Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь... | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхантай бэлчээр, газрын доройтлын шалтгааныг датагаар оношлох боломж болон тэдний боловсруулж буй системийн загварын талаар ярилцлаа. Тэрбээр энэхүү загвараа НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын..." />
<meta name="keywords"
content="д.жаргалсайхан, цэгцтэй сэтгэлгээ" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь... | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхантай бэлчээр, газрын доройтлын шалтгааныг датагаар оношлох боломж болон тэдний боловсруулж буй системийн загварын талаар ярилцлаа. Тэрбээр энэхүү загвараа НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3c288c4b2677c17d060a9d1a1d7d292.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь... | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3c288c4b2677c17d060a9d1a1d7d292.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхантай бэлчээр, газрын доройтлын шалтгааныг датагаар оношлох боломж болон тэдний боловсруулж буй системийн загварын талаар ярилцлаа. Тэрбээр энэхүү загвараа НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class=""><a
href="/category/english?menu=27">ENGLISH</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class=""><a
href="/category/english?menu=27">ENGLISH</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/my17">
Миний 17 </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь оношлох хэрэгтэй</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">08 сарын 26, 2026</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei&text=Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь оношлох хэрэгтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3c288c4b2677c17d060a9d1a1d7d292_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3c288c4b2677c17d060a9d1a1d7d292.jpg" alt=""/> </p>
<p><span style="font-size: 18px;">Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхантай бэлчээр, газрын доройтлын шалтгааныг датагаар оношлох боломж болон тэдний боловсруулж буй системийн загварын талаар ярилцлаа. Тэрбээр энэхүү загвараа НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурлын үеэр танилцуулсан билээ.<br><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Ярилцлагаа “Бэлчээр гэж юу вэ?” гэсэн асуултаас эхэлье?<br></span></strong><br>–Бид “бэлчээр” гэдэг үгийг өргөн хэрэглэдэг ч маш өнгөц ойлгож байна. Монгол хэлний тайлбар толиудаас харахад газрын өнгөн хөрс, эсвэл ургамалтай газар гэсэн утгаар тайлбарлажээ.<br><br>Гэтэл бэлчээр гэдэг нь хөрс, ургамал төдий зүйл биш. Хөрс, ус, нарны гэрэл, дулаан, ургамлын үндэс, мөөгөнцөр, шавж гээд бүгд хоорондоо уялдаатай. Жинхэнэ утгаараа систем ажиллаж байна гэсэн үг.<br><br>Үүнийг системийн түвшинд ойлголгүйгээр “бэлчээрээ сайжруулна”, “доройтлоос хамгаална” гэж ярих нь учир дутагдалтай юм. Тиймээс эхний ээлжинд бэлчээр гэж чухам юуг ойлгохоо нэг мөр болгож, албажуулах шаардлагатай. Ядаж л монголчууд бид бэлчээрийн талаар нэгдэл ойлголттой болмоор байна шүү дээ.<br></span></p><p class="txt-block1"><span style="font-size: 18px;">Ойлголтоо нэг болгосны дараа ярилцвал илүү бодит шийдэл гарах боломжтой.<br></span></p><p><span style="font-size: 18px;"><br>Тэгэхгүйгээр бэлчээрийн асуудалд буруутан олохдоо л сайн улс болчихлоо. Зарим нь малчнаа, уул уурхай, чоно, ямаагаа хүртэл буруутгаж байна шүү дээ. Юм л бол буруутан олж нэр хоч өгөхөөс илүү шийдэл рүү л чиглэхийн тулд асуудлаа оношломоор байгаа юм.<br><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Олон улсад бэлчээрийг хэрхэн ойлгож, судалж байна вэ?<br></span></strong><br>–Олон улсад “rangeland” гэсэн ойлголтыг аль хэдийн цогцоор нь авч үзэх хандлагатай болсон байна. Үүнийг зөвхөн ургамал, ус, эсвэл хөрсний эрдсээр нь төсөөлөх боломжгүй. Бүгдийг нэг бүхэл систем гэж үзэж байж шийдэл гаргана гэсэн сэтгэлгээний том өөрчлөлт явагдаж байгаад олзуурхлаа.<br><br>Монгол Улс ч энэ чиг хандлагаас хоцрохгүйгээр бэлчээрийнхээ нэгдсэн тодорхойлолтыг бий болгож, түүнд тулгуурласан бодлого, шийдэл боловсруулах хэрэгтэй. Ингээгүй цагт “бэлчээр цөлжлөө, доройтлоо” гэж ерөнхий яриад өнгөрнө.</span></p><p><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Таны судалгаа анхаарал татаж байв. Судалгаагаа танилцуулахгүй юу?<br></span></strong><br>–“Үржил шимтэй газрыг системийн аргаар загварчлах нь” сэдвээр танилцуулга хийсэн. Манай баг газрыг зөвхөн хоёр хэмжээсээр бус, орон зай болон цаг хугацааг хамруулсан дөрвөн хэмжээст системийн загварт оруулах боломжийг судалж байна.</span></p><p><span style="font-size: 18px;">Цаашид судалгаагүйгээр шууд л мод авчирч суулгаад, услаад байж болохгүй. Тэнд мод ургах хөрс байна уу, шаардлагатай чийг, нар, салхи, бичил биетний орчин бүрдсэн үү гэдгийг мэдэж байж тарих ёстой юм. Дата өгөгдөл дээр шийдвэр гаргаж бэлчээрээ хамгаална гэсэн үг. Ингэх асуудлаа таниагүй цагт хөрөнгө оруулалт ямар ч үр дүнгүй болох ч эрсдэлтэй.<br></span><span style="font-size: 18px;"><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Газрыг системийн загварт оруулахын хамгийн гол давуу тал юу вэ?<br></span></strong><br>–Газрын шинж чанарыг дижитал системд оруулж, хиймэл оюун ашиглан үнэлэх, хэмжих боломж бүрдэнэ. Манай боловсруулж буй загварт байгалийн хүчин зүйлсийг 24 үзүүлэлтээр, байгалийн нөлөөгөөр бүрэлдсэн газрын үржил шимийг арав орчим үзүүлэлтээр хэмжихээр тусгасан. Нийтдээ 30 гаруй үзүүлэлтийг хооронд нь уялдуулан үнэлж байна.<br><br>Бид цоо шинэ үзүүлэлт зохиогоогүй. Олон улсын эрдэм шинжилгээ, судалгаанд хэрэглэгддэг үзүүлэлтүүдээс сонгон авч, тэдгээрийг нэг системд уялдуулсан.<br><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Энэ загвараа туршиж үзэв үү</span></strong><br>–Дундговь аймгийн Дэрэн сумын газар нутаг болон цаг ууртай холбоотой дата, мэдээллийг цуглуулж, индекс тооцон жижиг туршилтын төсөл хэрэгжүүлсэн. Урьдчилсан байдлаар боломжтой үр дүн гарсан.<br><br>Гэхдээ загвар маань төгс болоогүй. Тиймээс аргачлал болон системийн загварыг цааш сайжруулах чиглэлээр хамтран ажиллах судлаач, байгууллагуудыг хайж байна.<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/5039082b674c86c7e8dd635a6e6584ab.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800.25" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/5039082b674c86c7e8dd635a6e6584ab.jpg" data-test="true" data-test2="1200"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong><br>–Энэ загвар газрын доройтолд хүний болон байгалийн хүчин зүйл хэрхэн нөлөөлснийг ялгаж чадах уу?<br></strong></span><br>–Үүнийг л загварын хамгийн чухал давуу талуудын нэг гэж хардаг. Бид газрын доройтлыг ерөнхийд нь яриад, шалтгааныг нь шууд ямаа, уул уурхай эсвэл хүний үйл ажиллагаанаас л болсон гэж боддог. Гэтэл байгалийн зүй тогтлоор явагддаг үйл явц мэдээж үргэлжилсээр байгаа шүү дээ.<br><br>Манай загвар эхлээд хүний оролцоогүй үеийн байгалийн нөлөөлөл, тухайн газрын суурь чадавх, боломжийг тусад нь үнэлнэ. Дараа нь хүний үйл ажиллагаа нэмэгдэхэд газар сайжирсан уу, доройтсон уу гэдгийг хэмжих зорилготой.<br><br>Ингэснээр байгалийн болон хүний нөлөөг ялгаж, хэт ерөнхий ойлголтыг задлан шинжлэх боломжтой болно.<br><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Судалгааны хамгийн сонирхолтой үр дүн юу байв?<br></span></strong><br>–Загварыг улсын хэмжээнд төдийгүй сум, аж ахуйн нэгж, бүр нэг тариалангийн талбайн түвшинд ашиглаж болох боломж харагдсан.<br><br>Сум өөрийн нутагт чухам юу өөрчлөгдөж байгааг сумынхаа мэдээлэлд тулгуурлан хэмжих боломжтой. Малчин ч ашиглаж буй бэлчээрийнхээ төлөв байдлыг илүү тодорхой мэдэж болно.<br></span></p><blockquote><p><span style="font-size: 18px;"><br>Шалтгаанаа мэдчихвэл дараа нь юу хийх ёстой нь тодорхой болно. Тухайн газар мод тарих шаардлагатай юу, эсвэл мод тарихад тохиромжгүй юу гэдгийг тогтоож чадна. Ингэснээр үр дүнгүй газарт мод тарьж, эдийн засгийн өгөөжгүй хөрөнгө оруулалт хийхээс сэргийлнэ.<br></span></p></blockquote><p><span style="font-size: 18px;"><br>Мөн ямар төрлийн мод, олон наст ургамал тарих, газрыг ямар горимоор ашиглах зэргийг нөхцөлд нь тохируулан шийдэх боломжтой.<br><br>Одоогоор бид 30 гаруй үзүүлэлтээр хэмжих загвар боловсруулсан. Цаашдаа үүнд илүү олон үзүүлэлт нэмж болно. Тухайлбал, нарны тусгалын эрчим, чанар, тухайн газар нутагт үзүүлэх нөлөөг урт хугацааны датагаар ажиглан, хиймэл оюун ашиглан тооцох боломжтой.<br><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Малчдын мэдлэг, туршлагыг судалгаандаа тусгасан уу?<br></span></strong><br>–Энэ удаагийн судалгаанд бусад оролцогч талыг хамруулж амжаагүй. Системийн инженерчлэлийн аргаар газрыг загварчилж болох эсэхийг эхний ээлжид туршсан. Сониуч зангаар эхэлсэн ажил маань сонирхолтой үр дүнд хүрсэн гэж хэлж болно.<br><br>Цаашдаа малчид, иргэний нийгмийн байгууллага, төрийн байгууллага болон бусад оролцогч талтай ярилцаж, санал туршлагыг нь загварт тусгах шаардлагатай.<br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong>Бэлчээрийг малчдын л асуудал мэтээр ярих нь өрөөсгөл. Бид малын мах, сүүг хэрэглэж байгаа учраас энэ системийн оролцогч мөн.<br></span></p><p class="txt-block1"><span style="font-size: 18px;"><br>Ер нь Монголд байтугай дэлхий дээр ч газар, бэлчээртэй хувь заяа нь холбогдоогүй нэг ч хүн, нэг ч байгууллага байхгүй. Бид бүгд энэ системийн нэг хэсэг.<br></span></p><p><span style="font-size: 18px;">Тиймээс бэлчээр хамгаалах ажил зөвхөн малчнаас эхлэхгүй. Юуны өмнө бидний сэтгэлгээ, ойлголтоос эхэлнэ гэж дахин хэлье.<br><br>Бэлчээрийн асуудлыг зөвхөн малчдад даатгачихаад, өөрсдөө хажуугаас нь шүүмжлээд суудаг цаг ард үлдэж байна.<br><br>Уг нь Үндсэн хуульд байгалийн баялаг, газар нутгийн талаарх суурь зарчмууд бий. Харин бид уншиж, ойлгохыг төдийлөн хичээдэггүй. Энэ мэдлэггүй, залхуу байдлыг улс төрийн зорилгоор ашигладаг хүмүүс олон байна.<br></span></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/д.жаргалсайхан" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">д.жаргалсайхан</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/цэгцтэй сэтгэлгээ" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">цэгцтэй сэтгэлгээ</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei&text=Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь оношлох хэрэгтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1787808738.3086"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '46268';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '8b19cffe8f895ce2232a224e00bd0c94274691b8942c10bcdea699c911a16266d1fd67b8ae08d7a7294b8b54830d30e6826c89cbe5ee9cb467c3e898871f6e61');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '8b19cffe8f895ce2232a224e00bd0c94274691b8942c10bcdea699c911a16266d1fd67b8ae08d7a7294b8b54830d30e6826c89cbe5ee9cb467c3e898871f6e61');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '8b19cffe8f895ce2232a224e00bd0c94274691b8942c10bcdea699c911a16266d1fd67b8ae08d7a7294b8b54830d30e6826c89cbe5ee9cb467c3e898871f6e61');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/health-risks-of-k2-gasoline">
MP J.Bayarmaa Questions Government Over Health Risks of K2 Gasoline </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/drought-resilient-cost-in-numbers">
COP17: The Human Cost of Drought, in Numbers: What Ministers Told at Drought Session </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/cop17-rangelands-and-pastoralists-event">
COP17: Rangelands and Pastoralists Event Wraps Up With Call To Turn Pledges Into Action </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/mongolia-narrows-steel-complex-bidders">
Mongolia Narrows Steel Complex Bidders to Two as Investor Selection Nears Final Stage </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/cop17-sand-and-dust-storms">
COP17: Global Leaders Launch Action Framework to Combat Sand and Dust Storms </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a0ee9eff891820fd548a5203508f1be3_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a0ee9eff891820fd548a5203508f1be3.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">
Цэгцтэй сэтгэх </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
04 сарын 26, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/turiin-bukh-salaa-muchruudiig-uuregjuulsneer-niigem-eruuljine">
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/73c4e7f49efddbf17fea53e1c3bf40b5.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/73c4e7f49efddbf17fea53e1c3bf40b5.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/turiin-bukh-salaa-muchruudiig-uuregjuulsneer-niigem-eruuljine">
Монгол Улсын Үндсэн хууль 6368 үгээс бүрддэг, машинтай зүйрлэвэл 6368 эд ангитай гэсэн үг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
</a> ・
07 сарын 30, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-amidraliinkhaa-utga-uchriig-munguur-khemjsen-ni-mongolchuudiin-aldaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/341a0a005e4f4c429d635edfc7a6f08b_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/341a0a005e4f4c429d635edfc7a6f08b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">
Цэгцтэй сэтгэх </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-amidraliinkhaa-utga-uchriig-munguur-khemjsen-ni-mongolchuudiin-aldaa">
Д.Жаргалсайхан: Амьдралынхаа утга учрыг мөнгөөр хэмжсэн нь монголчуудын алдаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
04 сарын 23, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-kherwee-bid-tsegtstei-khairtsaglagdaagui-setgelgeetei-bol-yuun-einshtein-stiwen-khokingg">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b52e86067908e2748a89d55c7ce87d58_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b52e86067908e2748a89d55c7ce87d58.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/education">
Peak Edu </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-kherwee-bid-tsegtstei-khairtsaglagdaagui-setgelgeetei-bol-yuun-einshtein-stiwen-khokingg">
Д.Жаргалсайхан: Хэрвээ бид хайрцаглагдаагүй бас цэгцтэй сэтгэлгээтэй бол юун Эйнштейн, Стивен Хокинг... </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
04 сарын 25, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-medleg-setgelgeegee-tsegtslekhees-ekhelne">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/a6d09b942507f955f48a6b520b8f79fc_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/a6d09b942507f955f48a6b520b8f79fc.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/education">
Peak Edu </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-medleg-setgelgeegee-tsegtslekhees-ekhelne">
Д.Жаргалсайхан: Мэдлэг сэтгэлгээгээ цэгцлэхээс эхэлнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
10 сарын 10, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nzp8";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
<li><a href="/category/english?menu=27">
ENGLISH </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь... | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхантай бэлчээр, газрын доройтлын шалтгааныг датагаар оношлох боломж болон тэдний боловсруулж буй системийн загварын талаар ярилцлаа. Тэрбээр энэхүү загвараа НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын..." />
<meta name="keywords"
content="д.жаргалсайхан, цэгцтэй сэтгэлгээ" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь... | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхантай бэлчээр, газрын доройтлын шалтгааныг датагаар оношлох боломж болон тэдний боловсруулж буй системийн загварын талаар ярилцлаа. Тэрбээр энэхүү загвараа НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3c288c4b2677c17d060a9d1a1d7d292.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь... | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3c288c4b2677c17d060a9d1a1d7d292.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхантай бэлчээр, газрын доройтлын шалтгааныг датагаар оношлох боломж болон тэдний боловсруулж буй системийн загварын талаар ярилцлаа. Тэрбээр энэхүү загвараа НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class=""><a
href="/category/english?menu=27">ENGLISH</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class=""><a
href="/category/english?menu=27">ENGLISH</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/my17">
Миний 17 </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь оношлох хэрэгтэй</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">08 сарын 26, 2026</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei&text=Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь оношлох хэрэгтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3c288c4b2677c17d060a9d1a1d7d292_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3c288c4b2677c17d060a9d1a1d7d292.jpg" alt=""/> </p>
<p><span style="font-size: 18px;">Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхантай бэлчээр, газрын доройтлын шалтгааныг датагаар оношлох боломж болон тэдний боловсруулж буй системийн загварын талаар ярилцлаа. Тэрбээр энэхүү загвараа НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурлын үеэр танилцуулсан билээ.<br><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Ярилцлагаа “Бэлчээр гэж юу вэ?” гэсэн асуултаас эхэлье?<br></span></strong><br>–Бид “бэлчээр” гэдэг үгийг өргөн хэрэглэдэг ч маш өнгөц ойлгож байна. Монгол хэлний тайлбар толиудаас харахад газрын өнгөн хөрс, эсвэл ургамалтай газар гэсэн утгаар тайлбарлажээ.<br><br>Гэтэл бэлчээр гэдэг нь хөрс, ургамал төдий зүйл биш. Хөрс, ус, нарны гэрэл, дулаан, ургамлын үндэс, мөөгөнцөр, шавж гээд бүгд хоорондоо уялдаатай. Жинхэнэ утгаараа систем ажиллаж байна гэсэн үг.<br><br>Үүнийг системийн түвшинд ойлголгүйгээр “бэлчээрээ сайжруулна”, “доройтлоос хамгаална” гэж ярих нь учир дутагдалтай юм. Тиймээс эхний ээлжинд бэлчээр гэж чухам юуг ойлгохоо нэг мөр болгож, албажуулах шаардлагатай. Ядаж л монголчууд бид бэлчээрийн талаар нэгдэл ойлголттой болмоор байна шүү дээ.<br></span></p><p class="txt-block1"><span style="font-size: 18px;">Ойлголтоо нэг болгосны дараа ярилцвал илүү бодит шийдэл гарах боломжтой.<br></span></p><p><span style="font-size: 18px;"><br>Тэгэхгүйгээр бэлчээрийн асуудалд буруутан олохдоо л сайн улс болчихлоо. Зарим нь малчнаа, уул уурхай, чоно, ямаагаа хүртэл буруутгаж байна шүү дээ. Юм л бол буруутан олж нэр хоч өгөхөөс илүү шийдэл рүү л чиглэхийн тулд асуудлаа оношломоор байгаа юм.<br><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Олон улсад бэлчээрийг хэрхэн ойлгож, судалж байна вэ?<br></span></strong><br>–Олон улсад “rangeland” гэсэн ойлголтыг аль хэдийн цогцоор нь авч үзэх хандлагатай болсон байна. Үүнийг зөвхөн ургамал, ус, эсвэл хөрсний эрдсээр нь төсөөлөх боломжгүй. Бүгдийг нэг бүхэл систем гэж үзэж байж шийдэл гаргана гэсэн сэтгэлгээний том өөрчлөлт явагдаж байгаад олзуурхлаа.<br><br>Монгол Улс ч энэ чиг хандлагаас хоцрохгүйгээр бэлчээрийнхээ нэгдсэн тодорхойлолтыг бий болгож, түүнд тулгуурласан бодлого, шийдэл боловсруулах хэрэгтэй. Ингээгүй цагт “бэлчээр цөлжлөө, доройтлоо” гэж ерөнхий яриад өнгөрнө.</span></p><p><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Таны судалгаа анхаарал татаж байв. Судалгаагаа танилцуулахгүй юу?<br></span></strong><br>–“Үржил шимтэй газрыг системийн аргаар загварчлах нь” сэдвээр танилцуулга хийсэн. Манай баг газрыг зөвхөн хоёр хэмжээсээр бус, орон зай болон цаг хугацааг хамруулсан дөрвөн хэмжээст системийн загварт оруулах боломжийг судалж байна.</span></p><p><span style="font-size: 18px;">Цаашид судалгаагүйгээр шууд л мод авчирч суулгаад, услаад байж болохгүй. Тэнд мод ургах хөрс байна уу, шаардлагатай чийг, нар, салхи, бичил биетний орчин бүрдсэн үү гэдгийг мэдэж байж тарих ёстой юм. Дата өгөгдөл дээр шийдвэр гаргаж бэлчээрээ хамгаална гэсэн үг. Ингэх асуудлаа таниагүй цагт хөрөнгө оруулалт ямар ч үр дүнгүй болох ч эрсдэлтэй.<br></span><span style="font-size: 18px;"><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Газрыг системийн загварт оруулахын хамгийн гол давуу тал юу вэ?<br></span></strong><br>–Газрын шинж чанарыг дижитал системд оруулж, хиймэл оюун ашиглан үнэлэх, хэмжих боломж бүрдэнэ. Манай боловсруулж буй загварт байгалийн хүчин зүйлсийг 24 үзүүлэлтээр, байгалийн нөлөөгөөр бүрэлдсэн газрын үржил шимийг арав орчим үзүүлэлтээр хэмжихээр тусгасан. Нийтдээ 30 гаруй үзүүлэлтийг хооронд нь уялдуулан үнэлж байна.<br><br>Бид цоо шинэ үзүүлэлт зохиогоогүй. Олон улсын эрдэм шинжилгээ, судалгаанд хэрэглэгддэг үзүүлэлтүүдээс сонгон авч, тэдгээрийг нэг системд уялдуулсан.<br><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Энэ загвараа туршиж үзэв үү</span></strong><br>–Дундговь аймгийн Дэрэн сумын газар нутаг болон цаг ууртай холбоотой дата, мэдээллийг цуглуулж, индекс тооцон жижиг туршилтын төсөл хэрэгжүүлсэн. Урьдчилсан байдлаар боломжтой үр дүн гарсан.<br><br>Гэхдээ загвар маань төгс болоогүй. Тиймээс аргачлал болон системийн загварыг цааш сайжруулах чиглэлээр хамтран ажиллах судлаач, байгууллагуудыг хайж байна.<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/5039082b674c86c7e8dd635a6e6584ab.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800.25" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/5039082b674c86c7e8dd635a6e6584ab.jpg" data-test="true" data-test2="1200"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong><br>–Энэ загвар газрын доройтолд хүний болон байгалийн хүчин зүйл хэрхэн нөлөөлснийг ялгаж чадах уу?<br></strong></span><br>–Үүнийг л загварын хамгийн чухал давуу талуудын нэг гэж хардаг. Бид газрын доройтлыг ерөнхийд нь яриад, шалтгааныг нь шууд ямаа, уул уурхай эсвэл хүний үйл ажиллагаанаас л болсон гэж боддог. Гэтэл байгалийн зүй тогтлоор явагддаг үйл явц мэдээж үргэлжилсээр байгаа шүү дээ.<br><br>Манай загвар эхлээд хүний оролцоогүй үеийн байгалийн нөлөөлөл, тухайн газрын суурь чадавх, боломжийг тусад нь үнэлнэ. Дараа нь хүний үйл ажиллагаа нэмэгдэхэд газар сайжирсан уу, доройтсон уу гэдгийг хэмжих зорилготой.<br><br>Ингэснээр байгалийн болон хүний нөлөөг ялгаж, хэт ерөнхий ойлголтыг задлан шинжлэх боломжтой болно.<br><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Судалгааны хамгийн сонирхолтой үр дүн юу байв?<br></span></strong><br>–Загварыг улсын хэмжээнд төдийгүй сум, аж ахуйн нэгж, бүр нэг тариалангийн талбайн түвшинд ашиглаж болох боломж харагдсан.<br><br>Сум өөрийн нутагт чухам юу өөрчлөгдөж байгааг сумынхаа мэдээлэлд тулгуурлан хэмжих боломжтой. Малчин ч ашиглаж буй бэлчээрийнхээ төлөв байдлыг илүү тодорхой мэдэж болно.<br></span></p><blockquote><p><span style="font-size: 18px;"><br>Шалтгаанаа мэдчихвэл дараа нь юу хийх ёстой нь тодорхой болно. Тухайн газар мод тарих шаардлагатай юу, эсвэл мод тарихад тохиромжгүй юу гэдгийг тогтоож чадна. Ингэснээр үр дүнгүй газарт мод тарьж, эдийн засгийн өгөөжгүй хөрөнгө оруулалт хийхээс сэргийлнэ.<br></span></p></blockquote><p><span style="font-size: 18px;"><br>Мөн ямар төрлийн мод, олон наст ургамал тарих, газрыг ямар горимоор ашиглах зэргийг нөхцөлд нь тохируулан шийдэх боломжтой.<br><br>Одоогоор бид 30 гаруй үзүүлэлтээр хэмжих загвар боловсруулсан. Цаашдаа үүнд илүү олон үзүүлэлт нэмж болно. Тухайлбал, нарны тусгалын эрчим, чанар, тухайн газар нутагт үзүүлэх нөлөөг урт хугацааны датагаар ажиглан, хиймэл оюун ашиглан тооцох боломжтой.<br><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Малчдын мэдлэг, туршлагыг судалгаандаа тусгасан уу?<br></span></strong><br>–Энэ удаагийн судалгаанд бусад оролцогч талыг хамруулж амжаагүй. Системийн инженерчлэлийн аргаар газрыг загварчилж болох эсэхийг эхний ээлжид туршсан. Сониуч зангаар эхэлсэн ажил маань сонирхолтой үр дүнд хүрсэн гэж хэлж болно.<br><br>Цаашдаа малчид, иргэний нийгмийн байгууллага, төрийн байгууллага болон бусад оролцогч талтай ярилцаж, санал туршлагыг нь загварт тусгах шаардлагатай.<br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong>Бэлчээрийг малчдын л асуудал мэтээр ярих нь өрөөсгөл. Бид малын мах, сүүг хэрэглэж байгаа учраас энэ системийн оролцогч мөн.<br></span></p><p class="txt-block1"><span style="font-size: 18px;"><br>Ер нь Монголд байтугай дэлхий дээр ч газар, бэлчээртэй хувь заяа нь холбогдоогүй нэг ч хүн, нэг ч байгууллага байхгүй. Бид бүгд энэ системийн нэг хэсэг.<br></span></p><p><span style="font-size: 18px;">Тиймээс бэлчээр хамгаалах ажил зөвхөн малчнаас эхлэхгүй. Юуны өмнө бидний сэтгэлгээ, ойлголтоос эхэлнэ гэж дахин хэлье.<br><br>Бэлчээрийн асуудлыг зөвхөн малчдад даатгачихаад, өөрсдөө хажуугаас нь шүүмжлээд суудаг цаг ард үлдэж байна.<br><br>Уг нь Үндсэн хуульд байгалийн баялаг, газар нутгийн талаарх суурь зарчмууд бий. Харин бид уншиж, ойлгохыг төдийлөн хичээдэггүй. Энэ мэдлэггүй, залхуу байдлыг улс төрийн зорилгоор ашигладаг хүмүүс олон байна.<br></span></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/д.жаргалсайхан" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">д.жаргалсайхан</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/цэгцтэй сэтгэлгээ" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">цэгцтэй сэтгэлгээ</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei&text=Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь оношлох хэрэгтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1787808738.3086"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '46268';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '8b19cffe8f895ce2232a224e00bd0c94274691b8942c10bcdea699c911a16266d1fd67b8ae08d7a7294b8b54830d30e6826c89cbe5ee9cb467c3e898871f6e61');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '8b19cffe8f895ce2232a224e00bd0c94274691b8942c10bcdea699c911a16266d1fd67b8ae08d7a7294b8b54830d30e6826c89cbe5ee9cb467c3e898871f6e61');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '8b19cffe8f895ce2232a224e00bd0c94274691b8942c10bcdea699c911a16266d1fd67b8ae08d7a7294b8b54830d30e6826c89cbe5ee9cb467c3e898871f6e61');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/health-risks-of-k2-gasoline">
MP J.Bayarmaa Questions Government Over Health Risks of K2 Gasoline </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/drought-resilient-cost-in-numbers">
COP17: The Human Cost of Drought, in Numbers: What Ministers Told at Drought Session </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/cop17-rangelands-and-pastoralists-event">
COP17: Rangelands and Pastoralists Event Wraps Up With Call To Turn Pledges Into Action </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/mongolia-narrows-steel-complex-bidders">
Mongolia Narrows Steel Complex Bidders to Two as Investor Selection Nears Final Stage </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/cop17-sand-and-dust-storms">
COP17: Global Leaders Launch Action Framework to Combat Sand and Dust Storms </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a0ee9eff891820fd548a5203508f1be3_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a0ee9eff891820fd548a5203508f1be3.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">
Цэгцтэй сэтгэх </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
04 сарын 26, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/turiin-bukh-salaa-muchruudiig-uuregjuulsneer-niigem-eruuljine">
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/73c4e7f49efddbf17fea53e1c3bf40b5.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/73c4e7f49efddbf17fea53e1c3bf40b5.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/turiin-bukh-salaa-muchruudiig-uuregjuulsneer-niigem-eruuljine">
Монгол Улсын Үндсэн хууль 6368 үгээс бүрддэг, машинтай зүйрлэвэл 6368 эд ангитай гэсэн үг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
</a> ・
07 сарын 30, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-amidraliinkhaa-utga-uchriig-munguur-khemjsen-ni-mongolchuudiin-aldaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/341a0a005e4f4c429d635edfc7a6f08b_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/341a0a005e4f4c429d635edfc7a6f08b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">
Цэгцтэй сэтгэх </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-amidraliinkhaa-utga-uchriig-munguur-khemjsen-ni-mongolchuudiin-aldaa">
Д.Жаргалсайхан: Амьдралынхаа утга учрыг мөнгөөр хэмжсэн нь монголчуудын алдаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
04 сарын 23, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-kherwee-bid-tsegtstei-khairtsaglagdaagui-setgelgeetei-bol-yuun-einshtein-stiwen-khokingg">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b52e86067908e2748a89d55c7ce87d58_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b52e86067908e2748a89d55c7ce87d58.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/education">
Peak Edu </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-kherwee-bid-tsegtstei-khairtsaglagdaagui-setgelgeetei-bol-yuun-einshtein-stiwen-khokingg">
Д.Жаргалсайхан: Хэрвээ бид хайрцаглагдаагүй бас цэгцтэй сэтгэлгээтэй бол юун Эйнштейн, Стивен Хокинг... </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
04 сарын 25, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-medleg-setgelgeegee-tsegtslekhees-ekhelne">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/a6d09b942507f955f48a6b520b8f79fc_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/a6d09b942507f955f48a6b520b8f79fc.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/education">
Peak Edu </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-medleg-setgelgeegee-tsegtslekhees-ekhelne">
Д.Жаргалсайхан: Мэдлэг сэтгэлгээгээ цэгцлэхээс эхэлнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
10 сарын 10, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nzp8";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
<li><a href="/category/english?menu=27">
ENGLISH </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь... | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхантай бэлчээр, газрын доройтлын шалтгааныг датагаар оношлох боломж болон тэдний боловсруулж буй системийн загварын талаар ярилцлаа. Тэрбээр энэхүү загвараа НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын..." />
<meta name="keywords"
content="д.жаргалсайхан, цэгцтэй сэтгэлгээ" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь... | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхантай бэлчээр, газрын доройтлын шалтгааныг датагаар оношлох боломж болон тэдний боловсруулж буй системийн загварын талаар ярилцлаа. Тэрбээр энэхүү загвараа НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3c288c4b2677c17d060a9d1a1d7d292.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь... | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3c288c4b2677c17d060a9d1a1d7d292.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхантай бэлчээр, газрын доройтлын шалтгааныг датагаар оношлох боломж болон тэдний боловсруулж буй системийн загварын талаар ярилцлаа. Тэрбээр энэхүү загвараа НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class=""><a
href="/category/english?menu=27">ENGLISH</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class=""><a
href="/category/english?menu=27">ENGLISH</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/my17">
Миний 17 </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь оношлох хэрэгтэй</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">08 сарын 26, 2026</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei&text=Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь оношлох хэрэгтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3c288c4b2677c17d060a9d1a1d7d292_progressive.jpg" class="progressive-image blurred lightbox-exclude" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/c3c288c4b2677c17d060a9d1a1d7d292.jpg" alt=""/> </p>
<p><span style="font-size: 18px;">Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхантай бэлчээр, газрын доройтлын шалтгааныг датагаар оношлох боломж болон тэдний боловсруулж буй системийн загварын талаар ярилцлаа. Тэрбээр энэхүү загвараа НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурлын үеэр танилцуулсан билээ.<br><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Ярилцлагаа “Бэлчээр гэж юу вэ?” гэсэн асуултаас эхэлье?<br></span></strong><br>–Бид “бэлчээр” гэдэг үгийг өргөн хэрэглэдэг ч маш өнгөц ойлгож байна. Монгол хэлний тайлбар толиудаас харахад газрын өнгөн хөрс, эсвэл ургамалтай газар гэсэн утгаар тайлбарлажээ.<br><br>Гэтэл бэлчээр гэдэг нь хөрс, ургамал төдий зүйл биш. Хөрс, ус, нарны гэрэл, дулаан, ургамлын үндэс, мөөгөнцөр, шавж гээд бүгд хоорондоо уялдаатай. Жинхэнэ утгаараа систем ажиллаж байна гэсэн үг.<br><br>Үүнийг системийн түвшинд ойлголгүйгээр “бэлчээрээ сайжруулна”, “доройтлоос хамгаална” гэж ярих нь учир дутагдалтай юм. Тиймээс эхний ээлжинд бэлчээр гэж чухам юуг ойлгохоо нэг мөр болгож, албажуулах шаардлагатай. Ядаж л монголчууд бид бэлчээрийн талаар нэгдэл ойлголттой болмоор байна шүү дээ.<br></span></p><p class="txt-block1"><span style="font-size: 18px;">Ойлголтоо нэг болгосны дараа ярилцвал илүү бодит шийдэл гарах боломжтой.<br></span></p><p><span style="font-size: 18px;"><br>Тэгэхгүйгээр бэлчээрийн асуудалд буруутан олохдоо л сайн улс болчихлоо. Зарим нь малчнаа, уул уурхай, чоно, ямаагаа хүртэл буруутгаж байна шүү дээ. Юм л бол буруутан олж нэр хоч өгөхөөс илүү шийдэл рүү л чиглэхийн тулд асуудлаа оношломоор байгаа юм.<br><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Олон улсад бэлчээрийг хэрхэн ойлгож, судалж байна вэ?<br></span></strong><br>–Олон улсад “rangeland” гэсэн ойлголтыг аль хэдийн цогцоор нь авч үзэх хандлагатай болсон байна. Үүнийг зөвхөн ургамал, ус, эсвэл хөрсний эрдсээр нь төсөөлөх боломжгүй. Бүгдийг нэг бүхэл систем гэж үзэж байж шийдэл гаргана гэсэн сэтгэлгээний том өөрчлөлт явагдаж байгаад олзуурхлаа.<br><br>Монгол Улс ч энэ чиг хандлагаас хоцрохгүйгээр бэлчээрийнхээ нэгдсэн тодорхойлолтыг бий болгож, түүнд тулгуурласан бодлого, шийдэл боловсруулах хэрэгтэй. Ингээгүй цагт “бэлчээр цөлжлөө, доройтлоо” гэж ерөнхий яриад өнгөрнө.</span></p><p><span style="font-size: 18px;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Таны судалгаа анхаарал татаж байв. Судалгаагаа танилцуулахгүй юу?<br></span></strong><br>–“Үржил шимтэй газрыг системийн аргаар загварчлах нь” сэдвээр танилцуулга хийсэн. Манай баг газрыг зөвхөн хоёр хэмжээсээр бус, орон зай болон цаг хугацааг хамруулсан дөрвөн хэмжээст системийн загварт оруулах боломжийг судалж байна.</span></p><p><span style="font-size: 18px;">Цаашид судалгаагүйгээр шууд л мод авчирч суулгаад, услаад байж болохгүй. Тэнд мод ургах хөрс байна уу, шаардлагатай чийг, нар, салхи, бичил биетний орчин бүрдсэн үү гэдгийг мэдэж байж тарих ёстой юм. Дата өгөгдөл дээр шийдвэр гаргаж бэлчээрээ хамгаална гэсэн үг. Ингэх асуудлаа таниагүй цагт хөрөнгө оруулалт ямар ч үр дүнгүй болох ч эрсдэлтэй.<br></span><span style="font-size: 18px;"><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Газрыг системийн загварт оруулахын хамгийн гол давуу тал юу вэ?<br></span></strong><br>–Газрын шинж чанарыг дижитал системд оруулж, хиймэл оюун ашиглан үнэлэх, хэмжих боломж бүрдэнэ. Манай боловсруулж буй загварт байгалийн хүчин зүйлсийг 24 үзүүлэлтээр, байгалийн нөлөөгөөр бүрэлдсэн газрын үржил шимийг арав орчим үзүүлэлтээр хэмжихээр тусгасан. Нийтдээ 30 гаруй үзүүлэлтийг хооронд нь уялдуулан үнэлж байна.<br><br>Бид цоо шинэ үзүүлэлт зохиогоогүй. Олон улсын эрдэм шинжилгээ, судалгаанд хэрэглэгддэг үзүүлэлтүүдээс сонгон авч, тэдгээрийг нэг системд уялдуулсан.<br><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Энэ загвараа туршиж үзэв үү</span></strong><br>–Дундговь аймгийн Дэрэн сумын газар нутаг болон цаг ууртай холбоотой дата, мэдээллийг цуглуулж, индекс тооцон жижиг туршилтын төсөл хэрэгжүүлсэн. Урьдчилсан байдлаар боломжтой үр дүн гарсан.<br><br>Гэхдээ загвар маань төгс болоогүй. Тиймээс аргачлал болон системийн загварыг цааш сайжруулах чиглэлээр хамтран ажиллах судлаач, байгууллагуудыг хайж байна.<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/5039082b674c86c7e8dd635a6e6584ab.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="1200,800.25" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/5039082b674c86c7e8dd635a6e6584ab.jpg" data-test="true" data-test2="1200"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><strong><br>–Энэ загвар газрын доройтолд хүний болон байгалийн хүчин зүйл хэрхэн нөлөөлснийг ялгаж чадах уу?<br></strong></span><br>–Үүнийг л загварын хамгийн чухал давуу талуудын нэг гэж хардаг. Бид газрын доройтлыг ерөнхийд нь яриад, шалтгааныг нь шууд ямаа, уул уурхай эсвэл хүний үйл ажиллагаанаас л болсон гэж боддог. Гэтэл байгалийн зүй тогтлоор явагддаг үйл явц мэдээж үргэлжилсээр байгаа шүү дээ.<br><br>Манай загвар эхлээд хүний оролцоогүй үеийн байгалийн нөлөөлөл, тухайн газрын суурь чадавх, боломжийг тусад нь үнэлнэ. Дараа нь хүний үйл ажиллагаа нэмэгдэхэд газар сайжирсан уу, доройтсон уу гэдгийг хэмжих зорилготой.<br><br>Ингэснээр байгалийн болон хүний нөлөөг ялгаж, хэт ерөнхий ойлголтыг задлан шинжлэх боломжтой болно.<br><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Судалгааны хамгийн сонирхолтой үр дүн юу байв?<br></span></strong><br>–Загварыг улсын хэмжээнд төдийгүй сум, аж ахуйн нэгж, бүр нэг тариалангийн талбайн түвшинд ашиглаж болох боломж харагдсан.<br><br>Сум өөрийн нутагт чухам юу өөрчлөгдөж байгааг сумынхаа мэдээлэлд тулгуурлан хэмжих боломжтой. Малчин ч ашиглаж буй бэлчээрийнхээ төлөв байдлыг илүү тодорхой мэдэж болно.<br></span></p><blockquote><p><span style="font-size: 18px;"><br>Шалтгаанаа мэдчихвэл дараа нь юу хийх ёстой нь тодорхой болно. Тухайн газар мод тарих шаардлагатай юу, эсвэл мод тарихад тохиромжгүй юу гэдгийг тогтоож чадна. Ингэснээр үр дүнгүй газарт мод тарьж, эдийн засгийн өгөөжгүй хөрөнгө оруулалт хийхээс сэргийлнэ.<br></span></p></blockquote><p><span style="font-size: 18px;"><br>Мөн ямар төрлийн мод, олон наст ургамал тарих, газрыг ямар горимоор ашиглах зэргийг нөхцөлд нь тохируулан шийдэх боломжтой.<br><br>Одоогоор бид 30 гаруй үзүүлэлтээр хэмжих загвар боловсруулсан. Цаашдаа үүнд илүү олон үзүүлэлт нэмж болно. Тухайлбал, нарны тусгалын эрчим, чанар, тухайн газар нутагт үзүүлэх нөлөөг урт хугацааны датагаар ажиглан, хиймэл оюун ашиглан тооцох боломжтой.<br><br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">–Малчдын мэдлэг, туршлагыг судалгаандаа тусгасан уу?<br></span></strong><br>–Энэ удаагийн судалгаанд бусад оролцогч талыг хамруулж амжаагүй. Системийн инженерчлэлийн аргаар газрыг загварчилж болох эсэхийг эхний ээлжид туршсан. Сониуч зангаар эхэлсэн ажил маань сонирхолтой үр дүнд хүрсэн гэж хэлж болно.<br><br>Цаашдаа малчид, иргэний нийгмийн байгууллага, төрийн байгууллага болон бусад оролцогч талтай ярилцаж, санал туршлагыг нь загварт тусгах шаардлагатай.<br><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong>Бэлчээрийг малчдын л асуудал мэтээр ярих нь өрөөсгөл. Бид малын мах, сүүг хэрэглэж байгаа учраас энэ системийн оролцогч мөн.<br></span></p><p class="txt-block1"><span style="font-size: 18px;"><br>Ер нь Монголд байтугай дэлхий дээр ч газар, бэлчээртэй хувь заяа нь холбогдоогүй нэг ч хүн, нэг ч байгууллага байхгүй. Бид бүгд энэ системийн нэг хэсэг.<br></span></p><p><span style="font-size: 18px;">Тиймээс бэлчээр хамгаалах ажил зөвхөн малчнаас эхлэхгүй. Юуны өмнө бидний сэтгэлгээ, ойлголтоос эхэлнэ гэж дахин хэлье.<br><br>Бэлчээрийн асуудлыг зөвхөн малчдад даатгачихаад, өөрсдөө хажуугаас нь шүүмжлээд суудаг цаг ард үлдэж байна.<br><br>Уг нь Үндсэн хуульд байгалийн баялаг, газар нутгийн талаарх суурь зарчмууд бий. Харин бид уншиж, ойлгохыг төдийлөн хичээдэггүй. Энэ мэдлэггүй, залхуу байдлыг улс төрийн зорилгоор ашигладаг хүмүүс олон байна.<br></span></p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/д.жаргалсайхан" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">д.жаргалсайхан</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/цэгцтэй сэтгэлгээ" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">цэгцтэй сэтгэлгээ</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei&text=Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь оношлох хэрэгтэй')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-belcheeree-khamgaaliya-gewel-asuudliig-erunkhiilun-dugnekh-bus-tsaad-shaltgaaniig-ni-onoshlokh-kheregtei"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
</h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1787808738.3086"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '46268';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '8b19cffe8f895ce2232a224e00bd0c94274691b8942c10bcdea699c911a16266d1fd67b8ae08d7a7294b8b54830d30e6826c89cbe5ee9cb467c3e898871f6e61');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '8b19cffe8f895ce2232a224e00bd0c94274691b8942c10bcdea699c911a16266d1fd67b8ae08d7a7294b8b54830d30e6826c89cbe5ee9cb467c3e898871f6e61');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '8b19cffe8f895ce2232a224e00bd0c94274691b8942c10bcdea699c911a16266d1fd67b8ae08d7a7294b8b54830d30e6826c89cbe5ee9cb467c3e898871f6e61');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/health-risks-of-k2-gasoline">
MP J.Bayarmaa Questions Government Over Health Risks of K2 Gasoline </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/drought-resilient-cost-in-numbers">
COP17: The Human Cost of Drought, in Numbers: What Ministers Told at Drought Session </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/cop17-rangelands-and-pastoralists-event">
COP17: Rangelands and Pastoralists Event Wraps Up With Call To Turn Pledges Into Action </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/mongolia-narrows-steel-complex-bidders">
Mongolia Narrows Steel Complex Bidders to Two as Investor Selection Nears Final Stage </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/cop17-sand-and-dust-storms">
COP17: Global Leaders Launch Action Framework to Combat Sand and Dust Storms </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://www.mandalschool.mn/?msg=not-logged-in" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/4b36acdcd6a66f23a7b23841fb81fdc1.jpg" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a0ee9eff891820fd548a5203508f1be3_progressive.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/a0ee9eff891820fd548a5203508f1be3.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">
Цэгцтэй сэтгэх </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/bagiin-oilgoltiin-zuruu-baiguullagiig-ni-gatsaasniig-zakhirluud-anzaardaggui">
Багийн ойлголтын зөрүү байгууллагыг нь гацаасныг захирлууд анзаардаггүй </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
04 сарын 26, 2026 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/turiin-bukh-salaa-muchruudiig-uuregjuulsneer-niigem-eruuljine">
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/73c4e7f49efddbf17fea53e1c3bf40b5.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/73c4e7f49efddbf17fea53e1c3bf40b5.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/turiin-bukh-salaa-muchruudiig-uuregjuulsneer-niigem-eruuljine">
Монгол Улсын Үндсэн хууль 6368 үгээс бүрддэг, машинтай зүйрлэвэл 6368 эд ангитай гэсэн үг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
</a> ・
07 сарын 30, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-amidraliinkhaa-utga-uchriig-munguur-khemjsen-ni-mongolchuudiin-aldaa">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/341a0a005e4f4c429d635edfc7a6f08b_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/341a0a005e4f4c429d635edfc7a6f08b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">
Цэгцтэй сэтгэх </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-amidraliinkhaa-utga-uchriig-munguur-khemjsen-ni-mongolchuudiin-aldaa">
Д.Жаргалсайхан: Амьдралынхаа утга учрыг мөнгөөр хэмжсэн нь монголчуудын алдаа </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
04 сарын 23, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-kherwee-bid-tsegtstei-khairtsaglagdaagui-setgelgeetei-bol-yuun-einshtein-stiwen-khokingg">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b52e86067908e2748a89d55c7ce87d58_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b52e86067908e2748a89d55c7ce87d58.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/education">
Peak Edu </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-kherwee-bid-tsegtstei-khairtsaglagdaagui-setgelgeetei-bol-yuun-einshtein-stiwen-khokingg">
Д.Жаргалсайхан: Хэрвээ бид хайрцаглагдаагүй бас цэгцтэй сэтгэлгээтэй бол юун Эйнштейн, Стивен Хокинг... </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
04 сарын 25, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-medleg-setgelgeegee-tsegtslekhees-ekhelne">
<img src="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/a6d09b942507f955f48a6b520b8f79fc_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/b6c078e0-42ed-4638-b631-a1b1bde0f95f/a6d09b942507f955f48a6b520b8f79fc.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/education">
Peak Edu </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-medleg-setgelgeegee-tsegtslekhees-ekhelne">
Д.Жаргалсайхан: Мэдлэг сэтгэлгээгээ цэгцлэхээс эхэлнэ </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
10 сарын 10, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/nzp8";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
<li><a href="/category/english?menu=27">
ENGLISH </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => '8b19cffe8f895ce2232a224e00bd0c94274691b8942c10bcdea699c911a16266d1fd67b8ae08d7a7294b8b54830d30e6826c89cbe5ee9cb467c3e898871f6e61',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.MTE5N2UzNzBlYjg1OGI3NWFmNzQ0MjZlZDQyMTBkODhlM2MzY2UzY2VkYTg3MzRmZDdlY2U0OWZjNmM4ODg3NSlOrZNcNLgug7Wb7N2JdqdyS7ugr1/Wri6CeA7i8/Ee',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1790487138',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.YTIyNGU5ZTZhNTk5Y2VlYjZhMGY0NTc3MGJmYWQ0MWFkZjg3NDEyYjMyMGZkMDNmMzQyOWYxY2Y1MDkzZTRmN4EyfuFv30kQ9RcAnoPt66zuBGukfJoBVlYE/Pad3MAiDGqWG2Ec6qrboZDFYwV9gsZKUp0mwsc5lp8R5qg/TlE=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1790400738',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = '8b19cffe8f895ce2232a224e00bd0c94274691b8942c10bcdea699c911a16266d1fd67b8ae08d7a7294b8b54830d30e6826c89cbe5ee9cb467c3e898871f6e61'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.MTE5N2UzNzBlYjg1OGI3NWFmNzQ0MjZlZDQyMTBkODhlM2MzY2UzY2VkYTg3MzRmZDdlY2U0OWZjNmM4ODg3NSlOrZNcNLgug7Wb7N2JdqdyS7ugr1/Wri6CeA7i8/Ee'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1790487138'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.YTIyNGU5ZTZhNTk5Y2VlYjZhMGY0NTc3MGJmYWQ0MWFkZjg3NDEyYjMyMGZkMDNmMzQyOWYxY2Y1MDkzZTRmN4EyfuFv30kQ9RcAnoPt66zuBGukfJoBVlYE/Pad3MAiDGqWG2Ec6qrboZDFYwV9gsZKUp0mwsc5lp8R5qg/TlE='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1790400738'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь... | Peak News
Д.Жаргалсайхан: Бэлчээрээ хамгаалъя гэвэл асуудлыг ерөнхийлөн дүгнэх бус, цаад шалтгааныг нь оношлох хэрэгтэй
Системийн инженерчлэлийн институтын тэргүүн Д.Жаргалсайхантай бэлчээр, газрын доройтлын шалтгааныг датагаар оношлох боломж болон тэдний боловсруулж буй системийн загварын талаар ярилцлаа. Тэрбээр энэхүү загвараа НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурлын үеэр танилцуулсан билээ.–Ярилцлагаа “Бэлчээр гэж юу вэ?” гэсэн асуултаас эхэлье?
Ойлголтоо нэг болгосны дараа ярилцвал илүү бодит шийдэл гарах боломжтой.
–Олон улсад бэлчээрийг хэрхэн ойлгож, судалж байна вэ?
–Таны судалгаа анхаарал татаж байв. Судалгаагаа танилцуулахгүй юу?
Цаашид судалгаагүйгээр шууд л мод авчирч суулгаад, услаад байж болохгүй. Тэнд мод ургах хөрс байна уу, шаардлагатай чийг, нар, салхи, бичил биетний орчин бүрдсэн үү гэдгийг мэдэж байж тарих ёстой юм. Дата өгөгдөл дээр шийдвэр гаргаж бэлчээрээ хамгаална гэсэн үг. Ингэх асуудлаа таниагүй цагт хөрөнгө оруулалт ямар ч үр дүнгүй болох ч эрсдэлтэй. –Газрыг системийн загварт оруулахын хамгийн гол давуу тал юу вэ? –Энэ загвараа туршиж үзэв үү –Судалгааны хамгийн сонирхолтой үр дүн юу байв?
–Малчдын мэдлэг, туршлагыг судалгаандаа тусгасан уу?
Тиймээс бэлчээр хамгаалах ажил зөвхөн малчнаас эхлэхгүй. Юуны өмнө бидний сэтгэлгээ, ойлголтоос эхэлнэ гэж дахин хэлье.
Цэдэнбалын Цэрэндолгор
Сэтгэгдэл бичих
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.