас авснаас хойшхи хугацаанд “Эрдэнэс Монгол”-ынхон юу амжуулсныг, уул уурхайн салбарын өнөөдөр ямархуу байна вэ гэдгийг тодруулъя?
-Манай нэгдэл шинэ зохион байгуулалтад ороод есөн сар орчим болохдоо дотоод бүтэц зохион байгуулалт, бичиг баримт, компаниудын үйл ажиллагаа, үр дүнг сайжруулах, дотоод ажлуудын чиглэлээр нэлээд ажиллалаа. Түүнээс гадна цаашид хийхээр төлөвлөсөн бодит ажилч цөөнгүй байна. Аж үйлдвэрийн сэргэлтэд “Эрдэнэс Монгол” нэгдэл ямар үүрэгтэй ажиллах ёстой юм бэ гэдэг дээр тодорхой үр дүнгүүд гарсан. Өнгөрсөн есөн сарын хугацаанд төр засгийн бодлого дэмжлэг ч нэлээд байлаа.
Аравдугаар сарын байдлаар 25,5 сая нүүрс, 457000 тонн зэсийн баяжмал, 996 000 тонн төмрийн хүдэр экспортолсон тоон үр дүн гарсан. Борлуулалт хийсэн үнийн дүн нь 2,3 их наяд гэдэг бол том тоо. Нэгдлийн хэмжээнд хуримтлагдсан өр төлбөрөө 96 тэрбум төгрөгөөр бууруулж чадлаа. Баялгийн сангийн хууль өмнө нь өчнөөн яригдсан ч ажил болохгүй өнөөг хүрснийг та мэднэ.
“Эрдэнэс Монгол” нэгдэл шинэ зохион байгуулалттай ажилласнаар Баялгийн сангийн хууль дээр онцгой анхаарч концепцийн хувьд яаж өөрчлөгдөхийг тодорхой шийдсэн.
-Баялгийн сангийн хуулийн төсөл боловсруулах ажлыг та ахалж байгаа. Хуулийн төслөө боловсруулж дууссан уу?
Баялгийн сангийн хуулийн Ажлын хэсгийн ахлагчаар ажиллаж яваа хүний хувьд хэлэхэд энэ хуулийн төсөл бэлэн болсон. УИХ-д өргөн барих ажил л үлдсэн.
-Одоо аж үйлдвэржилтийн сэдэв рүүгээ оръё. Шуудхан хэлэхэд аж үйлдвэржилт гэдэг үг мөрөөдөл, хүслийн жагсаалт гэх мэт утгатай болоод өчнөөн жил болчихлоо л доо. Тэр утгаар нь танай нэгдлээс гаргасан шийдэл, загварыг хүслийн жагсаалт гэж харах хүмүүс бий. Тэднийг итгүүлж хүлээн зөвшөөрүүлэхүйц ажлууд өрнөж эхэлсэн үү л гэж асуумаар байна?
-Бодитой ажлууд өрнөж эхэлсэн. Өнгөрсөн хугацаанд ашигт малтмалын салбарт дэвшил гарсан ч боловсруулалтын түвшинд дорвитой ажил хийгдээгүй өнөөг хүрснийг та асуултдаа хөндөж байна. Үнэн л дээ, бид олборлосон ашигт малтмалаа боловсруулж чадахгүй яваа. Зэс дээр овоолгоос катодын зэс үйлдвэрлэдэг гурван үйлдвэр бий. Нүүрсний тухайд эрчим хүчээ үйлдвэрлэдгээ л боловсруулалт гээд байгаа. Бусдаар эцсийн бүтээгдэхүүн хийхгүй байна.
Төмрийн хүдрийг мөн адил олборлоод л боловсруулахгүйгээр экспортолдог. Жоншны хувьд мөн ялгаагүй. Засгийн газрын хувьд Шинэ сэргэлтийн бодлогын хүрээнд аж үйлдвэрийн сэргэлт гэж том зорилт тавьсан.
Энэ зорилтыг биелүүлэхийн тулд “Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн компаниуд манлайлах үүрэг гүйцэтгэж ажиллахаас өөр аргагүй. Ярьсаар ирсэн томоохон төсөл хөтөлбөрүүдээ бид яагаад, ямар учраас хэрэгжүүлж чадсангүй вэ гэсэн асуулт тавиад харъя. Ашигт малтмалын гол нөөц баялаг төрийн өмчийн компаниудын мэдэлд бий. Мэдээж хувийн хэвшлүүдэд ч байгаа. Олборлолт хийхийн цаана үйлдвэр барих асуудал зайлшгүй хөндөгдөх учиртай. Үйлдвэр барина гэдэг амар ажил биш.
Гэрэл цахилгаан, уснаас эхлээд дэд бүтцийн том асуудлууд тулгарна. Газрын асуудал байна. Энэ бүхнийгкомпаниуд өөрсдөө хийе гэвэл асар өндөр зардал гарна. Өөрөөр хэлбэл төр засгийн дэмжлэг зайлшгүй хэрэгтэй гэсэн үг. Компаниуд хувь хувиараа зүтгээд барахгүй учраас л төдийгөөс өдий хүртэл олборлосон ашигт малтмалаа түүхийгээр нь экспортлоод байгаа юм.
Уул уурхайн компаниудад олборлосон ашигт малтмалаа түүүхийгээр нь гаргахаас өөр сонголт үнэхээр байгаагүй хэрэг үү. Ядаж л хувь хувиараа бага оврын үйлдвэрүүд барьчихвал олборлосон бүтээгдэхүүнээ арай ахиу үнээр зарчихмаар санагдах юм?
-Олборлоод түүхийгээр нь аль болох хямд зарна гэдэг концепцоор явж ирсэн шалтгааныг нь би сая тодорхой хэллээ. Богино хугацаанд ашиг хайж яваа хүмүүст үүнээс илүү загвар харагдахгүй. Шуудхан хэлэхэд энэ байдал угжирч явсаар “Нүүрсний хулгай”зэрэг асуудал үүссэн. Ер нь богино хугацаанд ашиг олохоо харвал шууд энэ загвар нь ашигтай. Та сая хувь хувьдаа бага оврын үйлдвэр авчраад барьчихвал ядаж л ашигт малтмалаа дажгүй үнээр борлуулах боломжтой гэж хэллээ. Яг энэ талаас нь харахаар хамгийн ашигтай, хамгийн бага зардалтай жижиг төслүүдийг ихэвчлэн сонирхдог хандлага байна. Тэгээд нэг, нэг төсөл бариад авчихдаг. Зарим нь боломжийн байхад хэцүүхэн төсөл ч олноороо байдаг.
Ний нуугүй хэлэхэд үйлдвэрлэлийн технологи арван жил болоод сайжирч явдаг юм байна. Шинэ технологийн үйлдвэр бариад арван жилийн дараа гэхэд л технологи нь хуучирч, үр ашиггүй болдог гэсэн үг. Манайхан арван жилийн өмнө ашиглагдаж эхлээд өнөөдөр ашиггүй болсон үйлдвэрийг Монголд авчирч угсарч байна л даа. Үйлдвэр барья гээд яваа хүмүүсийн нийтлэг хандлага нь ийм болчихсон. Иймэрхүү төслүүд их явдаг. Ийм шалтгаанаар сайн технологийн үйлдвэр барих гэсэн хүмүүсийн төсөлд маш их саад тээг болдог.Төслүүд огт явахгүй байгаагийн гол шалтгааны нэг нь энэ.
“Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн хувьд хөдлөхгүй байгаа төслүүдийг хөдөлгөх гол шийдлийг аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээ үүсгэх явдал гэж харсан. Өөрөөр хэлбэл аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээ үүсгэж байж л эрдэс баялгаа боловсруулж ахиу үнээр зарж чадна.
-Ингэхэд бид олборлосон бүтээгдэхүүнээболовсруулаагүй гаргаснаас болж хэр хэмжээний алдагдал хүлээдэг бол. Жишээ нь жоншоо зах зээлийн үнээс нь хэд дахин доогуур үнээр экспортолж байна вэ?
-Жонш бол стратегийн асар чухал бүтээгдэхүүн. Хятад болон бусад улс орнууд жоншны баяжмалыг түүхийгээр нь гаргахыг хориглосон. Гэтэл манайх л жоншийг түүхийгээр нь маш хямдаар гаргаж байна. Манай гаргасан жонш цаанаа буюу Өвөр Монголд очоод 1000 дахин үнэтэй болдог. Тиймээс бид жоншийг боловсруулж эцсийн бүтээгдэхүүн болгоход онцгой анхаарч ажиллах ёстой.
Монгол Улсын эдийн засгийг чирч яваа гол бүтээгдэхүүн бол коксжих нүүрс. Биржээр зургаан сая тонн орчим нүүрс зарлаа. Үнэ хөлс нь сайжирч байна. Харамсалтай нь хангалттай үнээр зарж чадахгүй байна. Тэгэхээр одоо төлөвлөж буй нүүрсний үндсэн хоёр парктаа түшиглээд улсаараа эрчим хүчний хамаарлаас гарах бүрэн боломжтой. Өнөөдөр бид хамгийн муу чанарын бензин хэрэглэдэг. Тэрийгээ хаалгах тухай яриа гарч байна.
Эрчим хүчний импортын үнэ нэмэгдлээ. Эрчим хүчээ хангаж чадахгүй байна. Ингээд харахаар энэ ажлыг бид л хийх гарц харагдаж байгаа. Өөрөөр хэн ч хийж чадахгүй ажил.
Нүүрсний тухайд олборлоод хагас боловсруулах ажил бий. Дараа нь эцсийн шатны бүтээгдэхүүний боловсруулалтыг хийх учиртай. Хагас боловсруулсан буюу эхний шатны боловсруулалтыг уурхайг болон ашигт малтмалыг эзэмшиж яваа үйлдвэр, компаниуд хийж таарна. Тэдгээр нь манай нэгдэлд харьяалагддаг томоохон үйлдвэр компаниуд. Ийм учраас нүүрсээ боловсруулж эрчим хүчний хамаарлаас гарах ажлыг бид хийхээс аргагүй гээд байгаа юм.
-Уул уурхайн салбарын хувийн хэвшлийн компаниудаа шахчих вий гэсэн болгоомжлол төрж мэдэх юм. Засгийн зүгээс, “Эрдэнэс Монгол” нэгдлээс хувийн хэвшлийг дэмжих тал дээр ямар бодлого, шийдэлтэй яваа юм бол?
-Сая танд хэлсэн шийдлүүдээ ажил болгож тодорхой түвшинд хүргээд хувийн хэвшил болоод хөрөнгө оруулагчдад боломжийг нь нээж өгөх ёстой. Тэдэнд дэд бүтцийг нь бүрдүүлж өгөх учиртай. Тэдний барьсан үйлдвэрийг түүхий эдээр хангах хэрэгтэй. Ийм байдлаар аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээг бий болгоно. Ерөнхий төлөвлөлт, хэсэгчилсэн төлөвлөлт гэх мэт нарийн үе шаттай явах ажил л даа. Энэ дашрамд онцлоход бид боловсруулах үйлдвэр хөгжүүлж эцсийн бүтээгдэхүүн гаргаж чаддаггүйучраас эцсийн хэрэглэгчиддээ түүхий эдүүдээ хүргэж чаддаггүй юм байна.Товчхондоо эцсийн бүтээгдэхүүн гаргаж байж лулс орон, тухайн улс орны иргэд баялагтаа жинхэнэ эзэн нь болно.
-Аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээ яг ямар процессоор өрнөхийг илүү дэлгэрэнгүй тайлбарлаж өгөөч?
-Мэдээж эхлээд олборлоно, дараа нь дунд шатны түүхий эдээ гаргана, тэгээд эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэнэ. Махаа түүхийгээр нь гаргах уу, хагас боловсруулаад савлаад зарах уу, эсвэл эцсийн бүтээгдэхүүн буюу хоол болгох уу гэдэгтэй л адил жишээ.
Аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээ аж үйлдвэрийн парк дээр л бий болно. Манайхан чөлөөт бүс, кластер ч гэж их ярьдаг. Зүүн өмнөд Азид гэхэд 895 аж үйлдвэр технологийн парк бий. Бүр эдийн засгийн тусгай бүс гээд томруулаад барьчихсан.
Өмнөд хөршид аж үйлдвэр хурдацтай хөгжсөн үндсэн шалтгаан нь ерөөсөө л аж үйлдвэрийн парк. Аж үйлдвэрийнхээ энэхүү бүс дээр аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээг бий болгож байж л үр дүн гардаг юм байна.
Манай нэгдэл Үйлдвэрлэл технологийн парк байгуулъя гэж байгаа нь цаанаа ийм учиртай. Өмнө дурдсан уул уурхайн үндсэн бүтээгдэхүүнүүд дээрээ суурилж парк байгуулахад “Эрдэнэс Монгол” нэгдэл манлайлж оролцохоос өөр аргагүй. “Эрдэнэс” үйлдвэрлэл технологийн парк гэдэг компанийг Засгийн газрын шийдвэрээр байгуулаад бүтэц, дүрэм, ТУЗ-өө батлуулаад сонгон шалгаруулалтын ажлууд хийгдэж байна.
-Энэ компани юу хийх вэ?
-Бид үндсэн зургаан Аж үйлдвэрийн парк байгуулья гэж төлөвлөж байна. Жишээ нь зэс боловсруулах “Эрдэнэт үйлдвэр технологийн парк”-ийг Эрдэнэт үйлдвэр дээр тулгуурлаж байгуулна. Хөтөл саяхан манай нэгдэлд харьяалагдах болсон. Хөтөлийншохойн том нөөц нөөц дээр түшиглээд барилгын материал үйлдвэрлэлийн цогцолборыг бий болгоё гэж байна. Ер нь Хөтөлийн хувьд барилгын материал, дэд бүтцийн чиглэлээр суурь үйлдвэр болж явах учиртай. Дархан төмрийн хүдрийн том нөөцтэй. Хаягдал төмөр боловсруулах үйлдвэр тэнд ажилладаг. Энэ утгаар нь Дарханд ган үйлдвэрлэлийн цогцолбор барина. Үүн дээр бид Дархан үйлдвэрлэл технологийн паркийг хөгжүүлээд явна.
Багануурт хүрэн нүүрс боловсруулах үйлдвэр барина. Бор-Өндөрт “Монросцветмет”-ийг түшиглэсэн жонш боловсруулах “Бор-Өндөр үйлдвэр технологийн парк”-ийг барих юм. Мөн“Эрдэнэс Таван толгой” дээр суурилсан коксжих нүүрс боловсруулах “Таван Толгой үйлдвэрлэл технологийн парк”-ийг байгуулахаар төлөвлөж байна. “Таван толгой үйлдвэр технологийн парк”-ийг хоёр улс, хоёр парк гэсэн загвараар явуулах бодолтой ажиллаж байгаа.
-Үйлдвэрлэл технологийн парк гэхээр мөн л “үлгэр дээ наадах чинь” гэсэн шүүмжлэл дэгдэх байх. Өмнө нь өчнөөн яриад цааснаас хэтрээгүй учраас ийм шүүмжлэл гарах нь ч аргагүй юм. Паркийг тэр чигт нь төр дангаараа байгуулна гээд зүтгэчихвэл ахиад л гоё яриа төдий болоод замхарчих байх даа?
-Зарим хүмүүс паркийг “муу нэртэй болсондоо, олон жил яриад хийсэн ч ажил байхгүй” гэж байгаа л даа.Бидний бодож буй концепц өөр. Паркийн тухайд төр бүгдийг хийнэ гэж зүтгэхгүй. Жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг бодвол нөөц баялаг нь манайд байна, хөрөнгө оруулалт хийх боломж нь арай илүү, тийм учраас бид манлайлж байж парк жинхэнэ утгаараа ажиллаж эхэлнэ ээ л гэж байгаа юм. Түрүүн танд цухас дурдсанчлан бид эхлээд паркийн дэд бүтцийг хүч нөөцөөрөө босгоно гэсэн үг.
Зам, ус, цахилгаан, тээвэр логистикийн төвийг том хүч, тод бодлого, том мөнгөөр л байгуулж хүчрэх учраас “Эрдэнэ Монгол” нэгдэл түүчээлье гээд байгаа хэрэг. Бидний бий болгосон дэд бүтэц, газар, хөгжлийн загвар дээр хувийн хэвшлийнхэн орж ирээд жижиг, дунд үйлдвэрлэл хөгжүүлнэ гэсэн үг. Ингэвэл эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх жижиг, дунд үйлдвэрлэл жинхэнэ утгаараа хөгжинө.
Тэгж чадвал эдийн засгийн бусад салбартаа ч нөлөөлж, эдийн засаг бодит утгаараа тэлнэ. Уул уурхайн бизнес урт хугацаандаа хүндрэлтэй тулах нь, ажиллах хүн ч олдохоо байлаа гэсэн яриа их дуулдах болсон. Ийм нөхцөлд уул уурхайн компаниуд бусад жижиг дунд үйлдвэрлэлээ яаж дэмжих вэ гэдэг асуудал хүссэн хүсээгүй давхар тавигдаж байна л даа.
-Ингэхийн тулд яах ёстой гэж Та харж байна вэ?
-Парк хөгжүүлэх хүрээнд зэс боловсруулах, молибдин баяжуулах үйлдвэрүүд барина. Тэр үйлдвэрүүдийг дагалдаад эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх хувийн хэвшлийн орон зай гарч ирэх юм. Ган үйлдвэрлэл дээр гэхэд ган хийцийн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлнэ.Товчхондоо ашиг багатай ч нийгэмд тустай үйлдвэрүүдийг“Эрдэнэс Монгол” нэгдэл санаачлагаараа байгуулна гэсэн үг. Ган бэлдэцийг жижиг, дунд үйлдвэрлэгчид маань гаднаас авч бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байгаа. Ашиг багатай учраас тийм үйлдвэр байгуулах сонирхол хувийн хэвшлийнхэнд байдаггүй.
-Ган бэлдэц гаднаас авч бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг жижиг, дунд үйлдвэрлэгчдээс онцлооч?
-“Тоёото”-д боолт нийлүүлдэг компани манайд байна. Тэд ган төмөр бэлдцээ Хятадаас авдаг. Тэдэн шиг үйлдвэрлэгчдэд ган бэлдцийг нь эндээ бэлдээд өгье гэж байгаа юм. Хятадаас импортолсноос хямд үнээр дотоодоосоо ганц бэлдэц аваад үйлдвэрлэлээ явуулбал жижиг, дунд үйлдвэрлэгчдэд л тустай. Ган бэлдцийг нь гаргаад өгчихвөл ийм төрлийн үйлдвэрүүд улам хөгжинө. Эх орондоо машины эд анги үйлдвэрлээд гадагш экспортлох монголчууд олон болох хэрээр эдийн засагт өгөөжөө өгнө. Арматурын үйлдвэр барих төлөвлөгөө бий. Ингэвэл барилгын бүтээн байгуулалтад тустай. Орон сууцны үнэ буурахад бодит утгаараа нөлөөлнө. Хөтөл дээр шохойн үндсэн үйлдвэр барих шийдэл гарсан. Шохой бол барилгын үндсэн түүхий эд. Гипсээс эхлээд олон бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхэд шохойг үндсэн түүхий эдээ болгодог. Шохойн үйлдвэр барьчихвал ийм чигийн үйлдвэрлэл явуулах хувийн хэвшлийн компаниудын тоо нэмэгдэнэ.
-Сая дурдсан үйлдвэрүүдээс чинь бодитой ажлууд хийгдчихсэн яваа үйлдвэр байна уу?
-Эрдэнэтийн үйлдвэр технологийн паркийг онцолно. Дэд бүтцийн ажлаа нэлээд явуулчихсан. Манай нэгдэл гарч ирээд хэд хэдэн юмыг нэмж ярьж байгаа. Өөрөөр хэлбэл төлөвлөлтийг нь арай том болгосон. Зэс хайлуулах үйлдвэр, молибден, катодын зэс уусган хайлуулах үйлдвэр барина. Газраа том болгоё, хувийн хэвшил, хөрөнгө оруулагчдад боломж олгоё гэж байна. Хувийн хэвшилд бүтээгдэхүүнээ үр ашиггүйгээр буюу экспортлохгүйгээр өгөөд байхгүй нь мэдээж. Бүтээгдэхүүн гарангуут өмнөд хөршөөс эхлээд булаацалдаад авна. Булаацалдаад байгаа шалтгаан нь цаанаа очоод үнэ нь хэд дахин нугардаг. Жонш гэхэд л мянга дахин өсдөг талаар би түрүүн хэлсэн. Ядаж гурав, дөрөв дахин нэмүү өртөг гарах бүтээгдэхүүн хийгээд байгаа учраас манайд ч гэсэн тэгэх боломж бий. Хувийн хэвшилд газрыг нь өгч, дэд бүтцийг нь шийдээд өгчихвөл тэд өөрсдөө үйлдвэрүүд бариад бизнесээ тэлэх бүрэн боломжтой.
-Олборлосон, боловсруулсан бүтээгдэхүүнээ экспортлох гэхээр тээвэр логистикийн асуудал гарч ирдэг. Энэ тал дээр танай нэгдлийн зүгээс тодорхой ажил хийж эхэлсэн үү?
-Тээвэр ложистик бол хамгийн том асуудал. Тэр утгаараа манай нэгдэл тээвэр логистикийн групптэй болсон. Одоогоор компани байгуулах шатандаа яваа. Өөрсдийн вагонтой, зүтгүүртэй болно. Бүх боомт, хил дээр тээвэр логистикийн төвүүд байгуулна. Ингэж хараад ажиллаад эхлэхээр хувийн хэвшлийнхэнд маш их боломж үүснэ. Ахиад хэлэхэд Монгол Улсад боловсруулах жижиг, дунд эцсийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл жинхэнэ утгаараа хөгжинө.
-Манайханд хуучирсан, цаад улсдаа актлагдсан шахуу үйлдвэрийг оруулж ирэх сонирхол өндөр байдаг тухай өчнөөн яриа сонсч байсан л даа. Та ч түрүүн ийм агуулгатай үг унагалаа. Үйлдвэрлэл технологийн паркийн тухайд шинэ технологийг нь нэгдүгээрт тавьж чадах уу?
-Үйлдвэрлэл технологийн паркийн тухайд бүх л үйлдвэрийнх нь технологийг яг орчин үеийн технологиор хийнэ. Өөрөөр хэлбэл стандартыг нь гаргаад өгчих юм.
-Танай төлөвлөлтийг анзаараад ирээдүйд ямар үйлдвэр барихаа тооцож ажлаа эхэлж л баймаар юм байна даа, хувийн хэвшлийнхэн?
-Хувийн хэвшлийг татан оролцуулахад мэдээж тодорхой хугацаа орно. Учир нь одоо л бид төлөвлөж байгаа шүү дээ. Тэгэхээр хувийн хэвшлүүд одооноос сонирхож байгаа үйлдвэрлэлийнхээ зураг төсөл, ТЭЗҮ-ийг хийж эхлэх хэрэгтэй.
-Том төслүүд явчихаар тод гарц гаргалгаа, шийдлүүд сонссондоо баяртай байна. Таны ярьж байгаа ажил хэзээнээс яг бодит нөлөөллөө үзүүлж эхлэх бол?
-Хий, хоосон схем хаа сайгүй, зөндөө л яригддаг байх. Бид одоо тэгж яримааргүй байна. Бид 2027 он гэдэг “амбиц” тавин ажиллаж байна. Том төслүүд явахад цаг хугацааны хүндрэл бэрхшээл гардаг. Ялангуяа манай улсын хувьд сонгуулиас эхлээд олон шалтгаан бий. Томоохон төсөл хэрэгжүүлэхэд бэрхшээлтэй нэг зүйл бол зураг төсөл, ТЭЗҮ зэрэг маш нарийн ажлууд байдаг. Энэ ажлуудыг эхнээс нь маш зөв хийлгэх хэрэгтэй. Тэгэхгүй бол зөвхөн нэг үйлдвэрт зориулаад гаргачихдаг, гэтэл тэр нь аж үйлдвэрийн гинжин хэлхээг үүсгэхэд тохирохгүй бол асуудал үүснэ.
Төр эдгээр үйлдвэрлэлийн бодлогын чиглэлийг авч явах гээд байгаа санааны эхний учиг нь энэ юм. Хувийн хэвшлийнхэнд эдгээрийг хариуцуулахаар эцэстээ газрын наймаа болоод хувирчихдаг. Төр бодлогын манлайлал үзүүлж, хувийн хэвшлийнхний ТЭЗҮ, зураг төслийг нь хянахгүй бол эцэстээ газрын наймаа л болж хувирдгийг бид эхнээсээ мэдрээд явж байна шүү дээ.
Ц.Цэрэндолгор
Peak.mn
Сэтгэгдэл бичих (1)
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.