Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж... | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Сэтгүүлч Б.Энхцэцэгийн Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгтэй хийсэн ярилцлагыг хүргэж байна.Сүүлийн 30 жилийн түүхэнд хамгийн олон жил буюу зургаа дахь жилдээ Гадаад харилцааны сайдаар улиран томилогдсон, өмнө нь энэ яамны Дэд сайдаар ажилласныг нь..." />
<meta name="keywords"
content="гадаад харилцааны яам, гадаадхарилцаанысайд, гхя" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж... | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Сэтгүүлч Б.Энхцэцэгийн Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгтэй хийсэн ярилцлагыг хүргэж байна.Сүүлийн 30 жилийн түүхэнд хамгийн олон жил буюу зургаа дахь жилдээ Гадаад харилцааны сайдаар улиран томилогдсон, өмнө нь энэ яамны Дэд сайдаар ажилласныг нь..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/38a433728a9f570d46896b5917178ecf.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж... | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/38a433728a9f570d46896b5917178ecf.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Сэтгүүлч Б.Энхцэцэгийн Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгтэй хийсэн ярилцлагыг хүргэж байна.Сүүлийн 30 жилийн түүхэнд хамгийн олон жил буюу зургаа дахь жилдээ Гадаад харилцааны сайдаар улиран томилогдсон, өмнө нь энэ яамны Дэд сайдаар ажилласныг нь..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж хамгаалдаг</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/nomin%40gmail.com" class="uk-text-semi uk-link-text">Б.Номин</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">05 сарын 11, 2026</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig&text=Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж хамгаалдаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/38a433728a9f570d46896b5917178ecf_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/38a433728a9f570d46896b5917178ecf.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><div style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Сэтгүүлч Б.Энхцэцэгийн Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгтэй хийсэн ярилцлагыг хүргэж байна.</span></div></blockquote><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Сүүлийн 30 жилийн түүхэнд хамгийн олон жил буюу зургаа дахь жилдээ Гадаад харилцааны сайдаар улиран томилогдсон, өмнө нь энэ яамны Дэд сайдаар ажилласныг нь тооцвол төрийн дипломат салбарт арван жилийн турш зүтгэснээрээ Б.Батцэцэг “капиталаар” ялгарна.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Та бид хоёр улс төрийн өвөрмөц үед уулзаж байна. Бидний дассан тогтворгүй байдал, байдаг л нэг зөрчлүүд хурцадмал гэж хэлж болохоор нөхцөл рүү гулсаж орхисон. Та эрх барьж буй намаас УИХ, Засгийн газарт ажиллаж буй улстөрчийн хувьд намдаа бий болсон үзэгдлийг хэрхэн үзэж байна вэ?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Үнэхээр өвөрмөц үе. Цөөн хэдэн хүний эрх ашиг, албан тушаалын төлөөх өрсөлдөөн төдий зөрчил биш, илүү гүн гүнзий үйл явц өрнөж байна. Өнөөгийн нөхцөл байдал нэг намын доторх үзэгдэл мэт харагдавч яг үнэндээ улс төр шинэ шат руу шилжиж байгаагийн шинж тэмдэг болов уу. Улс төрийн орчин гаднаасаа эмх замбараагүй юм шиг харагддаг үе байдаг. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Чимээ шуугиан ихтэй, үл ойлголцол давамгайлсан, нэг нь нөгөөгөө үгүйсгээд л, нөгөөх нь ч бас няцаагаад л. Үйл явцыг дотроос нь нягт ажиглавал тийм ч санамсаргүй зүйл биш. Хуучин, хэвшмэл загвар шинэ бодит байдалдаа багтахаа больсны дохио нь тэр. Өөрөөр хэлбэл, улс төрийн хуучин сэтгэлгээ, хоцрогдсон арга барил, буруу зуршил шинэ цагийн шаардлагад хүрэхгүй болсон учраас дотор нь хагарал үүсэж байна гэсэн үг. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Иймд би өнөөгийн улс төрд өрнөж байгаа үйл явцыг сөрөг үзэгдэл гэж туйлын утгаар бодохгүй байгаа. Хуучин, хэвшмэл загвар шинэ бодит байдалдаа багтахаа больсны дохио нь тэр.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Яг одоогийн нөхцөл өмнө нь манайд болж байсан нэг түүхийг давтаж байх шиг, тэгэхдээ нэлээд томсгосон, гүнзгийрүүлсэн хэлбэрээр давтагдаж байх шиг санагдаж байгаагаа тантай хуваалцъя л даа. Юу гэвэл, Ерөнхийлөгч Н.Энхбаярыг буухын өмнөх болон дараах улс төрийн нөхцөл байдал тухайн үеийн МАХН-ыг хоёр хувааж дөнгөсөн. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн бүрэн эрхийн хугацаа дуусахад нэг жилийн хугацаа үлдэж байгаа энэ үед МАН-д мөн л ширүүн талцал үүслээ?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Тийм төсөө надад ч бас харагддаг. Түүх давтагдаж байна гэхээсээ Монголын улс төрд үе үе сэдэрдэг зөрчил илүү төвөгтэй хэлбэрээр дахин гарч ирж байж болзошгүй. Өнөөдрийн үзэгдэл зөвхөн нэг хүний улс төрийн ирээдүй, нэг бүлгийн байр суурь, эсвэл намын лидерийн асуудлаар тогтохгүй хальсантай холбоотой. Эрх мэдлийн бүлэглэлийн жин, нөлөө, залгамж, хүлээлт дараагийн эрх мэдлийн мөчлөгтэй холбогдож байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Гэхдээ өнөөдрийн нөхцөл байдал зарчмын хувьд ялгаатай. Ерөнхийлөгчийг нэг удаа зургаан жилийн хугацаагаар сонгоно гээд Үндсэн хуульд тов тодорхой заачихсан. Ерөнхийлөгч ч үүнийг удаа дараа эш татаж байгаа. Магадгүй энэ нь залгамжлалын талаарх сэдэв илүү эрт, хурц гарч ирэх, гаргаж ирэх шалтгаан болж байж мэдэх. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Улмаар зөвхөн нам доторх өрсөлдөөн биш, харин дараагийн улс төрийн өрнөлийг аль нам, хэн, яаж тодорхойлох вэ гэсэн асуултын дэвсгэр дээр явагдаж байгаагаараа илүү гүнзгий байна. Иймээс үүнийг зөвхөн фракцын тэмцэл гэж жижигрүүлж харах боломжгүй. За бас шууд сүйрлийн дохио ч гэж хэтрүүлэмгүй. </span></p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Нам үнэхээр үзэл баримтлал, хамтын сахилга, инститүцийн ой санамж дээр тогтож байна уу, эсвэл албан тушаалын эргэлт, нөлөөний тэнцвэр, хувь хүний нэр хүнд дээр тогтож байна уу гэдгийг ийм үед л мэднэ. Нам доторх зөрчил эцэстээ төрийн нэр хүндийг унагааж, олон нийтийн итгэлийг сулруулж эхэлбэл асуудал намынх байхаа болиод төрийнх болдог. Миний болгоомжилдог зүйл энэ.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Улс төр, эрх мэдлийг ойлгосон анхны харц тань юун дээр тогтож байв? Улс төрийн орчинд ороод Танд төрсөн эхний бодлуудаас өнөө хэр хүчтэй хэвээр байдаг нь юу бол. Улс төрд орох шийдвэрийг хэрхэн гаргасан бэ?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Улс төрд татагдсан анхны шалтгаан минь хувь заяаны тухай асуултад хариу хайж явахад ирсэн бодол байж. Улс орны хувь заяа гэж юу вэ? Ард түмэн яагаад зарим үедээ өндийж босдог, зарим үед төөрч будилж, бүтэлгүйтдэг юм бэ? Төр гэж юу вэ? Төрийн мөн чанар юу вэ? Хүн улс орныхоо өмнө хэзээ, яаж хариуцлага хүлээдэг вэ? Ийм асуултууд намайг багаас минь, залуу наснаас минь дагаж явсан. Тэр асуултуудад хөндлөнгөөс тайлбар хайгаад суух биш, дотор нь орж үзэх ёстой юм байна гэж бодсон нь улс төр рүү ойртуулсан болов уу. Улс орныхоо хувь заяанд бодитоор гар бие оролцох талбар юм байна гэдгийг аажмаар ухаарсан гэвэл илүү ононо.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монголын шинэ түүхийн эргэлтийн мөчүүд, ардчилсан шилжилт, гадаад орчны өөрчлөлт, нийгэмд хуримтлагдсан үл итгэл, гутранги үзэл, бас хажуугаар нь Монголын ард түмний асар их тэсвэр, уужуу чанар, хүнд байдлаас гарч чаддаг ухаан бүгд нөлөөлсөн. Улс төрд ороогүй байсан ч миний залуу нас маш завгүй, бас том мөрөөдөлтэй байлаа. Ер нь залуу хүн мэргэжлээрээ, ажлаараа, бүтээлээрээ танигдана, байлдан дагуулна л гэж явдаг шүү дээ. </span></p><p class="blockquote-peak" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Надад сайн хүмүүжил, боловсрол, бизнес, бас гэр бүл, хүүхдүүд гээд бүгд байсан. Тэхээр нь нэг шат ахиад эргэн тойрноо ажиглана. Нэг талаар манай ард түмэн асар их боломжтой юм байна гэж бодогддог. Нөгөө талаар тийм их боломжтой мөртлөө яагаад бусдаас дутуу амьдарч байна вэ гэж бодогдоно. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Тэр хоёрын огтлолцлоос улс төрийн асуулт хариу нэхдэг. Улс орныхоо зовлон бэрхшээлийг шүүмжлээд, тойрч өнгөрөөд байж болохгүй юм байна, шийдэх гэж оролдох чадвартай хүмүүс хэрэгтэй юм байна гэдэгт өөрийгөө багтаан бодож эхэлснээс хойш ухраагүй л явна. Хот, хөдөөгүүр явах үед, хүмүүсийн яриаг сонсох үед, алс хязгаар нутагтаа буйдхан буй айлын амьдрал ч дэлхийн улс төртэй холбогдож байгааг мэдрэх үед төрийн тухай боддог уртаас урт замаар би алхаж эхэлсэн. </span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монгол төр зөвхөн засаг захиргааны машин биш, хуульт ёс, ёс суртахуун, итгэлцэл, хүндлэлийн цогц ойлголт гэх монгол уламжлалд би гүн бат итгэдэг. Төр гэдэг тусгаар улс, эрх чөлөөт ард түмний хамгаалалт. Төр гэдэг үндэстэн эв нэгдэлтэй байх тулгуур багана. Энэ ойлголтыг тээж явдаг хүн улс төрөөс хол хөндий байж чаддаггүй.</span></p><p class="blockquote-peak" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Төр гэдэг тусгаар улс, эрх чөлөөт ард түмний хамгаалалт.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/3d27a9818e441adb99e798181cf91a60.jpg" data-success="true" class="fr-fic fr-dii" data-size="1199,800" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/3d27a9818e441adb99e798181cf91a60.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p style="text-align: center;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">ТӨР БОЛ КОМПАНИ БИШ. БИЗНЕСИЙН ХУРДААР ХЭМЖВЭЛ АЛДАНА</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Олон улсын харилцааны ээдрээт шинэ нөхцөлд Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдал, тусгаар тогтнолыг амжилттай баталгаажуулж, гадаад харилцааг эрчимтэй урагшлуулснаараа Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг олны анхаарлын төвд орж ирсэн улстөрч. Улс төрийн хагарал, тэмцлийн дуулиан дотор сайн, муу дүрүүд гэнэт л сошиал орон зайн хийцлэл, түгээлтийн системээр тодордог жишгээр Б.Батцэцэг сайдыг олон тэрбумын луйварчин болгож цоллов. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Харилцаа бүхий этгээдүүдийнхээ үүсгэн байгуулсан компанид гадаад паспортын тендер авч өгсөн гэх мэдээлэл сүүлийн өдрүүдэд цацагдаад буй. Түүнийг улс төрд орохоосоо өмнө эцэг эхийнхээ үүсгэн байгуулсан бизнесийг гэр бүлийн хамт залгамжлан авч, ном хэвлэлийн үйлдвэрлэлээр мэргэшсэн “Аз хур” компаниа хөгжүүлснийг 30 жил уг хэвлэх үйлдвэр, номын дэлгүүрүүдтэй нь хамт байсан зохиолч туурвилчид, уншигч олон мэдэх хэрээр эргэлзээ тээнэгэлзээ төрөх нь дамжиггүй. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Сэтгүүлчид ч энэ талаар Б.Батцэцэг сайдаас даруй тодруулсан мэдээллүүд нийгмийн сүлжээнд хөвөрсөн. Хэвлэлийн эрх чөлөөний өдөр тод улаан сэрэмжлүүлэг цахим хуудастаа нийтэлсэн гээд ёстой л анхаарлын тэмдэг бүхий улстөрч болж хувирав. Үйл явдал ийнхүү өрнөж байна. Засгийн газрыг гуйвуулахад Батцэцэг сайдын нэр хүндээр туг тахих нь хамгийн дөт зам байх магадлал ч өндөр.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Түүнийг өнөө ч улс төрд тодорхойлдог “Мөнхийн үсэг” аавынх нь байгуулсан хэвлэх компанийн нэр л дээ. </span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монголд офсет хэвлэлийн шанг татсан анхны үйлдвэрлэгч Батмөнх агсаны үүсгэсэн компанийн голомтоос хүүхдүүд нь Монголын хэвлэх үйлдвэрлэлийн зах зээлд шинэчлэлийг бойжуулж, тэнд ажиллаж туршлагажсан мэргэжилтнүүд компаниа байгуулан өрх тусгаарлацгаасан нь нэг биш. Тэдний нэг нь өндөр технологи, нарийн стандарт бүхий төрийн өмчит үнэт цаасны компанийн хувьцаа эзэмшиж, тендерээр ажил гүйцэтгэсэн нь Б.Батцэцэг сайдыг албан тушаалын ноцтой хэрэгт буруутгасан мэдээлэл болон цацагдаад буй юм. “Би нэг их гайхахгүй байна. Сэтгүүлчдэд байр сууриа хангалттай илэрхийлсэн. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хууль шүүхийн байгууллагын шийдэх асуудал учраас нэмж хэлэх зүйл алга. Өдөр болгон гарч ирээд тайлбарлаад байх боломжгүй” хэмээсэн.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Та бизнесээс улс төрд орсны давуу болон сул талаа хэрхэн үнэлдэг вэ?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Бизнесийн орчноос улс төрд орж ирсэн хүнд давуу тал ч бий, сул тал ч бий. Хүн хэн байсан, хаанаас ирсэн нь түүний замналын нэг хэсэг болохоос бүхнийг тодорхойлдог тавилан нь биш. Улс төрд олон жил явсан хүн дүрэм журам, хурал, индэр, тунхаглалын ертөнцөд хэтэрхий дасчихдаг тал бий. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Бизнесийн орчинд чи бодит эрсдэлтэй нүүр тулна. Алдаатай шийдвэр гаргавал үр дагаврыг нь шууд мэдэрнэ. Ажилчдын цалин, хамт олны уур амьсгал, өдөр тутмын сахилга, гэрээний үнэ цэн, цаг хугацааны хатуу шаардлага, итгэл алдвал ямар үнэтэй тусдагт суралцдаг. Бизнес хүнийг хоосон үгнээс илүү бодит тоо, үр дүн, хийсвэр санаанаас илүү тооцоо, хүсэл мөрөөдлөөс илүү хариуцлага гэж байдаг бодит хөрсөнд суулгадаг. Энэ утгаараа бизнесээс улс төрд орж ирсэн хүн төрийг зөвхөн хуваарилалтын машин биш, бусдад боломж нээх, саад багасгах, үнэ цэн, итгэлцэл бүтээх, бүтээснийг хамгаалах орон зай гэж харах магадлал өндөр. </span></p><p class="blockquote-peak" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Төрийн нэг шийдвэр цаанаа хэдэн мянган хүний амьдрал, хөдөлмөр, эрсдэл, хүлээлттэй яаж огтлолцдогийг мэдэрдэг. Энэ бол давуу тал. Гэхдээ харьцангуй сул тал бас бий. Бизнест шийдвэр гаргах хурд өөр. Хариуцлагын бүтэц өөр. Эрх мэдлийн логик өөр. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Заримдаа бизнесийн орчноос ирсэн хүн төрийг ч бас компанийн маягаар удирдаж болно гэж эндүүрэх эрсдэлтэй. Гэтэл төр бол компани биш. Компанид эцсийн зорилго нь үр ашиг байж болно. Харин төрийн эцсийн зорилго үр ашиг төдий биш. Төр бол шударга ёс, тэнцвэр, нийтийн ашиг, урт хугацааны тогтвортой байдал, бүр зарим тохиолдолд өнөөдрийн ашигтай зөрчилдөх ирээдүйн зөв шийдвэрийг хамгаалах үүрэгтэй. Тиймээс бизнесийн хурдаар төрийг хэмжвэл алдаа гарна. Төрд тэвчээр, олон талын тэнцвэр, илүү гүн ёс суртахууны мэдрэмж хэрэгтэй. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Миний хувьд энэ ялгааг л хамгийн их анзаарч ирсэн. Бизнес чухал, гэхдээ төрийг орлож чадахгүй. Төр эрхэм, гэхдээ бизнесийг боомилж болохгүй. Энэ хоёрын дунд маш нарийн ёс суртахууны хил байдаг. Тэр хилийг алдахгүй байх нь чухал.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Таныг бизнесийн намтраар тань цоллох явдал гарч буй энэ үед юу бодож байгаа тань сонин байна?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Улс төрд хэвийн үзэгдэл шүү дээ. Үнэнийг хэлэхэд, улстөрч хүн зугтаж чадахгүй. Улс төрд яваа хүний бүх намтар ил. Өмнө нь хэн байсан чинь тодорхой хэмжээнд тайлбар байж болно, харин уучлал биш. Төрд байхдаа юуг хамгаалсан, юуг зөвшөөрөөгүй, юун дээр дуугарсан, юун дээр чимээгүй өнгөрөөгүй вэ гэдэг л тодорхойлно. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Бизнесийн намтартай хүн улс төрд орж ирсний дараа хувийн ашигт үнэнч байна уу, эсвэл нийтийн ашигт үнэнч байна уу? Сүлжээнд үнэнч байна уу, эсвэл төрийн үүрэгт үнэнч байна уу? Албан тушаалыг хамгаалж байна уу, эсвэл төрийн нэр төрийг хамгаалж байна уу? Энэ л эцсийн шалгуур. Улстөрч хүний жинхэнэ хариулт үгэндээ биш, үйл замналдаа гэж бодож явдаг шүү.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/3429478910d630900ce6186463982976.jpg" data-success="true" class="fr-fic fr-dii" data-size="1199,800" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/3429478910d630900ce6186463982976.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p style="text-align: center;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">ХҮЧНИЙ ЕРТӨНЦӨД ТЭСВЭР, ИТГЭЛЦЭЛ, УХААЛАГ ТЭНЦВЭРГҮЙГЭЭР ХЭН Ч ӨӨРИЙГӨӨ ХАМГААЛЖ ЧАДАХГҮЙ</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Эрс тэс байр сууриас түдгэлзэж, хүчгүй нь хүчтэйнхээ өмнө бөхийх жамыг тойруулдаг ажилтай. Аюул эрсдэлийг болж өгвөл боломж, болохгүй бол болгоомж болгон хувиргадаг албатай. </span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монгол Улсыг гадаад ертөнцөд ойлгуулах, зөвшөөрүүлэх зорилготой. Үндэсний аюулгүй байдал, тусгаар тогтнолыг дипломат арга замаар баталгаажуулах үүрэгтэй. “Тийм”, эсвэл “Үгүй” гэж хариулахгүйгээр ярьж тохиролцох чадвартай. Ийм хүний амнаас дотоодын хэвлэл л ямар ч сэдвээр “тийм”, “үгүй”-г унагах хамгийн өндөр боломжтой. Тэр нь ч явсаар Монголын мэдээллийг судалдаг гадныхны хувьд анхаарлын гаднаа үлдээмгүй сурвалж болж хүрдэг.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">“Би Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд” гэж өөрийгөө танилцуулсан 2021 оны нэгдүгээр сараас хойших зургаан жил гаруйн хугацаанд дэлхий дахинд Монгол төрийн нэр төр, монголчуудын эрх чөлөө, ардчиллыг баталгаажуулахын төлөөх Б.Батцэцэгтэй бид танилцсан. Монголын эмэгтэй сайдын гадаад хэлний мэдлэг, биеэ авч явах соёл, сэтгэгдэл үлдээх чадварын тухай бид гадны хэвлэлээс, орос, хятад, англи хэлтнүүдийн сошиал хаягаас уншдаг болсон. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Юүтүүб, фэйсбүүк, инстаграмын хил хязгааргүйн нөлөө бий ч, нэрт дипломатч Ц.Гомбосүрэнгийн хэлснээр, Б.Батцэцэгт харизм буюу нүүрийн буян байдаг. “Гадаад харилцааны салбарын тухайд би хувьдаа үргэлж хүндэтгэлтэй ханддаг байсан. Энэ бол зүгээр нэг албан тушаалын шугам биш. Энэ бол Монгол төр дуу хоолойгоо дэлхийд гаргах хамгийн ухаалаг нүүдэл шаардсан өрөг. Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж хамгаална. Заримдаа ойртож, заримдаа зай барьж хамгаална. Заримдаа гарын үсэг зурж, заримдаа татгалзаж хамгаална” гэж өөрөө тодорхойлж байна. </span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">2004 оноос ОХУ-ын Гадаад харилцааны сайдын албыг хашиж эхэлснээсээ хойших 17 жилийн хугацаанд С.В.Лавров Монгол Улсын Гадаад харилцааны 11 дэх сайдтай танилцсан нь Батмөнхийн Батцэцэг байв. Монголын Гадаад харилцааны сайдаар богино хугацаанд шинэ хүн томилогддог нь бараг уламжлал болчихсоныг эрс шулуун байр суурь илэрхийлдэг, заримдаа хатуу ширүүн, эсвэл ёж егөөтэй үгтэй хойд хөршийн нэгдүгээр дипломатч “Би олон монгол сайдтай танилцаж байлаа” хэмээн Батцэцэгт харин найрсгаар хэлж байв. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">БНХАУ-ын Гадаад харилцааны сайд, Төрийн зөвлөлийн гишүүн Ван И 2013 оноос Хятадын гадаад бодлогыг удирдаад долоон жилийн нүүр үзэж байхдаа танилцсан долоо дахь монгол сайд Б.Батцэцэг байлаа. Ван И бол гангамсуу цэмцгэр, гадаад төрхөөсөө л дэлхийн анхаарлыг татаж, Хятадын овжин, хэрсүү хуучин дипломат арга барилыг орчин цагийн хүчирхэг гүрний товч тодорхой, шийдмэг хатуу байр суурьтай чадварлаг хослуулдгаараа алдартай.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хоёр хөршийнхөө Гадаад хэргийн сайд нартай итгэмжилсэн, найрсаг дотно, аливаа асуудлыг илэн далангүй ярилцдаг харилцаа бүрдүүлж чадсандаа баяртай байдаг. Бид хоёр талын айлчлалын хүрээнд, олон улсын арга хэмжээний үеэр гээд олон удаа уулзаж ярилцдаг. Одоо бүр тоогоо ч мартсан байна. Ийм ойр дотно харилцаа бүрдүүлснээр элдэв оршилгүйгээр, жишээ нь “Тантай танилцахад таатай байна” гэх сул оршилгүй уулзаж, асуудалдаа шууд орж, илэн далангүй санал солилцдог.</span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Аливаа уулзалтыг хийхэд “Энэ чинь том гүрний сайд шүү, дэргэд нь миний туршлага юу билээ” гэх мэтийг би огт тооцдоггүй. Яагаад гэвэл би Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд. Манай яам бол хоёр зуун дамнасан түүхтэй, эзэн Чингисээс улбаатай төрт ёсны уламжлал хийгээд шинэчлэлийн өргөн туршлагатай газар. Би хэлэлцээнд тогтсон жаягийг баримталдаг ч 100 жил ярьсан сэдвийг ч шинэ агуулгаар сэлбэж байх ёстой гэж үздэг. Ярилцагч талын “Яагаад” гэдэг асуултад яг таг хариулт, гарц, шийдлийг олох хариулт өгөх ёстой. Мэндлэхээс эхлээд гар бариад салах хүртэлх хэлэлцээний туршид би тайван байдаг. Ер нь айж сандардаг, сэтгэл нь догдолдог сайд нартай гар барихад л мэдрэгддэг юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Энэ албанд тогтвортой ажилласнаар зөвхөн хоёр хөрш гэлтгүй маш олон орны Гадаад хэргийн сайд нартай шууд харилцах боломжтой болсон. Энэ давуу талыг би Монгол Улсын гадаад харилцааны нэг томоохон капитал гэж боддог. Үүгээр дамжуулан идэвхтэй гадаад бодлого, олон тооны айлчлал, яриа хэлэлцээ бодит биеллээ олсон.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Дэлхий лав галзуурсан байх гэмээр ертөнцөд бид аж төрж байна. Олон улсын харилцааг шинжлэн судалдаг онол арга зүй ч, үйл ажиллагааны цар хүрээг мөрдүүлдэг дүрэм журам нь ч их гүрнүүдийн галзуурлыг даван туулах гэж оролдож л байна шүү дээ. Ер нь хүчгүй нь хүчтэйнхээ өмнө хүчин мөхөстөхийг хүлээн зөвшөөрсөн хандлага практик дипломатуудад ил тод болж байна уу?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Тийм шинж байгаа ч би үүнийг хүчгүй нь хүчтэйнхээ өмнө хүчин мөхөстөхийг бүгдээрээ зөвшөөрчихлөө гэж томъёолохгүй. Үүнээс илүү нарийн зүйл бий л дээ. Өнөөдөр олон улсын харилцаанд хоёр бодит байдал зэрэгцэн оршиж байна. Нэг давхаргад нь НҮБ-ын дүрэм, тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, хил хязгаарын халдашгүй байдлын зарчмууд, олон улсын эрх зүй, олон талт институцүүд хэвээрээ байна. Нөгөө давхаргад нь их гүрнүүдийн өрсөлдөөн, нөлөөний хүрээний сэтгэлгээ, түр зуурын хэлцэл, хүчийг нүцгэн хэрэглэдэг геополитикийн бодит байдал улам тодорч байна. CFR, "Chatham House", "Brookings" зэрэг дэлхийн томоохон судалгааны төвүүд 2025–2026 оны орчныг яг ийм “хуваагдсан”, “hybrid”, “fractured” дэг журам гэж тайлбарлаж байна. Тиймээс юу ил тод болж байна вэ гэвэл дүрэм журам дангаараа хүчний харьцааг тогтоож чадахгүй байна. Их гүрэн тогтсон дүрмийг зөрчвөл тогтолцоо түүнийг шууд хориглож чадна гэсэн өөдрөг итгэл суларсан. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">“Brookings” судалгааны төв нэг тайлбартаа, дайны дараах дэг журам нь цэргийн хүчтэй улс шийтгэл хүлээлгүйгээр бага буурай улсыг дайрч эзэлж болно гэсэн итгэлийг төрүүлэхгүй байх ёстой байсныг сануулсан бол "Chatham House" 2026 оныг “External accountability has become secondary to transactional interests” буюу гаднын хариуцлага тооцох зарчим нь наймаалцсан ашиг сонирхлын дараа орж байна гэж тодорхойлсон.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Гэхдээ энд нэг маш чухал ялгаа бий. Практик дээр сул дорой улс заавал бууж өгөх ёстой гэсэн үг биш. Жижиг, дунд улсуудын хувьд зөвхөн олон улсын эрх зүйд найдах, эсвэл зөвхөн нэг хүчирхэг ивээгчид найдах хоёрын аль аль нь хангалтгүй болж байна. Үндсэндээ өнөөгийн энэ шинэ орчинд олон улс rigid alliance-оос илүү issue-specific hedging буюу асуудал бүр дээр уян хатан тэнцвэржих, тал талтайгаа ажиллах арга барил руу орж байгаагийн бас нэгэн илрэл юм. Хүчгүй нь бууж өгөх ёстой гэсэн үг биш, харин амьд үлдэх дипломат ухаан илүү нарийн болно гэсэн үг.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/7cd2518c27212e332bef15776a6e3d40.jpg" data-success="true" class="fr-fic fr-dii" data-size="1199,800" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/7cd2518c27212e332bef15776a6e3d40.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Манай төр засгийн тэргүүнүүд гадаад улс оронтой хэлэлцээ хийхдээ хаалттай хаалганы цаана албаны цөөн төлөөллөө байлцуулдаг. Тэнд чухам юу болдог, уур амьсгал юунаас шалтгаалдаг, ямар тактикууд хэрэглэдэг нь надад лав маш сонин санагддаг. Төрийн нууцыг дэлгүүлэх гээгүйг минь ойлгоорой. Гэхдээ хэлж болох жаахан ч гэсэн зүйл бий биз дээ? </span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хэлж болох юм байлгүй яах вэ. Хоёр тал ширээний ард суугаад бэлдсэн үгээ уншаад байгаа юм шиг харагддаг ч үнэндээ тийм биш. Албан ёсны мэдэгдэл, гарын үсэг зурсан баримт бичиг, хэвлэлийн зургийн ард маш нарийн сэтгэл зүй, хэмнэл, хэмжээс байдаг. Тэнд үгнээс гадна өнгө аяс, түр зогсолт, хэн түрүүлж юу хэлж байгаа, ямар сэдвийг шууд хөндөж байгаа, юуг тойруулж хэлж байгаа, бүр заримдаа цайгаа яаж барьж байгаа хүртэл утгатай болчихдог.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Уулзалтын уур амьсгал ихэвчлэн гурван зүйлээс шалтгаалдаг гэж би боддог. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><em>Нэгдүгээрт, </em></strong>хүчний бодит харьцаа. Хоёр улсын хүч, нөлөө, тухайн үеийн олон улсын нөхцөл. Хэн нь юуг илүү хүсээд байгаа нь шууд мэдрэгддэг. Үл үзэгдэх ачаа дарамт мэдрэгдэнэ. Жижиг улс байр сууриа зөв илэрхийлж чадвал тэр ачаа хөнгөрдөг. Харин эхнээсээ бэлтгэлгүй, өөртөө эргэлзээтэй орвол тэр үл үзэгдэх ачаа улам хүндэрдэг. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><em>Хоёрдугаарт, </em></strong>улс төр, дипломатын харилцаа гэдэг зөвхөн албан үг, баримт бичиг биш. Эцэст нь хүн хүнтэйгээ ярьж байгаа хэрэг. Зарим уулзалт эхний таван минутад л ямар өнгөөр үргэлжлэх нь тодордог. Нөгөө талаа анхааралтай сонсож байна уу, эсвэл зөвхөн санаагаа тулгах гэж байна уу? Хамгаалалтын байрлалтай байна уу, эсвэл итгэлцлийн зай нээж байна уу? Энэ бүгд хэлэлцээ, уулзалт ярианы уур амьсгалыг шийддэг. Заримдаа хамгийн хүнд сэдвээр ч илүү тайван ярьж болдог. Өөртөө итгэхгүй бол энгийн сэдэв ч маш хүнд болдог. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><em>Гуравдугаарт, </em></strong>бэлтгэл. Энэ бол хамгийн чухал хэсэг. Хаалттай хаалганы цаана гэнэтийн уран цэцэн үгнээс илүү сайн бэлтгэл хэрэгтэй. Ямар үгийг ямар жинтэй хэлэх вэ, аль сэдэв дээр уян байх вэ, аль сэдэв дээр огт хөдлөхгүй байх вэ, ямар өгүүлбэр олон жилийн үр дагавартай байж болох вэ гэдгийг урьдчилж бодсон байх хэрэгтэй. Бэлтгэлтэй хүн тайван байдаг. Тайван байгаа хүн үл үзэгдэх дарамтыг даадаг. Бэлтгэлгүй хүн бол жижиг өгүүлбэр дээр ч бүдэрч орхино.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хэлж болох өөр нэг зүйл гэвэл, хаалттай уулзалтын амжилт зөвхөн дотор суусан хоёр гурван хүнээс шалтгаалдаггүй. Түүний ард маш олон хүний хөдөлмөр бий. Үгийн төсөл бэлдсэн, судалгаа хийсэн, өгүүлбэрийн найруулгыг хянасан хүмүүс, өмнөх уулзалтуудын түүх, өнгийг сануулсан хүмүүс, ёслол протоколыг дэглэсэн хүмүүс, орчуулагчид, зөвлөхүүд чухал үүрэгтэй. Энэ бүх мэдлэг туршлага, хөдөлмөр бүтээлийн нийлбэр ширээний ард сууж байгаа тэр хэдэн хүний тайван байдлыг бүрдүүлдэг. Гаднаас бол хоёр тал ярилцаж байгаа мэт харагдана. Үнэндээ тэнд хоёр улсын инститүцийн бүх ой санамж, чадамж хамт орж ирдэг юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Бас нэг чухал зүйл бол чимээгүй байдал. Хүмүүс дипломат яриаг үгээр төсөөлдөг байтал хэлээгүй зүйлд хамгийн их хэлмээр, хамгийн гүн утгатай хэсэг үлдэх нь бий.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Тэнд үгнээс гадна өнгө аяс, түр зогсолт, хэн түрүүлж юу хэлж байгаа, ямар сэдвийг шууд хөндөж байгаа, юуг тойруулж хэлж байгаа, бүр заримдаа цайгаа яаж барьж байгаа хүртэл утгатай болчихдог.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/9549426815910ddf58494de39f30be28.jpg" data-success="true" class="fr-fic fr-dii" data-size="1199,800" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/9549426815910ddf58494de39f30be28.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд гэж чухам ямар алба юм бэ? Анхны сайд Чин ван Ханддоржийн түүхээс улбаалаад халуун эх орончдын үйл хэрэг гэж ойлгож болох уу?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Миний бодлоор Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайдын албыг зүгээр нэг яамны сайдын албан тушаал гэж ойлговол дутагдалтай. Энэ бол улсын нэрийн өмнөөс үг хэлдэг, тусгаар тогтнолынхоо өмнөөс тайлбар өгдөг, түүхийнхээ өмнөөс хариуцлага үүрдэг алба. Манай орчин цагийн төрийн гадаад харилцааны суурийг тавьсан түүх бол анхны сайд Чин ван Ханддоржоос эхлээд эх орноо авч үлдэхийн төлөөх үйл хэрэг байсан. Монгол Улс тусгаар тогтнолоо зарлаж, төр улсаа дэлхийд таниулахад гадаад хэргийн асуудал орших эс оршихын тэмцэл байлаа.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Гэхдээ энд нэг зүйл нэмж хэлэх ёстой. Эх оронч байна гэдэг зөвхөн сүртэй үг хэлэхийг хэлдэггүй. Заримдаа эх орончийн хамгийн хэцүү дүр бол чанга хашгирах биш, харин дуугаа зөв хэмжээнд барьж, үгээ зөв мөчид хэлж, улсаа илүү том аюулаас хол байлгаж, нэр төрийг нь унагахгүй авч явахыг хэлдэг. Гадаад харилцааны сайдын алба ийм л алба.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Эцэст нь асуухад, дипломат ажиллагааг урлаг гэдэгчлэн Монголын гэх дипломат урлаг бусдынхаас юугаараа онцгой бол?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монголын дипломат ажиллагааны онцлогийг ганц үгээр тэнцвэр гэж хэлнэ. Хоёр их гүрний дунд байдаг жижиг улсын болгоомжлол дээр тогтсон тэнцвэр ч биш. Түүх, газар зүй, соёл, төрийн ой санамж, дотоод нэр төрийн мэдрэмж дээр тогтсон тэнцвэр юм. Монголын дипломатын өвөрмөц чанар нь амьд үлдэхийн төлөөх заль мэхний түвшинд биш, нэр төрөө хадгалан орших ухааны түвшинд хөгжүүлж ирсэнд оршдог.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монголын түүхийг харахад бид нэг зүйлийг маш сайн сурсан ард түмэн. Хэтэрхий бөхийж болохгүй. Хэтэрхий омгорхож болохгүй. Хэтэрхий ойртож уусаж болохгүй. Хэтэрхий холдож ганцаардаж болохгүй. Энэ завсрын зайг зөв олох ухаан л манай дипломат зангийн гол цөм болов уу. Өөрөөр хэлбэл, Монголын дипломатыг та урлаг гэж байгаа бол тэр нь өөрийнхөө хэмжээг мэдэж, жингээ алдахгүй байхыг хэлдэг. Энд манай нүүдлийн соёлын нөлөө бас бий гэж боддог. Нүүдэлчин хүн орон зайг онцгой мэдэрдэг шүү дээ. Хаана буухаа, хаана хөдлөхөө, хаана түр азнахaa, хаана салхи эргэхийг мэдэрч амьдардаг. Бид шууд мөргөлдөхгүйгээр, илэрхий нэг талыг сонгохгүйгээр, заримдаа хүлээж, заримдаа урьдчилж, заримдаа гуравдагч зай нээж, заримдаа хоёр талын хооронд амьсгалах орон зай гаргаж ирдэг. Энэ бол сул дорой зан биш. Энэ бол тэсэж гарах, бас өөрөөрөө үлдэхийн урлаг.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Түүх, газар зүй, соёл, төрийн ой санамж, дотоод нэр төрийн мэдрэмж дээр тогтсон тэнцвэр юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/1c4058a75e23d51ab7c7cf25b668585f.jpg" data-success="true" class="fr-fic fr-dii" data-size="1200,800" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/1c4058a75e23d51ab7c7cf25b668585f.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Та Монголын дипломат ажиллагаанд ямар шинэлэг өнгө аяс нэмсэн бэ?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Үе үеийн сайдууд тухайн цаг үеийнхээ гадаад улс төрийн нөхцөлд зохицож ажилладаг. Миний хувьд онцлог цаг үе таарсан болохоор гадны сайд нартай элдэв шат дамжлагагүй шууд харилцдаг болсон. Одоо харилцан айлчилсан, уулзаж танилцсан сайдуудтайгаа шууд утсаар залгаад ажил хэргээ ярьчихдаг. Дипломат харилцааг илүү амьд, шууд, хүн хоорондын итгэлцэл дээр суурилсан болгохыг зорьсон явдал. Мэдээж төрийн ёс, дэг журам, инститүцийн соёл хэрэгтэй. Гэхдээ хүн хоорондын итгэлцэл заавал хэрэгтэй. Заримдаа хэтэрхий албажсан үл ойлголцлыг хүн хоорондын итгэлцэл тайлдаг. Энэ утгаараа би Монголын дипломат ажиллагаанд шууд харилцааны, амьд холбооны, итгэлцэлд тулгуурласан нэгэн шинэ өнгө аяс авчирсан болов уу гэж боддог.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Нөгөө талаар би эмэгтэйчүүдийн оролцоог ч бас онцгой ач холбогдолтой гэж үздэг. Тиймээс дэлхийн Гадаад хэргийн эмэгтэй сайд нарын уулзалтыг санаачилж Монголдоо зохион байгуулсан нь онцгой ач холбогдолтой ажил байсан. Тэр уулзалтаас хойш бид бүх ажлаа ярилцдаг сүлжээ үүсгэсэн. Өөрөөр хэлбэл, олон улсын харилцааг сүртэй тунхаглал, том форумын хэмжээнд биш, өдөр тутмын амьд харилцаа, шууд холбоо, хэрэгтэй үед дэмжин хамтарч чаддаг итгэлцлийн орон зай бий болгохыг хичээсэн. Ийм сүлжээ чухал мөчид маш бодитой үр дүн авчирдаг.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Зарим хүнд хэтэрхий хялбаршуулсан санагдаж магадгүй, би дипломат ажиллагааг холбоо тогтоох урлаг гэж л энгийнээр бодож явдаг. Улс хоорондын холбоо, төр хоорондын холбоо, хүн хоорондын холбоо. Хэрэв тэр холбоо амьд байвал жижиг улс олон улсын тавцанд дуу хоолойгоо хүргэх зам суваг нь нээлттэй байна. Хэрэв тэр холбоо итгэлцэлд тулгуурласан байвал санаанд оромгүй сайн үр дүн гардаг.</span></p><p style="text-align: right;"><span style="font-size: 18px;"><strong>Сэтгүүлч Б.Энхцэцэг</strong></span></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гадаад харилцааны яам" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гадаад харилцааны яам</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гадаадхарилцаанысайд" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гадаадхарилцаанысайд</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гхя" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гхя</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig&text=Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж хамгаалдаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1778584659.0078"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '46045';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '837d51152bf0ab54111f59c2ac40651810389e1c3d0416a5dfbf34bef29bb9168880d3f50030845ad42cda644ffc600ae50667181524ae6b5b8e465bd05da1f1');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '837d51152bf0ab54111f59c2ac40651810389e1c3d0416a5dfbf34bef29bb9168880d3f50030845ad42cda644ffc600ae50667181524ae6b5b8e465bd05da1f1');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '837d51152bf0ab54111f59c2ac40651810389e1c3d0416a5dfbf34bef29bb9168880d3f50030845ad42cda644ffc600ae50667181524ae6b5b8e465bd05da1f1');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khaan-bank-2026-ond-niigmiin-khariutslagiin-tusluuded-32-terbum-tugrug-zartsuulna">
ХААН Банк 2026 онд нийгмийн хариуцлагын төслүүдэд 32 тэрбум төгрөг зарцуулна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/aenkhjargal-bodi-daatgal-eruul-mendiin-daatgaliig-strategiin-chukhal-buteegdekhuun-khemeen-uzej-baigaa">
А.Энхжаргал: “Бодь даатгал” нь Голомт банк, “Бодь интернэйшнл”-ээс тусдаа, бие даасан компани гэдгийг албан ёсоор мэдэгдэж байна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/bnkhau-iin-khileer-newtrekh-mongol-irgediin-ankhaarald">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/e8d7304572dc1af2ca76015c4fa47aff.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/e8d7304572dc1af2ca76015c4fa47aff.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/bnkhau-iin-khileer-newtrekh-mongol-irgediin-ankhaarald">
БНХАУ-ын хилээр нэвтрэх монгол иргэдийн анхааралд... </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
11 сарын 03, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/news10b54">
<img src="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/093d2be2753ebf8a56d89b7ba3fac23c.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/093d2be2753ebf8a56d89b7ba3fac23c.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/news10b54">
ГХ-ны сайд Б.Батцэцэг монгол эмэгтэйчүүдийн улс төрийн манлайлал, мэдлэг чадварыг олон улсад харуулж чадлаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Дэлгэрмаа </a> ・
06 сарын 10, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/seremjluuleg-erkhuu-khot-uert-awtsan-tul-zorchikh-irgediig-ankhaaraltai-baikhiig-ankhaaruullaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/622683cc648e58f63b9d284708d3dea3.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/622683cc648e58f63b9d284708d3dea3.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/seremjluuleg-erkhuu-khot-uert-awtsan-tul-zorchikh-irgediig-ankhaaraltai-baikhiig-ankhaaruullaa">
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Эрхүү хот үерт автсан тул зорчих иргэдийг анхааралтай байхыг анхаарууллаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 08, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/lmunkhtushig-gadaadad-baigaa-irged-wiznii-khugatsaa-duuslaa-gej-sandrakh-khereggui">
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/ae40c6202c0722b46373bcef11b510d4.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/ae40c6202c0722b46373bcef11b510d4.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/lmunkhtushig-gadaadad-baigaa-irged-wiznii-khugatsaa-duuslaa-gej-sandrakh-khereggui">
Л.Мөнхтүшиг: Гадаадад байгаа иргэд визний хугацаа дууслаа гэж сандрах хэрэггүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
03 сарын 16, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/lmunkhtushig-bnsu-d-covid-19-khaldwar-awsan-khoyor-mongol-irgenii-neg-ni-buren-edgersen">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/f741b1b1bc8a4ad600c5ff36f9c3c13d.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/f741b1b1bc8a4ad600c5ff36f9c3c13d.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/lmunkhtushig-bnsu-d-covid-19-khaldwar-awsan-khoyor-mongol-irgenii-neg-ni-buren-edgersen">
Л.Мөнхтүшиг: БНСУ-д Covid-19 халдвар авсан хоёр монгол иргэний нэг нь бүрэн эдгэрсэн </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
03 сарын 14, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nzj1";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж... | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Сэтгүүлч Б.Энхцэцэгийн Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгтэй хийсэн ярилцлагыг хүргэж байна.Сүүлийн 30 жилийн түүхэнд хамгийн олон жил буюу зургаа дахь жилдээ Гадаад харилцааны сайдаар улиран томилогдсон, өмнө нь энэ яамны Дэд сайдаар ажилласныг нь..." />
<meta name="keywords"
content="гадаад харилцааны яам, гадаадхарилцаанысайд, гхя" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж... | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Сэтгүүлч Б.Энхцэцэгийн Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгтэй хийсэн ярилцлагыг хүргэж байна.Сүүлийн 30 жилийн түүхэнд хамгийн олон жил буюу зургаа дахь жилдээ Гадаад харилцааны сайдаар улиран томилогдсон, өмнө нь энэ яамны Дэд сайдаар ажилласныг нь..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/38a433728a9f570d46896b5917178ecf.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж... | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/38a433728a9f570d46896b5917178ecf.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Сэтгүүлч Б.Энхцэцэгийн Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгтэй хийсэн ярилцлагыг хүргэж байна.Сүүлийн 30 жилийн түүхэнд хамгийн олон жил буюу зургаа дахь жилдээ Гадаад харилцааны сайдаар улиран томилогдсон, өмнө нь энэ яамны Дэд сайдаар ажилласныг нь..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж хамгаалдаг</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/nomin%40gmail.com" class="uk-text-semi uk-link-text">Б.Номин</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">05 сарын 11, 2026</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig&text=Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж хамгаалдаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/38a433728a9f570d46896b5917178ecf_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/38a433728a9f570d46896b5917178ecf.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><div style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Сэтгүүлч Б.Энхцэцэгийн Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгтэй хийсэн ярилцлагыг хүргэж байна.</span></div></blockquote><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Сүүлийн 30 жилийн түүхэнд хамгийн олон жил буюу зургаа дахь жилдээ Гадаад харилцааны сайдаар улиран томилогдсон, өмнө нь энэ яамны Дэд сайдаар ажилласныг нь тооцвол төрийн дипломат салбарт арван жилийн турш зүтгэснээрээ Б.Батцэцэг “капиталаар” ялгарна.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Та бид хоёр улс төрийн өвөрмөц үед уулзаж байна. Бидний дассан тогтворгүй байдал, байдаг л нэг зөрчлүүд хурцадмал гэж хэлж болохоор нөхцөл рүү гулсаж орхисон. Та эрх барьж буй намаас УИХ, Засгийн газарт ажиллаж буй улстөрчийн хувьд намдаа бий болсон үзэгдлийг хэрхэн үзэж байна вэ?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Үнэхээр өвөрмөц үе. Цөөн хэдэн хүний эрх ашиг, албан тушаалын төлөөх өрсөлдөөн төдий зөрчил биш, илүү гүн гүнзий үйл явц өрнөж байна. Өнөөгийн нөхцөл байдал нэг намын доторх үзэгдэл мэт харагдавч яг үнэндээ улс төр шинэ шат руу шилжиж байгаагийн шинж тэмдэг болов уу. Улс төрийн орчин гаднаасаа эмх замбараагүй юм шиг харагддаг үе байдаг. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Чимээ шуугиан ихтэй, үл ойлголцол давамгайлсан, нэг нь нөгөөгөө үгүйсгээд л, нөгөөх нь ч бас няцаагаад л. Үйл явцыг дотроос нь нягт ажиглавал тийм ч санамсаргүй зүйл биш. Хуучин, хэвшмэл загвар шинэ бодит байдалдаа багтахаа больсны дохио нь тэр. Өөрөөр хэлбэл, улс төрийн хуучин сэтгэлгээ, хоцрогдсон арга барил, буруу зуршил шинэ цагийн шаардлагад хүрэхгүй болсон учраас дотор нь хагарал үүсэж байна гэсэн үг. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Иймд би өнөөгийн улс төрд өрнөж байгаа үйл явцыг сөрөг үзэгдэл гэж туйлын утгаар бодохгүй байгаа. Хуучин, хэвшмэл загвар шинэ бодит байдалдаа багтахаа больсны дохио нь тэр.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Яг одоогийн нөхцөл өмнө нь манайд болж байсан нэг түүхийг давтаж байх шиг, тэгэхдээ нэлээд томсгосон, гүнзгийрүүлсэн хэлбэрээр давтагдаж байх шиг санагдаж байгаагаа тантай хуваалцъя л даа. Юу гэвэл, Ерөнхийлөгч Н.Энхбаярыг буухын өмнөх болон дараах улс төрийн нөхцөл байдал тухайн үеийн МАХН-ыг хоёр хувааж дөнгөсөн. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн бүрэн эрхийн хугацаа дуусахад нэг жилийн хугацаа үлдэж байгаа энэ үед МАН-д мөн л ширүүн талцал үүслээ?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Тийм төсөө надад ч бас харагддаг. Түүх давтагдаж байна гэхээсээ Монголын улс төрд үе үе сэдэрдэг зөрчил илүү төвөгтэй хэлбэрээр дахин гарч ирж байж болзошгүй. Өнөөдрийн үзэгдэл зөвхөн нэг хүний улс төрийн ирээдүй, нэг бүлгийн байр суурь, эсвэл намын лидерийн асуудлаар тогтохгүй хальсантай холбоотой. Эрх мэдлийн бүлэглэлийн жин, нөлөө, залгамж, хүлээлт дараагийн эрх мэдлийн мөчлөгтэй холбогдож байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Гэхдээ өнөөдрийн нөхцөл байдал зарчмын хувьд ялгаатай. Ерөнхийлөгчийг нэг удаа зургаан жилийн хугацаагаар сонгоно гээд Үндсэн хуульд тов тодорхой заачихсан. Ерөнхийлөгч ч үүнийг удаа дараа эш татаж байгаа. Магадгүй энэ нь залгамжлалын талаарх сэдэв илүү эрт, хурц гарч ирэх, гаргаж ирэх шалтгаан болж байж мэдэх. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Улмаар зөвхөн нам доторх өрсөлдөөн биш, харин дараагийн улс төрийн өрнөлийг аль нам, хэн, яаж тодорхойлох вэ гэсэн асуултын дэвсгэр дээр явагдаж байгаагаараа илүү гүнзгий байна. Иймээс үүнийг зөвхөн фракцын тэмцэл гэж жижигрүүлж харах боломжгүй. За бас шууд сүйрлийн дохио ч гэж хэтрүүлэмгүй. </span></p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Нам үнэхээр үзэл баримтлал, хамтын сахилга, инститүцийн ой санамж дээр тогтож байна уу, эсвэл албан тушаалын эргэлт, нөлөөний тэнцвэр, хувь хүний нэр хүнд дээр тогтож байна уу гэдгийг ийм үед л мэднэ. Нам доторх зөрчил эцэстээ төрийн нэр хүндийг унагааж, олон нийтийн итгэлийг сулруулж эхэлбэл асуудал намынх байхаа болиод төрийнх болдог. Миний болгоомжилдог зүйл энэ.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Улс төр, эрх мэдлийг ойлгосон анхны харц тань юун дээр тогтож байв? Улс төрийн орчинд ороод Танд төрсөн эхний бодлуудаас өнөө хэр хүчтэй хэвээр байдаг нь юу бол. Улс төрд орох шийдвэрийг хэрхэн гаргасан бэ?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Улс төрд татагдсан анхны шалтгаан минь хувь заяаны тухай асуултад хариу хайж явахад ирсэн бодол байж. Улс орны хувь заяа гэж юу вэ? Ард түмэн яагаад зарим үедээ өндийж босдог, зарим үед төөрч будилж, бүтэлгүйтдэг юм бэ? Төр гэж юу вэ? Төрийн мөн чанар юу вэ? Хүн улс орныхоо өмнө хэзээ, яаж хариуцлага хүлээдэг вэ? Ийм асуултууд намайг багаас минь, залуу наснаас минь дагаж явсан. Тэр асуултуудад хөндлөнгөөс тайлбар хайгаад суух биш, дотор нь орж үзэх ёстой юм байна гэж бодсон нь улс төр рүү ойртуулсан болов уу. Улс орныхоо хувь заяанд бодитоор гар бие оролцох талбар юм байна гэдгийг аажмаар ухаарсан гэвэл илүү ононо.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монголын шинэ түүхийн эргэлтийн мөчүүд, ардчилсан шилжилт, гадаад орчны өөрчлөлт, нийгэмд хуримтлагдсан үл итгэл, гутранги үзэл, бас хажуугаар нь Монголын ард түмний асар их тэсвэр, уужуу чанар, хүнд байдлаас гарч чаддаг ухаан бүгд нөлөөлсөн. Улс төрд ороогүй байсан ч миний залуу нас маш завгүй, бас том мөрөөдөлтэй байлаа. Ер нь залуу хүн мэргэжлээрээ, ажлаараа, бүтээлээрээ танигдана, байлдан дагуулна л гэж явдаг шүү дээ. </span></p><p class="blockquote-peak" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Надад сайн хүмүүжил, боловсрол, бизнес, бас гэр бүл, хүүхдүүд гээд бүгд байсан. Тэхээр нь нэг шат ахиад эргэн тойрноо ажиглана. Нэг талаар манай ард түмэн асар их боломжтой юм байна гэж бодогддог. Нөгөө талаар тийм их боломжтой мөртлөө яагаад бусдаас дутуу амьдарч байна вэ гэж бодогдоно. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Тэр хоёрын огтлолцлоос улс төрийн асуулт хариу нэхдэг. Улс орныхоо зовлон бэрхшээлийг шүүмжлээд, тойрч өнгөрөөд байж болохгүй юм байна, шийдэх гэж оролдох чадвартай хүмүүс хэрэгтэй юм байна гэдэгт өөрийгөө багтаан бодож эхэлснээс хойш ухраагүй л явна. Хот, хөдөөгүүр явах үед, хүмүүсийн яриаг сонсох үед, алс хязгаар нутагтаа буйдхан буй айлын амьдрал ч дэлхийн улс төртэй холбогдож байгааг мэдрэх үед төрийн тухай боддог уртаас урт замаар би алхаж эхэлсэн. </span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монгол төр зөвхөн засаг захиргааны машин биш, хуульт ёс, ёс суртахуун, итгэлцэл, хүндлэлийн цогц ойлголт гэх монгол уламжлалд би гүн бат итгэдэг. Төр гэдэг тусгаар улс, эрх чөлөөт ард түмний хамгаалалт. Төр гэдэг үндэстэн эв нэгдэлтэй байх тулгуур багана. Энэ ойлголтыг тээж явдаг хүн улс төрөөс хол хөндий байж чаддаггүй.</span></p><p class="blockquote-peak" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Төр гэдэг тусгаар улс, эрх чөлөөт ард түмний хамгаалалт.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/3d27a9818e441adb99e798181cf91a60.jpg" data-success="true" class="fr-fic fr-dii" data-size="1199,800" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/3d27a9818e441adb99e798181cf91a60.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p style="text-align: center;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">ТӨР БОЛ КОМПАНИ БИШ. БИЗНЕСИЙН ХУРДААР ХЭМЖВЭЛ АЛДАНА</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Олон улсын харилцааны ээдрээт шинэ нөхцөлд Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдал, тусгаар тогтнолыг амжилттай баталгаажуулж, гадаад харилцааг эрчимтэй урагшлуулснаараа Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг олны анхаарлын төвд орж ирсэн улстөрч. Улс төрийн хагарал, тэмцлийн дуулиан дотор сайн, муу дүрүүд гэнэт л сошиал орон зайн хийцлэл, түгээлтийн системээр тодордог жишгээр Б.Батцэцэг сайдыг олон тэрбумын луйварчин болгож цоллов. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Харилцаа бүхий этгээдүүдийнхээ үүсгэн байгуулсан компанид гадаад паспортын тендер авч өгсөн гэх мэдээлэл сүүлийн өдрүүдэд цацагдаад буй. Түүнийг улс төрд орохоосоо өмнө эцэг эхийнхээ үүсгэн байгуулсан бизнесийг гэр бүлийн хамт залгамжлан авч, ном хэвлэлийн үйлдвэрлэлээр мэргэшсэн “Аз хур” компаниа хөгжүүлснийг 30 жил уг хэвлэх үйлдвэр, номын дэлгүүрүүдтэй нь хамт байсан зохиолч туурвилчид, уншигч олон мэдэх хэрээр эргэлзээ тээнэгэлзээ төрөх нь дамжиггүй. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Сэтгүүлчид ч энэ талаар Б.Батцэцэг сайдаас даруй тодруулсан мэдээллүүд нийгмийн сүлжээнд хөвөрсөн. Хэвлэлийн эрх чөлөөний өдөр тод улаан сэрэмжлүүлэг цахим хуудастаа нийтэлсэн гээд ёстой л анхаарлын тэмдэг бүхий улстөрч болж хувирав. Үйл явдал ийнхүү өрнөж байна. Засгийн газрыг гуйвуулахад Батцэцэг сайдын нэр хүндээр туг тахих нь хамгийн дөт зам байх магадлал ч өндөр.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Түүнийг өнөө ч улс төрд тодорхойлдог “Мөнхийн үсэг” аавынх нь байгуулсан хэвлэх компанийн нэр л дээ. </span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монголд офсет хэвлэлийн шанг татсан анхны үйлдвэрлэгч Батмөнх агсаны үүсгэсэн компанийн голомтоос хүүхдүүд нь Монголын хэвлэх үйлдвэрлэлийн зах зээлд шинэчлэлийг бойжуулж, тэнд ажиллаж туршлагажсан мэргэжилтнүүд компаниа байгуулан өрх тусгаарлацгаасан нь нэг биш. Тэдний нэг нь өндөр технологи, нарийн стандарт бүхий төрийн өмчит үнэт цаасны компанийн хувьцаа эзэмшиж, тендерээр ажил гүйцэтгэсэн нь Б.Батцэцэг сайдыг албан тушаалын ноцтой хэрэгт буруутгасан мэдээлэл болон цацагдаад буй юм. “Би нэг их гайхахгүй байна. Сэтгүүлчдэд байр сууриа хангалттай илэрхийлсэн. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хууль шүүхийн байгууллагын шийдэх асуудал учраас нэмж хэлэх зүйл алга. Өдөр болгон гарч ирээд тайлбарлаад байх боломжгүй” хэмээсэн.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Та бизнесээс улс төрд орсны давуу болон сул талаа хэрхэн үнэлдэг вэ?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Бизнесийн орчноос улс төрд орж ирсэн хүнд давуу тал ч бий, сул тал ч бий. Хүн хэн байсан, хаанаас ирсэн нь түүний замналын нэг хэсэг болохоос бүхнийг тодорхойлдог тавилан нь биш. Улс төрд олон жил явсан хүн дүрэм журам, хурал, индэр, тунхаглалын ертөнцөд хэтэрхий дасчихдаг тал бий. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Бизнесийн орчинд чи бодит эрсдэлтэй нүүр тулна. Алдаатай шийдвэр гаргавал үр дагаврыг нь шууд мэдэрнэ. Ажилчдын цалин, хамт олны уур амьсгал, өдөр тутмын сахилга, гэрээний үнэ цэн, цаг хугацааны хатуу шаардлага, итгэл алдвал ямар үнэтэй тусдагт суралцдаг. Бизнес хүнийг хоосон үгнээс илүү бодит тоо, үр дүн, хийсвэр санаанаас илүү тооцоо, хүсэл мөрөөдлөөс илүү хариуцлага гэж байдаг бодит хөрсөнд суулгадаг. Энэ утгаараа бизнесээс улс төрд орж ирсэн хүн төрийг зөвхөн хуваарилалтын машин биш, бусдад боломж нээх, саад багасгах, үнэ цэн, итгэлцэл бүтээх, бүтээснийг хамгаалах орон зай гэж харах магадлал өндөр. </span></p><p class="blockquote-peak" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Төрийн нэг шийдвэр цаанаа хэдэн мянган хүний амьдрал, хөдөлмөр, эрсдэл, хүлээлттэй яаж огтлолцдогийг мэдэрдэг. Энэ бол давуу тал. Гэхдээ харьцангуй сул тал бас бий. Бизнест шийдвэр гаргах хурд өөр. Хариуцлагын бүтэц өөр. Эрх мэдлийн логик өөр. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Заримдаа бизнесийн орчноос ирсэн хүн төрийг ч бас компанийн маягаар удирдаж болно гэж эндүүрэх эрсдэлтэй. Гэтэл төр бол компани биш. Компанид эцсийн зорилго нь үр ашиг байж болно. Харин төрийн эцсийн зорилго үр ашиг төдий биш. Төр бол шударга ёс, тэнцвэр, нийтийн ашиг, урт хугацааны тогтвортой байдал, бүр зарим тохиолдолд өнөөдрийн ашигтай зөрчилдөх ирээдүйн зөв шийдвэрийг хамгаалах үүрэгтэй. Тиймээс бизнесийн хурдаар төрийг хэмжвэл алдаа гарна. Төрд тэвчээр, олон талын тэнцвэр, илүү гүн ёс суртахууны мэдрэмж хэрэгтэй. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Миний хувьд энэ ялгааг л хамгийн их анзаарч ирсэн. Бизнес чухал, гэхдээ төрийг орлож чадахгүй. Төр эрхэм, гэхдээ бизнесийг боомилж болохгүй. Энэ хоёрын дунд маш нарийн ёс суртахууны хил байдаг. Тэр хилийг алдахгүй байх нь чухал.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Таныг бизнесийн намтраар тань цоллох явдал гарч буй энэ үед юу бодож байгаа тань сонин байна?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Улс төрд хэвийн үзэгдэл шүү дээ. Үнэнийг хэлэхэд, улстөрч хүн зугтаж чадахгүй. Улс төрд яваа хүний бүх намтар ил. Өмнө нь хэн байсан чинь тодорхой хэмжээнд тайлбар байж болно, харин уучлал биш. Төрд байхдаа юуг хамгаалсан, юуг зөвшөөрөөгүй, юун дээр дуугарсан, юун дээр чимээгүй өнгөрөөгүй вэ гэдэг л тодорхойлно. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Бизнесийн намтартай хүн улс төрд орж ирсний дараа хувийн ашигт үнэнч байна уу, эсвэл нийтийн ашигт үнэнч байна уу? Сүлжээнд үнэнч байна уу, эсвэл төрийн үүрэгт үнэнч байна уу? Албан тушаалыг хамгаалж байна уу, эсвэл төрийн нэр төрийг хамгаалж байна уу? Энэ л эцсийн шалгуур. Улстөрч хүний жинхэнэ хариулт үгэндээ биш, үйл замналдаа гэж бодож явдаг шүү.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/3429478910d630900ce6186463982976.jpg" data-success="true" class="fr-fic fr-dii" data-size="1199,800" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/3429478910d630900ce6186463982976.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p style="text-align: center;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">ХҮЧНИЙ ЕРТӨНЦӨД ТЭСВЭР, ИТГЭЛЦЭЛ, УХААЛАГ ТЭНЦВЭРГҮЙГЭЭР ХЭН Ч ӨӨРИЙГӨӨ ХАМГААЛЖ ЧАДАХГҮЙ</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Эрс тэс байр сууриас түдгэлзэж, хүчгүй нь хүчтэйнхээ өмнө бөхийх жамыг тойруулдаг ажилтай. Аюул эрсдэлийг болж өгвөл боломж, болохгүй бол болгоомж болгон хувиргадаг албатай. </span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монгол Улсыг гадаад ертөнцөд ойлгуулах, зөвшөөрүүлэх зорилготой. Үндэсний аюулгүй байдал, тусгаар тогтнолыг дипломат арга замаар баталгаажуулах үүрэгтэй. “Тийм”, эсвэл “Үгүй” гэж хариулахгүйгээр ярьж тохиролцох чадвартай. Ийм хүний амнаас дотоодын хэвлэл л ямар ч сэдвээр “тийм”, “үгүй”-г унагах хамгийн өндөр боломжтой. Тэр нь ч явсаар Монголын мэдээллийг судалдаг гадныхны хувьд анхаарлын гаднаа үлдээмгүй сурвалж болж хүрдэг.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">“Би Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд” гэж өөрийгөө танилцуулсан 2021 оны нэгдүгээр сараас хойших зургаан жил гаруйн хугацаанд дэлхий дахинд Монгол төрийн нэр төр, монголчуудын эрх чөлөө, ардчиллыг баталгаажуулахын төлөөх Б.Батцэцэгтэй бид танилцсан. Монголын эмэгтэй сайдын гадаад хэлний мэдлэг, биеэ авч явах соёл, сэтгэгдэл үлдээх чадварын тухай бид гадны хэвлэлээс, орос, хятад, англи хэлтнүүдийн сошиал хаягаас уншдаг болсон. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Юүтүүб, фэйсбүүк, инстаграмын хил хязгааргүйн нөлөө бий ч, нэрт дипломатч Ц.Гомбосүрэнгийн хэлснээр, Б.Батцэцэгт харизм буюу нүүрийн буян байдаг. “Гадаад харилцааны салбарын тухайд би хувьдаа үргэлж хүндэтгэлтэй ханддаг байсан. Энэ бол зүгээр нэг албан тушаалын шугам биш. Энэ бол Монгол төр дуу хоолойгоо дэлхийд гаргах хамгийн ухаалаг нүүдэл шаардсан өрөг. Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж хамгаална. Заримдаа ойртож, заримдаа зай барьж хамгаална. Заримдаа гарын үсэг зурж, заримдаа татгалзаж хамгаална” гэж өөрөө тодорхойлж байна. </span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">2004 оноос ОХУ-ын Гадаад харилцааны сайдын албыг хашиж эхэлснээсээ хойших 17 жилийн хугацаанд С.В.Лавров Монгол Улсын Гадаад харилцааны 11 дэх сайдтай танилцсан нь Батмөнхийн Батцэцэг байв. Монголын Гадаад харилцааны сайдаар богино хугацаанд шинэ хүн томилогддог нь бараг уламжлал болчихсоныг эрс шулуун байр суурь илэрхийлдэг, заримдаа хатуу ширүүн, эсвэл ёж егөөтэй үгтэй хойд хөршийн нэгдүгээр дипломатч “Би олон монгол сайдтай танилцаж байлаа” хэмээн Батцэцэгт харин найрсгаар хэлж байв. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">БНХАУ-ын Гадаад харилцааны сайд, Төрийн зөвлөлийн гишүүн Ван И 2013 оноос Хятадын гадаад бодлогыг удирдаад долоон жилийн нүүр үзэж байхдаа танилцсан долоо дахь монгол сайд Б.Батцэцэг байлаа. Ван И бол гангамсуу цэмцгэр, гадаад төрхөөсөө л дэлхийн анхаарлыг татаж, Хятадын овжин, хэрсүү хуучин дипломат арга барилыг орчин цагийн хүчирхэг гүрний товч тодорхой, шийдмэг хатуу байр суурьтай чадварлаг хослуулдгаараа алдартай.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хоёр хөршийнхөө Гадаад хэргийн сайд нартай итгэмжилсэн, найрсаг дотно, аливаа асуудлыг илэн далангүй ярилцдаг харилцаа бүрдүүлж чадсандаа баяртай байдаг. Бид хоёр талын айлчлалын хүрээнд, олон улсын арга хэмжээний үеэр гээд олон удаа уулзаж ярилцдаг. Одоо бүр тоогоо ч мартсан байна. Ийм ойр дотно харилцаа бүрдүүлснээр элдэв оршилгүйгээр, жишээ нь “Тантай танилцахад таатай байна” гэх сул оршилгүй уулзаж, асуудалдаа шууд орж, илэн далангүй санал солилцдог.</span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Аливаа уулзалтыг хийхэд “Энэ чинь том гүрний сайд шүү, дэргэд нь миний туршлага юу билээ” гэх мэтийг би огт тооцдоггүй. Яагаад гэвэл би Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд. Манай яам бол хоёр зуун дамнасан түүхтэй, эзэн Чингисээс улбаатай төрт ёсны уламжлал хийгээд шинэчлэлийн өргөн туршлагатай газар. Би хэлэлцээнд тогтсон жаягийг баримталдаг ч 100 жил ярьсан сэдвийг ч шинэ агуулгаар сэлбэж байх ёстой гэж үздэг. Ярилцагч талын “Яагаад” гэдэг асуултад яг таг хариулт, гарц, шийдлийг олох хариулт өгөх ёстой. Мэндлэхээс эхлээд гар бариад салах хүртэлх хэлэлцээний туршид би тайван байдаг. Ер нь айж сандардаг, сэтгэл нь догдолдог сайд нартай гар барихад л мэдрэгддэг юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Энэ албанд тогтвортой ажилласнаар зөвхөн хоёр хөрш гэлтгүй маш олон орны Гадаад хэргийн сайд нартай шууд харилцах боломжтой болсон. Энэ давуу талыг би Монгол Улсын гадаад харилцааны нэг томоохон капитал гэж боддог. Үүгээр дамжуулан идэвхтэй гадаад бодлого, олон тооны айлчлал, яриа хэлэлцээ бодит биеллээ олсон.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Дэлхий лав галзуурсан байх гэмээр ертөнцөд бид аж төрж байна. Олон улсын харилцааг шинжлэн судалдаг онол арга зүй ч, үйл ажиллагааны цар хүрээг мөрдүүлдэг дүрэм журам нь ч их гүрнүүдийн галзуурлыг даван туулах гэж оролдож л байна шүү дээ. Ер нь хүчгүй нь хүчтэйнхээ өмнө хүчин мөхөстөхийг хүлээн зөвшөөрсөн хандлага практик дипломатуудад ил тод болж байна уу?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Тийм шинж байгаа ч би үүнийг хүчгүй нь хүчтэйнхээ өмнө хүчин мөхөстөхийг бүгдээрээ зөвшөөрчихлөө гэж томъёолохгүй. Үүнээс илүү нарийн зүйл бий л дээ. Өнөөдөр олон улсын харилцаанд хоёр бодит байдал зэрэгцэн оршиж байна. Нэг давхаргад нь НҮБ-ын дүрэм, тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, хил хязгаарын халдашгүй байдлын зарчмууд, олон улсын эрх зүй, олон талт институцүүд хэвээрээ байна. Нөгөө давхаргад нь их гүрнүүдийн өрсөлдөөн, нөлөөний хүрээний сэтгэлгээ, түр зуурын хэлцэл, хүчийг нүцгэн хэрэглэдэг геополитикийн бодит байдал улам тодорч байна. CFR, "Chatham House", "Brookings" зэрэг дэлхийн томоохон судалгааны төвүүд 2025–2026 оны орчныг яг ийм “хуваагдсан”, “hybrid”, “fractured” дэг журам гэж тайлбарлаж байна. Тиймээс юу ил тод болж байна вэ гэвэл дүрэм журам дангаараа хүчний харьцааг тогтоож чадахгүй байна. Их гүрэн тогтсон дүрмийг зөрчвөл тогтолцоо түүнийг шууд хориглож чадна гэсэн өөдрөг итгэл суларсан. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">“Brookings” судалгааны төв нэг тайлбартаа, дайны дараах дэг журам нь цэргийн хүчтэй улс шийтгэл хүлээлгүйгээр бага буурай улсыг дайрч эзэлж болно гэсэн итгэлийг төрүүлэхгүй байх ёстой байсныг сануулсан бол "Chatham House" 2026 оныг “External accountability has become secondary to transactional interests” буюу гаднын хариуцлага тооцох зарчим нь наймаалцсан ашиг сонирхлын дараа орж байна гэж тодорхойлсон.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Гэхдээ энд нэг маш чухал ялгаа бий. Практик дээр сул дорой улс заавал бууж өгөх ёстой гэсэн үг биш. Жижиг, дунд улсуудын хувьд зөвхөн олон улсын эрх зүйд найдах, эсвэл зөвхөн нэг хүчирхэг ивээгчид найдах хоёрын аль аль нь хангалтгүй болж байна. Үндсэндээ өнөөгийн энэ шинэ орчинд олон улс rigid alliance-оос илүү issue-specific hedging буюу асуудал бүр дээр уян хатан тэнцвэржих, тал талтайгаа ажиллах арга барил руу орж байгаагийн бас нэгэн илрэл юм. Хүчгүй нь бууж өгөх ёстой гэсэн үг биш, харин амьд үлдэх дипломат ухаан илүү нарийн болно гэсэн үг.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/7cd2518c27212e332bef15776a6e3d40.jpg" data-success="true" class="fr-fic fr-dii" data-size="1199,800" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/7cd2518c27212e332bef15776a6e3d40.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Манай төр засгийн тэргүүнүүд гадаад улс оронтой хэлэлцээ хийхдээ хаалттай хаалганы цаана албаны цөөн төлөөллөө байлцуулдаг. Тэнд чухам юу болдог, уур амьсгал юунаас шалтгаалдаг, ямар тактикууд хэрэглэдэг нь надад лав маш сонин санагддаг. Төрийн нууцыг дэлгүүлэх гээгүйг минь ойлгоорой. Гэхдээ хэлж болох жаахан ч гэсэн зүйл бий биз дээ? </span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хэлж болох юм байлгүй яах вэ. Хоёр тал ширээний ард суугаад бэлдсэн үгээ уншаад байгаа юм шиг харагддаг ч үнэндээ тийм биш. Албан ёсны мэдэгдэл, гарын үсэг зурсан баримт бичиг, хэвлэлийн зургийн ард маш нарийн сэтгэл зүй, хэмнэл, хэмжээс байдаг. Тэнд үгнээс гадна өнгө аяс, түр зогсолт, хэн түрүүлж юу хэлж байгаа, ямар сэдвийг шууд хөндөж байгаа, юуг тойруулж хэлж байгаа, бүр заримдаа цайгаа яаж барьж байгаа хүртэл утгатай болчихдог.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Уулзалтын уур амьсгал ихэвчлэн гурван зүйлээс шалтгаалдаг гэж би боддог. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><em>Нэгдүгээрт, </em></strong>хүчний бодит харьцаа. Хоёр улсын хүч, нөлөө, тухайн үеийн олон улсын нөхцөл. Хэн нь юуг илүү хүсээд байгаа нь шууд мэдрэгддэг. Үл үзэгдэх ачаа дарамт мэдрэгдэнэ. Жижиг улс байр сууриа зөв илэрхийлж чадвал тэр ачаа хөнгөрдөг. Харин эхнээсээ бэлтгэлгүй, өөртөө эргэлзээтэй орвол тэр үл үзэгдэх ачаа улам хүндэрдэг. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><em>Хоёрдугаарт, </em></strong>улс төр, дипломатын харилцаа гэдэг зөвхөн албан үг, баримт бичиг биш. Эцэст нь хүн хүнтэйгээ ярьж байгаа хэрэг. Зарим уулзалт эхний таван минутад л ямар өнгөөр үргэлжлэх нь тодордог. Нөгөө талаа анхааралтай сонсож байна уу, эсвэл зөвхөн санаагаа тулгах гэж байна уу? Хамгаалалтын байрлалтай байна уу, эсвэл итгэлцлийн зай нээж байна уу? Энэ бүгд хэлэлцээ, уулзалт ярианы уур амьсгалыг шийддэг. Заримдаа хамгийн хүнд сэдвээр ч илүү тайван ярьж болдог. Өөртөө итгэхгүй бол энгийн сэдэв ч маш хүнд болдог. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><em>Гуравдугаарт, </em></strong>бэлтгэл. Энэ бол хамгийн чухал хэсэг. Хаалттай хаалганы цаана гэнэтийн уран цэцэн үгнээс илүү сайн бэлтгэл хэрэгтэй. Ямар үгийг ямар жинтэй хэлэх вэ, аль сэдэв дээр уян байх вэ, аль сэдэв дээр огт хөдлөхгүй байх вэ, ямар өгүүлбэр олон жилийн үр дагавартай байж болох вэ гэдгийг урьдчилж бодсон байх хэрэгтэй. Бэлтгэлтэй хүн тайван байдаг. Тайван байгаа хүн үл үзэгдэх дарамтыг даадаг. Бэлтгэлгүй хүн бол жижиг өгүүлбэр дээр ч бүдэрч орхино.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хэлж болох өөр нэг зүйл гэвэл, хаалттай уулзалтын амжилт зөвхөн дотор суусан хоёр гурван хүнээс шалтгаалдаггүй. Түүний ард маш олон хүний хөдөлмөр бий. Үгийн төсөл бэлдсэн, судалгаа хийсэн, өгүүлбэрийн найруулгыг хянасан хүмүүс, өмнөх уулзалтуудын түүх, өнгийг сануулсан хүмүүс, ёслол протоколыг дэглэсэн хүмүүс, орчуулагчид, зөвлөхүүд чухал үүрэгтэй. Энэ бүх мэдлэг туршлага, хөдөлмөр бүтээлийн нийлбэр ширээний ард сууж байгаа тэр хэдэн хүний тайван байдлыг бүрдүүлдэг. Гаднаас бол хоёр тал ярилцаж байгаа мэт харагдана. Үнэндээ тэнд хоёр улсын инститүцийн бүх ой санамж, чадамж хамт орж ирдэг юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Бас нэг чухал зүйл бол чимээгүй байдал. Хүмүүс дипломат яриаг үгээр төсөөлдөг байтал хэлээгүй зүйлд хамгийн их хэлмээр, хамгийн гүн утгатай хэсэг үлдэх нь бий.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Тэнд үгнээс гадна өнгө аяс, түр зогсолт, хэн түрүүлж юу хэлж байгаа, ямар сэдвийг шууд хөндөж байгаа, юуг тойруулж хэлж байгаа, бүр заримдаа цайгаа яаж барьж байгаа хүртэл утгатай болчихдог.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/9549426815910ddf58494de39f30be28.jpg" data-success="true" class="fr-fic fr-dii" data-size="1199,800" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/9549426815910ddf58494de39f30be28.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд гэж чухам ямар алба юм бэ? Анхны сайд Чин ван Ханддоржийн түүхээс улбаалаад халуун эх орончдын үйл хэрэг гэж ойлгож болох уу?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Миний бодлоор Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайдын албыг зүгээр нэг яамны сайдын албан тушаал гэж ойлговол дутагдалтай. Энэ бол улсын нэрийн өмнөөс үг хэлдэг, тусгаар тогтнолынхоо өмнөөс тайлбар өгдөг, түүхийнхээ өмнөөс хариуцлага үүрдэг алба. Манай орчин цагийн төрийн гадаад харилцааны суурийг тавьсан түүх бол анхны сайд Чин ван Ханддоржоос эхлээд эх орноо авч үлдэхийн төлөөх үйл хэрэг байсан. Монгол Улс тусгаар тогтнолоо зарлаж, төр улсаа дэлхийд таниулахад гадаад хэргийн асуудал орших эс оршихын тэмцэл байлаа.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Гэхдээ энд нэг зүйл нэмж хэлэх ёстой. Эх оронч байна гэдэг зөвхөн сүртэй үг хэлэхийг хэлдэггүй. Заримдаа эх орончийн хамгийн хэцүү дүр бол чанга хашгирах биш, харин дуугаа зөв хэмжээнд барьж, үгээ зөв мөчид хэлж, улсаа илүү том аюулаас хол байлгаж, нэр төрийг нь унагахгүй авч явахыг хэлдэг. Гадаад харилцааны сайдын алба ийм л алба.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Эцэст нь асуухад, дипломат ажиллагааг урлаг гэдэгчлэн Монголын гэх дипломат урлаг бусдынхаас юугаараа онцгой бол?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монголын дипломат ажиллагааны онцлогийг ганц үгээр тэнцвэр гэж хэлнэ. Хоёр их гүрний дунд байдаг жижиг улсын болгоомжлол дээр тогтсон тэнцвэр ч биш. Түүх, газар зүй, соёл, төрийн ой санамж, дотоод нэр төрийн мэдрэмж дээр тогтсон тэнцвэр юм. Монголын дипломатын өвөрмөц чанар нь амьд үлдэхийн төлөөх заль мэхний түвшинд биш, нэр төрөө хадгалан орших ухааны түвшинд хөгжүүлж ирсэнд оршдог.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монголын түүхийг харахад бид нэг зүйлийг маш сайн сурсан ард түмэн. Хэтэрхий бөхийж болохгүй. Хэтэрхий омгорхож болохгүй. Хэтэрхий ойртож уусаж болохгүй. Хэтэрхий холдож ганцаардаж болохгүй. Энэ завсрын зайг зөв олох ухаан л манай дипломат зангийн гол цөм болов уу. Өөрөөр хэлбэл, Монголын дипломатыг та урлаг гэж байгаа бол тэр нь өөрийнхөө хэмжээг мэдэж, жингээ алдахгүй байхыг хэлдэг. Энд манай нүүдлийн соёлын нөлөө бас бий гэж боддог. Нүүдэлчин хүн орон зайг онцгой мэдэрдэг шүү дээ. Хаана буухаа, хаана хөдлөхөө, хаана түр азнахaa, хаана салхи эргэхийг мэдэрч амьдардаг. Бид шууд мөргөлдөхгүйгээр, илэрхий нэг талыг сонгохгүйгээр, заримдаа хүлээж, заримдаа урьдчилж, заримдаа гуравдагч зай нээж, заримдаа хоёр талын хооронд амьсгалах орон зай гаргаж ирдэг. Энэ бол сул дорой зан биш. Энэ бол тэсэж гарах, бас өөрөөрөө үлдэхийн урлаг.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Түүх, газар зүй, соёл, төрийн ой санамж, дотоод нэр төрийн мэдрэмж дээр тогтсон тэнцвэр юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/1c4058a75e23d51ab7c7cf25b668585f.jpg" data-success="true" class="fr-fic fr-dii" data-size="1200,800" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/1c4058a75e23d51ab7c7cf25b668585f.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Та Монголын дипломат ажиллагаанд ямар шинэлэг өнгө аяс нэмсэн бэ?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Үе үеийн сайдууд тухайн цаг үеийнхээ гадаад улс төрийн нөхцөлд зохицож ажилладаг. Миний хувьд онцлог цаг үе таарсан болохоор гадны сайд нартай элдэв шат дамжлагагүй шууд харилцдаг болсон. Одоо харилцан айлчилсан, уулзаж танилцсан сайдуудтайгаа шууд утсаар залгаад ажил хэргээ ярьчихдаг. Дипломат харилцааг илүү амьд, шууд, хүн хоорондын итгэлцэл дээр суурилсан болгохыг зорьсон явдал. Мэдээж төрийн ёс, дэг журам, инститүцийн соёл хэрэгтэй. Гэхдээ хүн хоорондын итгэлцэл заавал хэрэгтэй. Заримдаа хэтэрхий албажсан үл ойлголцлыг хүн хоорондын итгэлцэл тайлдаг. Энэ утгаараа би Монголын дипломат ажиллагаанд шууд харилцааны, амьд холбооны, итгэлцэлд тулгуурласан нэгэн шинэ өнгө аяс авчирсан болов уу гэж боддог.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Нөгөө талаар би эмэгтэйчүүдийн оролцоог ч бас онцгой ач холбогдолтой гэж үздэг. Тиймээс дэлхийн Гадаад хэргийн эмэгтэй сайд нарын уулзалтыг санаачилж Монголдоо зохион байгуулсан нь онцгой ач холбогдолтой ажил байсан. Тэр уулзалтаас хойш бид бүх ажлаа ярилцдаг сүлжээ үүсгэсэн. Өөрөөр хэлбэл, олон улсын харилцааг сүртэй тунхаглал, том форумын хэмжээнд биш, өдөр тутмын амьд харилцаа, шууд холбоо, хэрэгтэй үед дэмжин хамтарч чаддаг итгэлцлийн орон зай бий болгохыг хичээсэн. Ийм сүлжээ чухал мөчид маш бодитой үр дүн авчирдаг.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Зарим хүнд хэтэрхий хялбаршуулсан санагдаж магадгүй, би дипломат ажиллагааг холбоо тогтоох урлаг гэж л энгийнээр бодож явдаг. Улс хоорондын холбоо, төр хоорондын холбоо, хүн хоорондын холбоо. Хэрэв тэр холбоо амьд байвал жижиг улс олон улсын тавцанд дуу хоолойгоо хүргэх зам суваг нь нээлттэй байна. Хэрэв тэр холбоо итгэлцэлд тулгуурласан байвал санаанд оромгүй сайн үр дүн гардаг.</span></p><p style="text-align: right;"><span style="font-size: 18px;"><strong>Сэтгүүлч Б.Энхцэцэг</strong></span></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гадаад харилцааны яам" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гадаад харилцааны яам</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гадаадхарилцаанысайд" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гадаадхарилцаанысайд</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гхя" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гхя</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig&text=Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж хамгаалдаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1778584659.0078"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '46045';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '837d51152bf0ab54111f59c2ac40651810389e1c3d0416a5dfbf34bef29bb9168880d3f50030845ad42cda644ffc600ae50667181524ae6b5b8e465bd05da1f1');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '837d51152bf0ab54111f59c2ac40651810389e1c3d0416a5dfbf34bef29bb9168880d3f50030845ad42cda644ffc600ae50667181524ae6b5b8e465bd05da1f1');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '837d51152bf0ab54111f59c2ac40651810389e1c3d0416a5dfbf34bef29bb9168880d3f50030845ad42cda644ffc600ae50667181524ae6b5b8e465bd05da1f1');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khaan-bank-2026-ond-niigmiin-khariutslagiin-tusluuded-32-terbum-tugrug-zartsuulna">
ХААН Банк 2026 онд нийгмийн хариуцлагын төслүүдэд 32 тэрбум төгрөг зарцуулна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/aenkhjargal-bodi-daatgal-eruul-mendiin-daatgaliig-strategiin-chukhal-buteegdekhuun-khemeen-uzej-baigaa">
А.Энхжаргал: “Бодь даатгал” нь Голомт банк, “Бодь интернэйшнл”-ээс тусдаа, бие даасан компани гэдгийг албан ёсоор мэдэгдэж байна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/bnkhau-iin-khileer-newtrekh-mongol-irgediin-ankhaarald">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/e8d7304572dc1af2ca76015c4fa47aff.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/e8d7304572dc1af2ca76015c4fa47aff.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/bnkhau-iin-khileer-newtrekh-mongol-irgediin-ankhaarald">
БНХАУ-ын хилээр нэвтрэх монгол иргэдийн анхааралд... </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
11 сарын 03, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/news10b54">
<img src="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/093d2be2753ebf8a56d89b7ba3fac23c.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/093d2be2753ebf8a56d89b7ba3fac23c.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/news10b54">
ГХ-ны сайд Б.Батцэцэг монгол эмэгтэйчүүдийн улс төрийн манлайлал, мэдлэг чадварыг олон улсад харуулж чадлаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Дэлгэрмаа </a> ・
06 сарын 10, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/seremjluuleg-erkhuu-khot-uert-awtsan-tul-zorchikh-irgediig-ankhaaraltai-baikhiig-ankhaaruullaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/622683cc648e58f63b9d284708d3dea3.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/622683cc648e58f63b9d284708d3dea3.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/seremjluuleg-erkhuu-khot-uert-awtsan-tul-zorchikh-irgediig-ankhaaraltai-baikhiig-ankhaaruullaa">
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Эрхүү хот үерт автсан тул зорчих иргэдийг анхааралтай байхыг анхаарууллаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 08, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/lmunkhtushig-gadaadad-baigaa-irged-wiznii-khugatsaa-duuslaa-gej-sandrakh-khereggui">
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/ae40c6202c0722b46373bcef11b510d4.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/ae40c6202c0722b46373bcef11b510d4.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/lmunkhtushig-gadaadad-baigaa-irged-wiznii-khugatsaa-duuslaa-gej-sandrakh-khereggui">
Л.Мөнхтүшиг: Гадаадад байгаа иргэд визний хугацаа дууслаа гэж сандрах хэрэггүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
03 сарын 16, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/lmunkhtushig-bnsu-d-covid-19-khaldwar-awsan-khoyor-mongol-irgenii-neg-ni-buren-edgersen">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/f741b1b1bc8a4ad600c5ff36f9c3c13d.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/f741b1b1bc8a4ad600c5ff36f9c3c13d.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/lmunkhtushig-bnsu-d-covid-19-khaldwar-awsan-khoyor-mongol-irgenii-neg-ni-buren-edgersen">
Л.Мөнхтүшиг: БНСУ-д Covid-19 халдвар авсан хоёр монгол иргэний нэг нь бүрэн эдгэрсэн </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
03 сарын 14, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nzj1";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж... | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Сэтгүүлч Б.Энхцэцэгийн Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгтэй хийсэн ярилцлагыг хүргэж байна.Сүүлийн 30 жилийн түүхэнд хамгийн олон жил буюу зургаа дахь жилдээ Гадаад харилцааны сайдаар улиран томилогдсон, өмнө нь энэ яамны Дэд сайдаар ажилласныг нь..." />
<meta name="keywords"
content="гадаад харилцааны яам, гадаадхарилцаанысайд, гхя" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж... | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Сэтгүүлч Б.Энхцэцэгийн Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгтэй хийсэн ярилцлагыг хүргэж байна.Сүүлийн 30 жилийн түүхэнд хамгийн олон жил буюу зургаа дахь жилдээ Гадаад харилцааны сайдаар улиран томилогдсон, өмнө нь энэ яамны Дэд сайдаар ажилласныг нь..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/38a433728a9f570d46896b5917178ecf.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж... | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/38a433728a9f570d46896b5917178ecf.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Сэтгүүлч Б.Энхцэцэгийн Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгтэй хийсэн ярилцлагыг хүргэж байна.Сүүлийн 30 жилийн түүхэнд хамгийн олон жил буюу зургаа дахь жилдээ Гадаад харилцааны сайдаар улиран томилогдсон, өмнө нь энэ яамны Дэд сайдаар ажилласныг нь..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж хамгаалдаг</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/nomin%40gmail.com" class="uk-text-semi uk-link-text">Б.Номин</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">05 сарын 11, 2026</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig&text=Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж хамгаалдаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/38a433728a9f570d46896b5917178ecf_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/38a433728a9f570d46896b5917178ecf.jpg" alt=""/> </p>
<blockquote><div style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Сэтгүүлч Б.Энхцэцэгийн Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгтэй хийсэн ярилцлагыг хүргэж байна.</span></div></blockquote><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Сүүлийн 30 жилийн түүхэнд хамгийн олон жил буюу зургаа дахь жилдээ Гадаад харилцааны сайдаар улиран томилогдсон, өмнө нь энэ яамны Дэд сайдаар ажилласныг нь тооцвол төрийн дипломат салбарт арван жилийн турш зүтгэснээрээ Б.Батцэцэг “капиталаар” ялгарна.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Та бид хоёр улс төрийн өвөрмөц үед уулзаж байна. Бидний дассан тогтворгүй байдал, байдаг л нэг зөрчлүүд хурцадмал гэж хэлж болохоор нөхцөл рүү гулсаж орхисон. Та эрх барьж буй намаас УИХ, Засгийн газарт ажиллаж буй улстөрчийн хувьд намдаа бий болсон үзэгдлийг хэрхэн үзэж байна вэ?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Үнэхээр өвөрмөц үе. Цөөн хэдэн хүний эрх ашиг, албан тушаалын төлөөх өрсөлдөөн төдий зөрчил биш, илүү гүн гүнзий үйл явц өрнөж байна. Өнөөгийн нөхцөл байдал нэг намын доторх үзэгдэл мэт харагдавч яг үнэндээ улс төр шинэ шат руу шилжиж байгаагийн шинж тэмдэг болов уу. Улс төрийн орчин гаднаасаа эмх замбараагүй юм шиг харагддаг үе байдаг. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Чимээ шуугиан ихтэй, үл ойлголцол давамгайлсан, нэг нь нөгөөгөө үгүйсгээд л, нөгөөх нь ч бас няцаагаад л. Үйл явцыг дотроос нь нягт ажиглавал тийм ч санамсаргүй зүйл биш. Хуучин, хэвшмэл загвар шинэ бодит байдалдаа багтахаа больсны дохио нь тэр. Өөрөөр хэлбэл, улс төрийн хуучин сэтгэлгээ, хоцрогдсон арга барил, буруу зуршил шинэ цагийн шаардлагад хүрэхгүй болсон учраас дотор нь хагарал үүсэж байна гэсэн үг. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Иймд би өнөөгийн улс төрд өрнөж байгаа үйл явцыг сөрөг үзэгдэл гэж туйлын утгаар бодохгүй байгаа. Хуучин, хэвшмэл загвар шинэ бодит байдалдаа багтахаа больсны дохио нь тэр.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Яг одоогийн нөхцөл өмнө нь манайд болж байсан нэг түүхийг давтаж байх шиг, тэгэхдээ нэлээд томсгосон, гүнзгийрүүлсэн хэлбэрээр давтагдаж байх шиг санагдаж байгаагаа тантай хуваалцъя л даа. Юу гэвэл, Ерөнхийлөгч Н.Энхбаярыг буухын өмнөх болон дараах улс төрийн нөхцөл байдал тухайн үеийн МАХН-ыг хоёр хувааж дөнгөсөн. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн бүрэн эрхийн хугацаа дуусахад нэг жилийн хугацаа үлдэж байгаа энэ үед МАН-д мөн л ширүүн талцал үүслээ?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Тийм төсөө надад ч бас харагддаг. Түүх давтагдаж байна гэхээсээ Монголын улс төрд үе үе сэдэрдэг зөрчил илүү төвөгтэй хэлбэрээр дахин гарч ирж байж болзошгүй. Өнөөдрийн үзэгдэл зөвхөн нэг хүний улс төрийн ирээдүй, нэг бүлгийн байр суурь, эсвэл намын лидерийн асуудлаар тогтохгүй хальсантай холбоотой. Эрх мэдлийн бүлэглэлийн жин, нөлөө, залгамж, хүлээлт дараагийн эрх мэдлийн мөчлөгтэй холбогдож байна.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Гэхдээ өнөөдрийн нөхцөл байдал зарчмын хувьд ялгаатай. Ерөнхийлөгчийг нэг удаа зургаан жилийн хугацаагаар сонгоно гээд Үндсэн хуульд тов тодорхой заачихсан. Ерөнхийлөгч ч үүнийг удаа дараа эш татаж байгаа. Магадгүй энэ нь залгамжлалын талаарх сэдэв илүү эрт, хурц гарч ирэх, гаргаж ирэх шалтгаан болж байж мэдэх. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Улмаар зөвхөн нам доторх өрсөлдөөн биш, харин дараагийн улс төрийн өрнөлийг аль нам, хэн, яаж тодорхойлох вэ гэсэн асуултын дэвсгэр дээр явагдаж байгаагаараа илүү гүнзгий байна. Иймээс үүнийг зөвхөн фракцын тэмцэл гэж жижигрүүлж харах боломжгүй. За бас шууд сүйрлийн дохио ч гэж хэтрүүлэмгүй. </span></p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Нам үнэхээр үзэл баримтлал, хамтын сахилга, инститүцийн ой санамж дээр тогтож байна уу, эсвэл албан тушаалын эргэлт, нөлөөний тэнцвэр, хувь хүний нэр хүнд дээр тогтож байна уу гэдгийг ийм үед л мэднэ. Нам доторх зөрчил эцэстээ төрийн нэр хүндийг унагааж, олон нийтийн итгэлийг сулруулж эхэлбэл асуудал намынх байхаа болиод төрийнх болдог. Миний болгоомжилдог зүйл энэ.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Улс төр, эрх мэдлийг ойлгосон анхны харц тань юун дээр тогтож байв? Улс төрийн орчинд ороод Танд төрсөн эхний бодлуудаас өнөө хэр хүчтэй хэвээр байдаг нь юу бол. Улс төрд орох шийдвэрийг хэрхэн гаргасан бэ?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Улс төрд татагдсан анхны шалтгаан минь хувь заяаны тухай асуултад хариу хайж явахад ирсэн бодол байж. Улс орны хувь заяа гэж юу вэ? Ард түмэн яагаад зарим үедээ өндийж босдог, зарим үед төөрч будилж, бүтэлгүйтдэг юм бэ? Төр гэж юу вэ? Төрийн мөн чанар юу вэ? Хүн улс орныхоо өмнө хэзээ, яаж хариуцлага хүлээдэг вэ? Ийм асуултууд намайг багаас минь, залуу наснаас минь дагаж явсан. Тэр асуултуудад хөндлөнгөөс тайлбар хайгаад суух биш, дотор нь орж үзэх ёстой юм байна гэж бодсон нь улс төр рүү ойртуулсан болов уу. Улс орныхоо хувь заяанд бодитоор гар бие оролцох талбар юм байна гэдгийг аажмаар ухаарсан гэвэл илүү ононо.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монголын шинэ түүхийн эргэлтийн мөчүүд, ардчилсан шилжилт, гадаад орчны өөрчлөлт, нийгэмд хуримтлагдсан үл итгэл, гутранги үзэл, бас хажуугаар нь Монголын ард түмний асар их тэсвэр, уужуу чанар, хүнд байдлаас гарч чаддаг ухаан бүгд нөлөөлсөн. Улс төрд ороогүй байсан ч миний залуу нас маш завгүй, бас том мөрөөдөлтэй байлаа. Ер нь залуу хүн мэргэжлээрээ, ажлаараа, бүтээлээрээ танигдана, байлдан дагуулна л гэж явдаг шүү дээ. </span></p><p class="blockquote-peak" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Надад сайн хүмүүжил, боловсрол, бизнес, бас гэр бүл, хүүхдүүд гээд бүгд байсан. Тэхээр нь нэг шат ахиад эргэн тойрноо ажиглана. Нэг талаар манай ард түмэн асар их боломжтой юм байна гэж бодогддог. Нөгөө талаар тийм их боломжтой мөртлөө яагаад бусдаас дутуу амьдарч байна вэ гэж бодогдоно. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Тэр хоёрын огтлолцлоос улс төрийн асуулт хариу нэхдэг. Улс орныхоо зовлон бэрхшээлийг шүүмжлээд, тойрч өнгөрөөд байж болохгүй юм байна, шийдэх гэж оролдох чадвартай хүмүүс хэрэгтэй юм байна гэдэгт өөрийгөө багтаан бодож эхэлснээс хойш ухраагүй л явна. Хот, хөдөөгүүр явах үед, хүмүүсийн яриаг сонсох үед, алс хязгаар нутагтаа буйдхан буй айлын амьдрал ч дэлхийн улс төртэй холбогдож байгааг мэдрэх үед төрийн тухай боддог уртаас урт замаар би алхаж эхэлсэн. </span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монгол төр зөвхөн засаг захиргааны машин биш, хуульт ёс, ёс суртахуун, итгэлцэл, хүндлэлийн цогц ойлголт гэх монгол уламжлалд би гүн бат итгэдэг. Төр гэдэг тусгаар улс, эрх чөлөөт ард түмний хамгаалалт. Төр гэдэг үндэстэн эв нэгдэлтэй байх тулгуур багана. Энэ ойлголтыг тээж явдаг хүн улс төрөөс хол хөндий байж чаддаггүй.</span></p><p class="blockquote-peak" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Төр гэдэг тусгаар улс, эрх чөлөөт ард түмний хамгаалалт.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/3d27a9818e441adb99e798181cf91a60.jpg" data-success="true" class="fr-fic fr-dii" data-size="1199,800" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/3d27a9818e441adb99e798181cf91a60.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p style="text-align: center;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">ТӨР БОЛ КОМПАНИ БИШ. БИЗНЕСИЙН ХУРДААР ХЭМЖВЭЛ АЛДАНА</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Олон улсын харилцааны ээдрээт шинэ нөхцөлд Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдал, тусгаар тогтнолыг амжилттай баталгаажуулж, гадаад харилцааг эрчимтэй урагшлуулснаараа Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг олны анхаарлын төвд орж ирсэн улстөрч. Улс төрийн хагарал, тэмцлийн дуулиан дотор сайн, муу дүрүүд гэнэт л сошиал орон зайн хийцлэл, түгээлтийн системээр тодордог жишгээр Б.Батцэцэг сайдыг олон тэрбумын луйварчин болгож цоллов. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Харилцаа бүхий этгээдүүдийнхээ үүсгэн байгуулсан компанид гадаад паспортын тендер авч өгсөн гэх мэдээлэл сүүлийн өдрүүдэд цацагдаад буй. Түүнийг улс төрд орохоосоо өмнө эцэг эхийнхээ үүсгэн байгуулсан бизнесийг гэр бүлийн хамт залгамжлан авч, ном хэвлэлийн үйлдвэрлэлээр мэргэшсэн “Аз хур” компаниа хөгжүүлснийг 30 жил уг хэвлэх үйлдвэр, номын дэлгүүрүүдтэй нь хамт байсан зохиолч туурвилчид, уншигч олон мэдэх хэрээр эргэлзээ тээнэгэлзээ төрөх нь дамжиггүй. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Сэтгүүлчид ч энэ талаар Б.Батцэцэг сайдаас даруй тодруулсан мэдээллүүд нийгмийн сүлжээнд хөвөрсөн. Хэвлэлийн эрх чөлөөний өдөр тод улаан сэрэмжлүүлэг цахим хуудастаа нийтэлсэн гээд ёстой л анхаарлын тэмдэг бүхий улстөрч болж хувирав. Үйл явдал ийнхүү өрнөж байна. Засгийн газрыг гуйвуулахад Батцэцэг сайдын нэр хүндээр туг тахих нь хамгийн дөт зам байх магадлал ч өндөр.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Түүнийг өнөө ч улс төрд тодорхойлдог “Мөнхийн үсэг” аавынх нь байгуулсан хэвлэх компанийн нэр л дээ. </span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монголд офсет хэвлэлийн шанг татсан анхны үйлдвэрлэгч Батмөнх агсаны үүсгэсэн компанийн голомтоос хүүхдүүд нь Монголын хэвлэх үйлдвэрлэлийн зах зээлд шинэчлэлийг бойжуулж, тэнд ажиллаж туршлагажсан мэргэжилтнүүд компаниа байгуулан өрх тусгаарлацгаасан нь нэг биш. Тэдний нэг нь өндөр технологи, нарийн стандарт бүхий төрийн өмчит үнэт цаасны компанийн хувьцаа эзэмшиж, тендерээр ажил гүйцэтгэсэн нь Б.Батцэцэг сайдыг албан тушаалын ноцтой хэрэгт буруутгасан мэдээлэл болон цацагдаад буй юм. “Би нэг их гайхахгүй байна. Сэтгүүлчдэд байр сууриа хангалттай илэрхийлсэн. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хууль шүүхийн байгууллагын шийдэх асуудал учраас нэмж хэлэх зүйл алга. Өдөр болгон гарч ирээд тайлбарлаад байх боломжгүй” хэмээсэн.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Та бизнесээс улс төрд орсны давуу болон сул талаа хэрхэн үнэлдэг вэ?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Бизнесийн орчноос улс төрд орж ирсэн хүнд давуу тал ч бий, сул тал ч бий. Хүн хэн байсан, хаанаас ирсэн нь түүний замналын нэг хэсэг болохоос бүхнийг тодорхойлдог тавилан нь биш. Улс төрд олон жил явсан хүн дүрэм журам, хурал, индэр, тунхаглалын ертөнцөд хэтэрхий дасчихдаг тал бий. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Бизнесийн орчинд чи бодит эрсдэлтэй нүүр тулна. Алдаатай шийдвэр гаргавал үр дагаврыг нь шууд мэдэрнэ. Ажилчдын цалин, хамт олны уур амьсгал, өдөр тутмын сахилга, гэрээний үнэ цэн, цаг хугацааны хатуу шаардлага, итгэл алдвал ямар үнэтэй тусдагт суралцдаг. Бизнес хүнийг хоосон үгнээс илүү бодит тоо, үр дүн, хийсвэр санаанаас илүү тооцоо, хүсэл мөрөөдлөөс илүү хариуцлага гэж байдаг бодит хөрсөнд суулгадаг. Энэ утгаараа бизнесээс улс төрд орж ирсэн хүн төрийг зөвхөн хуваарилалтын машин биш, бусдад боломж нээх, саад багасгах, үнэ цэн, итгэлцэл бүтээх, бүтээснийг хамгаалах орон зай гэж харах магадлал өндөр. </span></p><p class="blockquote-peak" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Төрийн нэг шийдвэр цаанаа хэдэн мянган хүний амьдрал, хөдөлмөр, эрсдэл, хүлээлттэй яаж огтлолцдогийг мэдэрдэг. Энэ бол давуу тал. Гэхдээ харьцангуй сул тал бас бий. Бизнест шийдвэр гаргах хурд өөр. Хариуцлагын бүтэц өөр. Эрх мэдлийн логик өөр. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Заримдаа бизнесийн орчноос ирсэн хүн төрийг ч бас компанийн маягаар удирдаж болно гэж эндүүрэх эрсдэлтэй. Гэтэл төр бол компани биш. Компанид эцсийн зорилго нь үр ашиг байж болно. Харин төрийн эцсийн зорилго үр ашиг төдий биш. Төр бол шударга ёс, тэнцвэр, нийтийн ашиг, урт хугацааны тогтвортой байдал, бүр зарим тохиолдолд өнөөдрийн ашигтай зөрчилдөх ирээдүйн зөв шийдвэрийг хамгаалах үүрэгтэй. Тиймээс бизнесийн хурдаар төрийг хэмжвэл алдаа гарна. Төрд тэвчээр, олон талын тэнцвэр, илүү гүн ёс суртахууны мэдрэмж хэрэгтэй. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Миний хувьд энэ ялгааг л хамгийн их анзаарч ирсэн. Бизнес чухал, гэхдээ төрийг орлож чадахгүй. Төр эрхэм, гэхдээ бизнесийг боомилж болохгүй. Энэ хоёрын дунд маш нарийн ёс суртахууны хил байдаг. Тэр хилийг алдахгүй байх нь чухал.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Таныг бизнесийн намтраар тань цоллох явдал гарч буй энэ үед юу бодож байгаа тань сонин байна?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Улс төрд хэвийн үзэгдэл шүү дээ. Үнэнийг хэлэхэд, улстөрч хүн зугтаж чадахгүй. Улс төрд яваа хүний бүх намтар ил. Өмнө нь хэн байсан чинь тодорхой хэмжээнд тайлбар байж болно, харин уучлал биш. Төрд байхдаа юуг хамгаалсан, юуг зөвшөөрөөгүй, юун дээр дуугарсан, юун дээр чимээгүй өнгөрөөгүй вэ гэдэг л тодорхойлно. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Бизнесийн намтартай хүн улс төрд орж ирсний дараа хувийн ашигт үнэнч байна уу, эсвэл нийтийн ашигт үнэнч байна уу? Сүлжээнд үнэнч байна уу, эсвэл төрийн үүрэгт үнэнч байна уу? Албан тушаалыг хамгаалж байна уу, эсвэл төрийн нэр төрийг хамгаалж байна уу? Энэ л эцсийн шалгуур. Улстөрч хүний жинхэнэ хариулт үгэндээ биш, үйл замналдаа гэж бодож явдаг шүү.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/3429478910d630900ce6186463982976.jpg" data-success="true" class="fr-fic fr-dii" data-size="1199,800" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/3429478910d630900ce6186463982976.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p style="text-align: center;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">ХҮЧНИЙ ЕРТӨНЦӨД ТЭСВЭР, ИТГЭЛЦЭЛ, УХААЛАГ ТЭНЦВЭРГҮЙГЭЭР ХЭН Ч ӨӨРИЙГӨӨ ХАМГААЛЖ ЧАДАХГҮЙ</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Эрс тэс байр сууриас түдгэлзэж, хүчгүй нь хүчтэйнхээ өмнө бөхийх жамыг тойруулдаг ажилтай. Аюул эрсдэлийг болж өгвөл боломж, болохгүй бол болгоомж болгон хувиргадаг албатай. </span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монгол Улсыг гадаад ертөнцөд ойлгуулах, зөвшөөрүүлэх зорилготой. Үндэсний аюулгүй байдал, тусгаар тогтнолыг дипломат арга замаар баталгаажуулах үүрэгтэй. “Тийм”, эсвэл “Үгүй” гэж хариулахгүйгээр ярьж тохиролцох чадвартай. Ийм хүний амнаас дотоодын хэвлэл л ямар ч сэдвээр “тийм”, “үгүй”-г унагах хамгийн өндөр боломжтой. Тэр нь ч явсаар Монголын мэдээллийг судалдаг гадныхны хувьд анхаарлын гаднаа үлдээмгүй сурвалж болж хүрдэг.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">“Би Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд” гэж өөрийгөө танилцуулсан 2021 оны нэгдүгээр сараас хойших зургаан жил гаруйн хугацаанд дэлхий дахинд Монгол төрийн нэр төр, монголчуудын эрх чөлөө, ардчиллыг баталгаажуулахын төлөөх Б.Батцэцэгтэй бид танилцсан. Монголын эмэгтэй сайдын гадаад хэлний мэдлэг, биеэ авч явах соёл, сэтгэгдэл үлдээх чадварын тухай бид гадны хэвлэлээс, орос, хятад, англи хэлтнүүдийн сошиал хаягаас уншдаг болсон. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Юүтүүб, фэйсбүүк, инстаграмын хил хязгааргүйн нөлөө бий ч, нэрт дипломатч Ц.Гомбосүрэнгийн хэлснээр, Б.Батцэцэгт харизм буюу нүүрийн буян байдаг. “Гадаад харилцааны салбарын тухайд би хувьдаа үргэлж хүндэтгэлтэй ханддаг байсан. Энэ бол зүгээр нэг албан тушаалын шугам биш. Энэ бол Монгол төр дуу хоолойгоо дэлхийд гаргах хамгийн ухаалаг нүүдэл шаардсан өрөг. Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж хамгаална. Заримдаа ойртож, заримдаа зай барьж хамгаална. Заримдаа гарын үсэг зурж, заримдаа татгалзаж хамгаална” гэж өөрөө тодорхойлж байна. </span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">2004 оноос ОХУ-ын Гадаад харилцааны сайдын албыг хашиж эхэлснээсээ хойших 17 жилийн хугацаанд С.В.Лавров Монгол Улсын Гадаад харилцааны 11 дэх сайдтай танилцсан нь Батмөнхийн Батцэцэг байв. Монголын Гадаад харилцааны сайдаар богино хугацаанд шинэ хүн томилогддог нь бараг уламжлал болчихсоныг эрс шулуун байр суурь илэрхийлдэг, заримдаа хатуу ширүүн, эсвэл ёж егөөтэй үгтэй хойд хөршийн нэгдүгээр дипломатч “Би олон монгол сайдтай танилцаж байлаа” хэмээн Батцэцэгт харин найрсгаар хэлж байв. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">БНХАУ-ын Гадаад харилцааны сайд, Төрийн зөвлөлийн гишүүн Ван И 2013 оноос Хятадын гадаад бодлогыг удирдаад долоон жилийн нүүр үзэж байхдаа танилцсан долоо дахь монгол сайд Б.Батцэцэг байлаа. Ван И бол гангамсуу цэмцгэр, гадаад төрхөөсөө л дэлхийн анхаарлыг татаж, Хятадын овжин, хэрсүү хуучин дипломат арга барилыг орчин цагийн хүчирхэг гүрний товч тодорхой, шийдмэг хатуу байр суурьтай чадварлаг хослуулдгаараа алдартай.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хоёр хөршийнхөө Гадаад хэргийн сайд нартай итгэмжилсэн, найрсаг дотно, аливаа асуудлыг илэн далангүй ярилцдаг харилцаа бүрдүүлж чадсандаа баяртай байдаг. Бид хоёр талын айлчлалын хүрээнд, олон улсын арга хэмжээний үеэр гээд олон удаа уулзаж ярилцдаг. Одоо бүр тоогоо ч мартсан байна. Ийм ойр дотно харилцаа бүрдүүлснээр элдэв оршилгүйгээр, жишээ нь “Тантай танилцахад таатай байна” гэх сул оршилгүй уулзаж, асуудалдаа шууд орж, илэн далангүй санал солилцдог.</span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Аливаа уулзалтыг хийхэд “Энэ чинь том гүрний сайд шүү, дэргэд нь миний туршлага юу билээ” гэх мэтийг би огт тооцдоггүй. Яагаад гэвэл би Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд. Манай яам бол хоёр зуун дамнасан түүхтэй, эзэн Чингисээс улбаатай төрт ёсны уламжлал хийгээд шинэчлэлийн өргөн туршлагатай газар. Би хэлэлцээнд тогтсон жаягийг баримталдаг ч 100 жил ярьсан сэдвийг ч шинэ агуулгаар сэлбэж байх ёстой гэж үздэг. Ярилцагч талын “Яагаад” гэдэг асуултад яг таг хариулт, гарц, шийдлийг олох хариулт өгөх ёстой. Мэндлэхээс эхлээд гар бариад салах хүртэлх хэлэлцээний туршид би тайван байдаг. Ер нь айж сандардаг, сэтгэл нь догдолдог сайд нартай гар барихад л мэдрэгддэг юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Энэ албанд тогтвортой ажилласнаар зөвхөн хоёр хөрш гэлтгүй маш олон орны Гадаад хэргийн сайд нартай шууд харилцах боломжтой болсон. Энэ давуу талыг би Монгол Улсын гадаад харилцааны нэг томоохон капитал гэж боддог. Үүгээр дамжуулан идэвхтэй гадаад бодлого, олон тооны айлчлал, яриа хэлэлцээ бодит биеллээ олсон.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Дэлхий лав галзуурсан байх гэмээр ертөнцөд бид аж төрж байна. Олон улсын харилцааг шинжлэн судалдаг онол арга зүй ч, үйл ажиллагааны цар хүрээг мөрдүүлдэг дүрэм журам нь ч их гүрнүүдийн галзуурлыг даван туулах гэж оролдож л байна шүү дээ. Ер нь хүчгүй нь хүчтэйнхээ өмнө хүчин мөхөстөхийг хүлээн зөвшөөрсөн хандлага практик дипломатуудад ил тод болж байна уу?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Тийм шинж байгаа ч би үүнийг хүчгүй нь хүчтэйнхээ өмнө хүчин мөхөстөхийг бүгдээрээ зөвшөөрчихлөө гэж томъёолохгүй. Үүнээс илүү нарийн зүйл бий л дээ. Өнөөдөр олон улсын харилцаанд хоёр бодит байдал зэрэгцэн оршиж байна. Нэг давхаргад нь НҮБ-ын дүрэм, тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, хил хязгаарын халдашгүй байдлын зарчмууд, олон улсын эрх зүй, олон талт институцүүд хэвээрээ байна. Нөгөө давхаргад нь их гүрнүүдийн өрсөлдөөн, нөлөөний хүрээний сэтгэлгээ, түр зуурын хэлцэл, хүчийг нүцгэн хэрэглэдэг геополитикийн бодит байдал улам тодорч байна. CFR, "Chatham House", "Brookings" зэрэг дэлхийн томоохон судалгааны төвүүд 2025–2026 оны орчныг яг ийм “хуваагдсан”, “hybrid”, “fractured” дэг журам гэж тайлбарлаж байна. Тиймээс юу ил тод болж байна вэ гэвэл дүрэм журам дангаараа хүчний харьцааг тогтоож чадахгүй байна. Их гүрэн тогтсон дүрмийг зөрчвөл тогтолцоо түүнийг шууд хориглож чадна гэсэн өөдрөг итгэл суларсан. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">“Brookings” судалгааны төв нэг тайлбартаа, дайны дараах дэг журам нь цэргийн хүчтэй улс шийтгэл хүлээлгүйгээр бага буурай улсыг дайрч эзэлж болно гэсэн итгэлийг төрүүлэхгүй байх ёстой байсныг сануулсан бол "Chatham House" 2026 оныг “External accountability has become secondary to transactional interests” буюу гаднын хариуцлага тооцох зарчим нь наймаалцсан ашиг сонирхлын дараа орж байна гэж тодорхойлсон.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Гэхдээ энд нэг маш чухал ялгаа бий. Практик дээр сул дорой улс заавал бууж өгөх ёстой гэсэн үг биш. Жижиг, дунд улсуудын хувьд зөвхөн олон улсын эрх зүйд найдах, эсвэл зөвхөн нэг хүчирхэг ивээгчид найдах хоёрын аль аль нь хангалтгүй болж байна. Үндсэндээ өнөөгийн энэ шинэ орчинд олон улс rigid alliance-оос илүү issue-specific hedging буюу асуудал бүр дээр уян хатан тэнцвэржих, тал талтайгаа ажиллах арга барил руу орж байгаагийн бас нэгэн илрэл юм. Хүчгүй нь бууж өгөх ёстой гэсэн үг биш, харин амьд үлдэх дипломат ухаан илүү нарийн болно гэсэн үг.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/7cd2518c27212e332bef15776a6e3d40.jpg" data-success="true" class="fr-fic fr-dii" data-size="1199,800" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/7cd2518c27212e332bef15776a6e3d40.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Манай төр засгийн тэргүүнүүд гадаад улс оронтой хэлэлцээ хийхдээ хаалттай хаалганы цаана албаны цөөн төлөөллөө байлцуулдаг. Тэнд чухам юу болдог, уур амьсгал юунаас шалтгаалдаг, ямар тактикууд хэрэглэдэг нь надад лав маш сонин санагддаг. Төрийн нууцыг дэлгүүлэх гээгүйг минь ойлгоорой. Гэхдээ хэлж болох жаахан ч гэсэн зүйл бий биз дээ? </span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хэлж болох юм байлгүй яах вэ. Хоёр тал ширээний ард суугаад бэлдсэн үгээ уншаад байгаа юм шиг харагддаг ч үнэндээ тийм биш. Албан ёсны мэдэгдэл, гарын үсэг зурсан баримт бичиг, хэвлэлийн зургийн ард маш нарийн сэтгэл зүй, хэмнэл, хэмжээс байдаг. Тэнд үгнээс гадна өнгө аяс, түр зогсолт, хэн түрүүлж юу хэлж байгаа, ямар сэдвийг шууд хөндөж байгаа, юуг тойруулж хэлж байгаа, бүр заримдаа цайгаа яаж барьж байгаа хүртэл утгатай болчихдог.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Уулзалтын уур амьсгал ихэвчлэн гурван зүйлээс шалтгаалдаг гэж би боддог. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><em>Нэгдүгээрт, </em></strong>хүчний бодит харьцаа. Хоёр улсын хүч, нөлөө, тухайн үеийн олон улсын нөхцөл. Хэн нь юуг илүү хүсээд байгаа нь шууд мэдрэгддэг. Үл үзэгдэх ачаа дарамт мэдрэгдэнэ. Жижиг улс байр сууриа зөв илэрхийлж чадвал тэр ачаа хөнгөрдөг. Харин эхнээсээ бэлтгэлгүй, өөртөө эргэлзээтэй орвол тэр үл үзэгдэх ачаа улам хүндэрдэг. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><em>Хоёрдугаарт, </em></strong>улс төр, дипломатын харилцаа гэдэг зөвхөн албан үг, баримт бичиг биш. Эцэст нь хүн хүнтэйгээ ярьж байгаа хэрэг. Зарим уулзалт эхний таван минутад л ямар өнгөөр үргэлжлэх нь тодордог. Нөгөө талаа анхааралтай сонсож байна уу, эсвэл зөвхөн санаагаа тулгах гэж байна уу? Хамгаалалтын байрлалтай байна уу, эсвэл итгэлцлийн зай нээж байна уу? Энэ бүгд хэлэлцээ, уулзалт ярианы уур амьсгалыг шийддэг. Заримдаа хамгийн хүнд сэдвээр ч илүү тайван ярьж болдог. Өөртөө итгэхгүй бол энгийн сэдэв ч маш хүнд болдог. </span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><em>Гуравдугаарт, </em></strong>бэлтгэл. Энэ бол хамгийн чухал хэсэг. Хаалттай хаалганы цаана гэнэтийн уран цэцэн үгнээс илүү сайн бэлтгэл хэрэгтэй. Ямар үгийг ямар жинтэй хэлэх вэ, аль сэдэв дээр уян байх вэ, аль сэдэв дээр огт хөдлөхгүй байх вэ, ямар өгүүлбэр олон жилийн үр дагавартай байж болох вэ гэдгийг урьдчилж бодсон байх хэрэгтэй. Бэлтгэлтэй хүн тайван байдаг. Тайван байгаа хүн үл үзэгдэх дарамтыг даадаг. Бэлтгэлгүй хүн бол жижиг өгүүлбэр дээр ч бүдэрч орхино.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Хэлж болох өөр нэг зүйл гэвэл, хаалттай уулзалтын амжилт зөвхөн дотор суусан хоёр гурван хүнээс шалтгаалдаггүй. Түүний ард маш олон хүний хөдөлмөр бий. Үгийн төсөл бэлдсэн, судалгаа хийсэн, өгүүлбэрийн найруулгыг хянасан хүмүүс, өмнөх уулзалтуудын түүх, өнгийг сануулсан хүмүүс, ёслол протоколыг дэглэсэн хүмүүс, орчуулагчид, зөвлөхүүд чухал үүрэгтэй. Энэ бүх мэдлэг туршлага, хөдөлмөр бүтээлийн нийлбэр ширээний ард сууж байгаа тэр хэдэн хүний тайван байдлыг бүрдүүлдэг. Гаднаас бол хоёр тал ярилцаж байгаа мэт харагдана. Үнэндээ тэнд хоёр улсын инститүцийн бүх ой санамж, чадамж хамт орж ирдэг юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Бас нэг чухал зүйл бол чимээгүй байдал. Хүмүүс дипломат яриаг үгээр төсөөлдөг байтал хэлээгүй зүйлд хамгийн их хэлмээр, хамгийн гүн утгатай хэсэг үлдэх нь бий.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Тэнд үгнээс гадна өнгө аяс, түр зогсолт, хэн түрүүлж юу хэлж байгаа, ямар сэдвийг шууд хөндөж байгаа, юуг тойруулж хэлж байгаа, бүр заримдаа цайгаа яаж барьж байгаа хүртэл утгатай болчихдог.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/9549426815910ddf58494de39f30be28.jpg" data-success="true" class="fr-fic fr-dii" data-size="1199,800" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/9549426815910ddf58494de39f30be28.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд гэж чухам ямар алба юм бэ? Анхны сайд Чин ван Ханддоржийн түүхээс улбаалаад халуун эх орончдын үйл хэрэг гэж ойлгож болох уу?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Миний бодлоор Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайдын албыг зүгээр нэг яамны сайдын албан тушаал гэж ойлговол дутагдалтай. Энэ бол улсын нэрийн өмнөөс үг хэлдэг, тусгаар тогтнолынхоо өмнөөс тайлбар өгдөг, түүхийнхээ өмнөөс хариуцлага үүрдэг алба. Манай орчин цагийн төрийн гадаад харилцааны суурийг тавьсан түүх бол анхны сайд Чин ван Ханддоржоос эхлээд эх орноо авч үлдэхийн төлөөх үйл хэрэг байсан. Монгол Улс тусгаар тогтнолоо зарлаж, төр улсаа дэлхийд таниулахад гадаад хэргийн асуудал орших эс оршихын тэмцэл байлаа.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Гэхдээ энд нэг зүйл нэмж хэлэх ёстой. Эх оронч байна гэдэг зөвхөн сүртэй үг хэлэхийг хэлдэггүй. Заримдаа эх орончийн хамгийн хэцүү дүр бол чанга хашгирах биш, харин дуугаа зөв хэмжээнд барьж, үгээ зөв мөчид хэлж, улсаа илүү том аюулаас хол байлгаж, нэр төрийг нь унагахгүй авч явахыг хэлдэг. Гадаад харилцааны сайдын алба ийм л алба.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Эцэст нь асуухад, дипломат ажиллагааг урлаг гэдэгчлэн Монголын гэх дипломат урлаг бусдынхаас юугаараа онцгой бол?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монголын дипломат ажиллагааны онцлогийг ганц үгээр тэнцвэр гэж хэлнэ. Хоёр их гүрний дунд байдаг жижиг улсын болгоомжлол дээр тогтсон тэнцвэр ч биш. Түүх, газар зүй, соёл, төрийн ой санамж, дотоод нэр төрийн мэдрэмж дээр тогтсон тэнцвэр юм. Монголын дипломатын өвөрмөц чанар нь амьд үлдэхийн төлөөх заль мэхний түвшинд биш, нэр төрөө хадгалан орших ухааны түвшинд хөгжүүлж ирсэнд оршдог.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Монголын түүхийг харахад бид нэг зүйлийг маш сайн сурсан ард түмэн. Хэтэрхий бөхийж болохгүй. Хэтэрхий омгорхож болохгүй. Хэтэрхий ойртож уусаж болохгүй. Хэтэрхий холдож ганцаардаж болохгүй. Энэ завсрын зайг зөв олох ухаан л манай дипломат зангийн гол цөм болов уу. Өөрөөр хэлбэл, Монголын дипломатыг та урлаг гэж байгаа бол тэр нь өөрийнхөө хэмжээг мэдэж, жингээ алдахгүй байхыг хэлдэг. Энд манай нүүдлийн соёлын нөлөө бас бий гэж боддог. Нүүдэлчин хүн орон зайг онцгой мэдэрдэг шүү дээ. Хаана буухаа, хаана хөдлөхөө, хаана түр азнахaa, хаана салхи эргэхийг мэдэрч амьдардаг. Бид шууд мөргөлдөхгүйгээр, илэрхий нэг талыг сонгохгүйгээр, заримдаа хүлээж, заримдаа урьдчилж, заримдаа гуравдагч зай нээж, заримдаа хоёр талын хооронд амьсгалах орон зай гаргаж ирдэг. Энэ бол сул дорой зан биш. Энэ бол тэсэж гарах, бас өөрөөрөө үлдэхийн урлаг.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Түүх, газар зүй, соёл, төрийн ой санамж, дотоод нэр төрийн мэдрэмж дээр тогтсон тэнцвэр юм.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><img src="https://peak.mn/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/1c4058a75e23d51ab7c7cf25b668585f.jpg" data-success="true" class="fr-fic fr-dii" data-size="1200,800" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/1454e172-a8e4-433b-80f5-7f44404cbdeb/1c4058a75e23d51ab7c7cf25b668585f.jpg" data-test="true" data-test2="1200"></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">Та Монголын дипломат ажиллагаанд ямар шинэлэг өнгө аяс нэмсэн бэ?</span></strong></span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Үе үеийн сайдууд тухайн цаг үеийнхээ гадаад улс төрийн нөхцөлд зохицож ажилладаг. Миний хувьд онцлог цаг үе таарсан болохоор гадны сайд нартай элдэв шат дамжлагагүй шууд харилцдаг болсон. Одоо харилцан айлчилсан, уулзаж танилцсан сайдуудтайгаа шууд утсаар залгаад ажил хэргээ ярьчихдаг. Дипломат харилцааг илүү амьд, шууд, хүн хоорондын итгэлцэл дээр суурилсан болгохыг зорьсон явдал. Мэдээж төрийн ёс, дэг журам, инститүцийн соёл хэрэгтэй. Гэхдээ хүн хоорондын итгэлцэл заавал хэрэгтэй. Заримдаа хэтэрхий албажсан үл ойлголцлыг хүн хоорондын итгэлцэл тайлдаг. Энэ утгаараа би Монголын дипломат ажиллагаанд шууд харилцааны, амьд холбооны, итгэлцэлд тулгуурласан нэгэн шинэ өнгө аяс авчирсан болов уу гэж боддог.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Нөгөө талаар би эмэгтэйчүүдийн оролцоог ч бас онцгой ач холбогдолтой гэж үздэг. Тиймээс дэлхийн Гадаад хэргийн эмэгтэй сайд нарын уулзалтыг санаачилж Монголдоо зохион байгуулсан нь онцгой ач холбогдолтой ажил байсан. Тэр уулзалтаас хойш бид бүх ажлаа ярилцдаг сүлжээ үүсгэсэн. Өөрөөр хэлбэл, олон улсын харилцааг сүртэй тунхаглал, том форумын хэмжээнд биш, өдөр тутмын амьд харилцаа, шууд холбоо, хэрэгтэй үед дэмжин хамтарч чаддаг итгэлцлийн орон зай бий болгохыг хичээсэн. Ийм сүлжээ чухал мөчид маш бодитой үр дүн авчирдаг.</span></p><p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 18px;">Зарим хүнд хэтэрхий хялбаршуулсан санагдаж магадгүй, би дипломат ажиллагааг холбоо тогтоох урлаг гэж л энгийнээр бодож явдаг. Улс хоорондын холбоо, төр хоорондын холбоо, хүн хоорондын холбоо. Хэрэв тэр холбоо амьд байвал жижиг улс олон улсын тавцанд дуу хоолойгоо хүргэх зам суваг нь нээлттэй байна. Хэрэв тэр холбоо итгэлцэлд тулгуурласан байвал санаанд оромгүй сайн үр дүн гардаг.</span></p><p style="text-align: right;"><span style="font-size: 18px;"><strong>Сэтгүүлч Б.Энхцэцэг</strong></span></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гадаад харилцааны яам" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гадаад харилцааны яам</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гадаадхарилцаанысайд" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гадаадхарилцаанысайд</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/гхя" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">гхя</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig&text=Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж хамгаалдаг')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/bbattsetseg-undesnii-erkh-ashig"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1778584659.0078"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '46045';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '837d51152bf0ab54111f59c2ac40651810389e1c3d0416a5dfbf34bef29bb9168880d3f50030845ad42cda644ffc600ae50667181524ae6b5b8e465bd05da1f1');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '837d51152bf0ab54111f59c2ac40651810389e1c3d0416a5dfbf34bef29bb9168880d3f50030845ad42cda644ffc600ae50667181524ae6b5b8e465bd05da1f1');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '837d51152bf0ab54111f59c2ac40651810389e1c3d0416a5dfbf34bef29bb9168880d3f50030845ad42cda644ffc600ae50667181524ae6b5b8e465bd05da1f1');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/unet-gurwan-jil-iin-ur-dund">
Ахлах ангиасаа бэлдсэн “Үнэт гурван жил”-ийн үр дүнд 200 мянган ам.долларын тэтгэлэг хүртжээ </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/khaan-bank-2026-ond-niigmiin-khariutslagiin-tusluuded-32-terbum-tugrug-zartsuulna">
ХААН Банк 2026 онд нийгмийн хариуцлагын төслүүдэд 32 тэрбум төгрөг зарцуулна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/aenkhjargal-bodi-daatgal-eruul-mendiin-daatgaliig-strategiin-chukhal-buteegdekhuun-khemeen-uzej-baigaa">
А.Энхжаргал: “Бодь даатгал” нь Голомт банк, “Бодь интернэйшнл”-ээс тусдаа, бие даасан компани гэдгийг албан ёсоор мэдэгдэж байна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/lenkh-amgalan-bagshiin-surgaltiin-chanariig-saijruulakhiin-tuld-ue-shattai-attestatchilna">
Л.Энх-Амгалан: Сургалтын чанарыг сайжруулахын тулд багш нарыг аттестатчилна </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/bnkhau-iin-khileer-newtrekh-mongol-irgediin-ankhaarald">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/e8d7304572dc1af2ca76015c4fa47aff.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/e8d7304572dc1af2ca76015c4fa47aff.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/bnkhau-iin-khileer-newtrekh-mongol-irgediin-ankhaarald">
БНХАУ-ын хилээр нэвтрэх монгол иргэдийн анхааралд... </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
11 сарын 03, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/news10b54">
<img src="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/093d2be2753ebf8a56d89b7ba3fac23c.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/5a6ce1ce-7876-40cd-8dcb-ffa552eda1d6/093d2be2753ebf8a56d89b7ba3fac23c.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/news10b54">
ГХ-ны сайд Б.Батцэцэг монгол эмэгтэйчүүдийн улс төрийн манлайлал, мэдлэг чадварыг олон улсад харуулж чадлаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Л.Дэлгэрмаа </a> ・
06 сарын 10, 2021 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/seremjluuleg-erkhuu-khot-uert-awtsan-tul-zorchikh-irgediig-ankhaaraltai-baikhiig-ankhaaruullaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/622683cc648e58f63b9d284708d3dea3.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/622683cc648e58f63b9d284708d3dea3.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/seremjluuleg-erkhuu-khot-uert-awtsan-tul-zorchikh-irgediig-ankhaaraltai-baikhiig-ankhaaruullaa">
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Эрхүү хот үерт автсан тул зорчих иргэдийг анхааралтай байхыг анхаарууллаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
07 сарын 08, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/lmunkhtushig-gadaadad-baigaa-irged-wiznii-khugatsaa-duuslaa-gej-sandrakh-khereggui">
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/ae40c6202c0722b46373bcef11b510d4.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/ae40c6202c0722b46373bcef11b510d4.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/lmunkhtushig-gadaadad-baigaa-irged-wiznii-khugatsaa-duuslaa-gej-sandrakh-khereggui">
Л.Мөнхтүшиг: Гадаадад байгаа иргэд визний хугацаа дууслаа гэж сандрах хэрэггүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
03 сарын 16, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/lmunkhtushig-bnsu-d-covid-19-khaldwar-awsan-khoyor-mongol-irgenii-neg-ni-buren-edgersen">
<img src="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/f741b1b1bc8a4ad600c5ff36f9c3c13d.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/e8d60fcb-f021-43e1-97c3-21ba798998b3/f741b1b1bc8a4ad600c5ff36f9c3c13d.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/society">
Нийгэм </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/lmunkhtushig-bnsu-d-covid-19-khaldwar-awsan-khoyor-mongol-irgenii-neg-ni-buren-edgersen">
Л.Мөнхтүшиг: БНСУ-д Covid-19 халдвар авсан хоёр монгол иргэний нэг нь бүрэн эдгэрсэн </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Б.Баясгалан </a> ・
03 сарын 14, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nzj1";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => '837d51152bf0ab54111f59c2ac40651810389e1c3d0416a5dfbf34bef29bb9168880d3f50030845ad42cda644ffc600ae50667181524ae6b5b8e465bd05da1f1',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.MWJhOTA4MGM0NDMwZmJjMjY1MTU4OWM5ZGM1ZDE4MjEyYmQzMjc5YTdmNjU5MGI0MmQ2N2RjYzEwMTJlZWI5NPlSL9WTbbJ9lCY2U7Fno1DFgFBha/RuU0qZtImfgCXu',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1781263058',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.ZDI4NmE3MjI2OTBhMzIyYWFiYzk3NDJmNzMyNjFlZDgxZTJlZTBmYWE0ZmQxY2E4YWFjMGQ0MTA1ZjQ1NmI4Nc3o1Xsgg/LEqPYawdHc/y4HJgQnfNDpmwS7T2iWqGYzaVxzPa/51ovjNk+BTWbaR8MXKLQUPAEXpnSbu7t0rx4=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1781176658',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = '837d51152bf0ab54111f59c2ac40651810389e1c3d0416a5dfbf34bef29bb9168880d3f50030845ad42cda644ffc600ae50667181524ae6b5b8e465bd05da1f1'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.MWJhOTA4MGM0NDMwZmJjMjY1MTU4OWM5ZGM1ZDE4MjEyYmQzMjc5YTdmNjU5MGI0MmQ2N2RjYzEwMTJlZWI5NPlSL9WTbbJ9lCY2U7Fno1DFgFBha/RuU0qZtImfgCXu'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1781263058'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.ZDI4NmE3MjI2OTBhMzIyYWFiYzk3NDJmNzMyNjFlZDgxZTJlZTBmYWE0ZmQxY2E4YWFjMGQ0MTA1ZjQ1NmI4Nc3o1Xsgg/LEqPYawdHc/y4HJgQnfNDpmwS7T2iWqGYzaVxzPa/51ovjNk+BTWbaR8MXKLQUPAEXpnSbu7t0rx4='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1781176658'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж... | Peak News
Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг: Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж хамгаалдаг
Сэтгүүлч Б.Энхцэцэгийн Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгтэй хийсэн ярилцлагыг хүргэж байна.
Сүүлийн 30 жилийн түүхэнд хамгийн олон жил буюу зургаа дахь жилдээ Гадаад харилцааны сайдаар улиран томилогдсон, өмнө нь энэ яамны Дэд сайдаар ажилласныг нь тооцвол төрийн дипломат салбарт арван жилийн турш зүтгэснээрээ Б.Батцэцэг “капиталаар” ялгарна.
Та бид хоёр улс төрийн өвөрмөц үед уулзаж байна. Бидний дассан тогтворгүй байдал, байдаг л нэг зөрчлүүд хурцадмал гэж хэлж болохоор нөхцөл рүү гулсаж орхисон. Та эрх барьж буй намаас УИХ, Засгийн газарт ажиллаж буй улстөрчийн хувьд намдаа бий болсон үзэгдлийг хэрхэн үзэж байна вэ?
Үнэхээр өвөрмөц үе. Цөөн хэдэн хүний эрх ашиг, албан тушаалын төлөөх өрсөлдөөн төдий зөрчил биш, илүү гүн гүнзий үйл явц өрнөж байна. Өнөөгийн нөхцөл байдал нэг намын доторх үзэгдэл мэт харагдавч яг үнэндээ улс төр шинэ шат руу шилжиж байгаагийн шинж тэмдэг болов уу. Улс төрийн орчин гаднаасаа эмх замбараагүй юм шиг харагддаг үе байдаг.
Чимээ шуугиан ихтэй, үл ойлголцол давамгайлсан, нэг нь нөгөөгөө үгүйсгээд л, нөгөөх нь ч бас няцаагаад л. Үйл явцыг дотроос нь нягт ажиглавал тийм ч санамсаргүй зүйл биш. Хуучин, хэвшмэл загвар шинэ бодит байдалдаа багтахаа больсны дохио нь тэр. Өөрөөр хэлбэл, улс төрийн хуучин сэтгэлгээ, хоцрогдсон арга барил, буруу зуршил шинэ цагийн шаардлагад хүрэхгүй болсон учраас дотор нь хагарал үүсэж байна гэсэн үг.
Иймд би өнөөгийн улс төрд өрнөж байгаа үйл явцыг сөрөг үзэгдэл гэж туйлын утгаар бодохгүй байгаа. Хуучин, хэвшмэл загвар шинэ бодит байдалдаа багтахаа больсны дохио нь тэр.
Яг одоогийн нөхцөл өмнө нь манайд болж байсан нэг түүхийг давтаж байх шиг, тэгэхдээ нэлээд томсгосон, гүнзгийрүүлсэн хэлбэрээр давтагдаж байх шиг санагдаж байгаагаа тантай хуваалцъя л даа. Юу гэвэл, Ерөнхийлөгч Н.Энхбаярыг буухын өмнөх болон дараах улс төрийн нөхцөл байдал тухайн үеийн МАХН-ыг хоёр хувааж дөнгөсөн. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн бүрэн эрхийн хугацаа дуусахад нэг жилийн хугацаа үлдэж байгаа энэ үед МАН-д мөн л ширүүн талцал үүслээ?
Тийм төсөө надад ч бас харагддаг. Түүх давтагдаж байна гэхээсээ Монголын улс төрд үе үе сэдэрдэг зөрчил илүү төвөгтэй хэлбэрээр дахин гарч ирж байж болзошгүй. Өнөөдрийн үзэгдэл зөвхөн нэг хүний улс төрийн ирээдүй, нэг бүлгийн байр суурь, эсвэл намын лидерийн асуудлаар тогтохгүй хальсантай холбоотой. Эрх мэдлийн бүлэглэлийн жин, нөлөө, залгамж, хүлээлт дараагийн эрх мэдлийн мөчлөгтэй холбогдож байна.
Гэхдээ өнөөдрийн нөхцөл байдал зарчмын хувьд ялгаатай. Ерөнхийлөгчийг нэг удаа зургаан жилийн хугацаагаар сонгоно гээд Үндсэн хуульд тов тодорхой заачихсан. Ерөнхийлөгч ч үүнийг удаа дараа эш татаж байгаа. Магадгүй энэ нь залгамжлалын талаарх сэдэв илүү эрт, хурц гарч ирэх, гаргаж ирэх шалтгаан болж байж мэдэх.
Улмаар зөвхөн нам доторх өрсөлдөөн биш, харин дараагийн улс төрийн өрнөлийг аль нам, хэн, яаж тодорхойлох вэ гэсэн асуултын дэвсгэр дээр явагдаж байгаагаараа илүү гүнзгий байна. Иймээс үүнийг зөвхөн фракцын тэмцэл гэж жижигрүүлж харах боломжгүй. За бас шууд сүйрлийн дохио ч гэж хэтрүүлэмгүй.
Нам үнэхээр үзэл баримтлал, хамтын сахилга, инститүцийн ой санамж дээр тогтож байна уу, эсвэл албан тушаалын эргэлт, нөлөөний тэнцвэр, хувь хүний нэр хүнд дээр тогтож байна уу гэдгийг ийм үед л мэднэ. Нам доторх зөрчил эцэстээ төрийн нэр хүндийг унагааж, олон нийтийн итгэлийг сулруулж эхэлбэл асуудал намынх байхаа болиод төрийнх болдог. Миний болгоомжилдог зүйл энэ.
Улс төр, эрх мэдлийг ойлгосон анхны харц тань юун дээр тогтож байв? Улс төрийн орчинд ороод Танд төрсөн эхний бодлуудаас өнөө хэр хүчтэй хэвээр байдаг нь юу бол. Улс төрд орох шийдвэрийг хэрхэн гаргасан бэ?
Улс төрд татагдсан анхны шалтгаан минь хувь заяаны тухай асуултад хариу хайж явахад ирсэн бодол байж. Улс орны хувь заяа гэж юу вэ? Ард түмэн яагаад зарим үедээ өндийж босдог, зарим үед төөрч будилж, бүтэлгүйтдэг юм бэ? Төр гэж юу вэ? Төрийн мөн чанар юу вэ? Хүн улс орныхоо өмнө хэзээ, яаж хариуцлага хүлээдэг вэ? Ийм асуултууд намайг багаас минь, залуу наснаас минь дагаж явсан. Тэр асуултуудад хөндлөнгөөс тайлбар хайгаад суух биш, дотор нь орж үзэх ёстой юм байна гэж бодсон нь улс төр рүү ойртуулсан болов уу. Улс орныхоо хувь заяанд бодитоор гар бие оролцох талбар юм байна гэдгийг аажмаар ухаарсан гэвэл илүү ононо.
Монголын шинэ түүхийн эргэлтийн мөчүүд, ардчилсан шилжилт, гадаад орчны өөрчлөлт, нийгэмд хуримтлагдсан үл итгэл, гутранги үзэл, бас хажуугаар нь Монголын ард түмний асар их тэсвэр, уужуу чанар, хүнд байдлаас гарч чаддаг ухаан бүгд нөлөөлсөн. Улс төрд ороогүй байсан ч миний залуу нас маш завгүй, бас том мөрөөдөлтэй байлаа. Ер нь залуу хүн мэргэжлээрээ, ажлаараа, бүтээлээрээ танигдана, байлдан дагуулна л гэж явдаг шүү дээ.
Надад сайн хүмүүжил, боловсрол, бизнес, бас гэр бүл, хүүхдүүд гээд бүгд байсан. Тэхээр нь нэг шат ахиад эргэн тойрноо ажиглана. Нэг талаар манай ард түмэн асар их боломжтой юм байна гэж бодогддог. Нөгөө талаар тийм их боломжтой мөртлөө яагаад бусдаас дутуу амьдарч байна вэ гэж бодогдоно.
Тэр хоёрын огтлолцлоос улс төрийн асуулт хариу нэхдэг. Улс орныхоо зовлон бэрхшээлийг шүүмжлээд, тойрч өнгөрөөд байж болохгүй юм байна, шийдэх гэж оролдох чадвартай хүмүүс хэрэгтэй юм байна гэдэгт өөрийгөө багтаан бодож эхэлснээс хойш ухраагүй л явна. Хот, хөдөөгүүр явах үед, хүмүүсийн яриаг сонсох үед, алс хязгаар нутагтаа буйдхан буй айлын амьдрал ч дэлхийн улс төртэй холбогдож байгааг мэдрэх үед төрийн тухай боддог уртаас урт замаар би алхаж эхэлсэн.
Монгол төр зөвхөн засаг захиргааны машин биш, хуульт ёс, ёс суртахуун, итгэлцэл, хүндлэлийн цогц ойлголт гэх монгол уламжлалд би гүн бат итгэдэг. Төр гэдэг тусгаар улс, эрх чөлөөт ард түмний хамгаалалт. Төр гэдэг үндэстэн эв нэгдэлтэй байх тулгуур багана. Энэ ойлголтыг тээж явдаг хүн улс төрөөс хол хөндий байж чаддаггүй.
Төр гэдэг тусгаар улс, эрх чөлөөт ард түмний хамгаалалт.
ТӨР БОЛ КОМПАНИ БИШ. БИЗНЕСИЙН ХУРДААР ХЭМЖВЭЛ АЛДАНА
Олон улсын харилцааны ээдрээт шинэ нөхцөлд Монгол Улсын үндэсний аюулгүй байдал, тусгаар тогтнолыг амжилттай баталгаажуулж, гадаад харилцааг эрчимтэй урагшлуулснаараа Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг олны анхаарлын төвд орж ирсэн улстөрч. Улс төрийн хагарал, тэмцлийн дуулиан дотор сайн, муу дүрүүд гэнэт л сошиал орон зайн хийцлэл, түгээлтийн системээр тодордог жишгээр Б.Батцэцэг сайдыг олон тэрбумын луйварчин болгож цоллов.
Харилцаа бүхий этгээдүүдийнхээ үүсгэн байгуулсан компанид гадаад паспортын тендер авч өгсөн гэх мэдээлэл сүүлийн өдрүүдэд цацагдаад буй. Түүнийг улс төрд орохоосоо өмнө эцэг эхийнхээ үүсгэн байгуулсан бизнесийг гэр бүлийн хамт залгамжлан авч, ном хэвлэлийн үйлдвэрлэлээр мэргэшсэн “Аз хур” компаниа хөгжүүлснийг 30 жил уг хэвлэх үйлдвэр, номын дэлгүүрүүдтэй нь хамт байсан зохиолч туурвилчид, уншигч олон мэдэх хэрээр эргэлзээ тээнэгэлзээ төрөх нь дамжиггүй.
Сэтгүүлчид ч энэ талаар Б.Батцэцэг сайдаас даруй тодруулсан мэдээллүүд нийгмийн сүлжээнд хөвөрсөн. Хэвлэлийн эрх чөлөөний өдөр тод улаан сэрэмжлүүлэг цахим хуудастаа нийтэлсэн гээд ёстой л анхаарлын тэмдэг бүхий улстөрч болж хувирав. Үйл явдал ийнхүү өрнөж байна. Засгийн газрыг гуйвуулахад Батцэцэг сайдын нэр хүндээр туг тахих нь хамгийн дөт зам байх магадлал ч өндөр.
Түүнийг өнөө ч улс төрд тодорхойлдог “Мөнхийн үсэг” аавынх нь байгуулсан хэвлэх компанийн нэр л дээ.
Монголд офсет хэвлэлийн шанг татсан анхны үйлдвэрлэгч Батмөнх агсаны үүсгэсэн компанийн голомтоос хүүхдүүд нь Монголын хэвлэх үйлдвэрлэлийн зах зээлд шинэчлэлийг бойжуулж, тэнд ажиллаж туршлагажсан мэргэжилтнүүд компаниа байгуулан өрх тусгаарлацгаасан нь нэг биш. Тэдний нэг нь өндөр технологи, нарийн стандарт бүхий төрийн өмчит үнэт цаасны компанийн хувьцаа эзэмшиж, тендерээр ажил гүйцэтгэсэн нь Б.Батцэцэг сайдыг албан тушаалын ноцтой хэрэгт буруутгасан мэдээлэл болон цацагдаад буй юм. “Би нэг их гайхахгүй байна. Сэтгүүлчдэд байр сууриа хангалттай илэрхийлсэн.
Хууль шүүхийн байгууллагын шийдэх асуудал учраас нэмж хэлэх зүйл алга. Өдөр болгон гарч ирээд тайлбарлаад байх боломжгүй” хэмээсэн.
Та бизнесээс улс төрд орсны давуу болон сул талаа хэрхэн үнэлдэг вэ?
Бизнесийн орчноос улс төрд орж ирсэн хүнд давуу тал ч бий, сул тал ч бий. Хүн хэн байсан, хаанаас ирсэн нь түүний замналын нэг хэсэг болохоос бүхнийг тодорхойлдог тавилан нь биш. Улс төрд олон жил явсан хүн дүрэм журам, хурал, индэр, тунхаглалын ертөнцөд хэтэрхий дасчихдаг тал бий.
Бизнесийн орчинд чи бодит эрсдэлтэй нүүр тулна. Алдаатай шийдвэр гаргавал үр дагаврыг нь шууд мэдэрнэ. Ажилчдын цалин, хамт олны уур амьсгал, өдөр тутмын сахилга, гэрээний үнэ цэн, цаг хугацааны хатуу шаардлага, итгэл алдвал ямар үнэтэй тусдагт суралцдаг. Бизнес хүнийг хоосон үгнээс илүү бодит тоо, үр дүн, хийсвэр санаанаас илүү тооцоо, хүсэл мөрөөдлөөс илүү хариуцлага гэж байдаг бодит хөрсөнд суулгадаг. Энэ утгаараа бизнесээс улс төрд орж ирсэн хүн төрийг зөвхөн хуваарилалтын машин биш, бусдад боломж нээх, саад багасгах, үнэ цэн, итгэлцэл бүтээх, бүтээснийг хамгаалах орон зай гэж харах магадлал өндөр.
Төрийн нэг шийдвэр цаанаа хэдэн мянган хүний амьдрал, хөдөлмөр, эрсдэл, хүлээлттэй яаж огтлолцдогийг мэдэрдэг. Энэ бол давуу тал. Гэхдээ харьцангуй сул тал бас бий. Бизнест шийдвэр гаргах хурд өөр. Хариуцлагын бүтэц өөр. Эрх мэдлийн логик өөр.
Заримдаа бизнесийн орчноос ирсэн хүн төрийг ч бас компанийн маягаар удирдаж болно гэж эндүүрэх эрсдэлтэй. Гэтэл төр бол компани биш. Компанид эцсийн зорилго нь үр ашиг байж болно. Харин төрийн эцсийн зорилго үр ашиг төдий биш. Төр бол шударга ёс, тэнцвэр, нийтийн ашиг, урт хугацааны тогтвортой байдал, бүр зарим тохиолдолд өнөөдрийн ашигтай зөрчилдөх ирээдүйн зөв шийдвэрийг хамгаалах үүрэгтэй. Тиймээс бизнесийн хурдаар төрийг хэмжвэл алдаа гарна. Төрд тэвчээр, олон талын тэнцвэр, илүү гүн ёс суртахууны мэдрэмж хэрэгтэй.
Миний хувьд энэ ялгааг л хамгийн их анзаарч ирсэн. Бизнес чухал, гэхдээ төрийг орлож чадахгүй. Төр эрхэм, гэхдээ бизнесийг боомилж болохгүй. Энэ хоёрын дунд маш нарийн ёс суртахууны хил байдаг. Тэр хилийг алдахгүй байх нь чухал.
Таныг бизнесийн намтраар тань цоллох явдал гарч буй энэ үед юу бодож байгаа тань сонин байна?
Улс төрд хэвийн үзэгдэл шүү дээ. Үнэнийг хэлэхэд, улстөрч хүн зугтаж чадахгүй. Улс төрд яваа хүний бүх намтар ил. Өмнө нь хэн байсан чинь тодорхой хэмжээнд тайлбар байж болно, харин уучлал биш. Төрд байхдаа юуг хамгаалсан, юуг зөвшөөрөөгүй, юун дээр дуугарсан, юун дээр чимээгүй өнгөрөөгүй вэ гэдэг л тодорхойлно.
Бизнесийн намтартай хүн улс төрд орж ирсний дараа хувийн ашигт үнэнч байна уу, эсвэл нийтийн ашигт үнэнч байна уу? Сүлжээнд үнэнч байна уу, эсвэл төрийн үүрэгт үнэнч байна уу? Албан тушаалыг хамгаалж байна уу, эсвэл төрийн нэр төрийг хамгаалж байна уу? Энэ л эцсийн шалгуур. Улстөрч хүний жинхэнэ хариулт үгэндээ биш, үйл замналдаа гэж бодож явдаг шүү.
ХҮЧНИЙ ЕРТӨНЦӨД ТЭСВЭР, ИТГЭЛЦЭЛ, УХААЛАГ ТЭНЦВЭРГҮЙГЭЭР ХЭН Ч ӨӨРИЙГӨӨ ХАМГААЛЖ ЧАДАХГҮЙ
Эрс тэс байр сууриас түдгэлзэж, хүчгүй нь хүчтэйнхээ өмнө бөхийх жамыг тойруулдаг ажилтай. Аюул эрсдэлийг болж өгвөл боломж, болохгүй бол болгоомж болгон хувиргадаг албатай.
Монгол Улсыг гадаад ертөнцөд ойлгуулах, зөвшөөрүүлэх зорилготой. Үндэсний аюулгүй байдал, тусгаар тогтнолыг дипломат арга замаар баталгаажуулах үүрэгтэй. “Тийм”, эсвэл “Үгүй” гэж хариулахгүйгээр ярьж тохиролцох чадвартай. Ийм хүний амнаас дотоодын хэвлэл л ямар ч сэдвээр “тийм”, “үгүй”-г унагах хамгийн өндөр боломжтой. Тэр нь ч явсаар Монголын мэдээллийг судалдаг гадныхны хувьд анхаарлын гаднаа үлдээмгүй сурвалж болж хүрдэг.
“Би Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд” гэж өөрийгөө танилцуулсан 2021 оны нэгдүгээр сараас хойших зургаан жил гаруйн хугацаанд дэлхий дахинд Монгол төрийн нэр төр, монголчуудын эрх чөлөө, ардчиллыг баталгаажуулахын төлөөх Б.Батцэцэгтэй бид танилцсан. Монголын эмэгтэй сайдын гадаад хэлний мэдлэг, биеэ авч явах соёл, сэтгэгдэл үлдээх чадварын тухай бид гадны хэвлэлээс, орос, хятад, англи хэлтнүүдийн сошиал хаягаас уншдаг болсон.
Юүтүүб, фэйсбүүк, инстаграмын хил хязгааргүйн нөлөө бий ч, нэрт дипломатч Ц.Гомбосүрэнгийн хэлснээр, Б.Батцэцэгт харизм буюу нүүрийн буян байдаг. “Гадаад харилцааны салбарын тухайд би хувьдаа үргэлж хүндэтгэлтэй ханддаг байсан. Энэ бол зүгээр нэг албан тушаалын шугам биш. Энэ бол Монгол төр дуу хоолойгоо дэлхийд гаргах хамгийн ухаалаг нүүдэл шаардсан өрөг. Үндэсний эрх ашгийг заримдаа дуугарч, заримдаа дуугүй байж хамгаална. Заримдаа ойртож, заримдаа зай барьж хамгаална. Заримдаа гарын үсэг зурж, заримдаа татгалзаж хамгаална” гэж өөрөө тодорхойлж байна.
2004 оноос ОХУ-ын Гадаад харилцааны сайдын албыг хашиж эхэлснээсээ хойших 17 жилийн хугацаанд С.В.Лавров Монгол Улсын Гадаад харилцааны 11 дэх сайдтай танилцсан нь Батмөнхийн Батцэцэг байв. Монголын Гадаад харилцааны сайдаар богино хугацаанд шинэ хүн томилогддог нь бараг уламжлал болчихсоныг эрс шулуун байр суурь илэрхийлдэг, заримдаа хатуу ширүүн, эсвэл ёж егөөтэй үгтэй хойд хөршийн нэгдүгээр дипломатч “Би олон монгол сайдтай танилцаж байлаа” хэмээн Батцэцэгт харин найрсгаар хэлж байв.
БНХАУ-ын Гадаад харилцааны сайд, Төрийн зөвлөлийн гишүүн Ван И 2013 оноос Хятадын гадаад бодлогыг удирдаад долоон жилийн нүүр үзэж байхдаа танилцсан долоо дахь монгол сайд Б.Батцэцэг байлаа. Ван И бол гангамсуу цэмцгэр, гадаад төрхөөсөө л дэлхийн анхаарлыг татаж, Хятадын овжин, хэрсүү хуучин дипломат арга барилыг орчин цагийн хүчирхэг гүрний товч тодорхой, шийдмэг хатуу байр суурьтай чадварлаг хослуулдгаараа алдартай.
Хоёр хөршийнхөө Гадаад хэргийн сайд нартай итгэмжилсэн, найрсаг дотно, аливаа асуудлыг илэн далангүй ярилцдаг харилцаа бүрдүүлж чадсандаа баяртай байдаг. Бид хоёр талын айлчлалын хүрээнд, олон улсын арга хэмжээний үеэр гээд олон удаа уулзаж ярилцдаг. Одоо бүр тоогоо ч мартсан байна. Ийм ойр дотно харилцаа бүрдүүлснээр элдэв оршилгүйгээр, жишээ нь “Тантай танилцахад таатай байна” гэх сул оршилгүй уулзаж, асуудалдаа шууд орж, илэн далангүй санал солилцдог.
Аливаа уулзалтыг хийхэд “Энэ чинь том гүрний сайд шүү, дэргэд нь миний туршлага юу билээ” гэх мэтийг би огт тооцдоггүй. Яагаад гэвэл би Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд. Манай яам бол хоёр зуун дамнасан түүхтэй, эзэн Чингисээс улбаатай төрт ёсны уламжлал хийгээд шинэчлэлийн өргөн туршлагатай газар. Би хэлэлцээнд тогтсон жаягийг баримталдаг ч 100 жил ярьсан сэдвийг ч шинэ агуулгаар сэлбэж байх ёстой гэж үздэг. Ярилцагч талын “Яагаад” гэдэг асуултад яг таг хариулт, гарц, шийдлийг олох хариулт өгөх ёстой. Мэндлэхээс эхлээд гар бариад салах хүртэлх хэлэлцээний туршид би тайван байдаг. Ер нь айж сандардаг, сэтгэл нь догдолдог сайд нартай гар барихад л мэдрэгддэг юм.
Энэ албанд тогтвортой ажилласнаар зөвхөн хоёр хөрш гэлтгүй маш олон орны Гадаад хэргийн сайд нартай шууд харилцах боломжтой болсон. Энэ давуу талыг би Монгол Улсын гадаад харилцааны нэг томоохон капитал гэж боддог. Үүгээр дамжуулан идэвхтэй гадаад бодлого, олон тооны айлчлал, яриа хэлэлцээ бодит биеллээ олсон.
Дэлхий лав галзуурсан байх гэмээр ертөнцөд бид аж төрж байна. Олон улсын харилцааг шинжлэн судалдаг онол арга зүй ч, үйл ажиллагааны цар хүрээг мөрдүүлдэг дүрэм журам нь ч их гүрнүүдийн галзуурлыг даван туулах гэж оролдож л байна шүү дээ. Ер нь хүчгүй нь хүчтэйнхээ өмнө хүчин мөхөстөхийг хүлээн зөвшөөрсөн хандлага практик дипломатуудад ил тод болж байна уу?
Тийм шинж байгаа ч би үүнийг хүчгүй нь хүчтэйнхээ өмнө хүчин мөхөстөхийг бүгдээрээ зөвшөөрчихлөө гэж томъёолохгүй. Үүнээс илүү нарийн зүйл бий л дээ. Өнөөдөр олон улсын харилцаанд хоёр бодит байдал зэрэгцэн оршиж байна. Нэг давхаргад нь НҮБ-ын дүрэм, тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, хил хязгаарын халдашгүй байдлын зарчмууд, олон улсын эрх зүй, олон талт институцүүд хэвээрээ байна. Нөгөө давхаргад нь их гүрнүүдийн өрсөлдөөн, нөлөөний хүрээний сэтгэлгээ, түр зуурын хэлцэл, хүчийг нүцгэн хэрэглэдэг геополитикийн бодит байдал улам тодорч байна. CFR, "Chatham House", "Brookings" зэрэг дэлхийн томоохон судалгааны төвүүд 2025–2026 оны орчныг яг ийм “хуваагдсан”, “hybrid”, “fractured” дэг журам гэж тайлбарлаж байна. Тиймээс юу ил тод болж байна вэ гэвэл дүрэм журам дангаараа хүчний харьцааг тогтоож чадахгүй байна. Их гүрэн тогтсон дүрмийг зөрчвөл тогтолцоо түүнийг шууд хориглож чадна гэсэн өөдрөг итгэл суларсан.
“Brookings” судалгааны төв нэг тайлбартаа, дайны дараах дэг журам нь цэргийн хүчтэй улс шийтгэл хүлээлгүйгээр бага буурай улсыг дайрч эзэлж болно гэсэн итгэлийг төрүүлэхгүй байх ёстой байсныг сануулсан бол "Chatham House" 2026 оныг “External accountability has become secondary to transactional interests” буюу гаднын хариуцлага тооцох зарчим нь наймаалцсан ашиг сонирхлын дараа орж байна гэж тодорхойлсон.
Гэхдээ энд нэг маш чухал ялгаа бий. Практик дээр сул дорой улс заавал бууж өгөх ёстой гэсэн үг биш. Жижиг, дунд улсуудын хувьд зөвхөн олон улсын эрх зүйд найдах, эсвэл зөвхөн нэг хүчирхэг ивээгчид найдах хоёрын аль аль нь хангалтгүй болж байна. Үндсэндээ өнөөгийн энэ шинэ орчинд олон улс rigid alliance-оос илүү issue-specific hedging буюу асуудал бүр дээр уян хатан тэнцвэржих, тал талтайгаа ажиллах арга барил руу орж байгаагийн бас нэгэн илрэл юм. Хүчгүй нь бууж өгөх ёстой гэсэн үг биш, харин амьд үлдэх дипломат ухаан илүү нарийн болно гэсэн үг.
Манай төр засгийн тэргүүнүүд гадаад улс оронтой хэлэлцээ хийхдээ хаалттай хаалганы цаана албаны цөөн төлөөллөө байлцуулдаг. Тэнд чухам юу болдог, уур амьсгал юунаас шалтгаалдаг, ямар тактикууд хэрэглэдэг нь надад лав маш сонин санагддаг. Төрийн нууцыг дэлгүүлэх гээгүйг минь ойлгоорой. Гэхдээ хэлж болох жаахан ч гэсэн зүйл бий биз дээ?
Хэлж болох юм байлгүй яах вэ. Хоёр тал ширээний ард суугаад бэлдсэн үгээ уншаад байгаа юм шиг харагддаг ч үнэндээ тийм биш. Албан ёсны мэдэгдэл, гарын үсэг зурсан баримт бичиг, хэвлэлийн зургийн ард маш нарийн сэтгэл зүй, хэмнэл, хэмжээс байдаг. Тэнд үгнээс гадна өнгө аяс, түр зогсолт, хэн түрүүлж юу хэлж байгаа, ямар сэдвийг шууд хөндөж байгаа, юуг тойруулж хэлж байгаа, бүр заримдаа цайгаа яаж барьж байгаа хүртэл утгатай болчихдог.
Уулзалтын уур амьсгал ихэвчлэн гурван зүйлээс шалтгаалдаг гэж би боддог.
Нэгдүгээрт,
Хоёрдугаарт,
Гуравдугаарт,
Хэлж болох өөр нэг зүйл гэвэл, хаалттай уулзалтын амжилт зөвхөн дотор суусан хоёр гурван хүнээс шалтгаалдаггүй. Түүний ард маш олон хүний хөдөлмөр бий. Үгийн төсөл бэлдсэн, судалгаа хийсэн, өгүүлбэрийн найруулгыг хянасан хүмүүс, өмнөх уулзалтуудын түүх, өнгийг сануулсан хүмүүс, ёслол протоколыг дэглэсэн хүмүүс, орчуулагчид, зөвлөхүүд чухал үүрэгтэй. Энэ бүх мэдлэг туршлага, хөдөлмөр бүтээлийн нийлбэр ширээний ард сууж байгаа тэр хэдэн хүний тайван байдлыг бүрдүүлдэг. Гаднаас бол хоёр тал ярилцаж байгаа мэт харагдана. Үнэндээ тэнд хоёр улсын инститүцийн бүх ой санамж, чадамж хамт орж ирдэг юм.
Бас нэг чухал зүйл бол чимээгүй байдал. Хүмүүс дипломат яриаг үгээр төсөөлдөг байтал хэлээгүй зүйлд хамгийн их хэлмээр, хамгийн гүн утгатай хэсэг үлдэх нь бий.
Тэнд үгнээс гадна өнгө аяс, түр зогсолт, хэн түрүүлж юу хэлж байгаа, ямар сэдвийг шууд хөндөж байгаа, юуг тойруулж хэлж байгаа, бүр заримдаа цайгаа яаж барьж байгаа хүртэл утгатай болчихдог.
Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд гэж чухам ямар алба юм бэ? Анхны сайд Чин ван Ханддоржийн түүхээс улбаалаад халуун эх орончдын үйл хэрэг гэж ойлгож болох уу?
Миний бодлоор Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайдын албыг зүгээр нэг яамны сайдын албан тушаал гэж ойлговол дутагдалтай. Энэ бол улсын нэрийн өмнөөс үг хэлдэг, тусгаар тогтнолынхоо өмнөөс тайлбар өгдөг, түүхийнхээ өмнөөс хариуцлага үүрдэг алба. Манай орчин цагийн төрийн гадаад харилцааны суурийг тавьсан түүх бол анхны сайд Чин ван Ханддоржоос эхлээд эх орноо авч үлдэхийн төлөөх үйл хэрэг байсан. Монгол Улс тусгаар тогтнолоо зарлаж, төр улсаа дэлхийд таниулахад гадаад хэргийн асуудал орших эс оршихын тэмцэл байлаа.
Гэхдээ энд нэг зүйл нэмж хэлэх ёстой. Эх оронч байна гэдэг зөвхөн сүртэй үг хэлэхийг хэлдэггүй. Заримдаа эх орончийн хамгийн хэцүү дүр бол чанга хашгирах биш, харин дуугаа зөв хэмжээнд барьж, үгээ зөв мөчид хэлж, улсаа илүү том аюулаас хол байлгаж, нэр төрийг нь унагахгүй авч явахыг хэлдэг. Гадаад харилцааны сайдын алба ийм л алба.
Эцэст нь асуухад, дипломат ажиллагааг урлаг гэдэгчлэн Монголын гэх дипломат урлаг бусдынхаас юугаараа онцгой бол?
Монголын дипломат ажиллагааны онцлогийг ганц үгээр тэнцвэр гэж хэлнэ. Хоёр их гүрний дунд байдаг жижиг улсын болгоомжлол дээр тогтсон тэнцвэр ч биш. Түүх, газар зүй, соёл, төрийн ой санамж, дотоод нэр төрийн мэдрэмж дээр тогтсон тэнцвэр юм. Монголын дипломатын өвөрмөц чанар нь амьд үлдэхийн төлөөх заль мэхний түвшинд биш, нэр төрөө хадгалан орших ухааны түвшинд хөгжүүлж ирсэнд оршдог.
Монголын түүхийг харахад бид нэг зүйлийг маш сайн сурсан ард түмэн. Хэтэрхий бөхийж болохгүй. Хэтэрхий омгорхож болохгүй. Хэтэрхий ойртож уусаж болохгүй. Хэтэрхий холдож ганцаардаж болохгүй. Энэ завсрын зайг зөв олох ухаан л манай дипломат зангийн гол цөм болов уу. Өөрөөр хэлбэл, Монголын дипломатыг та урлаг гэж байгаа бол тэр нь өөрийнхөө хэмжээг мэдэж, жингээ алдахгүй байхыг хэлдэг. Энд манай нүүдлийн соёлын нөлөө бас бий гэж боддог. Нүүдэлчин хүн орон зайг онцгой мэдэрдэг шүү дээ. Хаана буухаа, хаана хөдлөхөө, хаана түр азнахaa, хаана салхи эргэхийг мэдэрч амьдардаг. Бид шууд мөргөлдөхгүйгээр, илэрхий нэг талыг сонгохгүйгээр, заримдаа хүлээж, заримдаа урьдчилж, заримдаа гуравдагч зай нээж, заримдаа хоёр талын хооронд амьсгалах орон зай гаргаж ирдэг. Энэ бол сул дорой зан биш. Энэ бол тэсэж гарах, бас өөрөөрөө үлдэхийн урлаг.
Түүх, газар зүй, соёл, төрийн ой санамж, дотоод нэр төрийн мэдрэмж дээр тогтсон тэнцвэр юм.
Та Монголын дипломат ажиллагаанд ямар шинэлэг өнгө аяс нэмсэн бэ?
Үе үеийн сайдууд тухайн цаг үеийнхээ гадаад улс төрийн нөхцөлд зохицож ажилладаг. Миний хувьд онцлог цаг үе таарсан болохоор гадны сайд нартай элдэв шат дамжлагагүй шууд харилцдаг болсон. Одоо харилцан айлчилсан, уулзаж танилцсан сайдуудтайгаа шууд утсаар залгаад ажил хэргээ ярьчихдаг. Дипломат харилцааг илүү амьд, шууд, хүн хоорондын итгэлцэл дээр суурилсан болгохыг зорьсон явдал. Мэдээж төрийн ёс, дэг журам, инститүцийн соёл хэрэгтэй. Гэхдээ хүн хоорондын итгэлцэл заавал хэрэгтэй. Заримдаа хэтэрхий албажсан үл ойлголцлыг хүн хоорондын итгэлцэл тайлдаг. Энэ утгаараа би Монголын дипломат ажиллагаанд шууд харилцааны, амьд холбооны, итгэлцэлд тулгуурласан нэгэн шинэ өнгө аяс авчирсан болов уу гэж боддог.
Нөгөө талаар би эмэгтэйчүүдийн оролцоог ч бас онцгой ач холбогдолтой гэж үздэг. Тиймээс дэлхийн Гадаад хэргийн эмэгтэй сайд нарын уулзалтыг санаачилж Монголдоо зохион байгуулсан нь онцгой ач холбогдолтой ажил байсан. Тэр уулзалтаас хойш бид бүх ажлаа ярилцдаг сүлжээ үүсгэсэн. Өөрөөр хэлбэл, олон улсын харилцааг сүртэй тунхаглал, том форумын хэмжээнд биш, өдөр тутмын амьд харилцаа, шууд холбоо, хэрэгтэй үед дэмжин хамтарч чаддаг итгэлцлийн орон зай бий болгохыг хичээсэн. Ийм сүлжээ чухал мөчид маш бодитой үр дүн авчирдаг.
Зарим хүнд хэтэрхий хялбаршуулсан санагдаж магадгүй, би дипломат ажиллагааг холбоо тогтоох урлаг гэж л энгийнээр бодож явдаг. Улс хоорондын холбоо, төр хоорондын холбоо, хүн хоорондын холбоо. Хэрэв тэр холбоо амьд байвал жижиг улс олон улсын тавцанд дуу хоолойгоо хүргэх зам суваг нь нээлттэй байна. Хэрэв тэр холбоо итгэлцэлд тулгуурласан байвал санаанд оромгүй сайн үр дүн гардаг.
Сэтгүүлч Б.Энхцэцэг
Сэтгэгдэл бичих
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.