Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_core_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_core_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/persistent/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\I18n\I18n::translators() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 80
Cake\I18n\I18n::getTranslator() - CORE/src/I18n/I18n.php, line 204
__d - CORE/src/I18n/functions.php, line 89
Cake\Controller\Component\AuthComponent::_setDefaults() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 504
Cake\Controller\Component\AuthComponent::identify() - CORE/src/Controller/Component/AuthComponent.php, line 822
CakeDC\Users\Controller\Component\RememberMeComponent::beforeFilter() - ROOT/vendor/cakedc/users/src/Controller/Component/RememberMeComponent.php, line 145
Cake\Event\EventManager::_callListener() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 351
Cake\Event\EventManager::dispatch() - CORE/src/Event/EventManager.php, line 328
Cake\Controller\Controller::dispatchEvent() - CORE/src/Event/EventDispatcherTrait.php, line 112
Cake\Controller\Controller::startupProcess() - CORE/src/Controller/Controller.php, line 673
Cake\Http\ActionDispatcher::_invoke() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 115
Cake\Http\ActionDispatcher::dispatch() - CORE/src/Http/ActionDispatcher.php, line 94
Cake\Http\BaseApplication::__invoke() - CORE/src/Http/BaseApplication.php, line 256
Cake\Http\Runner::__invoke() - CORE/src/Http/Runner.php, line 65 Warning (512)CORE/src/Cache/Cache.php , line 178 ]Code Context $registry -> set ( $name , new NullEngine ()); trigger_error ( $e -> getMessage (), E_USER_WARNING ); $name = '_cake_model_'
$registry = object(Cake\Cache\CacheRegistry) {
'_loaded' => [
(int) 0 => '_cake_core_',
(int) 1 => '_cake_model_'
]
}
$config = [
'className' => 'Cake\Cache\Engine\ApcuEngine',
'prefix' => 'myapp_cake_model_',
'path' => '/home/peakmn/new.peak.mn/tmp/cache/models/',
'serialize' => true,
'duration' => '+2 minutes',
'url' => null
]
$e = object(RuntimeException) {
[protected] message => 'Cache engine Cake\Cache\Engine\ApcuEngine is not properly configured.'
[protected] code => (int) 0
[protected] file => '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Cache/CacheRegistry.php'
[protected] line => (int) 92
} Cake\Cache\Cache::_buildEngine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 178
Cake\Cache\Cache::engine() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 236
Cake\Cache\Cache::read() - CORE/src/Cache/Cache.php, line 378
Cake\Database\Schema\CachedCollection::describe() - CORE/src/Database/Schema/CachedCollection.php, line 55
Cake\ORM\Table::getSchema() - CORE/src/ORM/Table.php, line 566
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::_fields() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 385
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::setupFieldAssociations() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 75
Batu\Version\Model\Behavior\VersionBehavior::initialize() - ROOT/plugins/Batu/Version/src/Model/Behavior/VersionBehavior.php, line 59
Cake\ORM\Behavior::__construct() - CORE/src/ORM/Behavior.php, line 165
Cake\ORM\BehaviorRegistry::_create() - CORE/src/ORM/BehaviorRegistry.php, line 147
Cake\Core\ObjectRegistry::load() - CORE/src/Core/ObjectRegistry.php, line 96
Cake\ORM\Table::addBehavior() - CORE/src/ORM/Table.php, line 878
App\Model\Table\ArticlesTable::initialize() - APP/Model/Table/ArticlesTable.php, line 40
Cake\ORM\Table::__construct() - CORE/src/ORM/Table.php, line 299
Cake\ORM\Locator\TableLocator::_create() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 293
Cake\ORM\Locator\TableLocator::get() - CORE/src/ORM/Locator/TableLocator.php, line 249 Warning (512)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 53 ]Code Context if ( Configure :: read ( 'debug' )) { trigger_error ( $message , E_USER_WARNING ); } else { $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Уншигч та анзаарсан бол бидний цуврал ярилцлагын төвд систем гэдэг ойлголт зонхилдог. Систем гэдэг нь ямар нэг пуужин эсвэл сансарын хөлөг эсвэл физик химийн тэгшитгэлийн тухай яриа биш юм. Энэ бол аливаа зүйлийг таньж мэдэхэд шаардлагатай цэгцтэй..." />
<meta name="keywords"
content="д.жаргалсайхан, системийн онол, цэгцтэй сэтгэх" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Уншигч та анзаарсан бол бидний цуврал ярилцлагын төвд систем гэдэг ойлголт зонхилдог. Систем гэдэг нь ямар нэг пуужин эсвэл сансарын хөлөг эсвэл физик химийн тэгшитгэлийн тухай яриа биш юм. Энэ бол аливаа зүйлийг таньж мэдэхэд шаардлагатай цэгцтэй..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f897c840d2024fda1453510d1d7d7921.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f897c840d2024fda1453510d1d7d7921.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Уншигч та анзаарсан бол бидний цуврал ярилцлагын төвд систем гэдэг ойлголт зонхилдог. Систем гэдэг нь ямар нэг пуужин эсвэл сансарын хөлөг эсвэл физик химийн тэгшитгэлийн тухай яриа биш юм. Энэ бол аливаа зүйлийг таньж мэдэхэд шаардлагатай цэгцтэй..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">
Цэгцтэй сэтгэх </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">02 сарын 26, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum&text=Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f897c840d2024fda1453510d1d7d7921.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f897c840d2024fda1453510d1d7d7921.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Уншигч та анзаарсан бол бидний цуврал ярилцлагын төвд систем гэдэг ойлголт зонхилдог. Систем гэдэг нь ямар нэг пуужин эсвэл сансарын хөлөг эсвэл физик химийн тэгшитгэлийн тухай яриа биш юм. Энэ бол аливаа зүйлийг таньж мэдэхэд шаардлагатай цэгцтэй цогц болгосон сэтгэлгээний хэв маяг юм.</p><p style="text-align: justify;">“TУС солюшн" ХХК-ийн захирал, Залуу судлаачдыг дэмжих сангийн тэргүүн Д.Жаргалсайхантай хийсэн ээлжит ярилцлагаа АНУ-д болсон INCOSE IW2019 хурал тойрсон сонирхолтой сэдэв болон системийн сэтгэлгээний талаар хийснээ хүргэж байна. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Хоёулаа ярилцлагаа эхлэхээсээ өмнө системийн сэтгэлгээний арга барил гэж юу болох талаар эргэн товчхон тайлбарлая?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-<span class="twittersharelink">Системийн сэтгэлгээ буюу цэгцтэй сэтгэлгээ нь хэний ч өмнө тулгарсан аливаа асуудлыг шийдвэрлэх арга замыг хайж олох, шийдвэрлэхэд хэрэглэгдэх оюун санааны хэрэгсэл шүү дээ.</span> Тэр хүн нь 70 настай Должин эмээ байна уу, 7 настай Бат гэдэг хүү эсвэл 30 настай инженер Баяраа гэдгээс үл хамаарч бүгдэд нь хэрэглэгдэнэ. </p><p style="text-align: justify;">Хүнд асуудал үүсгэхэд хүргэдэг сэтгэлгээний хэв маягуудыг бид тодорхойлж ангилах гэж оролдлоо. Жишээ нь хуучинсаг, бэлэнчлэх, цэгцгүй, ерөнхийлдөг гээд олон төрлийн сэтгэлгээний доголдлууд бий. Харамсалтай нь жагсаалт үүгээр хязгаарлагдахгүй. Цөөн хэдийг нь товч тайлбарлах гээд оролдоё.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Бэлэнчлэх сэтгэлгээ:</strong> Ийм сэтгэлгээтэй бүлгийнхэн өөрөө ямар нөөц, хөдөлмөр зарцуулахгүйгээр бусдын нэгэнт бий болгосон материаллаг болон оюуны өмч баялгаас хүртэж байх сонирхолтой. Манай нийгмийн жинхэнэ идээ бээрийг үүсгэж байгаа сэтгэлгээний доголдол гэж болно. Залхуучууд бол яах аргагүй энэ төрөлд хамаарна. Энэ сэтгэлгээний доголдлыг улс төрчид сайн мэддэг төдийгүй, өөрийнхөө зорилгыг хэрэгжүүлэхдээ тэдний дэмжлэгийг ашигладаг. Хүүхдийн, ямааны, ноолуурын, гэрлэлтийн гэх мэт мөнгө амладаг нь үүний бодит жишээ. </p><p style="text-align: justify;"><strong>Хуучин сэтгэлгээ:</strong> Энэ бол өнгөрсөн хугацаанд туулж өнгөрүүлсэн амьдралаасаа, нийгмээсээ өвлөж, тээж авсан хэвшмэл ойлголт юм. Үүнийг бас тухайн үед хэрэглээд тодорхой үр дүнд хүрсэн учраас сэтгэн бодохдоо байнга хэрэглээд дасчихсан итгэл үнэмшил гэж нэрлэж болно. Тэр хуучирсан сэтгэлгээ, шалгуураараа өнөөдрийн нийгмийн болж байгаа болон болохгүй зүйлсийг хэмждэг. Гэтэл хүний амьдарч байгаа орчин, нийгэм нь байнга өөрчлөгдөж байгаа учраас тэдгээр итгэл, үнэмшлээ байнга шалгаж цэгнэх зайлшгүй шаардлагатай.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Ерөнхийлдөг сэтгэлгээ:</strong> Ерөөсөө өөрийн эрхэлж байгаа ажил мэргэжил, амьдралынхаа нарийн ширийнийг судалдаггүй, түүнийгээ мэддэггүй хүмүүсийн гаргадаг сэтгэлгээний доголдол юм. Хэдэн өгүүлбэр хэлчихээд л байн байн “ерөнхийдөө” гэж хэлдэг хүн бол мэргэжлийнхээ талаар нарийн ширийн мэдлэггүй юм байна гэдэг дүгнэлтийг баттай хийж болно. Яагаад ерөнхийдөө гэдэг үг хэрэглэдэг вэ гэхээр ярьж буй зүйлийнх нь талаар асуулт ирвэл хариулж чадахгүй гэдгээ мэдэж байгаа учраас тэр. Эвгүй байдалд орохоос сэргийлж байгаа хэрэг.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Хоноцын сэтгэлгээ:</strong> Урт хугацааны тууштай зорьсон зорилгогүй хүмүүсийн гаргадаг сэтгэлгээ нь ихэвчилэн өнөө маргаашаа аргацаахад чиглэсэн байдаг. Өнөөдөр л болж байвал гэсэн ахархан бодол. Үүнийг монголчууд хоноцын сэтгэлгээ гэдэг. </p><p style="text-align: justify;">Эдгээр сэтгэлгээний доголдлуудыг засаж бодол санаагаа цэгцтэй болгосныг л бид системийн сэтгэлгээ гэж хэлээд байгаа юм. </p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">Хүн бүр системийн сэтгэлгээний арга барилыг заавал эзэмших хэрэгтэй. Ийм цэгцтэй сэтгэдэг хүн бол аливаа зорилгыг хэрэгжүүлэхэд зайлшгүй эзэмших шаардлагатай мэдлэгийг олж авах, бүтээх маш хүчтэй зэвсэгтэй боллоо гэсэн үг. </p><p style="text-align: justify;">Хүн аливаа үйлдэл хийхийн өмнө заавал сэтгэн боддог. Сэтгэж бодсоноороо дүгнэлтийг хийж, дараа нь юу хийх вэ гэдгээ шийддэг. Хэрэв сэтгэн бодож байгаа арга барил нь цэгцгүй бол мэдээж дүгнэлт нь худлаа гарч таарна аа даа. Үүнээс үүдэн дараагийн хийж байгаа зүйл нь худлаа болж тэр хүн өөртөө болон өрөөл бусдад мянган асуудал үүсгэдэг. Бөөн асуудал үүсгэчихээд түүнийгээ шийдэж чадаагүй энэ хүн ирээдүйн сайн сайхан хүсэл мөрөөдөлдөө хэзээ ч хүрэхгүй. Бидний амьдарч байгаа энэ нийгэм маань тийм асуудлуудаар дүүрчихсэн байна шүү дээ.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Миний бодлоор хүн бүр танин мэдэх арга барилд суралцаж эхэлбэл бидний сэтгэлгээ цэгцэрч эхэлнэ</span>. Үүнийгээ дагаад бидэнд асуудал үүсгэдэг дээрхи сэтгэлгээний гажуудал, доголдлууд засагдах байх.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Та системийн инженерчлэлийн /system engineering/ чиглэлээр олон улсын хуралд оролцоод ирсэн гэж дуулсан. Энэ хурлын талаар сонин сайхнаасаа хуваалцахгүй юу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Хоёр жилийн өмнө онлайнаар системийн шинжлэх ухааныг дэмждэг, дагнадаг байгууллагуудыг хайж байгаад International Society for the Systems Sciences гээд байгууллагыг олсон юм. Ухаж үзсэн чинь сонирхолтой санагдсан. Тухайн үед өргөдөл өгөөд гишүүнээр элсээд мэдээлэл солилцоод л байлаа. Гэтэл тэрхүү нийгэмлэгээс International Council for System Engineering буюу INCOSE гэдэг товчилсон нэртэй байгуулагаас INCOSE IW2019 гэдэг хурал болох гэж байна, түүнд оролцооч гэсэн санал ирүүлсэн юм. </p><p style="text-align: justify;">Энэ хурал миний хувьд нүд нээсэн, маш сонирхолтой арга хэмжээ байлаа. Олон ч шинэ соргог мэдээ, мэдээлэл сонслоо. </p><p style="text-align: justify;">Ялангуяа СИСТЕМИЙН аргачлалын хэрэглээ дэлхий даяар өргөжин тэлж байгааг, олон улсын байгууллагууд системийн аргачлалыг улам боловсронгуй болгохоор хүч, нөөц бололцоогоо нэгтгэн ажилладаг талаарх мэдээлэл ихээхэн сонирхол татлаа. Тодорхой ажлын хэсгүүд гаргаад тулгамдсан, тодорхойгүй асуудлуудаа цэгцтэйгээр судалж, хэлэлцүүлэг хийдэг юм байна.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хурлын үр дүнд системийн инженерчлэлийн үйл ажиллагааг эрхлэхэд зайлшгүй шаардлагатай арга, аргачлал стандартуудыг нь гаргасан. </span>Маш нарийн мэдээлэл, гарын авлага, аргачлалууд ч байна. Үүнээс гадна дэлхий нийтэд байгаа системийн аргачлалын хэрэглээ, сайжруулалтын “тэргүүн фронт” дээр нь “тулалдаж” яваа 17 мянган гишүүдийн төлөөлөл, АНУ, Австралийн Батлан хамгаалах яам, Сингапур, Хятад, Оросын томоохон үйлдвэрлэгч нараас гадна их дээд сургуулийн судлаач, профессорууд оролцдог юм байна. </p><blockquote><p style="text-align: justify;">Нийт оролцогчдын 50 гаруй хувийг томоохон үйлдвэрлэгч болох алдарт NASA, Boeing, Airbus, John Deere болон бусад томоохон компаниудын төлөөлөгчид бүрдүүлж байсан. Энэ хуралд оролцож байгаа байгууллагуудын жагсаалтыг хараад системийн арга барил хэрэглэхгүй ямар ч салбар алга гэж дүгнэж болохоор байна лээ. </p></blockquote><p style="text-align: justify;">Хурлынхаа талаар нийгмийн сүлжээнд тэр үед нь товчхон оруулсан чинь Монголоос олон хүн сонирхож байна лээ. Эндээс энэ системийн талаарх ганц манай компани биш манайхан нийгмээрээ сонирхож байгааг бас анзаарлаа.</p><p style="text-align: justify;">International Council on Systems Engineering / INCOSE/ нь дэлхий даяар 17 мянга гаруй гишүүнтэй, 35 оронд салбартай, 45 ажлын хэсэгтэй. АНУ-д гэхэд 5 салбартай.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/fdf712d79b3de76e66fbde655c935f6b.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="2000,1312.5714285714" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/fdf712d79b3de76e66fbde655c935f6b.png"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Системийн инженерчлэл гэдгийг тайлбарлахгүй юу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Аливаа асуудал нь олон хүчин зүйлүүдээс хамаардаг, олон оролцогчтой байвал түүний шийдлийг олоход их төвөгтэй болдог. Ийм төвөгтэй асуудлуудыг шийдэхэд эмх цэгцтэй сэтгэлгээ голлох үүрэгтэй. Эмх цэгцтэй шийдэл бий болгох ажлыг бидний тархи л хийж байгаа шүү дээ. Байгууллагыг, спортын багийг, гэр бүлийг, нийгмээ бид эмх цэгцтэйгээр харах хэрэгтэй байна. Ингэж харахын тулд тохиромжтой аргыг нь бий болгох ёстой. Тэр аргыг нь бий болгодог, хэрэглэгдэг, асуудлын шийдлийг гаргадаг хүмүүсийг системийн инженерүүд гэдэг. Инженерүүд гэхээр зөвхөн тоног төхөөрөмж, багажтай харьцдаг хүмүүс гэсэн уламжлалт ойлголт өөрчлөгджээ.</p><blockquote><p style="text-align: justify;">Нийгэм бол тэр чигээрээ тогтолцоо мөн. Тэгвэл энэ тогтолцооны загварыг зохиож, барьж, засаж, чиглүүлдэг хүмүүс бол системийн инженерүүд юм.</p></blockquote><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><br></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Системийн аргыг ямар цар хүрээтэй байгууллагууд голдуу ашиглаж байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Хуучин системийн загварыг БХЯ чиглэлийн болон NASA мэтийн том цар хүрээтэй олон оролцогчтой төслүүд дээр ашигладаг байлаа. Харин олон улсын чиг хандлага өөрчлөгдөж 25 хүртэлх авсаархан бүтэцтэй байгууллага хүртэл системийн загварыг хэрэгжүүлдэг болчихож. Бас эрүүл мэнд, дэд бүтэц гээд салбар бүр дээр ашиглаж байна. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Таны санал болгож буй системийн шийдлүүд ямар түвшинд явна гэж та харсан вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Энэ хуралд оролцохдоо дэлхийн түвшинтэй харьцуулахад бидний судалгаа, манай компанийн бий болгосон загвар олон улсад аль хавьд нь, хаагуур нь байна вэ гэдгийг таньж мэдэх зорилготой явсан. Манай компаниас боловсруулан гаргасан системийн шийдлүүд нь олон улсын нийтлэг чиг хандлагад нийцэж яваа юм байна. Бусад байгууллагуудын гаргасан шийдлүүдтэй харьцуулахад давах зүйл, дутах зүйл ч бас байна. Манай шийдлүүдийг илүү таньж мэдэх сонирхлоо олон хүн илэрхийлсэн.</p><p style="text-align: justify;">Нөгөөтэйгүүр, нэгэнт гаргаад байгаа шийдлүүдээ цаашид улам сайжруулах, бүр олон хүнээр хүлээн зөвшөөрүүлэх их томоохон орон зай, боломжууд байгааг ч бас анзаарлаа. INCOSE гэдэг байгууллага бидний чухал түнш юм байна. Байгууллагаараа INCOSE-ийн гишүүн болохоор шийдсэн. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e0b2819d9700c6ff9042a450bdc267e8.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="718,537" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e0b2819d9700c6ff9042a450bdc267e8.jpg"></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Баруунд системийн шийдлийг аль чиглэлд, салбарт өргөн хэрэглэж байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Техник, технологийн чиглэлд их өргөн ашиглаж байна. Сансар судлал, батлан хамгаалах, үйлдвэрлэлийн чиглэлээр шийдлүүд, арга аргачлалууд нь бий болчихож. Ингэж тусгайлан шийдлийг гаргаад улмаар олон улсын стандартын байгууллагатай хамтраад стандартуудыг гаргачихсан байгаа юм. Гэтэл бид үүнийг мэдэхгүй л харайлгаж явна<span class="twittersharelink">. Одоо бид цаг алдалгүй энэ олон улсын чиг хандлагад хөл нийлүүлэхээс өөр арга байхгүй. </span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Бид алийн болгон өнөө л Оюутолгой, өнөө л уул уурхайгаа ярьж, булаалцалдаж суух вэ дээ? Энэ хооронд дэлхий нийтээрээ шинжлэх ухаан технологийн шийдэл ярьж, аж үйлдвэрийн 4 дүгээр хувьсгал явагдаж мэдлэгээр үнэ цэнийг бий болгож хөгжлөөрөө хол тасрах нь. Үүнийг л бид нар ухамсартайгаар ойлгох хэрэгтэй байна.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Тийм учраас ярилцлагаараа дамжуулаад Монголын компаниудын удирдлагуудад хандаж системийн арга барилыг эрэлхийлэх, судлах нэг чухал гарц нь INCOSE мөн юм байна, сайт руу орж сайн судлаарай, олон улсын чиг хандлагатай хөл нийлүүлж алхах хэрэгтэй байна гэдгийг хэлье.</span></p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Та “TУС солюшн"-ны системийн загвараа танилцуулсан уу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Хэдийгээр загвараа танилцуулах зорилго байгаагүй ч хоёр гурван ажлын хэсгийн хэлэлцүүлгийн үеэр би ТУС загвараа товчхон тайлбарлаж танилцуулсан, олон хүн сонирхож байна лээ. Тэр битгий хэл дараа дараагийн хуралд танилцуулж өгөөч гэж хүсэлт тавьсан шүү<span class="twittersharelink">. Тэдний сонирхлыг татах зүйл бидэнд байгаа юм байна гэсэн итгэл үнэмшил төрсөнд олзуурхаж урамшсан. Ямар ч байсан сонирхоно гэдэг бол өөрсдийнх нь шийдэлд байхгүй ямар нэг давуу талыг манай шийдлээс олоод харчихсан л гэсэн үг.</span> Гэхдээ энэ нь манай шийдлийг шууд аваад хэрэглэчихнэ гэсэн үг биш, маш олон хурлаар хэлэлцүүлж сайн мууг нь шүүн тунгаана, харьцуулна. Үүний дараа л хүлээн зөвшөөрөгдөх тухай асуудал яригдана. Одоохондоо энэ талаар ярих болоогүй. Зохион байгуулагчдын зүгээс хаа холын Монголоос ирээд гишүүнээр ороод ирчихсэнд гайхаж, нааштайгаар хүлээж авсан шүү. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><br></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Системийн инженерчлэл нэвтрээд ирэхээр хуучин менежментийн арга барил халаагаа өгнө гэсэн үг үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Уламжлалт менежментийн аргууд одоо болтол үнэ цэнийг бүтээж байгаа. Цаашид ч үнэ цэнтэй хэвээрээ байх болов уу. Гол нь үүнийг илүү үнэ цэнтэй, өгөөжтэй болгох шаардлагатай. Уламжлалт менежментийн хамгийн том сул тал нь хоорондоо уялдаа муутай шийдлүүдийг санал болгоод байгаа явдал юм. Жишээ нь байгууллага дээр хүний нөөцийн бодлого нь эрсдлийн удирдлагатайгаа, санхүүтэйгээ, хэрэглэгчийн менежменттэйгээ яаж уялдах вэ гэдгийг тооцох ёстой. Ингэхийн тулд эдгээр асуудлуудыг шийдэхэд чиглэсэн шийдлүүдийг бүгдийг нь хооронд нь тааруулж зангидаад, угсараад, бие биеэ дэмждэг, цогц тогтолцоо болгох хэрэгтэй байна. Үүнийг чинь системийн инженерчлэл гээд байгаа юм.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Бид хүссэн ч, хүсээгүй ч амьдралынхаа явцад танин мэдэх аргыг өөрийн эрхгүй асуудал болгон дээр хэрэглэж байдаг. </span>Ийм танин мэдэхүйн аргыг хэрэглэж бий болгосон шийдлүүд нь тухайн байгууллагыг удирдаж байгаа хүний толгойд боловсорч, тэр хүн түүнийгээ хэрэгжүүлж байна. Үүнийгээ ил гаргаад, багаараа хэлэлцэж улмаар хооронд нь уялдуулж цэгцлээд дүрэм, журмын хэлбэрт оруулж хэрэгжүүлдэг болох зайлшгүй шаардлагатай.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Ингэхгүй бол ямар ч сайн шийдэл тэр захирлын толгойд л үлдэнэ, эсвэл тэр захиралтайгаа яваад өгнө шүү дээ. Ингэж цэгцэнд оруулах ажил бол системийн инженерүүдийн хийх ажил мөн.</span> Эрт орой хэзээ нэгэн цагт бүх гэр бүл, байгууллагууд системийн шийдлийг заавал хэрэглэнэ. Хэрэглэсээр ч байгаа, харамсалтай нь одоохондоо эмх цэгцгүй хэрэглээд байгаа хэрэг. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Уламжлалт менежментийн аргаараа амжилттай яваа компаниудад системийн шийдэл хэрэгтэй юу? </span></strong></p><p style="text-align: justify;">-INCOSE-гийн хурал дээр нэг айхтар онож хэлсэн ишлэлийг олж харсан. “Хэрвээ танай байгууллагын дотор болж байгаа өөрчлөлт гадна талд болж буй өөрчлөлтөөс удаан байвал сүйрэн унана” гэж. Гадна талд болж байгаа өөрчлөлтөд байгууллага чинь хурдан түргэн дасан зохицож шаардлагатай өөрчлөлтүүдээ дотроо шуурхай хийх чадвартай байх ёстой. Харин өнөөдрийн амжилтдаа бардаад явбал нэг өдөр уналтад орно л гэсэн үг. </p><p style="text-align: justify;">Тэрхүү дасан зохицох чадварыг системийн сэтгэлгээ, системийн инженерчлэлээр л бий болгож чадна. Систем гэдэг нарийн нийлмэл зүйл.<span class="twittersharelink"> Уламжлалт менежментийн аргаар байгууллага аливаа гадны өөрчлөлтөд хурдан шуурхай дасан зохицох чадварыг бий болгох боломжгүй. </span></p><p style="text-align: justify;">Дэлхийн тэргүүлэх компаниуд яагаад системийн шийдлүүдийг сонирхож байна вэ, яагаад системийн шийдлүүдийг боловсруулан гаргахад ихээхэн нөөц зарцуулж хоорондоо хамтран ажиллаад байна вэ гэдгээс олон олон чухал дүгнэлтүүдийг хийж болох байх аа. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Нэг үеэ бодвол системийн талаар нэлээн ярих болжээ. Ач холбогдлыг нь ойлгож эхэлж байна уу даа…?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Систем гэдэг үгийг хэрэглэх дуртай болно гэдэг хүн болгон асуудалтай байгаагийн нэг илрэл болов уу. Тэрхүү асуудлыг шийдэх арга нь системийн сэтгэлгээнд л бий. Тийм учраас дуртайдаа биш асуудлаа шийдэхийн тулд үүнийг ярихаас, судлахаас өөр арга байхгүй. Энэ бол бодит амьдралаас бидэнд тулгаж байгаа тулгалт. Сонголт биш гэсэн үг. Хэдий чинээ эрт системийн аргачлал руу орж системийн сэтгэлгээтэй болно төдий чинээ эрт хурдтайгаар урагшилна. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Харин хэн нэгэн мундаг удирдагч эсвэл хаан гарч ирээд хүн болгоны тархинд цэгцтэй сэтгэлгээг суулгаж өгөөд Монгол улс маань сайхан хөгжинө гэж хүлээвэл нилээд олон жил, магадгүй хэдэн үеэрээ хүлээх хэрэгтэй болно.</span> Ингэж хүлээснээс хүн болгон л өөрсдөө зүтгэж танин мэдэх арга барилд суралцаж мэдлэгийн эрэл хайгуул хийх хэрэгтэй байна. Үүнийг бидэнд ямар нэг улс төрч эсвэл нам, төрийн зүтгэлтэн үүнийг хийж өгөхгүй. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Системийн сэтгэлгээг барууны орнууд боловсролын салбартаа хэр суулгаж, шигтгэсэн байдаг вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Тэд системийн сэтгэлгээ, системийн инженерчлэлийн талаарх сургалтыг аль хэдийн боловсролын хөтөлбөрт оруулчихсан байна. INCOSE-ийн зохион байгуулсан хурал дээр нэлээн хэдэн багш, профессоруудтай уулзаж энэ талаар сонслоо. Системийн шижлэх ухаан, системийн инженерчлэлээр тусдаа тэнхим байгуулаад аргачлалаа бий болгочихсон, сайн муугаа ярилцаад явж байна. Бид нарын ярьдагаар ЕБС-д ч орж бага насныханд цэгцтэй, бүтээлч сэтгэлгээний арга барилыг суулгаж өгдөг болжээ. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хүний тархи сэтгэх ёстой, тэгэхдээ эмх цэгцтэй сэтгэх учиртай. Энэ эмх цэгцтэй буюу системийн сэтгэлгээ, бүтээлч сэтгэлгээний арга барилыг тэд бүр цэцэрлэгийнх нь наснаас дасгаж эзэмшүүлж байна</span>. Дэлхийд боловсролоороо тэргүүлдэг Финландын жишээ үүнийг батална. Манайхан эсрэгээрээ хүүхдийг 2*2 гэдгийг цээжлээд ир гэнэ, эсвэл баахан бодлого өгчихөөд маргааш нь шалгадаг. Нэг л их тоо цээжилсэн хүүхдийг IQ өндөр гэж үнэлдэг. Энэ бол оюун санаандаа тогтоох ур чадвар болохоос хүүхэд цэгцтэй, бүтээлч сэтгэлгээтэй болж баигаа хэрэг биш мэт санагдах юм. </p><p style="text-align: justify;">Бид ерөөсөө хүүхэд залуучуудынхаа сэтгэлгээг эмх цэгцтэй болгох тал дээр анхаарах ёстой. Болдогсон бол бүр тусгай хөтөлбөр гаргаад цэцэрлэгийн наснаас нь эхлээд суулгаж өгмөөр байна. <span class="twittersharelink">Хэрэв сэтгэлгээ нь анхнаасаа системтэй болчихвол хүн насан туршдаа тэр загвараа хэрэглэж чадна шүү дээ. </span>Бэлэн юм нэхдэг сэтгэлгээ бага насанд нь төлөвшсөн бол залхуу бусдын гар хардаг хүн болж төлөвшинө. Бүтээлч сэтгэлгээтэй өссөн хүүхэд өөртөө болон өрөөлд үнэ цэнтэй зүйл бүтээж чадна.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Логик сэтгэлгээг хөгжүүлэхэд математикийн хичээлийг голлох үүрэгтэй гэж ярьдаг даа… Математикийг илүү үзсэнээр хүний сэтгэлгээ хэр цэгцтэй болох бол? </span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Би сайн мэдэхгүй байна. Бид хийсэн судалгаан дээрээ үндэслээд албан ажил дээрээ оюуны тодорхой шийдлүүдийг хэрэгжүүлж байна. Түүний явцад хийж байгаа ажиглалт дээр үндэслээд зарим нэг дүгнэлтүүдийг хийж байгаа. Тухайлбал, <span class="twittersharelink">хүний сэтгэлгээний хэв маягийг тухайн хүний хэрэглэж байгаа үгүүдийн сонголтоор шинжилж болдог юм байна.</span> Өөрөөр хэлбэл, тэр хүний хэлж байгаа үгийн цаана уг үгээр дамжуулж бидэнд ойлгуулах гэсэн утга санаа нь байгаа гэж ойлгож болно. Ямар нэг математикийн үйлдлийг хийгээгүй ч гэсэн бид оюун санаандаа логикийн буюу учир шалтгааны холбоосыг таньж мэдэх үйлдлүүдийг хийдэг. Ингээд бодохоор монгол хэлний хичээл математикийн хичээлээс илүүтэйгээр хүүхдийн сэтгэлгээний хэв маяг төлөвшихөд нөлөөлдөг байх гэж бодогдох болсон. </p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/д.жаргалсайхан" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">д.жаргалсайхан</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/системийн онол" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">системийн онол</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/цэгцтэй сэтгэх" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">цэгцтэй сэтгэх</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum&text=Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(9) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776323395.3147"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '18080';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '56ade6f18d415b0f95929b0013a08099ae61069f9f9d34659bbf2d63e5ef4effe67e6dd71b273a66312fa3215cb1d0bda3ad3643cf429a587b93c9e9fa32fab3');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '56ade6f18d415b0f95929b0013a08099ae61069f9f9d34659bbf2d63e5ef4effe67e6dd71b273a66312fa3215cb1d0bda3ad3643cf429a587b93c9e9fa32fab3');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '56ade6f18d415b0f95929b0013a08099ae61069f9f9d34659bbf2d63e5ef4effe67e6dd71b273a66312fa3215cb1d0bda3ad3643cf429a587b93c9e9fa32fab3');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/dugnelt">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e5f224a1afdd27349745e44ba7edccf7_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e5f224a1afdd27349745e44ba7edccf7.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">
Цэгцтэй сэтгэх </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/dugnelt">
Д.Жаргалсайхан: Сэтгэлгээ нь цэгцгүй учраас бид аль нэг улс төрчийн хэлсэн үгэнд шууд итгэдэг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
12 сарын 10, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-bid-medleggui-zalkhuu-belenchlekh-setgelgeetei-uchraas-uls-turchdud-bolomj-olgood-baigaa-yuro">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c86b208b88d126ac85770a10ada4e60b.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c86b208b88d126ac85770a10ada4e60b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/education">
Peak Edu </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-bid-medleggui-zalkhuu-belenchlekh-setgelgeetei-uchraas-uls-turchdud-bolomj-olgood-baigaa-yuro">
Д.Жаргалсайхан: Бид мэдлэггүй, залхуу, бэлэнчлэх сэтгэлгээтэй учраас улс төрчдөд боломж олгоод байгаа юм </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
12 сарын 15, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/butelguitel">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/4f7d7e007958cfb78e208e44467e9c81.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/4f7d7e007958cfb78e208e44467e9c81.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/butelguitel">
Цэгцтэй сэтгэх нь: Бүтэлгүйтлийг нарийн ойлгож, таних нь амжилтын эхлэл </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
08 сарын 17, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/turiin-bukh-salaa-muchruudiig-uuregjuulsneer-niigem-eruuljine">
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/73c4e7f49efddbf17fea53e1c3bf40b5.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/73c4e7f49efddbf17fea53e1c3bf40b5.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/turiin-bukh-salaa-muchruudiig-uuregjuulsneer-niigem-eruuljine">
Монгол Улсын Үндсэн хууль 6368 үгээс бүрддэг, машинтай зүйрлэвэл 6368 эд ангитай гэсэн үг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
</a> ・
07 сарын 30, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-kherwee-bid-tsegtstei-khairtsaglagdaagui-setgelgeetei-bol-yuun-einshtein-stiwen-khokingg">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b52e86067908e2748a89d55c7ce87d58_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b52e86067908e2748a89d55c7ce87d58.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/education">
Peak Edu </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-kherwee-bid-tsegtstei-khairtsaglagdaagui-setgelgeetei-bol-yuun-einshtein-stiwen-khokingg">
Д.Жаргалсайхан: Хэрвээ бид хайрцаглагдаагүй бас цэгцтэй сэтгэлгээтэй бол юун Эйнштейн, Стивен Хокинг... </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
04 сарын 25, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/ndy8";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$maxBufferLength = (int) 8192
$file = '/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php'
$line = (int) 855
$message = 'Unable to emit headers. Headers sent in file=/home/peakmn/new.peak.mn/vendor/cakephp/cakephp/src/Error/Debugger.php line=855' Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 53
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 154 ]Code Context $response -> getStatusCode (), ( $reasonPhrase ? ' ' . $reasonPhrase : '' ) )); $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Уншигч та анзаарсан бол бидний цуврал ярилцлагын төвд систем гэдэг ойлголт зонхилдог. Систем гэдэг нь ямар нэг пуужин эсвэл сансарын хөлөг эсвэл физик химийн тэгшитгэлийн тухай яриа биш юм. Энэ бол аливаа зүйлийг таньж мэдэхэд шаардлагатай цэгцтэй..." />
<meta name="keywords"
content="д.жаргалсайхан, системийн онол, цэгцтэй сэтгэх" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Уншигч та анзаарсан бол бидний цуврал ярилцлагын төвд систем гэдэг ойлголт зонхилдог. Систем гэдэг нь ямар нэг пуужин эсвэл сансарын хөлөг эсвэл физик химийн тэгшитгэлийн тухай яриа биш юм. Энэ бол аливаа зүйлийг таньж мэдэхэд шаардлагатай цэгцтэй..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f897c840d2024fda1453510d1d7d7921.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f897c840d2024fda1453510d1d7d7921.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Уншигч та анзаарсан бол бидний цуврал ярилцлагын төвд систем гэдэг ойлголт зонхилдог. Систем гэдэг нь ямар нэг пуужин эсвэл сансарын хөлөг эсвэл физик химийн тэгшитгэлийн тухай яриа биш юм. Энэ бол аливаа зүйлийг таньж мэдэхэд шаардлагатай цэгцтэй..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">
Цэгцтэй сэтгэх </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">02 сарын 26, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum&text=Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f897c840d2024fda1453510d1d7d7921.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f897c840d2024fda1453510d1d7d7921.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Уншигч та анзаарсан бол бидний цуврал ярилцлагын төвд систем гэдэг ойлголт зонхилдог. Систем гэдэг нь ямар нэг пуужин эсвэл сансарын хөлөг эсвэл физик химийн тэгшитгэлийн тухай яриа биш юм. Энэ бол аливаа зүйлийг таньж мэдэхэд шаардлагатай цэгцтэй цогц болгосон сэтгэлгээний хэв маяг юм.</p><p style="text-align: justify;">“TУС солюшн" ХХК-ийн захирал, Залуу судлаачдыг дэмжих сангийн тэргүүн Д.Жаргалсайхантай хийсэн ээлжит ярилцлагаа АНУ-д болсон INCOSE IW2019 хурал тойрсон сонирхолтой сэдэв болон системийн сэтгэлгээний талаар хийснээ хүргэж байна. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Хоёулаа ярилцлагаа эхлэхээсээ өмнө системийн сэтгэлгээний арга барил гэж юу болох талаар эргэн товчхон тайлбарлая?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-<span class="twittersharelink">Системийн сэтгэлгээ буюу цэгцтэй сэтгэлгээ нь хэний ч өмнө тулгарсан аливаа асуудлыг шийдвэрлэх арга замыг хайж олох, шийдвэрлэхэд хэрэглэгдэх оюун санааны хэрэгсэл шүү дээ.</span> Тэр хүн нь 70 настай Должин эмээ байна уу, 7 настай Бат гэдэг хүү эсвэл 30 настай инженер Баяраа гэдгээс үл хамаарч бүгдэд нь хэрэглэгдэнэ. </p><p style="text-align: justify;">Хүнд асуудал үүсгэхэд хүргэдэг сэтгэлгээний хэв маягуудыг бид тодорхойлж ангилах гэж оролдлоо. Жишээ нь хуучинсаг, бэлэнчлэх, цэгцгүй, ерөнхийлдөг гээд олон төрлийн сэтгэлгээний доголдлууд бий. Харамсалтай нь жагсаалт үүгээр хязгаарлагдахгүй. Цөөн хэдийг нь товч тайлбарлах гээд оролдоё.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Бэлэнчлэх сэтгэлгээ:</strong> Ийм сэтгэлгээтэй бүлгийнхэн өөрөө ямар нөөц, хөдөлмөр зарцуулахгүйгээр бусдын нэгэнт бий болгосон материаллаг болон оюуны өмч баялгаас хүртэж байх сонирхолтой. Манай нийгмийн жинхэнэ идээ бээрийг үүсгэж байгаа сэтгэлгээний доголдол гэж болно. Залхуучууд бол яах аргагүй энэ төрөлд хамаарна. Энэ сэтгэлгээний доголдлыг улс төрчид сайн мэддэг төдийгүй, өөрийнхөө зорилгыг хэрэгжүүлэхдээ тэдний дэмжлэгийг ашигладаг. Хүүхдийн, ямааны, ноолуурын, гэрлэлтийн гэх мэт мөнгө амладаг нь үүний бодит жишээ. </p><p style="text-align: justify;"><strong>Хуучин сэтгэлгээ:</strong> Энэ бол өнгөрсөн хугацаанд туулж өнгөрүүлсэн амьдралаасаа, нийгмээсээ өвлөж, тээж авсан хэвшмэл ойлголт юм. Үүнийг бас тухайн үед хэрэглээд тодорхой үр дүнд хүрсэн учраас сэтгэн бодохдоо байнга хэрэглээд дасчихсан итгэл үнэмшил гэж нэрлэж болно. Тэр хуучирсан сэтгэлгээ, шалгуураараа өнөөдрийн нийгмийн болж байгаа болон болохгүй зүйлсийг хэмждэг. Гэтэл хүний амьдарч байгаа орчин, нийгэм нь байнга өөрчлөгдөж байгаа учраас тэдгээр итгэл, үнэмшлээ байнга шалгаж цэгнэх зайлшгүй шаардлагатай.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Ерөнхийлдөг сэтгэлгээ:</strong> Ерөөсөө өөрийн эрхэлж байгаа ажил мэргэжил, амьдралынхаа нарийн ширийнийг судалдаггүй, түүнийгээ мэддэггүй хүмүүсийн гаргадаг сэтгэлгээний доголдол юм. Хэдэн өгүүлбэр хэлчихээд л байн байн “ерөнхийдөө” гэж хэлдэг хүн бол мэргэжлийнхээ талаар нарийн ширийн мэдлэггүй юм байна гэдэг дүгнэлтийг баттай хийж болно. Яагаад ерөнхийдөө гэдэг үг хэрэглэдэг вэ гэхээр ярьж буй зүйлийнх нь талаар асуулт ирвэл хариулж чадахгүй гэдгээ мэдэж байгаа учраас тэр. Эвгүй байдалд орохоос сэргийлж байгаа хэрэг.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Хоноцын сэтгэлгээ:</strong> Урт хугацааны тууштай зорьсон зорилгогүй хүмүүсийн гаргадаг сэтгэлгээ нь ихэвчилэн өнөө маргаашаа аргацаахад чиглэсэн байдаг. Өнөөдөр л болж байвал гэсэн ахархан бодол. Үүнийг монголчууд хоноцын сэтгэлгээ гэдэг. </p><p style="text-align: justify;">Эдгээр сэтгэлгээний доголдлуудыг засаж бодол санаагаа цэгцтэй болгосныг л бид системийн сэтгэлгээ гэж хэлээд байгаа юм. </p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">Хүн бүр системийн сэтгэлгээний арга барилыг заавал эзэмших хэрэгтэй. Ийм цэгцтэй сэтгэдэг хүн бол аливаа зорилгыг хэрэгжүүлэхэд зайлшгүй эзэмших шаардлагатай мэдлэгийг олж авах, бүтээх маш хүчтэй зэвсэгтэй боллоо гэсэн үг. </p><p style="text-align: justify;">Хүн аливаа үйлдэл хийхийн өмнө заавал сэтгэн боддог. Сэтгэж бодсоноороо дүгнэлтийг хийж, дараа нь юу хийх вэ гэдгээ шийддэг. Хэрэв сэтгэн бодож байгаа арга барил нь цэгцгүй бол мэдээж дүгнэлт нь худлаа гарч таарна аа даа. Үүнээс үүдэн дараагийн хийж байгаа зүйл нь худлаа болж тэр хүн өөртөө болон өрөөл бусдад мянган асуудал үүсгэдэг. Бөөн асуудал үүсгэчихээд түүнийгээ шийдэж чадаагүй энэ хүн ирээдүйн сайн сайхан хүсэл мөрөөдөлдөө хэзээ ч хүрэхгүй. Бидний амьдарч байгаа энэ нийгэм маань тийм асуудлуудаар дүүрчихсэн байна шүү дээ.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Миний бодлоор хүн бүр танин мэдэх арга барилд суралцаж эхэлбэл бидний сэтгэлгээ цэгцэрч эхэлнэ</span>. Үүнийгээ дагаад бидэнд асуудал үүсгэдэг дээрхи сэтгэлгээний гажуудал, доголдлууд засагдах байх.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Та системийн инженерчлэлийн /system engineering/ чиглэлээр олон улсын хуралд оролцоод ирсэн гэж дуулсан. Энэ хурлын талаар сонин сайхнаасаа хуваалцахгүй юу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Хоёр жилийн өмнө онлайнаар системийн шинжлэх ухааныг дэмждэг, дагнадаг байгууллагуудыг хайж байгаад International Society for the Systems Sciences гээд байгууллагыг олсон юм. Ухаж үзсэн чинь сонирхолтой санагдсан. Тухайн үед өргөдөл өгөөд гишүүнээр элсээд мэдээлэл солилцоод л байлаа. Гэтэл тэрхүү нийгэмлэгээс International Council for System Engineering буюу INCOSE гэдэг товчилсон нэртэй байгуулагаас INCOSE IW2019 гэдэг хурал болох гэж байна, түүнд оролцооч гэсэн санал ирүүлсэн юм. </p><p style="text-align: justify;">Энэ хурал миний хувьд нүд нээсэн, маш сонирхолтой арга хэмжээ байлаа. Олон ч шинэ соргог мэдээ, мэдээлэл сонслоо. </p><p style="text-align: justify;">Ялангуяа СИСТЕМИЙН аргачлалын хэрэглээ дэлхий даяар өргөжин тэлж байгааг, олон улсын байгууллагууд системийн аргачлалыг улам боловсронгуй болгохоор хүч, нөөц бололцоогоо нэгтгэн ажилладаг талаарх мэдээлэл ихээхэн сонирхол татлаа. Тодорхой ажлын хэсгүүд гаргаад тулгамдсан, тодорхойгүй асуудлуудаа цэгцтэйгээр судалж, хэлэлцүүлэг хийдэг юм байна.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хурлын үр дүнд системийн инженерчлэлийн үйл ажиллагааг эрхлэхэд зайлшгүй шаардлагатай арга, аргачлал стандартуудыг нь гаргасан. </span>Маш нарийн мэдээлэл, гарын авлага, аргачлалууд ч байна. Үүнээс гадна дэлхий нийтэд байгаа системийн аргачлалын хэрэглээ, сайжруулалтын “тэргүүн фронт” дээр нь “тулалдаж” яваа 17 мянган гишүүдийн төлөөлөл, АНУ, Австралийн Батлан хамгаалах яам, Сингапур, Хятад, Оросын томоохон үйлдвэрлэгч нараас гадна их дээд сургуулийн судлаач, профессорууд оролцдог юм байна. </p><blockquote><p style="text-align: justify;">Нийт оролцогчдын 50 гаруй хувийг томоохон үйлдвэрлэгч болох алдарт NASA, Boeing, Airbus, John Deere болон бусад томоохон компаниудын төлөөлөгчид бүрдүүлж байсан. Энэ хуралд оролцож байгаа байгууллагуудын жагсаалтыг хараад системийн арга барил хэрэглэхгүй ямар ч салбар алга гэж дүгнэж болохоор байна лээ. </p></blockquote><p style="text-align: justify;">Хурлынхаа талаар нийгмийн сүлжээнд тэр үед нь товчхон оруулсан чинь Монголоос олон хүн сонирхож байна лээ. Эндээс энэ системийн талаарх ганц манай компани биш манайхан нийгмээрээ сонирхож байгааг бас анзаарлаа.</p><p style="text-align: justify;">International Council on Systems Engineering / INCOSE/ нь дэлхий даяар 17 мянга гаруй гишүүнтэй, 35 оронд салбартай, 45 ажлын хэсэгтэй. АНУ-д гэхэд 5 салбартай.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/fdf712d79b3de76e66fbde655c935f6b.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="2000,1312.5714285714" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/fdf712d79b3de76e66fbde655c935f6b.png"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Системийн инженерчлэл гэдгийг тайлбарлахгүй юу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Аливаа асуудал нь олон хүчин зүйлүүдээс хамаардаг, олон оролцогчтой байвал түүний шийдлийг олоход их төвөгтэй болдог. Ийм төвөгтэй асуудлуудыг шийдэхэд эмх цэгцтэй сэтгэлгээ голлох үүрэгтэй. Эмх цэгцтэй шийдэл бий болгох ажлыг бидний тархи л хийж байгаа шүү дээ. Байгууллагыг, спортын багийг, гэр бүлийг, нийгмээ бид эмх цэгцтэйгээр харах хэрэгтэй байна. Ингэж харахын тулд тохиромжтой аргыг нь бий болгох ёстой. Тэр аргыг нь бий болгодог, хэрэглэгдэг, асуудлын шийдлийг гаргадаг хүмүүсийг системийн инженерүүд гэдэг. Инженерүүд гэхээр зөвхөн тоног төхөөрөмж, багажтай харьцдаг хүмүүс гэсэн уламжлалт ойлголт өөрчлөгджээ.</p><blockquote><p style="text-align: justify;">Нийгэм бол тэр чигээрээ тогтолцоо мөн. Тэгвэл энэ тогтолцооны загварыг зохиож, барьж, засаж, чиглүүлдэг хүмүүс бол системийн инженерүүд юм.</p></blockquote><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><br></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Системийн аргыг ямар цар хүрээтэй байгууллагууд голдуу ашиглаж байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Хуучин системийн загварыг БХЯ чиглэлийн болон NASA мэтийн том цар хүрээтэй олон оролцогчтой төслүүд дээр ашигладаг байлаа. Харин олон улсын чиг хандлага өөрчлөгдөж 25 хүртэлх авсаархан бүтэцтэй байгууллага хүртэл системийн загварыг хэрэгжүүлдэг болчихож. Бас эрүүл мэнд, дэд бүтэц гээд салбар бүр дээр ашиглаж байна. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Таны санал болгож буй системийн шийдлүүд ямар түвшинд явна гэж та харсан вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Энэ хуралд оролцохдоо дэлхийн түвшинтэй харьцуулахад бидний судалгаа, манай компанийн бий болгосон загвар олон улсад аль хавьд нь, хаагуур нь байна вэ гэдгийг таньж мэдэх зорилготой явсан. Манай компаниас боловсруулан гаргасан системийн шийдлүүд нь олон улсын нийтлэг чиг хандлагад нийцэж яваа юм байна. Бусад байгууллагуудын гаргасан шийдлүүдтэй харьцуулахад давах зүйл, дутах зүйл ч бас байна. Манай шийдлүүдийг илүү таньж мэдэх сонирхлоо олон хүн илэрхийлсэн.</p><p style="text-align: justify;">Нөгөөтэйгүүр, нэгэнт гаргаад байгаа шийдлүүдээ цаашид улам сайжруулах, бүр олон хүнээр хүлээн зөвшөөрүүлэх их томоохон орон зай, боломжууд байгааг ч бас анзаарлаа. INCOSE гэдэг байгууллага бидний чухал түнш юм байна. Байгууллагаараа INCOSE-ийн гишүүн болохоор шийдсэн. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e0b2819d9700c6ff9042a450bdc267e8.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="718,537" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e0b2819d9700c6ff9042a450bdc267e8.jpg"></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Баруунд системийн шийдлийг аль чиглэлд, салбарт өргөн хэрэглэж байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Техник, технологийн чиглэлд их өргөн ашиглаж байна. Сансар судлал, батлан хамгаалах, үйлдвэрлэлийн чиглэлээр шийдлүүд, арга аргачлалууд нь бий болчихож. Ингэж тусгайлан шийдлийг гаргаад улмаар олон улсын стандартын байгууллагатай хамтраад стандартуудыг гаргачихсан байгаа юм. Гэтэл бид үүнийг мэдэхгүй л харайлгаж явна<span class="twittersharelink">. Одоо бид цаг алдалгүй энэ олон улсын чиг хандлагад хөл нийлүүлэхээс өөр арга байхгүй. </span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Бид алийн болгон өнөө л Оюутолгой, өнөө л уул уурхайгаа ярьж, булаалцалдаж суух вэ дээ? Энэ хооронд дэлхий нийтээрээ шинжлэх ухаан технологийн шийдэл ярьж, аж үйлдвэрийн 4 дүгээр хувьсгал явагдаж мэдлэгээр үнэ цэнийг бий болгож хөгжлөөрөө хол тасрах нь. Үүнийг л бид нар ухамсартайгаар ойлгох хэрэгтэй байна.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Тийм учраас ярилцлагаараа дамжуулаад Монголын компаниудын удирдлагуудад хандаж системийн арга барилыг эрэлхийлэх, судлах нэг чухал гарц нь INCOSE мөн юм байна, сайт руу орж сайн судлаарай, олон улсын чиг хандлагатай хөл нийлүүлж алхах хэрэгтэй байна гэдгийг хэлье.</span></p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Та “TУС солюшн"-ны системийн загвараа танилцуулсан уу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Хэдийгээр загвараа танилцуулах зорилго байгаагүй ч хоёр гурван ажлын хэсгийн хэлэлцүүлгийн үеэр би ТУС загвараа товчхон тайлбарлаж танилцуулсан, олон хүн сонирхож байна лээ. Тэр битгий хэл дараа дараагийн хуралд танилцуулж өгөөч гэж хүсэлт тавьсан шүү<span class="twittersharelink">. Тэдний сонирхлыг татах зүйл бидэнд байгаа юм байна гэсэн итгэл үнэмшил төрсөнд олзуурхаж урамшсан. Ямар ч байсан сонирхоно гэдэг бол өөрсдийнх нь шийдэлд байхгүй ямар нэг давуу талыг манай шийдлээс олоод харчихсан л гэсэн үг.</span> Гэхдээ энэ нь манай шийдлийг шууд аваад хэрэглэчихнэ гэсэн үг биш, маш олон хурлаар хэлэлцүүлж сайн мууг нь шүүн тунгаана, харьцуулна. Үүний дараа л хүлээн зөвшөөрөгдөх тухай асуудал яригдана. Одоохондоо энэ талаар ярих болоогүй. Зохион байгуулагчдын зүгээс хаа холын Монголоос ирээд гишүүнээр ороод ирчихсэнд гайхаж, нааштайгаар хүлээж авсан шүү. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><br></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Системийн инженерчлэл нэвтрээд ирэхээр хуучин менежментийн арга барил халаагаа өгнө гэсэн үг үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Уламжлалт менежментийн аргууд одоо болтол үнэ цэнийг бүтээж байгаа. Цаашид ч үнэ цэнтэй хэвээрээ байх болов уу. Гол нь үүнийг илүү үнэ цэнтэй, өгөөжтэй болгох шаардлагатай. Уламжлалт менежментийн хамгийн том сул тал нь хоорондоо уялдаа муутай шийдлүүдийг санал болгоод байгаа явдал юм. Жишээ нь байгууллага дээр хүний нөөцийн бодлого нь эрсдлийн удирдлагатайгаа, санхүүтэйгээ, хэрэглэгчийн менежменттэйгээ яаж уялдах вэ гэдгийг тооцох ёстой. Ингэхийн тулд эдгээр асуудлуудыг шийдэхэд чиглэсэн шийдлүүдийг бүгдийг нь хооронд нь тааруулж зангидаад, угсараад, бие биеэ дэмждэг, цогц тогтолцоо болгох хэрэгтэй байна. Үүнийг чинь системийн инженерчлэл гээд байгаа юм.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Бид хүссэн ч, хүсээгүй ч амьдралынхаа явцад танин мэдэх аргыг өөрийн эрхгүй асуудал болгон дээр хэрэглэж байдаг. </span>Ийм танин мэдэхүйн аргыг хэрэглэж бий болгосон шийдлүүд нь тухайн байгууллагыг удирдаж байгаа хүний толгойд боловсорч, тэр хүн түүнийгээ хэрэгжүүлж байна. Үүнийгээ ил гаргаад, багаараа хэлэлцэж улмаар хооронд нь уялдуулж цэгцлээд дүрэм, журмын хэлбэрт оруулж хэрэгжүүлдэг болох зайлшгүй шаардлагатай.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Ингэхгүй бол ямар ч сайн шийдэл тэр захирлын толгойд л үлдэнэ, эсвэл тэр захиралтайгаа яваад өгнө шүү дээ. Ингэж цэгцэнд оруулах ажил бол системийн инженерүүдийн хийх ажил мөн.</span> Эрт орой хэзээ нэгэн цагт бүх гэр бүл, байгууллагууд системийн шийдлийг заавал хэрэглэнэ. Хэрэглэсээр ч байгаа, харамсалтай нь одоохондоо эмх цэгцгүй хэрэглээд байгаа хэрэг. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Уламжлалт менежментийн аргаараа амжилттай яваа компаниудад системийн шийдэл хэрэгтэй юу? </span></strong></p><p style="text-align: justify;">-INCOSE-гийн хурал дээр нэг айхтар онож хэлсэн ишлэлийг олж харсан. “Хэрвээ танай байгууллагын дотор болж байгаа өөрчлөлт гадна талд болж буй өөрчлөлтөөс удаан байвал сүйрэн унана” гэж. Гадна талд болж байгаа өөрчлөлтөд байгууллага чинь хурдан түргэн дасан зохицож шаардлагатай өөрчлөлтүүдээ дотроо шуурхай хийх чадвартай байх ёстой. Харин өнөөдрийн амжилтдаа бардаад явбал нэг өдөр уналтад орно л гэсэн үг. </p><p style="text-align: justify;">Тэрхүү дасан зохицох чадварыг системийн сэтгэлгээ, системийн инженерчлэлээр л бий болгож чадна. Систем гэдэг нарийн нийлмэл зүйл.<span class="twittersharelink"> Уламжлалт менежментийн аргаар байгууллага аливаа гадны өөрчлөлтөд хурдан шуурхай дасан зохицох чадварыг бий болгох боломжгүй. </span></p><p style="text-align: justify;">Дэлхийн тэргүүлэх компаниуд яагаад системийн шийдлүүдийг сонирхож байна вэ, яагаад системийн шийдлүүдийг боловсруулан гаргахад ихээхэн нөөц зарцуулж хоорондоо хамтран ажиллаад байна вэ гэдгээс олон олон чухал дүгнэлтүүдийг хийж болох байх аа. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Нэг үеэ бодвол системийн талаар нэлээн ярих болжээ. Ач холбогдлыг нь ойлгож эхэлж байна уу даа…?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Систем гэдэг үгийг хэрэглэх дуртай болно гэдэг хүн болгон асуудалтай байгаагийн нэг илрэл болов уу. Тэрхүү асуудлыг шийдэх арга нь системийн сэтгэлгээнд л бий. Тийм учраас дуртайдаа биш асуудлаа шийдэхийн тулд үүнийг ярихаас, судлахаас өөр арга байхгүй. Энэ бол бодит амьдралаас бидэнд тулгаж байгаа тулгалт. Сонголт биш гэсэн үг. Хэдий чинээ эрт системийн аргачлал руу орж системийн сэтгэлгээтэй болно төдий чинээ эрт хурдтайгаар урагшилна. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Харин хэн нэгэн мундаг удирдагч эсвэл хаан гарч ирээд хүн болгоны тархинд цэгцтэй сэтгэлгээг суулгаж өгөөд Монгол улс маань сайхан хөгжинө гэж хүлээвэл нилээд олон жил, магадгүй хэдэн үеэрээ хүлээх хэрэгтэй болно.</span> Ингэж хүлээснээс хүн болгон л өөрсдөө зүтгэж танин мэдэх арга барилд суралцаж мэдлэгийн эрэл хайгуул хийх хэрэгтэй байна. Үүнийг бидэнд ямар нэг улс төрч эсвэл нам, төрийн зүтгэлтэн үүнийг хийж өгөхгүй. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Системийн сэтгэлгээг барууны орнууд боловсролын салбартаа хэр суулгаж, шигтгэсэн байдаг вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Тэд системийн сэтгэлгээ, системийн инженерчлэлийн талаарх сургалтыг аль хэдийн боловсролын хөтөлбөрт оруулчихсан байна. INCOSE-ийн зохион байгуулсан хурал дээр нэлээн хэдэн багш, профессоруудтай уулзаж энэ талаар сонслоо. Системийн шижлэх ухаан, системийн инженерчлэлээр тусдаа тэнхим байгуулаад аргачлалаа бий болгочихсон, сайн муугаа ярилцаад явж байна. Бид нарын ярьдагаар ЕБС-д ч орж бага насныханд цэгцтэй, бүтээлч сэтгэлгээний арга барилыг суулгаж өгдөг болжээ. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хүний тархи сэтгэх ёстой, тэгэхдээ эмх цэгцтэй сэтгэх учиртай. Энэ эмх цэгцтэй буюу системийн сэтгэлгээ, бүтээлч сэтгэлгээний арга барилыг тэд бүр цэцэрлэгийнх нь наснаас дасгаж эзэмшүүлж байна</span>. Дэлхийд боловсролоороо тэргүүлдэг Финландын жишээ үүнийг батална. Манайхан эсрэгээрээ хүүхдийг 2*2 гэдгийг цээжлээд ир гэнэ, эсвэл баахан бодлого өгчихөөд маргааш нь шалгадаг. Нэг л их тоо цээжилсэн хүүхдийг IQ өндөр гэж үнэлдэг. Энэ бол оюун санаандаа тогтоох ур чадвар болохоос хүүхэд цэгцтэй, бүтээлч сэтгэлгээтэй болж баигаа хэрэг биш мэт санагдах юм. </p><p style="text-align: justify;">Бид ерөөсөө хүүхэд залуучуудынхаа сэтгэлгээг эмх цэгцтэй болгох тал дээр анхаарах ёстой. Болдогсон бол бүр тусгай хөтөлбөр гаргаад цэцэрлэгийн наснаас нь эхлээд суулгаж өгмөөр байна. <span class="twittersharelink">Хэрэв сэтгэлгээ нь анхнаасаа системтэй болчихвол хүн насан туршдаа тэр загвараа хэрэглэж чадна шүү дээ. </span>Бэлэн юм нэхдэг сэтгэлгээ бага насанд нь төлөвшсөн бол залхуу бусдын гар хардаг хүн болж төлөвшинө. Бүтээлч сэтгэлгээтэй өссөн хүүхэд өөртөө болон өрөөлд үнэ цэнтэй зүйл бүтээж чадна.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Логик сэтгэлгээг хөгжүүлэхэд математикийн хичээлийг голлох үүрэгтэй гэж ярьдаг даа… Математикийг илүү үзсэнээр хүний сэтгэлгээ хэр цэгцтэй болох бол? </span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Би сайн мэдэхгүй байна. Бид хийсэн судалгаан дээрээ үндэслээд албан ажил дээрээ оюуны тодорхой шийдлүүдийг хэрэгжүүлж байна. Түүний явцад хийж байгаа ажиглалт дээр үндэслээд зарим нэг дүгнэлтүүдийг хийж байгаа. Тухайлбал, <span class="twittersharelink">хүний сэтгэлгээний хэв маягийг тухайн хүний хэрэглэж байгаа үгүүдийн сонголтоор шинжилж болдог юм байна.</span> Өөрөөр хэлбэл, тэр хүний хэлж байгаа үгийн цаана уг үгээр дамжуулж бидэнд ойлгуулах гэсэн утга санаа нь байгаа гэж ойлгож болно. Ямар нэг математикийн үйлдлийг хийгээгүй ч гэсэн бид оюун санаандаа логикийн буюу учир шалтгааны холбоосыг таньж мэдэх үйлдлүүдийг хийдэг. Ингээд бодохоор монгол хэлний хичээл математикийн хичээлээс илүүтэйгээр хүүхдийн сэтгэлгээний хэв маяг төлөвшихөд нөлөөлдөг байх гэж бодогдох болсон. </p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/д.жаргалсайхан" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">д.жаргалсайхан</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/системийн онол" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">системийн онол</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/цэгцтэй сэтгэх" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">цэгцтэй сэтгэх</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum&text=Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(9) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776323395.3147"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '18080';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '56ade6f18d415b0f95929b0013a08099ae61069f9f9d34659bbf2d63e5ef4effe67e6dd71b273a66312fa3215cb1d0bda3ad3643cf429a587b93c9e9fa32fab3');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '56ade6f18d415b0f95929b0013a08099ae61069f9f9d34659bbf2d63e5ef4effe67e6dd71b273a66312fa3215cb1d0bda3ad3643cf429a587b93c9e9fa32fab3');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '56ade6f18d415b0f95929b0013a08099ae61069f9f9d34659bbf2d63e5ef4effe67e6dd71b273a66312fa3215cb1d0bda3ad3643cf429a587b93c9e9fa32fab3');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/dugnelt">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e5f224a1afdd27349745e44ba7edccf7_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e5f224a1afdd27349745e44ba7edccf7.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">
Цэгцтэй сэтгэх </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/dugnelt">
Д.Жаргалсайхан: Сэтгэлгээ нь цэгцгүй учраас бид аль нэг улс төрчийн хэлсэн үгэнд шууд итгэдэг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
12 сарын 10, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-bid-medleggui-zalkhuu-belenchlekh-setgelgeetei-uchraas-uls-turchdud-bolomj-olgood-baigaa-yuro">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c86b208b88d126ac85770a10ada4e60b.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c86b208b88d126ac85770a10ada4e60b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/education">
Peak Edu </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-bid-medleggui-zalkhuu-belenchlekh-setgelgeetei-uchraas-uls-turchdud-bolomj-olgood-baigaa-yuro">
Д.Жаргалсайхан: Бид мэдлэггүй, залхуу, бэлэнчлэх сэтгэлгээтэй учраас улс төрчдөд боломж олгоод байгаа юм </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
12 сарын 15, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/butelguitel">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/4f7d7e007958cfb78e208e44467e9c81.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/4f7d7e007958cfb78e208e44467e9c81.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/butelguitel">
Цэгцтэй сэтгэх нь: Бүтэлгүйтлийг нарийн ойлгож, таних нь амжилтын эхлэл </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
08 сарын 17, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/turiin-bukh-salaa-muchruudiig-uuregjuulsneer-niigem-eruuljine">
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/73c4e7f49efddbf17fea53e1c3bf40b5.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/73c4e7f49efddbf17fea53e1c3bf40b5.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/turiin-bukh-salaa-muchruudiig-uuregjuulsneer-niigem-eruuljine">
Монгол Улсын Үндсэн хууль 6368 үгээс бүрддэг, машинтай зүйрлэвэл 6368 эд ангитай гэсэн үг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
</a> ・
07 сарын 30, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-kherwee-bid-tsegtstei-khairtsaglagdaagui-setgelgeetei-bol-yuun-einshtein-stiwen-khokingg">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b52e86067908e2748a89d55c7ce87d58_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b52e86067908e2748a89d55c7ce87d58.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/education">
Peak Edu </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-kherwee-bid-tsegtstei-khairtsaglagdaagui-setgelgeetei-bol-yuun-einshtein-stiwen-khokingg">
Д.Жаргалсайхан: Хэрвээ бид хайрцаглагдаагүй бас цэгцтэй сэтгэлгээтэй бол юун Эйнштейн, Стивен Хокинг... </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
04 сарын 25, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/ndy8";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$reasonPhrase = 'OK' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitStatusLine() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 154
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 59
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 183 ]Code Context foreach ( $values as $value ) { header ( sprintf ( '%s: %s' , $response = object(Cake\Http\Response) {
'status' => (int) 200,
'contentType' => 'text/html',
'headers' => [
'Content-Type' => [
[maximum depth reached]
]
],
'file' => null,
'fileRange' => [],
'cookies' => object(Cake\Http\Cookie\CookieCollection) {},
'cacheDirectives' => [],
'body' => '<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<title>
Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм | Peak News </title>
<meta charset="utf-8">
<meta name="description"
content="Уншигч та анзаарсан бол бидний цуврал ярилцлагын төвд систем гэдэг ойлголт зонхилдог. Систем гэдэг нь ямар нэг пуужин эсвэл сансарын хөлөг эсвэл физик химийн тэгшитгэлийн тухай яриа биш юм. Энэ бол аливаа зүйлийг таньж мэдэхэд шаардлагатай цэгцтэй..." />
<meta name="keywords"
content="д.жаргалсайхан, системийн онол, цэгцтэй сэтгэх" />
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1, maximum-scale=2, user-scalable=yes" />
<meta http-equiv="X-UA-Compatible" content="IE=edge,chrome=1">
<meta name="HandheldFriendly" content="true">
<!-- Twitter Card data -->
<meta name="twitter:card"
content="summary" />
<meta name="twitter:site" content="@PEAK" />
<meta name="twitter:title"
content="Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм | Peak News">
<!-- Twitter Page description less than 200 characters -->
<meta name="twitter:description"
content="Уншигч та анзаарсан бол бидний цуврал ярилцлагын төвд систем гэдэг ойлголт зонхилдог. Систем гэдэг нь ямар нэг пуужин эсвэл сансарын хөлөг эсвэл физик химийн тэгшитгэлийн тухай яриа биш юм. Энэ бол аливаа зүйлийг таньж мэдэхэд шаардлагатай цэгцтэй..." />
<!-- Twitter Summary card images must be at least 120x120px -->
<meta name="twitter:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f897c840d2024fda1453510d1d7d7921.jpg" />
<meta property="og:title"
content="Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм | Peak News" />
<meta property="og:image"
content="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f897c840d2024fda1453510d1d7d7921.jpg" />
<meta property="og:site_name"
content="Peak News" />
<meta property="og:description"
content="Уншигч та анзаарсан бол бидний цуврал ярилцлагын төвд систем гэдэг ойлголт зонхилдог. Систем гэдэг нь ямар нэг пуужин эсвэл сансарын хөлөг эсвэл физик химийн тэгшитгэлийн тухай яриа биш юм. Энэ бол аливаа зүйлийг таньж мэдэхэд шаардлагатай цэгцтэй..." />
<link rel="apple-touch-icon" sizes="180x180" href="/apple-touch-icon.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="32x32" href="/favicon-32x32.png">
<link rel="icon" type="image/png" sizes="16x16" href="/favicon-16x16.png">
<link rel="manifest" href="/site.webmanifest">
<meta name="msapplication-TileColor" content="#da532c">
<meta name="theme-color" content="#ffffff">
<link
href="https://fonts.googleapis.com/css2?family=Roboto+Flex:opsz,wght@8..144,300;8..144,400;8..144,500;8..144,600;8..144,700&display=swap"
rel="stylesheet">
<link rel="stylesheet" href="/static/peak.min.v1726450691.css"/>
<!--[if lt IE 9]>
<script src="https://oss.maxcdn.com/html5shiv/3.7.3/html5shiv.min.js"></script>
<![endif]-->
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit.min.js"></script>
<script src="https://cdn.jsdelivr.net/npm/uikit@3.21.12/dist/js/uikit-icons.min.js"></script>
<script src="https://ajax.googleapis.com/ajax/libs/jquery/2.1.4/jquery.min.js"></script>
</head>
<body class="uk-background-top-center uk-background-width-1-1 uk-background-norepeat" style="">
<!--Nav-->
<div class="peaknav" uk-sticky>
<nav class="uk-navbar-container">
<div class="uk-container uk-container-expand">
<div uk-navbar>
<div class="uk-navbar-left">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"
class="uk-navbar-item uk-logo"><img src="/img/peak.svg" width="100" alt=""/></a>
</div>
<div class="uk-navbar-center uk-visible@l">
<ul class="uk-navbar-nav">
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
</ul>
</div>
<div class="uk-navbar-right">
<a class="uk-navbar-toggle" href="#searchmodal" uk-search-icon uk-toggle></a>
<a class="uk-navbar-toggle uk-navbar-toggle-animate" uk-navbar-toggle-icon href="#"></a>
<div class="uk-navbar-dropdown" uk-drop="offset: 0; pos: bottom-right;">
<ul class="uk-nav uk-navbar-dropdown-nav">
<li class="uk-active"><a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new"><span
class="uk-margin-small-right" uk-icon="home"></span> Нүүр
хуудас</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu">Уурлах уу, Учирлах уу</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/economics">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/technology">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/healthy">Эрүүл мэнд</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">Уурлах уу, учирлах уу?</a></li>
<li class=""><a
href="https://peak.mn/my17">Бидний 17 зорилт</a></li>
<li class=""><a
href="/category/economics?menu=2">Санхүүгийн боловсрол</a></li>
<li class=""><a
href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">Би нэг удаа</a></li>
<li class=""><a
href="/category/khunii-bagsh?menu=26">Хүний багш</a></li>
<li class=""><a
href="/category/technology?menu=11">Шинжлэх ухаан, технологи</a></li>
<li class="uk-nav-divider"></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/amidraliin-tuukh-tuukh">Амьдралын түүх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">Цэгцтэй сэтгэх</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/society">Нийгэм</a></li>
<li><a href="https://new.peak.mn/category/world">Дэлхий дахин</a></li>
<li class=""><a
href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">Амьдралын түүх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">Цэгцтэй Сэтгэх</a></li>
<li class=""><a
href="/category/world?menu=6">Дэлхий</a></li>
<li class=""><a
href="/category/society?menu=3">Нийгэм</a></li>
</ul>
</div>
</div>
</div>
</div>
</nav>
</div>
<!-- This is the modal -->
<div id="searchmodal" class="uk-modal-full uk-modal" uk-modal>
<div class="uk-modal-dialog uk-flex uk-flex-center uk-flex-middle" uk-height-viewport>
<button class="uk-modal-close-full uk-text-primary uk-close-large uk-margin-top uk-margin-right" type="button"
uk-close></button>
<form method="get" accept-charset="utf-8" class="uk-search uk-search-large" action="/search"> <input class="uk-search-input uk-text-center" type="search" placeholder="Хайлт + Enter" id="core-search"
name="searchText" value="" autofocus>
</form> </div>
</div>
<div id="fb-root"></div>
<script>
(function (d, s, id) {
var js, fjs = d.getElementsByTagName(s)[0];
if (d.getElementById(id)) return;
js = d.createElement(s); js.id = id;
js.src = 'https://connect.facebook.net/en_GB/sdk.js#xfbml=1&version=v2.10&appId=527290314294991';
fjs.parentNode.insertBefore(js, fjs);
}(document, 'script', 'facebook-jssdk'));
</script>
<div class="latest">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">
Цэгцтэй сэтгэх </a>
</div>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top uk-width-2-3@s">Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм</h2>
<div uk-grid>
<div class="uk-width-2-3@s">
<div class="uk-margin" uk-grid>
<div class="uk-width-auto">
<p class="uk-text-small uk-text-lighter" style="min-width: 220px;">
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80">
<img class="uk-border-circle uk-align-left" width="45" style="margin: -2px 12px 0 0"
src="https://peak.mn/files/profile/431b83e977cce1c051a42aa1c4fc1a94.png">
</a>
<a href="https://test.peak.mn/p/author/%D0%A6.%D0%A6%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%BD%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D1%80" class="uk-text-semi uk-link-text">Цэдэнбалын Цэрэндолгор</a>
<br />
<span class="uk-text-xsmall">02 сарын 26, 2019</span>
</p>
</div>
<div class="uk-width-expand uk-text-right">
<p><a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum&text=Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</p>
</div>
</div>
<div class="articlecontent fr-view" uk-lightbox="toggle: .js-lightbox">
<p>
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f897c840d2024fda1453510d1d7d7921.jpg" class="" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/f897c840d2024fda1453510d1d7d7921.jpg" alt=""/> </p>
<p style="text-align: justify;">Уншигч та анзаарсан бол бидний цуврал ярилцлагын төвд систем гэдэг ойлголт зонхилдог. Систем гэдэг нь ямар нэг пуужин эсвэл сансарын хөлөг эсвэл физик химийн тэгшитгэлийн тухай яриа биш юм. Энэ бол аливаа зүйлийг таньж мэдэхэд шаардлагатай цэгцтэй цогц болгосон сэтгэлгээний хэв маяг юм.</p><p style="text-align: justify;">“TУС солюшн" ХХК-ийн захирал, Залуу судлаачдыг дэмжих сангийн тэргүүн Д.Жаргалсайхантай хийсэн ээлжит ярилцлагаа АНУ-д болсон INCOSE IW2019 хурал тойрсон сонирхолтой сэдэв болон системийн сэтгэлгээний талаар хийснээ хүргэж байна. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Хоёулаа ярилцлагаа эхлэхээсээ өмнө системийн сэтгэлгээний арга барил гэж юу болох талаар эргэн товчхон тайлбарлая?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-<span class="twittersharelink">Системийн сэтгэлгээ буюу цэгцтэй сэтгэлгээ нь хэний ч өмнө тулгарсан аливаа асуудлыг шийдвэрлэх арга замыг хайж олох, шийдвэрлэхэд хэрэглэгдэх оюун санааны хэрэгсэл шүү дээ.</span> Тэр хүн нь 70 настай Должин эмээ байна уу, 7 настай Бат гэдэг хүү эсвэл 30 настай инженер Баяраа гэдгээс үл хамаарч бүгдэд нь хэрэглэгдэнэ. </p><p style="text-align: justify;">Хүнд асуудал үүсгэхэд хүргэдэг сэтгэлгээний хэв маягуудыг бид тодорхойлж ангилах гэж оролдлоо. Жишээ нь хуучинсаг, бэлэнчлэх, цэгцгүй, ерөнхийлдөг гээд олон төрлийн сэтгэлгээний доголдлууд бий. Харамсалтай нь жагсаалт үүгээр хязгаарлагдахгүй. Цөөн хэдийг нь товч тайлбарлах гээд оролдоё.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Бэлэнчлэх сэтгэлгээ:</strong> Ийм сэтгэлгээтэй бүлгийнхэн өөрөө ямар нөөц, хөдөлмөр зарцуулахгүйгээр бусдын нэгэнт бий болгосон материаллаг болон оюуны өмч баялгаас хүртэж байх сонирхолтой. Манай нийгмийн жинхэнэ идээ бээрийг үүсгэж байгаа сэтгэлгээний доголдол гэж болно. Залхуучууд бол яах аргагүй энэ төрөлд хамаарна. Энэ сэтгэлгээний доголдлыг улс төрчид сайн мэддэг төдийгүй, өөрийнхөө зорилгыг хэрэгжүүлэхдээ тэдний дэмжлэгийг ашигладаг. Хүүхдийн, ямааны, ноолуурын, гэрлэлтийн гэх мэт мөнгө амладаг нь үүний бодит жишээ. </p><p style="text-align: justify;"><strong>Хуучин сэтгэлгээ:</strong> Энэ бол өнгөрсөн хугацаанд туулж өнгөрүүлсэн амьдралаасаа, нийгмээсээ өвлөж, тээж авсан хэвшмэл ойлголт юм. Үүнийг бас тухайн үед хэрэглээд тодорхой үр дүнд хүрсэн учраас сэтгэн бодохдоо байнга хэрэглээд дасчихсан итгэл үнэмшил гэж нэрлэж болно. Тэр хуучирсан сэтгэлгээ, шалгуураараа өнөөдрийн нийгмийн болж байгаа болон болохгүй зүйлсийг хэмждэг. Гэтэл хүний амьдарч байгаа орчин, нийгэм нь байнга өөрчлөгдөж байгаа учраас тэдгээр итгэл, үнэмшлээ байнга шалгаж цэгнэх зайлшгүй шаардлагатай.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Ерөнхийлдөг сэтгэлгээ:</strong> Ерөөсөө өөрийн эрхэлж байгаа ажил мэргэжил, амьдралынхаа нарийн ширийнийг судалдаггүй, түүнийгээ мэддэггүй хүмүүсийн гаргадаг сэтгэлгээний доголдол юм. Хэдэн өгүүлбэр хэлчихээд л байн байн “ерөнхийдөө” гэж хэлдэг хүн бол мэргэжлийнхээ талаар нарийн ширийн мэдлэггүй юм байна гэдэг дүгнэлтийг баттай хийж болно. Яагаад ерөнхийдөө гэдэг үг хэрэглэдэг вэ гэхээр ярьж буй зүйлийнх нь талаар асуулт ирвэл хариулж чадахгүй гэдгээ мэдэж байгаа учраас тэр. Эвгүй байдалд орохоос сэргийлж байгаа хэрэг.</p><p style="text-align: justify;"><strong>Хоноцын сэтгэлгээ:</strong> Урт хугацааны тууштай зорьсон зорилгогүй хүмүүсийн гаргадаг сэтгэлгээ нь ихэвчилэн өнөө маргаашаа аргацаахад чиглэсэн байдаг. Өнөөдөр л болж байвал гэсэн ахархан бодол. Үүнийг монголчууд хоноцын сэтгэлгээ гэдэг. </p><p style="text-align: justify;">Эдгээр сэтгэлгээний доголдлуудыг засаж бодол санаагаа цэгцтэй болгосныг л бид системийн сэтгэлгээ гэж хэлээд байгаа юм. </p><p class="txt-block2" style="text-align: justify;">Хүн бүр системийн сэтгэлгээний арга барилыг заавал эзэмших хэрэгтэй. Ийм цэгцтэй сэтгэдэг хүн бол аливаа зорилгыг хэрэгжүүлэхэд зайлшгүй эзэмших шаардлагатай мэдлэгийг олж авах, бүтээх маш хүчтэй зэвсэгтэй боллоо гэсэн үг. </p><p style="text-align: justify;">Хүн аливаа үйлдэл хийхийн өмнө заавал сэтгэн боддог. Сэтгэж бодсоноороо дүгнэлтийг хийж, дараа нь юу хийх вэ гэдгээ шийддэг. Хэрэв сэтгэн бодож байгаа арга барил нь цэгцгүй бол мэдээж дүгнэлт нь худлаа гарч таарна аа даа. Үүнээс үүдэн дараагийн хийж байгаа зүйл нь худлаа болж тэр хүн өөртөө болон өрөөл бусдад мянган асуудал үүсгэдэг. Бөөн асуудал үүсгэчихээд түүнийгээ шийдэж чадаагүй энэ хүн ирээдүйн сайн сайхан хүсэл мөрөөдөлдөө хэзээ ч хүрэхгүй. Бидний амьдарч байгаа энэ нийгэм маань тийм асуудлуудаар дүүрчихсэн байна шүү дээ.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Миний бодлоор хүн бүр танин мэдэх арга барилд суралцаж эхэлбэл бидний сэтгэлгээ цэгцэрч эхэлнэ</span>. Үүнийгээ дагаад бидэнд асуудал үүсгэдэг дээрхи сэтгэлгээний гажуудал, доголдлууд засагдах байх.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Та системийн инженерчлэлийн /system engineering/ чиглэлээр олон улсын хуралд оролцоод ирсэн гэж дуулсан. Энэ хурлын талаар сонин сайхнаасаа хуваалцахгүй юу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Хоёр жилийн өмнө онлайнаар системийн шинжлэх ухааныг дэмждэг, дагнадаг байгууллагуудыг хайж байгаад International Society for the Systems Sciences гээд байгууллагыг олсон юм. Ухаж үзсэн чинь сонирхолтой санагдсан. Тухайн үед өргөдөл өгөөд гишүүнээр элсээд мэдээлэл солилцоод л байлаа. Гэтэл тэрхүү нийгэмлэгээс International Council for System Engineering буюу INCOSE гэдэг товчилсон нэртэй байгуулагаас INCOSE IW2019 гэдэг хурал болох гэж байна, түүнд оролцооч гэсэн санал ирүүлсэн юм. </p><p style="text-align: justify;">Энэ хурал миний хувьд нүд нээсэн, маш сонирхолтой арга хэмжээ байлаа. Олон ч шинэ соргог мэдээ, мэдээлэл сонслоо. </p><p style="text-align: justify;">Ялангуяа СИСТЕМИЙН аргачлалын хэрэглээ дэлхий даяар өргөжин тэлж байгааг, олон улсын байгууллагууд системийн аргачлалыг улам боловсронгуй болгохоор хүч, нөөц бололцоогоо нэгтгэн ажилладаг талаарх мэдээлэл ихээхэн сонирхол татлаа. Тодорхой ажлын хэсгүүд гаргаад тулгамдсан, тодорхойгүй асуудлуудаа цэгцтэйгээр судалж, хэлэлцүүлэг хийдэг юм байна.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хурлын үр дүнд системийн инженерчлэлийн үйл ажиллагааг эрхлэхэд зайлшгүй шаардлагатай арга, аргачлал стандартуудыг нь гаргасан. </span>Маш нарийн мэдээлэл, гарын авлага, аргачлалууд ч байна. Үүнээс гадна дэлхий нийтэд байгаа системийн аргачлалын хэрэглээ, сайжруулалтын “тэргүүн фронт” дээр нь “тулалдаж” яваа 17 мянган гишүүдийн төлөөлөл, АНУ, Австралийн Батлан хамгаалах яам, Сингапур, Хятад, Оросын томоохон үйлдвэрлэгч нараас гадна их дээд сургуулийн судлаач, профессорууд оролцдог юм байна. </p><blockquote><p style="text-align: justify;">Нийт оролцогчдын 50 гаруй хувийг томоохон үйлдвэрлэгч болох алдарт NASA, Boeing, Airbus, John Deere болон бусад томоохон компаниудын төлөөлөгчид бүрдүүлж байсан. Энэ хуралд оролцож байгаа байгууллагуудын жагсаалтыг хараад системийн арга барил хэрэглэхгүй ямар ч салбар алга гэж дүгнэж болохоор байна лээ. </p></blockquote><p style="text-align: justify;">Хурлынхаа талаар нийгмийн сүлжээнд тэр үед нь товчхон оруулсан чинь Монголоос олон хүн сонирхож байна лээ. Эндээс энэ системийн талаарх ганц манай компани биш манайхан нийгмээрээ сонирхож байгааг бас анзаарлаа.</p><p style="text-align: justify;">International Council on Systems Engineering / INCOSE/ нь дэлхий даяар 17 мянга гаруй гишүүнтэй, 35 оронд салбартай, 45 ажлын хэсэгтэй. АНУ-д гэхэд 5 салбартай.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/fdf712d79b3de76e66fbde655c935f6b.png" class="fr-fic fr-dib" data-size="2000,1312.5714285714" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/fdf712d79b3de76e66fbde655c935f6b.png"></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Системийн инженерчлэл гэдгийг тайлбарлахгүй юу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Аливаа асуудал нь олон хүчин зүйлүүдээс хамаардаг, олон оролцогчтой байвал түүний шийдлийг олоход их төвөгтэй болдог. Ийм төвөгтэй асуудлуудыг шийдэхэд эмх цэгцтэй сэтгэлгээ голлох үүрэгтэй. Эмх цэгцтэй шийдэл бий болгох ажлыг бидний тархи л хийж байгаа шүү дээ. Байгууллагыг, спортын багийг, гэр бүлийг, нийгмээ бид эмх цэгцтэйгээр харах хэрэгтэй байна. Ингэж харахын тулд тохиромжтой аргыг нь бий болгох ёстой. Тэр аргыг нь бий болгодог, хэрэглэгдэг, асуудлын шийдлийг гаргадаг хүмүүсийг системийн инженерүүд гэдэг. Инженерүүд гэхээр зөвхөн тоног төхөөрөмж, багажтай харьцдаг хүмүүс гэсэн уламжлалт ойлголт өөрчлөгджээ.</p><blockquote><p style="text-align: justify;">Нийгэм бол тэр чигээрээ тогтолцоо мөн. Тэгвэл энэ тогтолцооны загварыг зохиож, барьж, засаж, чиглүүлдэг хүмүүс бол системийн инженерүүд юм.</p></blockquote><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><br></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Системийн аргыг ямар цар хүрээтэй байгууллагууд голдуу ашиглаж байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Хуучин системийн загварыг БХЯ чиглэлийн болон NASA мэтийн том цар хүрээтэй олон оролцогчтой төслүүд дээр ашигладаг байлаа. Харин олон улсын чиг хандлага өөрчлөгдөж 25 хүртэлх авсаархан бүтэцтэй байгууллага хүртэл системийн загварыг хэрэгжүүлдэг болчихож. Бас эрүүл мэнд, дэд бүтэц гээд салбар бүр дээр ашиглаж байна. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Таны санал болгож буй системийн шийдлүүд ямар түвшинд явна гэж та харсан вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Энэ хуралд оролцохдоо дэлхийн түвшинтэй харьцуулахад бидний судалгаа, манай компанийн бий болгосон загвар олон улсад аль хавьд нь, хаагуур нь байна вэ гэдгийг таньж мэдэх зорилготой явсан. Манай компаниас боловсруулан гаргасан системийн шийдлүүд нь олон улсын нийтлэг чиг хандлагад нийцэж яваа юм байна. Бусад байгууллагуудын гаргасан шийдлүүдтэй харьцуулахад давах зүйл, дутах зүйл ч бас байна. Манай шийдлүүдийг илүү таньж мэдэх сонирхлоо олон хүн илэрхийлсэн.</p><p style="text-align: justify;">Нөгөөтэйгүүр, нэгэнт гаргаад байгаа шийдлүүдээ цаашид улам сайжруулах, бүр олон хүнээр хүлээн зөвшөөрүүлэх их томоохон орон зай, боломжууд байгааг ч бас анзаарлаа. INCOSE гэдэг байгууллага бидний чухал түнш юм байна. Байгууллагаараа INCOSE-ийн гишүүн болохоор шийдсэн. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e0b2819d9700c6ff9042a450bdc267e8.jpg" class="fr-fic fr-dib" data-size="718,537" data-success="true" data-filepath="/home/peakmn/public_html/webroot/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e0b2819d9700c6ff9042a450bdc267e8.jpg"></span></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Баруунд системийн шийдлийг аль чиглэлд, салбарт өргөн хэрэглэж байна вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Техник, технологийн чиглэлд их өргөн ашиглаж байна. Сансар судлал, батлан хамгаалах, үйлдвэрлэлийн чиглэлээр шийдлүүд, арга аргачлалууд нь бий болчихож. Ингэж тусгайлан шийдлийг гаргаад улмаар олон улсын стандартын байгууллагатай хамтраад стандартуудыг гаргачихсан байгаа юм. Гэтэл бид үүнийг мэдэхгүй л харайлгаж явна<span class="twittersharelink">. Одоо бид цаг алдалгүй энэ олон улсын чиг хандлагад хөл нийлүүлэхээс өөр арга байхгүй. </span></p><p class="txt-block1" style="text-align: justify;">Бид алийн болгон өнөө л Оюутолгой, өнөө л уул уурхайгаа ярьж, булаалцалдаж суух вэ дээ? Энэ хооронд дэлхий нийтээрээ шинжлэх ухаан технологийн шийдэл ярьж, аж үйлдвэрийн 4 дүгээр хувьсгал явагдаж мэдлэгээр үнэ цэнийг бий болгож хөгжлөөрөө хол тасрах нь. Үүнийг л бид нар ухамсартайгаар ойлгох хэрэгтэй байна.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Тийм учраас ярилцлагаараа дамжуулаад Монголын компаниудын удирдлагуудад хандаж системийн арга барилыг эрэлхийлэх, судлах нэг чухал гарц нь INCOSE мөн юм байна, сайт руу орж сайн судлаарай, олон улсын чиг хандлагатай хөл нийлүүлж алхах хэрэгтэй байна гэдгийг хэлье.</span></p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(41, 105, 176);"><br></span></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Та “TУС солюшн"-ны системийн загвараа танилцуулсан уу?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Хэдийгээр загвараа танилцуулах зорилго байгаагүй ч хоёр гурван ажлын хэсгийн хэлэлцүүлгийн үеэр би ТУС загвараа товчхон тайлбарлаж танилцуулсан, олон хүн сонирхож байна лээ. Тэр битгий хэл дараа дараагийн хуралд танилцуулж өгөөч гэж хүсэлт тавьсан шүү<span class="twittersharelink">. Тэдний сонирхлыг татах зүйл бидэнд байгаа юм байна гэсэн итгэл үнэмшил төрсөнд олзуурхаж урамшсан. Ямар ч байсан сонирхоно гэдэг бол өөрсдийнх нь шийдэлд байхгүй ямар нэг давуу талыг манай шийдлээс олоод харчихсан л гэсэн үг.</span> Гэхдээ энэ нь манай шийдлийг шууд аваад хэрэглэчихнэ гэсэн үг биш, маш олон хурлаар хэлэлцүүлж сайн мууг нь шүүн тунгаана, харьцуулна. Үүний дараа л хүлээн зөвшөөрөгдөх тухай асуудал яригдана. Одоохондоо энэ талаар ярих болоогүй. Зохион байгуулагчдын зүгээс хаа холын Монголоос ирээд гишүүнээр ороод ирчихсэнд гайхаж, нааштайгаар хүлээж авсан шүү. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><strong><br></strong></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Системийн инженерчлэл нэвтрээд ирэхээр хуучин менежментийн арга барил халаагаа өгнө гэсэн үг үү?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Уламжлалт менежментийн аргууд одоо болтол үнэ цэнийг бүтээж байгаа. Цаашид ч үнэ цэнтэй хэвээрээ байх болов уу. Гол нь үүнийг илүү үнэ цэнтэй, өгөөжтэй болгох шаардлагатай. Уламжлалт менежментийн хамгийн том сул тал нь хоорондоо уялдаа муутай шийдлүүдийг санал болгоод байгаа явдал юм. Жишээ нь байгууллага дээр хүний нөөцийн бодлого нь эрсдлийн удирдлагатайгаа, санхүүтэйгээ, хэрэглэгчийн менежменттэйгээ яаж уялдах вэ гэдгийг тооцох ёстой. Ингэхийн тулд эдгээр асуудлуудыг шийдэхэд чиглэсэн шийдлүүдийг бүгдийг нь хооронд нь тааруулж зангидаад, угсараад, бие биеэ дэмждэг, цогц тогтолцоо болгох хэрэгтэй байна. Үүнийг чинь системийн инженерчлэл гээд байгаа юм.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Бид хүссэн ч, хүсээгүй ч амьдралынхаа явцад танин мэдэх аргыг өөрийн эрхгүй асуудал болгон дээр хэрэглэж байдаг. </span>Ийм танин мэдэхүйн аргыг хэрэглэж бий болгосон шийдлүүд нь тухайн байгууллагыг удирдаж байгаа хүний толгойд боловсорч, тэр хүн түүнийгээ хэрэгжүүлж байна. Үүнийгээ ил гаргаад, багаараа хэлэлцэж улмаар хооронд нь уялдуулж цэгцлээд дүрэм, журмын хэлбэрт оруулж хэрэгжүүлдэг болох зайлшгүй шаардлагатай.</p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Ингэхгүй бол ямар ч сайн шийдэл тэр захирлын толгойд л үлдэнэ, эсвэл тэр захиралтайгаа яваад өгнө шүү дээ. Ингэж цэгцэнд оруулах ажил бол системийн инженерүүдийн хийх ажил мөн.</span> Эрт орой хэзээ нэгэн цагт бүх гэр бүл, байгууллагууд системийн шийдлийг заавал хэрэглэнэ. Хэрэглэсээр ч байгаа, харамсалтай нь одоохондоо эмх цэгцгүй хэрэглээд байгаа хэрэг. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Уламжлалт менежментийн аргаараа амжилттай яваа компаниудад системийн шийдэл хэрэгтэй юу? </span></strong></p><p style="text-align: justify;">-INCOSE-гийн хурал дээр нэг айхтар онож хэлсэн ишлэлийг олж харсан. “Хэрвээ танай байгууллагын дотор болж байгаа өөрчлөлт гадна талд болж буй өөрчлөлтөөс удаан байвал сүйрэн унана” гэж. Гадна талд болж байгаа өөрчлөлтөд байгууллага чинь хурдан түргэн дасан зохицож шаардлагатай өөрчлөлтүүдээ дотроо шуурхай хийх чадвартай байх ёстой. Харин өнөөдрийн амжилтдаа бардаад явбал нэг өдөр уналтад орно л гэсэн үг. </p><p style="text-align: justify;">Тэрхүү дасан зохицох чадварыг системийн сэтгэлгээ, системийн инженерчлэлээр л бий болгож чадна. Систем гэдэг нарийн нийлмэл зүйл.<span class="twittersharelink"> Уламжлалт менежментийн аргаар байгууллага аливаа гадны өөрчлөлтөд хурдан шуурхай дасан зохицох чадварыг бий болгох боломжгүй. </span></p><p style="text-align: justify;">Дэлхийн тэргүүлэх компаниуд яагаад системийн шийдлүүдийг сонирхож байна вэ, яагаад системийн шийдлүүдийг боловсруулан гаргахад ихээхэн нөөц зарцуулж хоорондоо хамтран ажиллаад байна вэ гэдгээс олон олон чухал дүгнэлтүүдийг хийж болох байх аа. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Нэг үеэ бодвол системийн талаар нэлээн ярих болжээ. Ач холбогдлыг нь ойлгож эхэлж байна уу даа…?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Систем гэдэг үгийг хэрэглэх дуртай болно гэдэг хүн болгон асуудалтай байгаагийн нэг илрэл болов уу. Тэрхүү асуудлыг шийдэх арга нь системийн сэтгэлгээнд л бий. Тийм учраас дуртайдаа биш асуудлаа шийдэхийн тулд үүнийг ярихаас, судлахаас өөр арга байхгүй. Энэ бол бодит амьдралаас бидэнд тулгаж байгаа тулгалт. Сонголт биш гэсэн үг. Хэдий чинээ эрт системийн аргачлал руу орж системийн сэтгэлгээтэй болно төдий чинээ эрт хурдтайгаар урагшилна. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Харин хэн нэгэн мундаг удирдагч эсвэл хаан гарч ирээд хүн болгоны тархинд цэгцтэй сэтгэлгээг суулгаж өгөөд Монгол улс маань сайхан хөгжинө гэж хүлээвэл нилээд олон жил, магадгүй хэдэн үеэрээ хүлээх хэрэгтэй болно.</span> Ингэж хүлээснээс хүн болгон л өөрсдөө зүтгэж танин мэдэх арга барилд суралцаж мэдлэгийн эрэл хайгуул хийх хэрэгтэй байна. Үүнийг бидэнд ямар нэг улс төрч эсвэл нам, төрийн зүтгэлтэн үүнийг хийж өгөхгүй. </p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Системийн сэтгэлгээг барууны орнууд боловсролын салбартаа хэр суулгаж, шигтгэсэн байдаг вэ?</span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Тэд системийн сэтгэлгээ, системийн инженерчлэлийн талаарх сургалтыг аль хэдийн боловсролын хөтөлбөрт оруулчихсан байна. INCOSE-ийн зохион байгуулсан хурал дээр нэлээн хэдэн багш, профессоруудтай уулзаж энэ талаар сонслоо. Системийн шижлэх ухаан, системийн инженерчлэлээр тусдаа тэнхим байгуулаад аргачлалаа бий болгочихсон, сайн муугаа ярилцаад явж байна. Бид нарын ярьдагаар ЕБС-д ч орж бага насныханд цэгцтэй, бүтээлч сэтгэлгээний арга барилыг суулгаж өгдөг болжээ. </p><p style="text-align: justify;"><span class="twittersharelink">Хүний тархи сэтгэх ёстой, тэгэхдээ эмх цэгцтэй сэтгэх учиртай. Энэ эмх цэгцтэй буюу системийн сэтгэлгээ, бүтээлч сэтгэлгээний арга барилыг тэд бүр цэцэрлэгийнх нь наснаас дасгаж эзэмшүүлж байна</span>. Дэлхийд боловсролоороо тэргүүлдэг Финландын жишээ үүнийг батална. Манайхан эсрэгээрээ хүүхдийг 2*2 гэдгийг цээжлээд ир гэнэ, эсвэл баахан бодлого өгчихөөд маргааш нь шалгадаг. Нэг л их тоо цээжилсэн хүүхдийг IQ өндөр гэж үнэлдэг. Энэ бол оюун санаандаа тогтоох ур чадвар болохоос хүүхэд цэгцтэй, бүтээлч сэтгэлгээтэй болж баигаа хэрэг биш мэт санагдах юм. </p><p style="text-align: justify;">Бид ерөөсөө хүүхэд залуучуудынхаа сэтгэлгээг эмх цэгцтэй болгох тал дээр анхаарах ёстой. Болдогсон бол бүр тусгай хөтөлбөр гаргаад цэцэрлэгийн наснаас нь эхлээд суулгаж өгмөөр байна. <span class="twittersharelink">Хэрэв сэтгэлгээ нь анхнаасаа системтэй болчихвол хүн насан туршдаа тэр загвараа хэрэглэж чадна шүү дээ. </span>Бэлэн юм нэхдэг сэтгэлгээ бага насанд нь төлөвшсөн бол залхуу бусдын гар хардаг хүн болж төлөвшинө. Бүтээлч сэтгэлгээтэй өссөн хүүхэд өөртөө болон өрөөлд үнэ цэнтэй зүйл бүтээж чадна.</p><p data-empty="true" style="text-align: justify;"><br></p><p style="text-align: justify;"><strong><span style="color: rgb(41, 105, 176);">-Логик сэтгэлгээг хөгжүүлэхэд математикийн хичээлийг голлох үүрэгтэй гэж ярьдаг даа… Математикийг илүү үзсэнээр хүний сэтгэлгээ хэр цэгцтэй болох бол? </span></strong></p><p style="text-align: justify;">-Би сайн мэдэхгүй байна. Бид хийсэн судалгаан дээрээ үндэслээд албан ажил дээрээ оюуны тодорхой шийдлүүдийг хэрэгжүүлж байна. Түүний явцад хийж байгаа ажиглалт дээр үндэслээд зарим нэг дүгнэлтүүдийг хийж байгаа. Тухайлбал, <span class="twittersharelink">хүний сэтгэлгээний хэв маягийг тухайн хүний хэрэглэж байгаа үгүүдийн сонголтоор шинжилж болдог юм байна.</span> Өөрөөр хэлбэл, тэр хүний хэлж байгаа үгийн цаана уг үгээр дамжуулж бидэнд ойлгуулах гэсэн утга санаа нь байгаа гэж ойлгож болно. Ямар нэг математикийн үйлдлийг хийгээгүй ч гэсэн бид оюун санаандаа логикийн буюу учир шалтгааны холбоосыг таньж мэдэх үйлдлүүдийг хийдэг. Ингээд бодохоор монгол хэлний хичээл математикийн хичээлээс илүүтэйгээр хүүхдийн сэтгэлгээний хэв маяг төлөвшихөд нөлөөлдөг байх гэж бодогдох болсон. </p> </div>
<div class="uk-margin-large">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Холбоотой сэдвүүд</h5>
<p>
<a href="https://test.peak.mn/tag/д.жаргалсайхан" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">д.жаргалсайхан</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/системийн онол" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">системийн онол</a>
<a href="https://test.peak.mn/tag/цэгцтэй сэтгэх" class="uk-button uk-button-small uk-button-tag">цэгцтэй сэтгэх</a>
</p>
<div class="uk-margin socialshares">
<div>
<a onclick="openWindow('https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook"></a>
<a onclick="openWindow('https://twitter.com/share?url=https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum&text=Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм')"
class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter"></a>
<a onclick="writeClipboardText('https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum')" class="uk-icon-button" uk-icon="link"></a>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<div class="fb-like" data-href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" data-layout="button_count"
data-action="like" data-size="small" data-show-faces="false" data-share="false"></div>
<div class="fb-share-button" data-href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum" data-layout="button" data-size="small"
data-mobile-iframe="true"><a class="fb-xfbml-parse-ignore" target="_blank"
href="https://www.facebook.com/sharer/sharer.php?u=https%3A%2F%2Fdevelopers.facebook.com%2Fdocs%2Fplugins%2F&src=sdkpreparse">Share</a>
</div>
<div class="fb-send" data-href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-sistemiin-setgelgee-bol-songolt-bish-amidralaas-urgan-garch-baigaa-tulgalt-yum"></div>
</div>
</div>
</div>
<div class="comments uk-margin-large">
<h3 class="uk-text-medium uk-margin-remove-bottom"><span uk-icon="icon: comments"></span> Сэтгэгдэл бичих
(9) </h3>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-remove-top">Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус
сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.</p>
<form>
<div class="uk-margin">
<div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_new" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="new"></textarea></div> </div>
<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom">
<button disabled="disabled" id="addComm_new" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large">Сэтгэгдэл бичих <span uk-icon="icon: arrow-right"></span></button> </div>
</form>
<input type="hidden" name="cmt-url" readonly="readonly" id="cmt-url" value="1776323395.3147"/><div id="comment_list" class="uk-margin uk-margin-large-top uk-text-small">
</div>
<script>
var foreign_key = '18080';
var modelName = "articles";
var commentLimit = 5;
$(function () {
$('#addComm_new').on('click', function () {
if (commentLimit < 1) return;
var formData = {
'body': $('#comment_body_new').val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'foreign_key': foreign_key,
'model': modelName,
};
$('#comment_body_new').val('');
$('#addComm_new').attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_new').html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '56ade6f18d415b0f95929b0013a08099ae61069f9f9d34659bbf2d63e5ef4effe67e6dd71b273a66312fa3215cb1d0bda3ad3643cf429a587b93c9e9fa32fab3');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#comment_list').prepend(newComment);
newComment.fadeIn();
commentLimit--;
}).fail(function (error) {
$('#addComm_new').html('Сэтгэгдэл бичих');
});
});
addEventToCommentBody();
});
function addReply(parentId) {
if ($('#reply_' + parentId).length) {
$('#reply_' + parentId).toggle();
return;
}
if (!$('#' + parentId).next('div').hasClass('uk-margin-large-left')) {
$('#' + parentId).after('<div class="uk-margin-large-left"></div>');
}
var cmtHtml = '<div id="reply_' + parentId + '" class="uk-margin-top uk-margin-bottom">' +
'<div class="uk-margin"><div class="input textarea"><textarea name="cmt-body" id="comment_body_' + parentId + '" rows="3" class="botCheck uk-textarea uk-width-1-1" placeholder="Сэтгэгдлээ бичнэ үү" data-comment-id="' + parentId + '"></textarea>' + '</div>' +
'<div class="uk-margin-small uk-margin-small-bottom"><button disabled="disabled" id="addComm_' + parentId + '" value="Бичих" type="button" class="uk-button uk-button-peak-grey uk-button-small uk-text-semi uk-width-1-1 uk-button-large" onclick="saveReply(\'' + parentId + '\')">Сэтгэгдэл бичих</button>' + '</div></div>';
$('#' + parentId).next('div').prepend(cmtHtml);
addEventToCommentBody();
}
function saveReply(parentId) {
var formData = {
'body': $('#comment_body_' + parentId).val() || '',
'url': $('input[name="cmt-url"]').val() || '',
'model': modelName,
'foreign_key': foreign_key,
'parent_id': parentId,
};
$('#comment_body_' + parentId).val('');
$('#addComm_' + parentId).attr('disabled', 'disabled');
$('#addComm_' + parentId).html('<i class="uk-icon-refresh uk-icon-spin"></i> Түр хүлээнэ үү... ');
$.ajax({
url: "/comments/ajax-save-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '56ade6f18d415b0f95929b0013a08099ae61069f9f9d34659bbf2d63e5ef4effe67e6dd71b273a66312fa3215cb1d0bda3ad3643cf429a587b93c9e9fa32fab3');
},
data: formData
}).done(function (data) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
var newComment = $(data).hide();
$('#' + parentId).next('div').prepend(newComment);
$('#reply_' + parentId).remove();
newComment.fadeIn();
}).fail(function (error) {
$('#addComm_' + parentId).html('Сэтгэгдэл бичих');
});
addEventToCommentBody();
}
function deleteComment(c_id) {
if (confirm('Та итгэлтэй байна уу?')) {
$.ajax({
url: "/comments/ajax-delete-comment",
type: "POST",
beforeSend: function (request) {
request.setRequestHeader("X-CSRF-Token", '56ade6f18d415b0f95929b0013a08099ae61069f9f9d34659bbf2d63e5ef4effe67e6dd71b273a66312fa3215cb1d0bda3ad3643cf429a587b93c9e9fa32fab3');
},
dataType: "json",
data: {
"c_id": c_id
}
}).done(function (data) {
if (data.success == true)
$('#' + c_id).fadeOut('slow');
}).fail(function (data) {
//console.log(data);
});
}
}
function addEventToCommentBody() {
$('.botCheck').keyup(function () {
var comment_id = $(this).attr('data-comment-id');
$allowed = 0;
if ($('#comment_body_' + comment_id).val().trim().length > 2) {
$allowed++;
}
if ($allowed === 1) {
$('#addComm_' + comment_id).removeAttr('disabled');
} else {
$('#addComm_' + comment_id).attr('disabled', 'disabled');
}
});
}
</script>
</div>
</div>
<div class="uk-width-expand">
<div uk-sticky="end: true; offset: 100; media: 640" style="z-index: 979;">
<h5 class="uk-text-primary uk-text-medium">Санал болгох</h5>
<div class="mostread hide-first-divider">
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
1 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bnyambayar-shuwuud">
Б.Нямбаяр: Шувууд үзэгдэхээ больж байвал тэр орчин амьдрах боломжгүй болж буйн дохио </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
2 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/emd-suvilal">
ЭМД-ын тогтолцоо: Урьдчилан сэргийлэхгүй, зөвхөн хүндэрсэн үед л үйлчилдэг үү? </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
3 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/komyntal">
Хомын талд 26-хан ирсэн тахь 150-уулаа болж, өсөж өнөр олуулаа болсон нь </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
4 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/bonaqua-brend">
Bonaqua брэнд Монголдоо 100% дахин боловсруулсан савлагаатай анхны брэнд боллоо </a>
</p>
<hr />
<p class="uk-margin-remove uk-text-medium uk-text-small">
<span class="uk-align-left uk-text-bold uk-text-large@s uk-text-primary">
5 </span>
<a class="uk-link-heading trending-title" href="https://test.peak.mn/news/c-zavhlanbaatar-bor-cajny-sim">
Ц.Жавхланбаатар: Бор цайны шим хоол, эм шиг эрүүл мэндэд тустай </a>
</p>
</div>
<div class="uk-margin-top">
<a href="https://minipos.beez.mn/" target="_blank" class="side-banner">
<img src="https://peak.mn/files/banner/ebb9e1b24581e03b1924a1091ad032c9.png" class="uk-width-1-1" > </a>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<div class="featured">
<div class="uk-container">
<div class="uk-slider-container" uk-slider>
<h2 class="uk-text-medium uk-margin-remove-top">Холбоотой мэдээ</h2>
<div class="uk-position-relative">
<div class="featurednav">
<a href uk-slidenav-previous uk-slider-item="previous"></a>
<a href uk-slidenav-next uk-slider-item="next"></a>
</div>
<ul class="uk-slider-items uk-child-width-1-3@s uk-child-width-1-4@l uk-grid uk-grid-small uk-grid-match">
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/dugnelt">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e5f224a1afdd27349745e44ba7edccf7_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/e5f224a1afdd27349745e44ba7edccf7.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/tsegtsteisetgekh">
Цэгцтэй сэтгэх </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/dugnelt">
Д.Жаргалсайхан: Сэтгэлгээ нь цэгцгүй учраас бид аль нэг улс төрчийн хэлсэн үгэнд шууд итгэдэг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Х.Оргил </a> ・
12 сарын 10, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-bid-medleggui-zalkhuu-belenchlekh-setgelgeetei-uchraas-uls-turchdud-bolomj-olgood-baigaa-yuro">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c86b208b88d126ac85770a10ada4e60b.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/c86b208b88d126ac85770a10ada4e60b.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/education">
Peak Edu </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-bid-medleggui-zalkhuu-belenchlekh-setgelgeetei-uchraas-uls-turchdud-bolomj-olgood-baigaa-yuro">
Д.Жаргалсайхан: Бид мэдлэггүй, залхуу, бэлэнчлэх сэтгэлгээтэй учраас улс төрчдөд боломж олгоод байгаа юм </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
12 сарын 15, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/butelguitel">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/4f7d7e007958cfb78e208e44467e9c81.png" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/4f7d7e007958cfb78e208e44467e9c81.png" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/interview">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/butelguitel">
Цэгцтэй сэтгэх нь: Бүтэлгүйтлийг нарийн ойлгож, таних нь амжилтын эхлэл </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
08 сарын 17, 2020 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/turiin-bukh-salaa-muchruudiig-uuregjuulsneer-niigem-eruuljine">
<img src="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/73c4e7f49efddbf17fea53e1c3bf40b5.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/15c337c3-3fa4-40a5-b4c2-8d98f49e8a1d/73c4e7f49efddbf17fea53e1c3bf40b5.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/yariltslaga">
Ярилцлага </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/turiin-bukh-salaa-muchruudiig-uuregjuulsneer-niigem-eruuljine">
Монгол Улсын Үндсэн хууль 6368 үгээс бүрддэг, машинтай зүйрлэвэл 6368 эд ангитай гэсэн үг </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
</a> ・
07 сарын 30, 2019 </p>
</div>
</div> </li>
<li>
<div class="uk-card uk-card-small uk-card-hover">
<div class="uk-card-media-top uk-cover-container">
<a href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-kherwee-bid-tsegtstei-khairtsaglagdaagui-setgelgeetei-bol-yuun-einshtein-stiwen-khokingg">
<img src="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b52e86067908e2748a89d55c7ce87d58_progressive.jpg" uk-cover="" class="progressive-image blurred" data-large="https://peak.mn/files/f551c63b-8ded-4a81-bca0-d40f0f3e032c/b52e86067908e2748a89d55c7ce87d58.jpg" alt=""/> <canvas width="400" height="400"></canvas>
</a>
</div>
<div class="uk-card-body">
<p class="uk-margin-small-bottom">
<a class="uk-button uk-button-xsmall uk-button-tag" href="https://test.peak.mn/category/education">
Peak Edu </a>
</p>
<h5 class="uk-margin-remove uk-text-medium">
<a class="uk-link-heading" href="https://test.peak.mn/news/djargalsaikhan-kherwee-bid-tsegtstei-khairtsaglagdaagui-setgelgeetei-bol-yuun-einshtein-stiwen-khokingg">
Д.Жаргалсайхан: Хэрвээ бид хайрцаглагдаагүй бас цэгцтэй сэтгэлгээтэй бол юун Эйнштейн, Стивен Хокинг... </a>
</h5>
<p class="uk-text-xsmall uk-margin-small-top uk-text-lighter"><a href="#" class="uk-text-semi uk-link-text">
Цэдэнбалын Цэрэндолгор </a> ・
04 сарын 25, 2018 </p>
</div>
</div> </li>
</ul>
</div>
<ul class="uk-slider-nav uk-dotnav uk-flex-center uk-margin"></ul>
</div>
</div>
</div>
<!--Banner-->
<script>
var shortUrl = "https://peak.mn/bs/ndy8";
$('.twittersharelink').on('click', function () {
var el = $(this);
var url = document.URL;
if (shortUrl && shortUrl !== null) {
url = shortUrl;
}
var tweetUrl = "https://twitter.com/intent/tweet?text=" + el.text() + "&url=" + url + "&original_referer=" + url;
openWindow(url)
});
function openWindow(url) {
window.open(url, '_blank', 'location=yes,height=420,width=550,scrollbars=yes,status=yes');
}
$(function () {
setTimeout(function () {
$('video').each(function () {
this.play();
});
}, 2000);
});
</script>
<!--Footer-->
<div class="footer">
<div class="uk-container">
<div class="uk-margin-large-bottom uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div class="footerlogo">
<a href="https://new.peak.mn/pages/view/home-new">
<img src="/img/peak.svg" width="113" height="40" alt=""/> </a>
<img src="/img/sdg.svg" width="169" alt=""/> </div>
<div class="uk-text-right@s">
<a href="https://www.facebook.com/Peaknews1/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="facebook" target="_blank"></a>
<a href="https://www.instagram.com/peak.mn/" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="instagram"
target="_blank"></a>
<a href="https://twitter.com/peaknewsmn" class="uk-icon-button uk-margin-small-right" uk-icon="twitter" target="_blank"></a>
<a href="https://www.youtube.com/@peaknews8897" class="uk-icon-button" uk-icon="youtube" target="_blank"></a>
</div>
</div>
<div class="footermenu uk-child-width-expand@s" uk-grid>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үндсэн категори</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/uurlakh-uu-uchirlakh-uu?menu=19">
Уурлах уу, учирлах уу? </a></li>
<li><a href="https://peak.mn/my17">
Бидний 17 зорилт </a></li>
<li><a href="/category/economics?menu=2">
Санхүүгийн боловсрол </a></li>
<li><a href="/category/bi-neg-udaa?menu=25">
Би нэг удаа </a></li>
<li><a href="/category/khunii-bagsh?menu=26">
Хүний багш </a></li>
<li><a href="/category/technology?menu=11">
Шинжлэх ухаан, технологи </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Бусад</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="/category/amidraliin-tuukh-tuukh?menu=24">
Амьдралын түүх </a></li>
<li><a href="/category/tsegtsteisetgekh?menu=8">
Цэгцтэй Сэтгэх </a></li>
<li><a href="/category/world?menu=6">
Дэлхий </a></li>
<li><a href="/category/society?menu=3">
Нийгэм </a></li>
</ul>
</div>
<div>
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Үйлчилгээ</p>
<ul class="uk-list uk-list-large">
<li><a href="https://new.peak.mn/pages/view/editorial-word2">Редакцын бодлого</a></li>
<li>
<a href="/page/authors">Манай нийтлэгчид</a> </li>
<li>
<a href="#">
Контент нийлүүлэх
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
<li>
<a href="#">
Эвэнт дээр хамтран ажиллах
<img src="/img/icons/external-link.svg" width="15" height="15" class="uk-text-middle" alt=""/> </a>
</li>
</ul>
</div>
<div class="uk-text-small">
<p class="uk-text-xsmall uk-text-primary uk-text-medium">Холбоо барих</p>
<div class="uk-grid-small" uk-grid>
<div class="uk-width-2-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Мэдээ</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97677191977" target="_blank">
77191977 </a></p>
</div>
<div class="uk-width-3-5">
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Редакц</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="tel:+97699126085" target="_blank">
99126085 </a></p>
</div>
</div>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Имэйл</p>
<p class="uk-margin-remove-top"><a href="mailto: contact@peak.mn" target="_blank">
contact@peak.mn </a></p>
<p class="uk-text-grey uk-margin-remove-bottom">Холбоо барих</p>
<p class="uk-margin-remove-top">
Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу, 24-р байр </p>
</div>
</div>
<hr />
<p class="uk-text-small">©
2017-2024 Пийк Медиа Групп ХХК. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. </p>
</div>
</div> <!-- Google tag (gtag.js) -->
<script async src="https://www.googletagmanager.com/gtag/js?id=UA-61909596-20"></script>
<script>
window.dataLayer = window.dataLayer || [];
function gtag(){dataLayer.push(arguments);}
gtag('js', new Date());
gtag('config', 'UA-61909596-20');
</script>
<script src="/static/peak.min.v1726448455.js"></script>
<!--TODO: move this script to main.js-->
<script>
var isMobile = 0;
(function () {
var vcount = 0;
$("video").each(function () {
var _video = $(this);
_video.attr('videocount', ++vcount);
var _vcount = vcount;
_video.on('loadeddata', function () {
$(this).addClass("loaded");
this.play();
fixVideoHeight(_video);
});
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 500);
setTimeout(() => {
if (this.readyState >= 3) {
$('video[videocount=' + _vcount + ']').addClass("loaded");
this.play();
}
}, 2000);
fixVideoHeight(_video);
});
})();
function fixVideoHeight(videoEl) {
var videoHeight = Math.ceil(videoEl.width() / videoEl[0].videoWidth * videoEl[0].videoHeight);
if (videoHeight > 10) {
videoEl.css('max-height', videoHeight + 'px');
videoEl.css('min-height', videoHeight + 'px');
} else {
return;
}
var slideShow = videoEl.parent().parent();
if (slideShow.hasClass('banner-slide')) {
var maxHeight = 0;
slideShow.children('li').each(function () {
var type = $(this).attr('data-slideshow-slide');
var height = 0;
if (type == 'video') {
height = $(this).children("video").height();
}
if (type == 'img') {
height = $(this).children("img").height();
}
if (maxHeight < height) {
maxHeight = height;
}
});
slideShow.css('max-height', maxHeight + 'px');
slideShow.children('li').css('max-height', maxHeight + 'px');
}
}
</script>
</body>
</html>'
}
$cookies = [
'csrfToken' => [
'name' => 'csrfToken',
'value' => '56ade6f18d415b0f95929b0013a08099ae61069f9f9d34659bbf2d63e5ef4effe67e6dd71b273a66312fa3215cb1d0bda3ad3643cf429a587b93c9e9fa32fab3',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '0',
'samesite' => null
],
'thisLocale' => [
'name' => 'thisLocale',
'value' => 'Q2FrZQ==.ZGE3MGVhOWQ3Y2U2Y2JlYjViNmJkMGEwNGZhZjU2MGFlM2IzZGVkYzI1OWM4NmI0N2ZhOTUxNjZkMmMxZjNlNks036NvU0/U5tDWogtbGaVRgSqLkSdSuUiL71dpR7rv',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => false,
'expire' => '1778915395',
'samesite' => null
],
'id' => [
'name' => 'id',
'value' => 'Q2FrZQ==.YTQzN2U5OGU5NmQ2NWIwNGQyMTFkZGYxMzU0NTQ0MGE5MzczYTY3MWEzYzgzOWVkNjc5MjM2ZmNjZmQ2NmFlMDxmbi5qGoBdm7oinJ6nnVOtpTcQv9gwTJmwspjTPJrRqpZrN6gS59ywMiahDTw4XH6u+9bellxza7unpBUV/gM=',
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'httpOnly' => true,
'expire' => '1778915395',
'samesite' => null
]
]
$values = [
(int) 0 => 'text/html; charset=UTF-8'
]
$name = 'Content-Type'
$first = true
$value = 'text/html; charset=UTF-8' header - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 183
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'csrfToken'
$value = '56ade6f18d415b0f95929b0013a08099ae61069f9f9d34659bbf2d63e5ef4effe67e6dd71b273a66312fa3215cb1d0bda3ad3643cf429a587b93c9e9fa32fab3'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '0'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'thisLocale'
$value = 'Q2FrZQ==.ZGE3MGVhOWQ3Y2U2Y2JlYjViNmJkMGEwNGZhZjU2MGFlM2IzZGVkYzI1OWM4NmI0N2ZhOTUxNjZkMmMxZjNlNks036NvU0/U5tDWogtbGaVRgSqLkSdSuUiL71dpR7rv'
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => false,
'expires' => '1778915395'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40 Warning (2)CORE/src/Http/ResponseEmitter.php , line 269 ]Code Context setcookie ( $name , $value , $name = 'id'
$value = 'Q2FrZQ==.YTQzN2U5OGU5NmQ2NWIwNGQyMTFkZGYxMzU0NTQ0MGE5MzczYTY3MWEzYzgzOWVkNjc5MjM2ZmNjZmQ2NmFlMDxmbi5qGoBdm7oinJ6nnVOtpTcQv9gwTJmwspjTPJrRqpZrN6gS59ywMiahDTw4XH6u+9bellxza7unpBUV/gM='
$options = [
'path' => '/',
'domain' => '',
'secure' => false,
'samesite' => null,
'httponly' => true,
'expires' => '1778915395'
] setcookie - [internal], line ??
Cake\Http\ResponseEmitter::setcookie() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 269
Cake\Http\ResponseEmitter::emitCookies() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 211
Cake\Http\ResponseEmitter::emitHeaders() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 192
Cake\Http\ResponseEmitter::emit() - CORE/src/Http/ResponseEmitter.php, line 60
Cake\Http\Server::emit() - CORE/src/Http/Server.php, line 140
[main] - ROOT/webroot/index.php, line 40
Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм | Peak News
Д.Жаргалсайхан: Системийн сэтгэлгээ бол сонголт биш амьдралаас урган гарч байгаа тулгалт юм
Уншигч та анзаарсан бол бидний цуврал ярилцлагын төвд систем гэдэг ойлголт зонхилдог. Систем гэдэг нь ямар нэг пуужин эсвэл сансарын хөлөг эсвэл физик химийн тэгшитгэлийн тухай яриа биш юм. Энэ бол аливаа зүйлийг таньж мэдэхэд шаардлагатай цэгцтэй цогц болгосон сэтгэлгээний хэв маяг юм.
“TУС солюшн" ХХК-ийн захирал, Залуу судлаачдыг дэмжих сангийн тэргүүн Д.Жаргалсайхантай хийсэн ээлжит ярилцлагаа АНУ-д болсон INCOSE IW2019 хурал тойрсон сонирхолтой сэдэв болон системийн сэтгэлгээний талаар хийснээ хүргэж байна.
-Хоёулаа ярилцлагаа эхлэхээсээ өмнө системийн сэтгэлгээний арга барил гэж юу болох талаар эргэн товчхон тайлбарлая?
- Тэр хүн нь 70 настай Должин эмээ байна уу, 7 настай Бат гэдэг хүү эсвэл 30 настай инженер Баяраа гэдгээс үл хамаарч бүгдэд нь хэрэглэгдэнэ.
Хүнд асуудал үүсгэхэд хүргэдэг сэтгэлгээний хэв маягуудыг бид тодорхойлж ангилах гэж оролдлоо. Жишээ нь хуучинсаг, бэлэнчлэх, цэгцгүй, ерөнхийлдөг гээд олон төрлийн сэтгэлгээний доголдлууд бий. Харамсалтай нь жагсаалт үүгээр хязгаарлагдахгүй. Цөөн хэдийг нь товч тайлбарлах гээд оролдоё.
Бэлэнчлэх сэтгэлгээ: Ийм сэтгэлгээтэй бүлгийнхэн өөрөө ямар нөөц, хөдөлмөр зарцуулахгүйгээр бусдын нэгэнт бий болгосон материаллаг болон оюуны өмч баялгаас хүртэж байх сонирхолтой. Манай нийгмийн жинхэнэ идээ бээрийг үүсгэж байгаа сэтгэлгээний доголдол гэж болно. Залхуучууд бол яах аргагүй энэ төрөлд хамаарна. Энэ сэтгэлгээний доголдлыг улс төрчид сайн мэддэг төдийгүй, өөрийнхөө зорилгыг хэрэгжүүлэхдээ тэдний дэмжлэгийг ашигладаг. Хүүхдийн, ямааны, ноолуурын, гэрлэлтийн гэх мэт мөнгө амладаг нь үүний бодит жишээ.
Хуучин сэтгэлгээ: Энэ бол өнгөрсөн хугацаанд туулж өнгөрүүлсэн амьдралаасаа, нийгмээсээ өвлөж, тээж авсан хэвшмэл ойлголт юм. Үүнийг бас тухайн үед хэрэглээд тодорхой үр дүнд хүрсэн учраас сэтгэн бодохдоо байнга хэрэглээд дасчихсан итгэл үнэмшил гэж нэрлэж болно. Тэр хуучирсан сэтгэлгээ, шалгуураараа өнөөдрийн нийгмийн болж байгаа болон болохгүй зүйлсийг хэмждэг. Гэтэл хүний амьдарч байгаа орчин, нийгэм нь байнга өөрчлөгдөж байгаа учраас тэдгээр итгэл, үнэмшлээ байнга шалгаж цэгнэх зайлшгүй шаардлагатай.
Ерөнхийлдөг сэтгэлгээ: Ерөөсөө өөрийн эрхэлж байгаа ажил мэргэжил, амьдралынхаа нарийн ширийнийг судалдаггүй, түүнийгээ мэддэггүй хүмүүсийн гаргадаг сэтгэлгээний доголдол юм. Хэдэн өгүүлбэр хэлчихээд л байн байн “ерөнхийдөө” гэж хэлдэг хүн бол мэргэжлийнхээ талаар нарийн ширийн мэдлэггүй юм байна гэдэг дүгнэлтийг баттай хийж болно. Яагаад ерөнхийдөө гэдэг үг хэрэглэдэг вэ гэхээр ярьж буй зүйлийнх нь талаар асуулт ирвэл хариулж чадахгүй гэдгээ мэдэж байгаа учраас тэр. Эвгүй байдалд орохоос сэргийлж байгаа хэрэг.
Хоноцын сэтгэлгээ: Урт хугацааны тууштай зорьсон зорилгогүй хүмүүсийн гаргадаг сэтгэлгээ нь ихэвчилэн өнөө маргаашаа аргацаахад чиглэсэн байдаг. Өнөөдөр л болж байвал гэсэн ахархан бодол. Үүнийг монголчууд хоноцын сэтгэлгээ гэдэг.
Эдгээр сэтгэлгээний доголдлуудыг засаж бодол санаагаа цэгцтэй болгосныг л бид системийн сэтгэлгээ гэж хэлээд байгаа юм.
Хүн бүр системийн сэтгэлгээний арга барилыг заавал эзэмших хэрэгтэй. Ийм цэгцтэй сэтгэдэг хүн бол аливаа зорилгыг хэрэгжүүлэхэд зайлшгүй эзэмших шаардлагатай мэдлэгийг олж авах, бүтээх маш хүчтэй зэвсэгтэй боллоо гэсэн үг.
Хүн аливаа үйлдэл хийхийн өмнө заавал сэтгэн боддог. Сэтгэж бодсоноороо дүгнэлтийг хийж, дараа нь юу хийх вэ гэдгээ шийддэг. Хэрэв сэтгэн бодож байгаа арга барил нь цэгцгүй бол мэдээж дүгнэлт нь худлаа гарч таарна аа даа. Үүнээс үүдэн дараагийн хийж байгаа зүйл нь худлаа болж тэр хүн өөртөө болон өрөөл бусдад мянган асуудал үүсгэдэг. Бөөн асуудал үүсгэчихээд түүнийгээ шийдэж чадаагүй энэ хүн ирээдүйн сайн сайхан хүсэл мөрөөдөлдөө хэзээ ч хүрэхгүй. Бидний амьдарч байгаа энэ нийгэм маань тийм асуудлуудаар дүүрчихсэн байна шүү дээ.
. Үүнийгээ дагаад бидэнд асуудал үүсгэдэг дээрхи сэтгэлгээний гажуудал, доголдлууд засагдах байх.
-Та системийн инженерчлэлийн /system engineering/ чиглэлээр олон улсын хуралд оролцоод ирсэн гэж дуулсан. Энэ хурлын талаар сонин сайхнаасаа хуваалцахгүй юу?
-Хоёр жилийн өмнө онлайнаар системийн шинжлэх ухааныг дэмждэг, дагнадаг байгууллагуудыг хайж байгаад International Society for the Systems Sciences гээд байгууллагыг олсон юм. Ухаж үзсэн чинь сонирхолтой санагдсан. Тухайн үед өргөдөл өгөөд гишүүнээр элсээд мэдээлэл солилцоод л байлаа. Гэтэл тэрхүү нийгэмлэгээс International Council for System Engineering буюу INCOSE гэдэг товчилсон нэртэй байгуулагаас INCOSE IW2019 гэдэг хурал болох гэж байна, түүнд оролцооч гэсэн санал ирүүлсэн юм.
Энэ хурал миний хувьд нүд нээсэн, маш сонирхолтой арга хэмжээ байлаа. Олон ч шинэ соргог мэдээ, мэдээлэл сонслоо.
Ялангуяа СИСТЕМИЙН аргачлалын хэрэглээ дэлхий даяар өргөжин тэлж байгааг, олон улсын байгууллагууд системийн аргачлалыг улам боловсронгуй болгохоор хүч, нөөц бололцоогоо нэгтгэн ажилладаг талаарх мэдээлэл ихээхэн сонирхол татлаа. Тодорхой ажлын хэсгүүд гаргаад тулгамдсан, тодорхойгүй асуудлуудаа цэгцтэйгээр судалж, хэлэлцүүлэг хийдэг юм байна.
Маш нарийн мэдээлэл, гарын авлага, аргачлалууд ч байна. Үүнээс гадна дэлхий нийтэд байгаа системийн аргачлалын хэрэглээ, сайжруулалтын “тэргүүн фронт” дээр нь “тулалдаж” яваа 17 мянган гишүүдийн төлөөлөл, АНУ, Австралийн Батлан хамгаалах яам, Сингапур, Хятад, Оросын томоохон үйлдвэрлэгч нараас гадна их дээд сургуулийн судлаач, профессорууд оролцдог юм байна.
Нийт оролцогчдын 50 гаруй хувийг томоохон үйлдвэрлэгч болох алдарт NASA, Boeing, Airbus, John Deere болон бусад томоохон компаниудын төлөөлөгчид бүрдүүлж байсан. Энэ хуралд оролцож байгаа байгууллагуудын жагсаалтыг хараад системийн арга барил хэрэглэхгүй ямар ч салбар алга гэж дүгнэж болохоор байна лээ.
Хурлынхаа талаар нийгмийн сүлжээнд тэр үед нь товчхон оруулсан чинь Монголоос олон хүн сонирхож байна лээ. Эндээс энэ системийн талаарх ганц манай компани биш манайхан нийгмээрээ сонирхож байгааг бас анзаарлаа.
International Council on Systems Engineering / INCOSE/ нь дэлхий даяар 17 мянга гаруй гишүүнтэй, 35 оронд салбартай, 45 ажлын хэсэгтэй. АНУ-д гэхэд 5 салбартай.
-Системийн инженерчлэл гэдгийг тайлбарлахгүй юу?
-Аливаа асуудал нь олон хүчин зүйлүүдээс хамаардаг, олон оролцогчтой байвал түүний шийдлийг олоход их төвөгтэй болдог. Ийм төвөгтэй асуудлуудыг шийдэхэд эмх цэгцтэй сэтгэлгээ голлох үүрэгтэй. Эмх цэгцтэй шийдэл бий болгох ажлыг бидний тархи л хийж байгаа шүү дээ. Байгууллагыг, спортын багийг, гэр бүлийг, нийгмээ бид эмх цэгцтэйгээр харах хэрэгтэй байна. Ингэж харахын тулд тохиромжтой аргыг нь бий болгох ёстой. Тэр аргыг нь бий болгодог, хэрэглэгдэг, асуудлын шийдлийг гаргадаг хүмүүсийг системийн инженерүүд гэдэг. Инженерүүд гэхээр зөвхөн тоног төхөөрөмж, багажтай харьцдаг хүмүүс гэсэн уламжлалт ойлголт өөрчлөгджээ.
Нийгэм бол тэр чигээрээ тогтолцоо мөн. Тэгвэл энэ тогтолцооны загварыг зохиож, барьж, засаж, чиглүүлдэг хүмүүс бол системийн инженерүүд юм.
-Системийн аргыг ямар цар хүрээтэй байгууллагууд голдуу ашиглаж байна вэ?
-Хуучин системийн загварыг БХЯ чиглэлийн болон NASA мэтийн том цар хүрээтэй олон оролцогчтой төслүүд дээр ашигладаг байлаа. Харин олон улсын чиг хандлага өөрчлөгдөж 25 хүртэлх авсаархан бүтэцтэй байгууллага хүртэл системийн загварыг хэрэгжүүлдэг болчихож. Бас эрүүл мэнд, дэд бүтэц гээд салбар бүр дээр ашиглаж байна.
-Таны санал болгож буй системийн шийдлүүд ямар түвшинд явна гэж та харсан вэ?
-Энэ хуралд оролцохдоо дэлхийн түвшинтэй харьцуулахад бидний судалгаа, манай компанийн бий болгосон загвар олон улсад аль хавьд нь, хаагуур нь байна вэ гэдгийг таньж мэдэх зорилготой явсан. Манай компаниас боловсруулан гаргасан системийн шийдлүүд нь олон улсын нийтлэг чиг хандлагад нийцэж яваа юм байна. Бусад байгууллагуудын гаргасан шийдлүүдтэй харьцуулахад давах зүйл, дутах зүйл ч бас байна. Манай шийдлүүдийг илүү таньж мэдэх сонирхлоо олон хүн илэрхийлсэн.
Нөгөөтэйгүүр, нэгэнт гаргаад байгаа шийдлүүдээ цаашид улам сайжруулах, бүр олон хүнээр хүлээн зөвшөөрүүлэх их томоохон орон зай, боломжууд байгааг ч бас анзаарлаа. INCOSE гэдэг байгууллага бидний чухал түнш юм байна. Байгууллагаараа INCOSE-ийн гишүүн болохоор шийдсэн.
-Баруунд системийн шийдлийг аль чиглэлд, салбарт өргөн хэрэглэж байна вэ?
-Техник, технологийн чиглэлд их өргөн ашиглаж байна. Сансар судлал, батлан хамгаалах, үйлдвэрлэлийн чиглэлээр шийдлүүд, арга аргачлалууд нь бий болчихож. Ингэж тусгайлан шийдлийг гаргаад улмаар олон улсын стандартын байгууллагатай хамтраад стандартуудыг гаргачихсан байгаа юм. Гэтэл бид үүнийг мэдэхгүй л харайлгаж явна
Бид алийн болгон өнөө л Оюутолгой, өнөө л уул уурхайгаа ярьж, булаалцалдаж суух вэ дээ? Энэ хооронд дэлхий нийтээрээ шинжлэх ухаан технологийн шийдэл ярьж, аж үйлдвэрийн 4 дүгээр хувьсгал явагдаж мэдлэгээр үнэ цэнийг бий болгож хөгжлөөрөө хол тасрах нь. Үүнийг л бид нар ухамсартайгаар ойлгох хэрэгтэй байна.
-Та “TУС солюшн"-ны системийн загвараа танилцуулсан уу?
-Хэдийгээр загвараа танилцуулах зорилго байгаагүй ч хоёр гурван ажлын хэсгийн хэлэлцүүлгийн үеэр би ТУС загвараа товчхон тайлбарлаж танилцуулсан, олон хүн сонирхож байна лээ. Тэр битгий хэл дараа дараагийн хуралд танилцуулж өгөөч гэж хүсэлт тавьсан шүү Гэхдээ энэ нь манай шийдлийг шууд аваад хэрэглэчихнэ гэсэн үг биш, маш олон хурлаар хэлэлцүүлж сайн мууг нь шүүн тунгаана, харьцуулна. Үүний дараа л хүлээн зөвшөөрөгдөх тухай асуудал яригдана. Одоохондоо энэ талаар ярих болоогүй. Зохион байгуулагчдын зүгээс хаа холын Монголоос ирээд гишүүнээр ороод ирчихсэнд гайхаж, нааштайгаар хүлээж авсан шүү.
-Системийн инженерчлэл нэвтрээд ирэхээр хуучин менежментийн арга барил халаагаа өгнө гэсэн үг үү?
-Уламжлалт менежментийн аргууд одоо болтол үнэ цэнийг бүтээж байгаа. Цаашид ч үнэ цэнтэй хэвээрээ байх болов уу. Гол нь үүнийг илүү үнэ цэнтэй, өгөөжтэй болгох шаардлагатай. Уламжлалт менежментийн хамгийн том сул тал нь хоорондоо уялдаа муутай шийдлүүдийг санал болгоод байгаа явдал юм. Жишээ нь байгууллага дээр хүний нөөцийн бодлого нь эрсдлийн удирдлагатайгаа, санхүүтэйгээ, хэрэглэгчийн менежменттэйгээ яаж уялдах вэ гэдгийг тооцох ёстой. Ингэхийн тулд эдгээр асуудлуудыг шийдэхэд чиглэсэн шийдлүүдийг бүгдийг нь хооронд нь тааруулж зангидаад, угсараад, бие биеэ дэмждэг, цогц тогтолцоо болгох хэрэгтэй байна. Үүнийг чинь системийн инженерчлэл гээд байгаа юм.
Ийм танин мэдэхүйн аргыг хэрэглэж бий болгосон шийдлүүд нь тухайн байгууллагыг удирдаж байгаа хүний толгойд боловсорч, тэр хүн түүнийгээ хэрэгжүүлж байна. Үүнийгээ ил гаргаад, багаараа хэлэлцэж улмаар хооронд нь уялдуулж цэгцлээд дүрэм, журмын хэлбэрт оруулж хэрэгжүүлдэг болох зайлшгүй шаардлагатай.
Эрт орой хэзээ нэгэн цагт бүх гэр бүл, байгууллагууд системийн шийдлийг заавал хэрэглэнэ. Хэрэглэсээр ч байгаа, харамсалтай нь одоохондоо эмх цэгцгүй хэрэглээд байгаа хэрэг.
-Уламжлалт менежментийн аргаараа амжилттай яваа компаниудад системийн шийдэл хэрэгтэй юу?
-INCOSE-гийн хурал дээр нэг айхтар онож хэлсэн ишлэлийг олж харсан. “Хэрвээ танай байгууллагын дотор болж байгаа өөрчлөлт гадна талд болж буй өөрчлөлтөөс удаан байвал сүйрэн унана” гэж. Гадна талд болж байгаа өөрчлөлтөд байгууллага чинь хурдан түргэн дасан зохицож шаардлагатай өөрчлөлтүүдээ дотроо шуурхай хийх чадвартай байх ёстой. Харин өнөөдрийн амжилтдаа бардаад явбал нэг өдөр уналтад орно л гэсэн үг.
Тэрхүү дасан зохицох чадварыг системийн сэтгэлгээ, системийн инженерчлэлээр л бий болгож чадна. Систем гэдэг нарийн нийлмэл зүйл.
Дэлхийн тэргүүлэх компаниуд яагаад системийн шийдлүүдийг сонирхож байна вэ, яагаад системийн шийдлүүдийг боловсруулан гаргахад ихээхэн нөөц зарцуулж хоорондоо хамтран ажиллаад байна вэ гэдгээс олон олон чухал дүгнэлтүүдийг хийж болох байх аа.
-Нэг үеэ бодвол системийн талаар нэлээн ярих болжээ. Ач холбогдлыг нь ойлгож эхэлж байна уу даа…?
-Систем гэдэг үгийг хэрэглэх дуртай болно гэдэг хүн болгон асуудалтай байгаагийн нэг илрэл болов уу. Тэрхүү асуудлыг шийдэх арга нь системийн сэтгэлгээнд л бий. Тийм учраас дуртайдаа биш асуудлаа шийдэхийн тулд үүнийг ярихаас, судлахаас өөр арга байхгүй. Энэ бол бодит амьдралаас бидэнд тулгаж байгаа тулгалт. Сонголт биш гэсэн үг. Хэдий чинээ эрт системийн аргачлал руу орж системийн сэтгэлгээтэй болно төдий чинээ эрт хурдтайгаар урагшилна.
Ингэж хүлээснээс хүн болгон л өөрсдөө зүтгэж танин мэдэх арга барилд суралцаж мэдлэгийн эрэл хайгуул хийх хэрэгтэй байна. Үүнийг бидэнд ямар нэг улс төрч эсвэл нам, төрийн зүтгэлтэн үүнийг хийж өгөхгүй.
-Системийн сэтгэлгээг барууны орнууд боловсролын салбартаа хэр суулгаж, шигтгэсэн байдаг вэ?
-Тэд системийн сэтгэлгээ, системийн инженерчлэлийн талаарх сургалтыг аль хэдийн боловсролын хөтөлбөрт оруулчихсан байна. INCOSE-ийн зохион байгуулсан хурал дээр нэлээн хэдэн багш, профессоруудтай уулзаж энэ талаар сонслоо. Системийн шижлэх ухаан, системийн инженерчлэлээр тусдаа тэнхим байгуулаад аргачлалаа бий болгочихсон, сайн муугаа ярилцаад явж байна. Бид нарын ярьдагаар ЕБС-д ч орж бага насныханд цэгцтэй, бүтээлч сэтгэлгээний арга барилыг суулгаж өгдөг болжээ.
. Дэлхийд боловсролоороо тэргүүлдэг Финландын жишээ үүнийг батална. Манайхан эсрэгээрээ хүүхдийг 2*2 гэдгийг цээжлээд ир гэнэ, эсвэл баахан бодлого өгчихөөд маргааш нь шалгадаг. Нэг л их тоо цээжилсэн хүүхдийг IQ өндөр гэж үнэлдэг. Энэ бол оюун санаандаа тогтоох ур чадвар болохоос хүүхэд цэгцтэй, бүтээлч сэтгэлгээтэй болж баигаа хэрэг биш мэт санагдах юм.
Бид ерөөсөө хүүхэд залуучуудынхаа сэтгэлгээг эмх цэгцтэй болгох тал дээр анхаарах ёстой. Болдогсон бол бүр тусгай хөтөлбөр гаргаад цэцэрлэгийн наснаас нь эхлээд суулгаж өгмөөр байна. Бэлэн юм нэхдэг сэтгэлгээ бага насанд нь төлөвшсөн бол залхуу бусдын гар хардаг хүн болж төлөвшинө. Бүтээлч сэтгэлгээтэй өссөн хүүхэд өөртөө болон өрөөлд үнэ цэнтэй зүйл бүтээж чадна.
-Логик сэтгэлгээг хөгжүүлэхэд математикийн хичээлийг голлох үүрэгтэй гэж ярьдаг даа… Математикийг илүү үзсэнээр хүний сэтгэлгээ хэр цэгцтэй болох бол?
-Би сайн мэдэхгүй байна. Бид хийсэн судалгаан дээрээ үндэслээд албан ажил дээрээ оюуны тодорхой шийдлүүдийг хэрэгжүүлж байна. Түүний явцад хийж байгаа ажиглалт дээр үндэслээд зарим нэг дүгнэлтүүдийг хийж байгаа. Тухайлбал, Өөрөөр хэлбэл, тэр хүний хэлж байгаа үгийн цаана уг үгээр дамжуулж бидэнд ойлгуулах гэсэн утга санаа нь байгаа гэж ойлгож болно. Ямар нэг математикийн үйлдлийг хийгээгүй ч гэсэн бид оюун санаандаа логикийн буюу учир шалтгааны холбоосыг таньж мэдэх үйлдлүүдийг хийдэг. Ингээд бодохоор монгол хэлний хичээл математикийн хичээлээс илүүтэйгээр хүүхдийн сэтгэлгээний хэв маяг төлөвшихөд нөлөөлдөг байх гэж бодогдох болсон.
Цэдэнбалын Цэрэндолгор
Сэтгэгдэл бичих (9)
Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдад хүндэтгэлтэй хандана уу. Ёс бус сэтгэгдлийг Peak.mn сайт устгах эрхтэй.